II OSK 9/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-12
NSAAdministracyjneŚredniansa
egzekucja administracyjnazarzutynieruchomośćlinia kolejowadecyzja lokalizacyjnatytuł wykonawczyNSApostępowanie egzekucyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej wydania nieruchomości pod inwestycję kolejową, uznając zarzuty skarżącego za bezzasadne.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R. B. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Egzekucja dotyczyła wydania nieruchomości pod budowę linii kolejowej. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące m.in. określenia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanej, doręczenia upomnienia oraz braku wymagalności obowiązku. NSA uznał wszystkie zarzuty za bezzasadne, potwierdzając prawidłowość rozstrzygnięć organów niższych instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wcześniej oddalił skargę skarżącego na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii. Sprawa dotyczyła zarzutów wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym wydania nieruchomości pod inwestycję kolejową. Skarżący kwestionował prawidłowość tytułu wykonawczego, powołując się na różne podstawy zarzutów określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym niezgodność określenia obowiązku z treścią orzeczenia, błąd co do osoby zobowiązanej, wadliwe doręczenie upomnienia oraz brak wymagalności obowiązku. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, szczegółowo analizował podniesione zarzuty. Sąd uznał, że tytuł wykonawczy prawidłowo identyfikował obowiązek podlegający egzekucji, wynikający z decyzji lokalizacyjnej Wojewody Mazowieckiego, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Potwierdzono również skuteczność doręczenia upomnienia oraz prawidłowość danych zobowiązanego w tytule wykonawczym. Sąd odniósł się także do kwestii zawieszenia postępowania egzekucyjnego w związku z wniesieniem zarzutów, wskazując, że następuje ono z mocy prawa. Ostatecznie, NSA uznał skargę kasacyjną za bezzasadną i oddalił ją, podzielając stanowisko Sądu I instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Tak, określenie obowiązku było prawidłowe, ponieważ decyzja lokalizacyjna jednoznacznie identyfikowała obszar nieruchomości przeznaczony pod inwestycję.

Uzasadnienie

Tytuł wykonawczy odwoływał się do zapisów decyzji lokalizacyjnej, które pozwalały na prawidłową identyfikację treści obowiązku podlegającego egzekucji, w tym wydzielenia działki i nałożonych ograniczeń.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia.

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Błąd co do osoby zobowiązanej.

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Brak doręczenia upomnienia.

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 6

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Brak wymagalności obowiązku.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 35 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości albo w części z dniem doręczenia zarzutu organowi egzekucyjnemu.

k.p.a. art. 43

Kodeks postępowania administracyjnego

Skuteczność doręczenia przez dorosłego domownika.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia postanowienia.

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada wysłuchania strony.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

P.p.s.a. art. 182 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

P.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

u.t.k. art. 9q § ust. 1 pkt 6

Ustawa o transporcie kolejowym

Ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości w związku z inwestycją kolejową.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Określenie obowiązku podlegającego egzekucji w tytule wykonawczym było niezgodne z treścią obowiązku wynikającego z decyzji lokalizacyjnej. Błąd co do osoby zobowiązanej w tytule wykonawczym. Brak doręczenia upomnienia. Brak wymagalności obowiązku. Naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 i 2 pkt 2, 3, 4 u.p.e.a. Naruszenie art. 134 P.p.s.a. w zw. art. 7, 9, 77, 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Naruszenie art. 33 § 1 i 2, art. 34 i 35 u.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię.

Godne uwagi sformułowania

Procedura egzekucyjna nie służy ustaleniu bądź określaniu obowiązków zobowiązanego, czy też warunków jego wykonania, a jedynie wykonaniu obowiązków w drodze egzekucji administracyjnej. Podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji są zarzuty, których podstawy są ściśle określone przez ustawodawcę. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów. Egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał jemu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 35 § 1 ustawy następuje z mocy prawa.

Skład orzekający

Grzegorz Czerwiński

przewodniczący sprawozdawca

Marta Laskowska - Pietrzak

sędzia

Paweł Miładowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności w kontekście egzekucji obowiązków związanych z nieruchomościami pod inwestycje infrastrukturalne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji administracyjnej związanej z decyzją lokalizacyjną i wydaniem nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu egzekucji administracyjnej i ochrony praw zobowiązanego, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i egzekucyjnego.

Egzekucja nieruchomości pod inwestycję kolejową: NSA rozstrzyga kluczowe zarzuty zobowiązanego.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 9/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Laskowska - Pietrzak
Paweł Miładowski
Symbol z opisem
6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2487/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-04-28
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2487/21 w sprawie ze skargi R. B. na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 6 sierpnia 2021 r., nr DLI-II.766.5.2021.EŁ.4 w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2487/21 oddalił skargę R. B. (dalej jako skarżący) na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 6 sierpnia 2021 r., nr DLI-II.766.5.2021.EŁ.4 w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym w sprawie.
Wojewoda Mazowiecki decyzją z 4 marca 2019 r., nr 17/SPEC/2019 ustalił lokalizację linii kolejowej dla inwestycji pod nazwą: "Budowa skrzyżowania dwupoziomowego w Ł., polegająca na budowie skrzyżowania dwupoziomowego (wiaduktu drogowego), w ciągu drogi powiatowej nr [...], nad linią kolejową nr [...] i nad drogą krajową [...], w km około 60+463 linii kolejowej, w związku z likwidacją przejazdu kolejowego w km 60+332 tej linii". Decyzji lokalizacyjnej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Skarżący. Decyzją z 13 lipca 2020 r., DLI-I.7620.12.2019.PS.13 (DLI-I.4620.9.2019) Minister Rozwoju utrzymał w mocy decyzję lokalizacyjną Wojewody. Nieprawomocnym wyrokiem z 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 2055/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi na decyzję Ministra.
Upomnieniem z 22 czerwca 2020 r., nr [...], doręczonym 2 lipca 2020 r., Wojewoda Mazowiecki wezwał skarżącego do wydania nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] oraz nr [...], położonych w obrębie [...], w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia upomnienia. Wobec niewykonania powyższego obowiązku Wojewoda Mazowiecki wystawił 21 lipca 2020 r. na zobowiązanego R. B. tytuł wykonawczy nr [...]. Tytuł wykonawczy został dostarczony zobowiązanemu 13 sierpnia 2020 r. wraz z postanowieniem Wojewody Mazowieckiego z 22 lipca 2020 r., nr [...] wzywającym do wydania ww. nieruchomości.
Skarżący w piśmie z 14 sierpnia 2020 r. wniósł zarzuty, na podstawie art. 33 § 2 pkt 2, 3, 4 i 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z 11 stycznia 2021 r., nr [...] oddalił zarzuty. Zażalenie na postanowienie Wojewody wniósł skarżący.
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii postanowieniem z 6 sierpnia 2021 r., nr DLI-II.766.5.2021.EŁ.4. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej ustawa), oddalił zażalenie, uznając, że postanowienie organu I instancji jest prawidłowe, a wniesione zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Minister dokonał szczegółowej charakterystyki środka prawnego jakim są zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wyjaśnił przy spełnieniu jakich wymogów są one dopuszczalne. Zgłoszone zarzuty wyznaczają granice rozpoznawanej przez organy egzekucyjne sprawy Jeżeli dany zarzut nie zostanie podniesiony przez zobowiązanego, to nie może być rozpoznany przez organy prowadzące postępowanie egzekucyjne. Oznacza to, że po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2014 r., sygn. akt i OSK 2218/14).
Odnosząc się do każdego z podniesionych przez skarżącego zarzutów tj. z art. 33 § 2 pkt 2, 3, 4 i 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Minister przedstawił argumentację i jej prawne podstawy, z których wynikało, że są one niezasadne.
Odnosząc się natomiast do żądania dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego organ wskazał, że katalog sytuacji, które mogą być podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego jest katalogiem zamkniętym i żadne inne przypadki czy powody nie mogą być podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego. Odmowa uwzględnienia zarzutów jest zaś równoznaczna z odmową umorzenia postępowania egzekucyjnego i w tym wypadku organ nie wydaje odrębnego postanowienia na podstawie art. 59 ustawy (wyrok NSA z 6 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 1032/14, wyrok WSA w Lublinie z 21 października 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 479/11).
Odnośnie do zarzutu, że podczas przeprowadzonej egzekucji 14 sierpnia 2020 r. skarżący poinformował egzekutora o wniesionych zarzutach względem tytułu wykonawczego, a pomimo tego egzekutor nie odstąpił od egzekucji, tylko powołując się na udzielone upoważnienia sam uznał niezasadność zarzutów skarżącego, Minister wyjaśnił, że w niniejszym postępowaniu zobowiązany jest jedynie do oceny postanowienia Wojewody oddalającego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zakres kontroli w ramach niniejszego postępowania nie obejmuje więc prawidłowości dokonanych przez egzekutora czynności egzekucyjnych, które skarżący mógł kwestionować poprzez wniesienie odrębnego środka zaskarżenia, tj. skargi na czynności egzekucyjne.
Skarżący skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 6 sierpnia 2021 r. W skardze powołał się ponownie na okoliczności, które stanowiły podstawę wniesienia zażalenia.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Sąd na wstępie wyjaśnił, że procedura egzekucyjna przewidziana w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie służy ustaleniu bądź określaniu obowiązków zobowiązanego, czy też warunków jego wykonania, a jedynie wykonaniu obowiązków w drodze egzekucji administracyjnej, których zobowiązany nie wykonał dobrowolnie, co stanowi podstawę do przymusowego egzekwowania obowiązku według reguł przewidzianych w tej ustawie.
Sąd zauważył, że celem postępowania egzekucyjnego, przy uwzględnieniu ochrony praw zobowiązanego w określonych przepisami ustawy sytuacjach, jest zaspokojenie dochodzonych roszczeń wierzyciela. Podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji są zarzuty, których podstawy są ściśle określone przez ustawodawcę, a zatem stanowią zamknięty katalog, który przewidziany jest w przepisie art. 33 ustawy.
Zarzuty zgłaszane są organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy ostateczne rozstrzygnięcie o zasadności bądź niezasadności, czy też niedopuszczalności zarzutów. Trafnie wskazał organ, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn ściśle wymienionych w art. 33 ustawy.
Na skutek wniesionych zarzutów uruchamiane jest postępowanie przewidziane w art. 34 ustawy. Obowiązkiem zobowiązanego jest wskazanie podstawy zarzutu, a więc faktu lub prawa mieszczącego się w zakresie podstaw określonych przepisem art. 33 § 2 ustawy. Wskazanie podstawy zarzutu wiąże organ egzekucyjny.
Zgodnie z art. 15 § 1 ustawy egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał jemu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
Na podstawie art. 33 § 1 ustawy zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zgodnie z art. 34 § 1-3 ustawy organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: w całości, w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Mając na uwadze przywołaną regulację prawną, Sąd stwierdził, że organy prawidłowo oceniły, iż odnoszące się do art. 33 § 2 pkt 2, 3, 4 i 6 ustawy zarzuty skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie.
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 33 § 2 pkt 2 ustawy podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4. Sąd wyjaśnił, że w tym przypadku bada się czy nie doszło do zniekształcenia w sferze przedmiotu postępowania egzekucyjnego, ujawnionego w tytule wykonawczym w porównaniu do obowiązku wynikającego z orzeczenia. Z akt sprawy wynika, że podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego była decyzja Wojewody Mazowieckiego z 4 marca 2019 r., nr 17/SPEC/2019 o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. To w decyzji organu I instancji określony został obowiązek podlegający wykonaniu. Natomiast decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Wojewody, nie wpłynęła na treść obowiązku, jakim był obowiązek wydania nieruchomości. Decyzji lokalizacyjnej Wojewody, został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. W decyzji lokalizacyjnej działka nr [...] z obrębu [...], gm. Ł., została wskazana jako przechodząca z mocy prawa na własność Skarbu Państwa. Natomiast wobec działki nr [...] w decyzji lokalizacyjnej ustalono ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, na podstawie art. 9q ust. 1 pkt 6 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Wobec tego dane zawarte w tytule wykonawczym pozwalają na prawidłową identyfikację treści obowiązku podlegającego egzekucji.
Odnośnie do zarzutu dotyczącego błędu co do osoby zobowiązanej (art. 33 § 2 pkt 3 ustawy) Sąd wskazał, że w tytule wykonawczym podano prawidłowe dane, poprzez wskazanie osoby skarżącego z imienia i nazwiska, daty jego urodzenia, nr PESEL, imion rodziców i adresu zamieszkania. Niewątpliwie dane te pozwalały na prawidłową identyfikację zobowiązanego.
Skarżącemu prawidłowo doręczono upomnienie (art. 33 § 2 pkt 4 ustawy). Upomnienie adresowane do R. B. zostało odebrane 2 lipca 2020 r. przez dorosłego domownika - H. B., co potwierdzają adnotacje znajdujące się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (vide zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych sprawy nr [...] załączonych do akt sądowych sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1041/21 ze skargi R. B.). Doręczenie było skuteczne, zgodnie z regulacją wynikającą z art. 43 K.p.a..
W ocenie Sądu, organy nie naruszyły także art. 33 § 2 pkt 6 ustawy. Zgodnie z treścią tego przepisu podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być brak wymagalności obowiązku. Obowiązek nałożony został decyzją lokalizacyjną, której nadany jest rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji, jednakże nie ma uprawnień do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, czyli bada wniosek jedynie pod względem formalnym. Minister trafnie wskazał, że w przypadku, gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem, faza postępowania w postaci badania dopuszczalności egzekucji nie występuje. W niniejszej sprawie egzekwowany obowiązek istniał, był wymagalny i wynikał z decyzji lokalizacyjnej Wojewody, której został nadany rygor natychmiastowej wykonalności i która to decyzja została następnie utrzymana w mocy decyzją Ministra, a skarga do Sądu została oddalona.
Z wyżej omówionych przyczyn Sąd za chybione uznał, zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 33 § 2 pkt 2, 3, 4, 6 ustawy.
Niezasadny był także zarzut naruszenia art. 35 § 1 i § 1a ustawy. Zgodnie z jego treścią wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. Przepisy art. 56 § 3, art. 57 § 1 i art. 58 stosuje się odpowiednio. Wierzyciel po otrzymaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może w uzasadnionych przypadkach wystąpić z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego w całości albo w części (§ 1a). W niniejszej sprawie wniesione zarzuty do tytułu wykonawczego zaktualizowały dyspozycję normy prawnej wyrażonej w art. 35 § 1 ustawy, a więc doprowadziły, na podstawie tego przepisu, do zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 35 § 1 ustawy następuje z mocy prawa. Sąd zauważył, że ten sposób regulacji wskazuje na brak podstaw normatywnych do wydania postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania. Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w poglądach doktryny (por. R. Hauser, W. Piątek (w) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wyd. 9, Wyd. C.H. Beck 2018, str. 268), które Sąd podzielił. Według Sądu argumentem przemawiającym za takim sposobem wykładni powyższego przepisu jest brak wskazania tej okoliczności, jako normatywnej przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, bowiem wśród przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 ustawy, zobowiązujących organ do wydania postanowienia w tym zakresie, brak jest enumeratywnie wskazanej przesłanki zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Celem regulacji z art. 35 § 1 ustawy jest tymczasowe zaniechanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Regulacja ta ma na celu tymczasową ochronę dłużnika, który wniósł w trybie ustawy egzekucyjnej zarzuty, które następnie mogą okazać się zasadne. Natomiast ewentualne prowadzenie postępowania egzekucyjnego w okresie jego zawieszenia może być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną z art. 54 § 1 ustawy.
Za niezasadne Sąd uznał również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Organ przeprowadził postępowanie z poszanowaniem zasad wynikających z przepisów K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odpowiada wymogom wynikającym z art. 107 § 3 K.p.a.. Wbrew zarzutowi skargi Minister, pismem z 4 czerwca 2021 r., poinformował skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wobec tego chybiony był zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a..
Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości.
Zarzuca naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy tj:
• art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 33 § 1 i 2 pkt 2, 3, 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niezasadne oddalenie w całości skargi wniesionej przez skarżącego na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 06 sierpnia 2021 r. w sprawie DLI-II.766.5.2021.EŁ.4, gdy tymczasem istniały przesłanki aby uwzględnić wniesione w sprawie zarzuty przez skarżącego;
• art. 134 P.p.s.a. w zw. art. 7, 9, 77, 80 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wydanie przez Sąd I instancji orzeczenia w ramach jedynie podniesionych w skardze zarzutów, gdy tymczasem Sąd I instancji zgodnie z powyższym przepisem zobowiązany był rozstrzygnąć sprawę w jej granicach, nie będąc jednak związany wskazanymi w skardze zarzutami i wnioskami skargi.
Zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego skarżący wskazał na naruszenie art. 33 § 1 i 2, art. 34 i 35 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ich błędną wykładnię, prowadzącą do uznania iż organ mógł prowadzić postępowanie egzekucyjne w administracji w oparciu o wystawiony w sprawie tytuł wykonawczy, a przez to wydanie błędnego rozstrzygnięcia w sprawie.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżący domaga się zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącego kasacyjnie, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Niniejsza sprawa była rozpoznawana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 P.p.s.a. bowiem skarżący kasacyjnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy wnioskując o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, a żadna ze stron nie domagała się rozpoznania sprawy na rozprawie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez R. B. nie miała uzasadnionych podstaw.
Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie czy Sąd I instancji prawidłowo uznał, że rozpatrywane przez organy zarzuty wniesione do prowadzonego przez organ postępowania egzekucyjnego były bezzasadne i należało je oddalić.
Skarżący wnosząc zarzuty do postępowania egzekucyjnego w administracji prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego, którego podstawą była ostateczna decyzja Wojewody Mazowieckiego z 4 marca 2019 r., nr 17/SPEC/2019 ustalająca lokalizację linii kolejowej dla inwestycji pod nazwą: "Budowa skrzyżowania dwupoziomowego w Ł., polegająca na budowie skrzyżowania dwupoziomowego (wiaduktu drogowego), w ciągu drogi powiatowej nr [...], nad linią kolejową nr [...] i nad drogą krajową [...], w km około 60+463 linii kolejowej, w związku z likwidacją przejazdu kolejowego w km 60+332 tej linii" ("decyzja lokalizacyjna"). Decyzji tej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Skarga na tą decyzję została oddalona nieprawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 2055/20.
Wbrew temu co zarzuca skarżący kasacyjnie określenie obowiązku podlegającego egzekucji w niniejszym postępowaniu odpowiadało wymogom art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. wynikało z decyzji lokalizacyjnej, która przewidywała wywłaszczenie m.in. działki skarżącego kasacyjnie pod wskazaną w tej decyzji inwestycję liniową. Decyzja ta przewidywała przeznaczenie działki nr [...] oraz nr [...], położonych w obrębie [...], pod budowę wiaduktu nad linią kolejową. Wojewoda Mazowiecki w tytule wykonawczym 21 lipca 2020 r., nr [...] wskazał ww. działki jako podlegające wydaniu w celu realizacji decyzji. Dla sprecyzowania obowiązku podlegającego egzekucji nie było konieczne określenie powierzchni wydzielonej działki bowiem już z samego faktu jej wydzielenia (pkt IV decyzji lokalizacyjnej) z dotychczasowej działki nr ewid. [...] poprzez nadanie jej osobnego numeru oraz określenia, że z mocy prawa przechodzi na własność Skarbu Państwa wynikało jednoznacznie jaki obszar nieruchomości przechodzi w ręce Wojewody Mazowieckiego w celu realizacji inwestycji. Odnośnie do działki nr ewid. [...] decyzja lokalizacyjna w pkt III. wskazywała jakie ograniczenia w korzystaniu z niej zostały nałożone na jej właściciela w związku z przedmiotowa inwestycją. Tytuł wykonawczy odwołując się do wyżej wskazanych zapisów decyzji lokalizacyjnej umożliwiał prawidłową identyfikację treści obowiązku podlegającego egzekucji. Zatem zarzut egzekucyjny, którego podstawę stanowił art. 33 § 2 pkt 2 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3) nie mógł odnieść zakładanych przez skarżącego kasacyjnie skutków. Sąd I instancji oceniając prawidłowość zaskarżonych postanowień organów administracji słusznie uznał, że tytuł wykonawczy zawierał niezbędne dane pozwalające na prawidłową identyfikację obowiązku podlegającego egzekucji. Wobec czego zarzut określenia obowiązku w tytule wykonawczym niezgodnie z treścią decyzji lokalizacyjnej Sąd słusznie uznał za pozbawiony podstaw. W konsekwencji zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 2 lit a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Naczelny Sąd Administracyjny uznał za chybiony.
W ocenie NSA, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że również zarzuty egzekucyjne oparte na art. 33 § 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji były niezasadne. Z okoliczności sprawy wynika, że skarżący otrzymał upomnienie przed wystawieniem tytułu wykonawczego. Upomnienie zostało zaadresowane do skarżącego kasacyjnie zostało odebrane 2 lipca 2020 r. przez dorosłego domownika - H. B., co potwierdzają adnotacje znajdujące na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (zpo w aktach administracyjnych sprawy nr [...] załączonych do akt sądowych sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1041/21 ze skargi R. B.). Doręczenie było skuteczne, zgodnie z regulacją wynikającą z art. 43 K.p.a. Nie doszło do błędnego określenia osoby zobowiązanej (art. 33 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Sąd I instancji słusznie zauważył, że w tytule wykonawczym podano prawidłowe dane poprzez wskazanie osoby skarżącego z imienia i nazwiska, daty jego urodzenia, nr PESEL, imion rodziców i adresu zamieszkania. Dane te były wystarczające do prawidłowej jego identyfikacji jako zobowiązanego.
Zdaniem NSA, chybiony jest także zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 P.p.s.a. w zw. art. 7, art. 9, art. 77, art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wydanie przez Sąd I instancji orzeczenia w ramach jedynie podniesionych w skardze zarzutów. Przedmiotem skargi do Sądu było postanowienie organu egzekucyjnego odnośnie do zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów. Skoro w postępowaniu egzekucyjnym organy ograniczały swoją ocenę wyłącznie do oceny wymienionych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzutów a konkretnie odnoszących się do § 2, § 3, § 4 i § 6, to Sąd kontrolując legalność wydanego postanowienia nie mógł wyjść poza granice sprawy określone wskazanymi zarzutami. Oczywiście Sąd I instancji ma obowiązek kontrolować zaskarżony akt także w zakresie niewskazanym w zarzutach skargi (art. 134 P.p.s.a.) ale czynić to ma w granicach danej sprawy. Niniejsza sprawa narzuciła granice odnosząc się do konkretnych podstaw zarzutów egzekucyjnych a zatem Sąd I instancji mógłby dokonać kontroli poza zarzutami skargi ale jedynie w zakresie podstaw wskazanych tymi paragrafami art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd kontrolę taką przeprowadził i nie stwierdził naruszeń prawa przez organy egzekucyjne a w konsekwencji skargę oddalił.
Wbrew temu co zarzuca skarżący kasacyjnie w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 33 § 1 i 2, art. 34 i art. 35 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ich błędną wykładnię. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wydał postanowienie, w którym odniósł się do sformułowanych przez skarżącego zarzutów egzekucyjnych. Skarżący wniósł zażalenie wobec czego sprawa była rozpatrywana przez organ wyższego stopnia - Ministra. Okoliczność przedłużającego się postępowania odnośnie do rozpatrzenia zarzutów egzekucyjnych nie była przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie. Sąd oceniał jedynie czy organy prawidłowo uznały, że postępowanie egzekucyjne nie posiadało wad o jakich mowa w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jeśli skarżący uważał, że prowadzone postępowanie przekracza terminy określone w art. 35 K.p.a., to mógł skorzystać z przysługującego mu uprawnienia do wniesienia ponaglenia z art. 37 K.p.a. albo wniesienia skargi do Sądu na bezczynność lub przewlekłość postępowania. Na etapie niniejszego postępowania Sąd nie miał podstaw do badania terminowości postępowania w zakresie rozpatrzenia zarzutów egzekucyjnych.
Wobec powyższego postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia wskazanych tam przepisów zarówno prawa procesowego jak i materialnego nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI