II OSK 899/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-09
NSAAdministracyjneWysokansa
warunki zabudowykontynuacja funkcjidobry sąsiaddostęp do drogi publicznejplanowanie przestrzenneNSAprawo administracyjnenieruchomościbudownictwo

NSA uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne dotyczące warunków zabudowy, wskazując na potrzebę ponownej oceny legalności sąsiedniej zabudowy i interpretacji pojęcia 'kontynuacji funkcji'.

Sprawa dotyczyła odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego i wiaty. Organy administracji oraz WSA uznały, że nie spełniono przesłanek 'dobrego sąsiedztwa' i dostępu do drogi publicznej. NSA uchylił zaskarżony wyrok, wskazując na potrzebę ponownej analizy legalności sąsiedniej zabudowy oraz właściwej interpretacji pojęcia 'kontynuacji funkcji' zgodnie z utrwalonym orzecznictwem.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.P. (następnie K.K.) od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego i wiaty. Organy administracji odmówiły wydania decyzji, powołując się na brak kontynuacji funkcji, brak dostępu do drogi publicznej oraz naruszenie przepisów dotyczących Parku Krajobrazowego. WSA w Gdańsku podzielił te ustalenia, uznając, że przesłanka 'dobrego sąsiedztwa' i dostęp do drogi publicznej nie zostały spełnione. NSA, uwzględniając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje administracyjne. Sąd podkreślił, że organy błędnie oceniły legalność sąsiedniej zabudowy na działce nr [...]2, która mogła stanowić wzorzec dla planowanej inwestycji. Ponadto, NSA wskazał na konieczność właściwej interpretacji pojęcia 'kontynuacji funkcji' zgodnie z orzecznictwem, dopuszczając możliwość uzupełniania istniejących funkcji. Sąd zwrócił również uwagę na kwestię dostępu do drogi publicznej, wskazując, że na etapie ustalania warunków zabudowy kluczowa jest faktyczna możliwość skomunikowania terenu, a nie tytuł prawny do działek pośredniczących.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, zabudowa gospodarcza, podobnie jak usługowa, może towarzyszyć zabudowie mieszkaniowej i nie jest zabudową kolidującą z funkcją mieszkalną, jeśli nie powoduje uciążliwości. Organy powinny zbadać legalność tej zabudowy i nie rozstrzygać wątpliwości na niekorzyść wnioskodawcy.

Uzasadnienie

NSA wskazał, że organy błędnie oceniły legalność sąsiedniej zabudowy i nieprawidłowo zinterpretowały pojęcie 'kontynuacji funkcji'. Sąd podkreślił, że zabudowa gospodarcza może być uznana za kontynuację funkcji, jeśli nie koliduje z istniejącą zabudową mieszkaniową.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

u.p.z.p. art. 61 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Kluczowe znaczenie dla ustalenia warunków zabudowy mają przesłanki dotyczące kontynuacji funkcji zabudowy oraz dostępu do drogi publicznej. Interpretacja tych przesłanek powinna być zgodna z utrwalonym orzecznictwem NSA.

p.p.s.a. art. 174 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 174 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania NSA.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania NSA - uchylenie wyroku.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 2 § 14

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Definicja dostępu do drogi publicznej.

u.p.z.p. art. 63 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Decyzja o warunkach zabudowy nie rodzi praw do terenu.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i działania organów.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada zaufania obywateli do organów państwa.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 203 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o kosztach.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o kosztach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwa ocena legalności sąsiedniej zabudowy na działce nr [...]2. Niewłaściwa interpretacja pojęcia 'kontynuacji funkcji' w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Niewłaściwe ustalenie braku dostępu do drogi publicznej.

Godne uwagi sformułowania

kontynuacja funkcji rozumiana jako służąca zachowaniu ładu przestrzennego, umożliwia nawet uzupełnianie funkcji istniejącej o zagospodarowanie niewchodzące z nią w kolizję dostęp do drogi publicznej [...] należy rozumieć jako zapewniający faktyczną możliwość przejścia i przejazdu z terenu inwestycji do drogi publicznej Na etapie ustalania warunków zabudowy nie bada się więc stosunków własnościowych dotyczących nieruchomości, przez które ma być realizowany dostęp do drogi publicznej

Skład orzekający

Tomasz Bąkowski

przewodniczący sprawozdawca

Marzenna Linska-Wawrzon

sędzia

Grzegorz Antas

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'kontynuacji funkcji' oraz 'dostępu do drogi publicznej' w kontekście ustalania warunków zabudowy, a także kwestia oceny legalności sąsiedniej zabudowy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale przedstawione zasady interpretacyjne mają szersze zastosowanie w sprawach o ustalenie warunków zabudowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe rozumienie i stosowanie przepisów o planowaniu przestrzennym, zwłaszcza w kontekście sąsiednich nieruchomości i dostępu do dróg. Pokazuje też, jak ważne jest badanie legalności zabudowy.

Sąd Najwyższy: Jak prawidłowo interpretować 'dobry sąsiad' i dostęp do drogi przy budowie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 899/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas
Marzenna Linska - Wawrzon
Tomasz Bąkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Sygn. powiązane
II SA/Gd 310/21 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2022-01-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżony wyrok i decyzje I i II instancji
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Bąkowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia del. WSA Grzegorz Antas Protokolant asystent sędziego Emilia Olszewska-Gągała po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 310/21 w sprawie ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 lutego 2021 r. nr SKO Gd/3189/20 w przedmiocie warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy K. nr GPN-7331/139/2004 z dnia 24 czerwca 2020 r.; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz K.K. kwotę 1227 (tysiąc dwieście dwadzieścia siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 310/21, oddalił skargę A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 26 lutego 2021 r., nr SKO Gd/3189/20 w przedmiocie warunków zabudowy.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 26 sierpnia 2004 r. A.P. zwróciła się o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego o powierzchni 38 m2 oraz wiaty (4 m2) na działce nr [...]1, o powierzchni 1500 m2, w obrębie geodezyjnym [...], gmina K. Decyzją z 12 lutego 2008 r. Wójt Gminy K. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Na etapie postępowania przed organem I instancji postępowanie było kilkukrotnie zawieszane na wniosek A.P., a następnie podejmowane, ostatecznie postanowieniem z 10 września 2018 r. Wójt Gminy K. odmówił zawieszenia postępowania, w wyniku złożonego przez stronę zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku postanowieniem z 2 stycznia 2019 r. stwierdziło niedopuszczalność zażalenia, następnie na skutek złożonej skargi A.P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 167/19, skargę oddalił. Ponownie rozpatrując sprawę Wójt Gminy K. decyzją z 24 czerwca 2020 r. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla wskazanej wyżej inwestycji. Organ stwierdził, że wnioskowana funkcja nie stanowi kontynuacji funkcji w obszarze analizowanym, brak jest zabudowy w tym obszarze, inwestycja nie ma dostępu do drogi publicznej oraz nie spełnia warunku zgodności z przepisami odrębnymi naruszając przepisy § 3 pkt 3 uchwały nr 142/VII/l 1 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 27 kwietnia 2011 r. w sprawie [...] Parku Krajobrazowego, gdyż cały teren inwestycji posiada klasyfikację "Lz" i nie ma możliwości realizacji żadnej zabudowy w świetle ww. przepisu uchwały.
Wobec złożenia przez skarżącą odwołania sprawa została ponownie rozpoznana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, które uznało, że w obszarze analizowanym brak jest legalnej zabudowy, a co za tym idzie, nie ma możliwości określenia wymagań dla nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu. Wprawdzie 30 grudnia 1994 r. wydano decyzję o pozwoleniu na budowę na działce nr [...]2, ale decyzja dotyczy prac adaptacyjnych istniejącego obiektu na cele mieszkalne, nadto w odniesieniu do tego obiektu nie została wydana decyzja na jego użytkowanie, mimo że w decyzji o pozwoleniu na budowę zobowiązano inwestora do uzyskania pozwolenia na użytkowanie.
W ocenie organu nie został spełniony warunek, o którym mowa w przepisie art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2020 r. poz. 293 z późn. zm., dalej: "u.p.z.p.") i już z tych względów uzasadniona jest odmowa ustalenia warunków. Ponadto, zdaniem Kolegium, nie został także spełniony warunek dostępu do drogi publicznej.
Jednocześnie Kolegium nie stwierdziło, że planowana inwestycja narusza przepis § 3 pkt 3 powołanej wyżej uchwały Sejmiku Województwa Pomorskiego. Zakaz określony w przepisie § 3 pkt 3 ww. uchwały dotyczy zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych. Organ I instancji nie wyjaśnił zaś, że na przedmiotowej działce występuje taki właśnie rodzaj zadrzewienia. W tej sytuacji nie można zatem jednoznacznie uznać, że w sprawie nie został spełniony warunek określony w przepisie art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p.
Decyzja Kolegium została zaskarżona przez A.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżąca zarzuciła decyzji:
– naruszenie prawa materialnego polegające na odmowie wydania warunków zabudowy pomimo spełnienia określonych w art. 61 ust. 1 u.p.z.p. przesłanek wydania decyzji o warunkach zabudowy;
– naruszenie przepisów postępowania: art. 7, 8, 11, 77-81 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") przez naruszenie zasad: zaufania obywateli do organów państwa, przekonywania i dochodzenia prawdy obiektywnej oraz przez niewyjaśnienie całokształtu okoliczności sprawy i zaniechanie prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a w szczególności niewyjaśnienie funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1588);
– różne ustalenia Urzędu Gminy w zakresie spełnienia poszczególnych kryteriów wynikających z przepisu art. 61 ust. 1 u.p.z.p. w zakresie decyzji wydawanych o warunki zabudowy, dla tej samej działki nr [...]1 w latach 2008-2021.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga nie jest zasadna. Wskazał, że przyczyną wydania negatywnej decyzji było niespełnienie przesłanki "dobrego sąsiedztwa" oraz brak dostępu z działki do drogi publicznej. Podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, w tym uznając, że w obszarze analizowanym brak zabudowy mogącej stanowić postawę do ustalenia warunków zabudowy budynkiem gospodarczym.
W toku postępowania przed Sądem skarżąca dostarczyła postanowienie Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 17 czerwca 2021 r., I Ns 50/11 o ustanowieniu na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości, obejmującej działkę nr [...]1, położonej w [...], służebności drogi koniecznej polegającej na prawie przejazdu i przechodu, obciążającej nieruchomości obejmujące działki o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Postanowienie to zapewniło działce skarżącej prawny dostęp do drogi publicznej, co w ocenie Sądu oznacza, że bezcelowe stało się rozważanie tej przesłanki, albowiem należy uznać ją za spełnioną.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła A.P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Wyrok zaskarżono w całości.
Wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") przez niezastosowanie art. 61 ust. 1 u.p.z.p. pomimo spełnienia przewidzianych tym przepisem przesłanek wydania decyzji o warunkach zabudowy,
2. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie następujących przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.): 7, 8, 77-81 k.p.a. przez pogwałcenie zasad: przekonywania i dochodzenia do prawdy obiektywnej oraz przez niewyjaśnienie całokształtu okoliczności sprawy i zaniechanie prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego, które w efekcie doprowadziło do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącą przesłanki wydania decyzji o warunkach zabudowy, pomimo iż analiza całości zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi wprost do odmiennego wniosku.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku oraz zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
Według skarżącej kasacyjnie nie sposób zgodzić się z ustaleniem, jakoby w obszarze analizowanym brak było legalnej zabudowy, która mogłaby stanowić "wzorzec dla sposobu zagospodarowania terenu planowanego przez skarżącą". Skarżąca kasacyjnie podniosła, że ten sam Wojewódzki Sąd w analogicznej sprawie dokonał miesiąc wcześniej przeciwnych ustaleń. W uzasadnieniu wyroku z dnia 1 grudnia 2021 r. (sygn. akt II SA/Gd 451/21) stwierdził, że: "W obszarze analizowanym, na działce nr [...]2 znajduje się zabudowa, która potencjalnie pozwalałaby na określenie wymagań dotyczących zabudowy planowanej przez skarżącą. Jednakże w ocenie organu odwoławczego jest to zabudowa nielegalna. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia powyższego stanowiska organu. Bezspornym jest bowiem, iż zabudowa na działce nr [...]2 powstała na podstawie decyzji Wójta Gminy z dnia 30 grudnia 1994 r. o pozwoleniu na budowę obejmującego wykonanie prac adaptacyjnych istniejącego obiektu na cele mieszkalne". Powyższym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K.
Skarżąca kasacyjnie podnosi, że Wójtowi Gminy K. wiadomo, iż obie sąsiadujące ze sobą działki (działka skarżącej nr [...]1 oraz działka nr [...]2) zabudowane zostały w tym samym czasie bliźniaczo podobnymi budynkami, które pierwotnie pełniły funkcje gospodarcze i letniskowe. Aktualnie zabudowa obu tych działek służy tylko rekreacji, przy czym budynek znajdujący się na działce nr [...]2 został rozbudowany w oparciu o przywołaną powyżej decyzję Wójta Gminy K. z 30 grudnia 1994 r. Natomiast parametry budynku skarżącej zasadniczo się nie zmieniły (rozbudowę uniemożliwiały zadrzewienia, które skarżąca w całości zachowała). Budynek skarżącej kasacyjnie – podobnie jak budynek znajdujący się na działce nr [...]2 – jest budynkiem letniskowym, od którego od 1994 r. uiszczany jest stosowny podatek.
Pismem z 23 maja 2024 r. K.K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, poinformowała że 15 marca 2024 r. zmarła skarżąca A.P. oraz że jej jedyną spadkobierczynią jest jej siostrzenica K.K. i na tę okoliczność przedłożyła wypis aktu poświadczenia dziedziczenia z 16 kwietnia 2024 r., Repertorium A nr [...]. Jednocześnie oświadczyła, że wstępuje w miejsce A.P. do toczącego się w niniejszej sprawie postępowania i żąda uchylenia w całości zaskarżonego przez A.P. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zasądzenia od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku kosztów postępowania oraz rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Sąd w zaskarżonym wyroku przyjął, że przyczyną wydania decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy był brak wypełnienia przesłanki "dobrego sąsiedztwa" oraz brak dostępu z działki objętej wnioskiem do drogi publicznej w rozumieniu art. 2 pkt 14 u.p.z.p.
Zarówno Kolegium, jak i następnie Sąd I instancji, dokonując oceny wskazanej we wniosku zabudowy z punktu widzenia kontynuacji funkcji, o której mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., przyjęły że zabudowa ta nie może być uznana za kontynuację zabudowy istniejącej na działce [...]2, położnej nie tylko w obszarze analizowanym, ale graniczącej z działką skarżącej kasacyjnie. Zdaniem organu, powołującego się na dokumentację i stanowiska wyrażane przez organy administracji architektoniczno-budowlanej oraz nadzoru budowlanego, w obszarze analizowanym brak jest legalnej zabudowy. Sąd I instancji podzielił stanowisko Kolegium, przy czym jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, brak kontynuacji funkcji wynika nie tyle z kwestionowania legalności zabudowy na działce [...]2, ile z uwagi na to, że budynek wzniesiony na tej działce ma pełnić funkcję mieszkalną.
Sąd odnosząc się natomiast do kwestii dostępu z działki objętej wnioskiem do drogi publicznej, wbrew stanowisku przyjętemu przez organy prowadzące postępowanie administracyjne w obu instancjach, uznał że wymóg ten został spełniony. Powołał się w tym względzie na postanowienie Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 17 czerwca 2021 r. (sygn. akt I Ns 50/11) o ustanowieniu na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości, obejmującej działkę numer [...]1, służebności drogi koniecznej, zapewniającej tym samym działce skarżącej prawny dostęp do drogi publicznej.
Z tego też względu kwestia oceny Sądu I instancji dotycząca stanowiska organów w zakresie dostępu działki skarżącej kasacyjnie do drogi publicznej nie była przedmiotem zarzutów kasacyjnych. Jednakże z uwagi na treść uzasadnianego wyroku, uchylającego decyzje organów obu instancji, należy wskazać na marginesie, że przywołane postanowienie o ustanowieniu służebności drogi koniecznej, które zresztą zostało wydane po wydaniu zaskarżonej decyzji, nie było koniecznym warunkiem oceny spełnienia określonego w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem wypracowanym w orzecznictwie sądowym oraz w literaturze prawniczej, aprobowanym przez skład orzekający w niniejszej sprawie, dostęp do drogi publicznej, o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p., należy rozumieć jako zapewniający faktyczną możliwość przejścia i przejazdu z terenu inwestycji do drogi publicznej, a zatem pozwalający uznać, że działka, przez którą planowane jest skomunikowanie terenu inwestycji z drogą publiczną, może być faktycznie wykorzystywana w takim celu (zob. m.in. wyrok NSA z 23.11.2022 r., II OSK 358/20, LEX nr 344751; A. Despot-Mładanowicz [w:] Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz aktualizowany, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, LEX/el. 2021, art. 61; I. Zachariasz [w:] Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, red. H. Izdebski, Warszawa 2023, art. 61). Zatem przedmiotem oceny organu prowadzącego postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy, powinna być możliwość wykorzystania działek do skomunikowania terenu inwestycji (por. wyrok NSA z 29.01.2021 r., II OSK 438/20, LEX nr 3416280 oraz wyrok NSA z 23.11.2022 r., II OSK 358/20, LEX nr 3447510). Na etapie ustalania warunków zabudowy nie bada się więc stosunków własnościowych dotyczących nieruchomości, przez które ma być realizowany dostęp do drogi publicznej (por. wyroki NSA z 5.04.2022 r., II OSK 2569/21, LEX nr 3338611 oraz z 20.07.2022 r., II OSK 2294/19, LEX nr 3413330). Dokonując wykładni zwrotu "dostęp do drogi publicznej", trzeba wziąć pod uwagę, że ów dostęp jest ustalany w celu uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, która w myśl art. 63 ust. 2 zd. 1 u.p.z.p., nie rodzi praw do terenu oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich. Z tego też względu adresat tej decyzji nie musi dysponować tytułem prawnym do terenu, będącego przedmiotem ustaleń, jak również do terenu (terenów) mających zapewnić dostęp do drogi publicznej z terenu, którego dotyczą warunki zabudowy (por. wyrok NSA z 16.11.2022 r., II OSK 1808/21, LEX nr 3503339). Jeżeli więc inwestor wskazuje teren, który będzie miał dostęp do drogi publicznej przez inne działki, to przedmiotem oceny organu prowadzącego postępowanie, powinna być możliwość wykorzystania działek do skomunikowania terenu inwestycji z drogą publiczną, nie zaś posiadanie przez inwestora tytułu prawnego do korzystania z tych działek (por. wyrok NSA z 29.01.2021 r., II OSK 438/20, LEX nr 3416280).
Odnosząc się zaś do oceny wypełnienia wymogu kontynuacji funkcji zabudowy, określonego w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. wypada zauważyć, że w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, iż funkcja, w rozumieniu jakie nadaje temu pojęciu art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., nie oznacza tylko i wyłącznie nakazu powielania funkcji identycznej, bez możliwości jej uzupełnienia czy też zabudowy zgodnie z oczekiwaniami właścicieli nieruchomości sąsiednich. Kontynuacja funkcji rozumiana jako służąca zachowaniu ładu przestrzennego, umożliwia nawet uzupełnianie funkcji istniejącej o zagospodarowanie niewchodzące z nią w kolizję (wyrok NSA z 13.06.2023 r., II OSK 543/22, LEX nr 3588922). Zatem warunek kontynuacji funkcji jest spełniony, nie tylko gdy planowana inwestycja powtarza jeden z istniejących w obszarze analizowanym sposobów zagospodarowania, ale także gdy stanowi uzupełnienie którejś z istniejących funkcji, dające się z nią pogodzić i niekolidujące z nią (zob. m.in. wyroki NSA z: 6.04.2023 r., II OSK 1114/20, LEX nr 3585859; 20.06.2023 r., II OSK 2241/20, LEX nr 3604829; 18.10.2023 r., II OSK 142/21, LEX nr 3650591; oraz z 26.10.2023 r., II OSK 2022/23, LEX nr 3768745). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wskazaną wyżej wykładnię art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. w zakresie pojęcia kontynuacji funkcji, przyjmując równocześnie, że zabudowa gospodarcza, podobnie jak m.in. zabudowa usługowa, towarzyszy zabudowie mieszkaniowej i jeżeli nie powoduje uciążliwości w stosunku do nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi nie jest zabudową kolidującą z funkcją mieszkalną.
Stąd też organy prowadzące postępowanie w sprawie warunków zabudowy powinny uwzględnić w postępowaniu wyjaśniającym przy weryfikacji kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., budynek usytuowany na działce nr [...]2, jeżeli zabudowa ta jest zabudową legalną. W tym zaś względzie należy zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przedstawionym w przywołanym przez skarżącą kasacyjnie wyroku (z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 451/21) oraz w kolejnym wyroku (z dnia 19 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 604/21). Wprawdzie orzeczenia te zostały wydane w wyniku kontroli decyzji wydanych w sprawach dotyczących innych inwestycji, jednak również odnosiły się do zabudowy na działce nr [...]2. W orzeczeniach tych Sąd słusznie zwrócił uwagę na błędną ocenę statusu budynku usytuowanego na działce nr [...]2 dokonaną przez organy, wskazując że: 1) zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (tak jak w obecnie kontrolowanej sprawie) nie uzasadnia twierdzenia organów o tym, że zabudowa na działce nr [...]2 jest nielegalna (wyrok II SA/Gd 604/21); 2) istniejących w sprawie wątpliwości co do legalności zabudowy na wskazanej wyżej działce nie można interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (wyrok II SA/Gd 451/21); 3) zabudowa na tej działce powstała na podstawie decyzji Wójta z 30 grudnia 1994 r. o pozwoleniu na budowę obejmującego "wykonanie prac adaptacyjnych istniejącego obiektu na cele mieszkalne" (wyroki II SA/Gd 451/21 oraz II SA/Gd 604/21).
Wskazane wyżej kwestie i okoliczności umknęły uwadze w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym w sprawie warunków zabudowy na działce nr [...]1, w wyniku czego doszło do naruszenia art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a.
Organ prowadzący ponownie postępowanie administracyjne, dokonując oceny możliwości ustalenia warunków zabudowy określonych we wniosku, uwzględni wskazaną wyżej wykładnię pojęcia kontynuacji funkcji użytego w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., jak również konieczność ustalenia statusu prawnego zabudowy znajdującej się na działce [...]2, zważywszy przy tym, by w przypadku niedających się usunąć wątpliwości co do legalności zabudowy na działce nr [...]2, nie rozstrzygać ich na niekorzyść wnioskodawcy bez podania uzasadnionych ważnych powodów jeżeliby takie zachodziły w niniejszej sprawie.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI