II OSK 899/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-07-25
NSAAdministracyjneWysokansa
ewidencja ludnościwymeldowaniepobyt stałyautokontrolapostępowanie administracyjneNSAWSAuzasadnienie decyzji

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie o wymeldowanie, uznając, że sąd I instancji prawidłowo uchylił decyzję organu, który nie uzasadnił wystarczająco zmiany własnego stanowiska w trybie autokontroli.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. R. od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Wojewody o odmowie wymeldowania. WSA uznał, że Wojewoda, działając w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.), nie uzasadnił wystarczająco zmiany swojego stanowiska i nie rozważył wszystkich dowodów. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA, że organ administracji musi przestrzegać zasad k.p.a. również w trybie autokontroli, w tym rzetelnie uzasadniać swoje decyzje i analizować materiał dowodowy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie odmowy wymeldowania. Sąd I instancji uznał, że Wojewoda, działając w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszył przepisy k.p.a., w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3, ponieważ nie uzasadnił wystarczająco zmiany swojego stanowiska i nie rozważył wszystkich zgromadzonych dowodów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że organ administracji, korzystając z uprawnień autokontrolnych, musi przestrzegać zasad postępowania administracyjnego, w tym dokładnie ustalać stan faktyczny, rozważać materiał dowodowy i należycie uzasadniać swoje decyzje. NSA stwierdził, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego (art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności) oraz przepisów postępowania (art. 54 § 3 p.p.s.a.) są chybione, ponieważ WSA nie dokonywał wykładni przepisów materialnych, a jedynie oceniał prawidłowość postępowania organu w trybie autokontroli.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ administracji publicznej, nawet w trybie autokontroli, musi przestrzegać zasad postępowania administracyjnego, w tym dokładnie ustalać stan faktyczny, rozważać materiał dowodowy i należycie uzasadniać swoje decyzje.

Uzasadnienie

Sąd I instancji uchylił decyzję Wojewody, uznając, że organ nie uzasadnił wystarczająco zmiany swojego stanowiska w trybie autokontroli i pominął część dowodów. NSA potwierdził, że art. 54 § 3 p.p.s.a. nie zwalnia organu z obowiązku stosowania przepisów k.p.a., w tym art. 107 § 3 k.p.a. dotyczącego uzasadnienia decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 54 § § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis ten umożliwia organowi uwzględnienie skargi w całości do dnia rozprawy, ale nie zwalnia z obowiązku stosowania przepisów k.p.a.

u.e.l. art. 15 § ust. 2

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

Dotyczy przesłanek wymeldowania z pobytu stałego.

Pomocnicze

u.e.l. art. 9 § ust. 2b

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

Zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skutek oddalenia skargi kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ administracji publicznej, działając w trybie autokontroli, musi przestrzegać zasad k.p.a., w tym rzetelnie uzasadniać swoje decyzje i analizować materiał dowodowy.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy miał podstawy, by zmienić swoją decyzję wyłącznie na podstawie zmienionej oceny zebranego materiału dowodowego, bez konieczności szczegółowego uzasadnienia. Sąd I instancji błędnie zinterpretował art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, przyjmując, że niekorzystanie z rzeczy w lokalu i nieprzebywanie w nim jest wystarczające do wymeldowania.

Godne uwagi sformułowania

organ odwoławczy, uwzględniając w całości, w ramach autokontroli, skargę M. R. i zajmując krańcowo odmienne stanowisko w sprawie, nie wskazał okoliczności ani dowodów na podstawie których przedstawił nowy pogląd. przepis art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może być interpretowany bez uwzględnienia zasad przyjętych w kpa, a w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa. opuszczenie miejsca pobytu stałego powinno być rozumiane jako trwałe zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania.

Skład orzekający

Andrzej Gliniecki

przewodniczący

Janina Kosowska

sprawozdawca

Wojciech Chróścielewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 54 § 3 p.p.s.a. w kontekście autokontrolowania decyzji przez organy administracji, a także zasady prowadzenia postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ administracji zmienia decyzję w trybie autokontroli po wniesieniu skargi do sądu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe uzasadnianie decyzji administracyjnych, nawet w trybie autokontroli, co ma znaczenie dla obywateli w kontaktach z urzędami.

Autokontrola organu administracji: czy można zmienić decyzję bez uzasadnienia?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 899/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-06-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Gliniecki /przewodniczący/
Janina Kosowska /sprawozdawca/
Wojciech Chróścielewski
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 2227/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-01-30
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
art. 15; art. 54 par. 3 p.p.s.a.
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie sędzia NSA Wojciech Chróścielewski sędzia NSA Janina Kosowska /spr./ Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2227/06 w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Wojewody M. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2007r., sygn. akt IV SA/Wa 2227/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewody M. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie odmowy wymeldowania, uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:
Decyzją z dnia [...], nr [...], Burmistrz Miasta P., po rozpoznaniu wniosku H. K., odmówił wymeldowania M. R. z pobytu stałego w budynku Nr [...], położonego w P. przy ul. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż z zebranego materiału dowodowego wynika, że M. R. nie opuścił nieruchomości na trwałe. Podniesiono przy tym, że pracuje on jako ochroniarz poza miejscem stałego zameldowania, co skutkuje nieregularnym trybem życia i powrotami do domu o różnych godzinach.
Po rozpatrzeniu odwołania H. K. od powyższej decyzji, Wojewoda M. - decyzją z dnia [...], nr [...], uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując w uzasadnieniu, że nie udowodniono dostatecznie faktu zamieszkiwania lub opuszczenia miejsca stałego zameldowania przez M. R.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...], nr [...], Burmistrz Miasta P. orzekł o wymeldowaniu M. R. z pobytu stałego w przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że M. R. opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania. Brak prądu, a zimą także wody, brak łazienki, nieliczne ubrania oraz brak żywności świadczą o tym, że w spornym lokalu nie da się normalnie funkcjonować, zwłaszcza po kilkunastu godzinach pracy.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. R. wskazując, że wszystkie swoje rzeczy posiada w miejscu stałego zameldowania i tam też mieszka. Wprawdzie nie posiada w mieszkaniu prądu i łazienki, ale korzysta z nich w firmie, w której pracuje. Podniósł przy tym, że nie posiada innego mieszkania, niż to, z którego został wymeldowany przez organ I instancji.
Decyzją dnia [...], nr [...], Wojewoda M. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, stwierdzając, że w świetle zebranego materiału dowodowego należy przyjąć, że M. R. opuścił sporny lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. R. zarzucił Wojewodzie M. naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 7, 8, 10, 77, 80 i 107 § 3 kpa. Wskazał, że organ odwoławczy, wbrew istniejącemu stanowi faktycznemu i prawnemu przyjął, że dobrowolnie i na trwałe opuścił on miejsce stałego zameldowania. Podniósł, że pracuje w W. i to ma wpływ na jego nieobecność w miejscu stałego zameldowania.
Uwzględniając wskazaną skargę, Wojewoda M. - decyzją z dnia [...], nr [...] - powołując art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta P. i orzekł o odmowie wymeldowania M. R. z pobytu stałego z nieruchomości położonej przy ul. [...] w P. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ zauważył, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, opuszczenie miejsca pobytu stałego powinno być rozumiane jako trwałe zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Organ wskazał ponadto, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobyt poza miejscem stałego zameldowania związany z wykonywaniem pracy uznawany jest za pobyt czasowy i nie stanowi podstawy do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego, a zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza bezspornie, iż M. R. wykazał zamiar opuszczenia miejsca stałego zameldowania i jednocześnie zerwał wszelkie związki z nieruchomością położoną w P. przy ul. [...] oraz założył w nowym miejscu ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów.
Skargę na decyzję Wojewody M. z dnia [...] złożyła H. K., wnosząc o jej uchylenie i utrzymanie w mocy dotychczasowej decyzji o wymeldowaniu. W uzasadnieniu wskazała, że M. R. na stałe zamieszkuje w domu po swoim ojcu przy ul. [...] w P., co zostało potwierdzone w piśmie Komendy Powiatowej Policji. Podała ponadto, że wszelkie pisma kierowane na adres przy ul. [...] były odbierane osobiście przez M. R. Z zeznań świadków wynika zaś, że nie widują go przy ul. [...]. W tych okolicznościach, zdaniem skarżącej, organ nie rozważył całościowo wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda M. - podtrzymując dotychczasowe stanowisko - wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylając – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zaskarżoną decyzję wskazał, że regulacja art. 54 § 3 powołanej ustawy ma umożliwić organowi weryfikację własnego działania bez potrzeby rozpatrywania sprawy przez sąd. Stanowi ona dla organu wyjątkowe upoważnienie do autokontroli własnej, ostatecznej i zaskarżonej do sądu decyzji. Efektem uruchomienia takiej kompetencji organu musi być uwzględnienie skargi w całości. Sąd podkreślił jednocześnie, iż zadośćuczynienie skardze w całości, w rozumieniu omawianego przepisu, to doprowadzenie do stanu, w którym istota sprawy zostaje rozstrzygnięta ostatecznie, zgodnie z oczekiwaniem strony wynikającym z jej skargi. Jeżeli inna strona postępowania zaskarży wydaną w omawianym trybie decyzję, Sąd bada ten akt oraz całokształt prawnych i faktycznych okoliczności sprawy.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu I instancji, organ odwoławczy, uwzględniając w całości, w ramach autokontroli, skargę M. R. i zajmując krańcowo odmienne stanowisko w sprawie, nie wskazał okoliczności ani dowodów na podstawie których przedstawił nowy pogląd. Sąd zauważył, iż M. R. - w uwzględnionej przez organ skardze - powołał tożsame argumenty co w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W sprawie nie zmieniły się też żadne okoliczności, nie pojawiły się nowe dowody, które tak diametralnie zmieniłyby pozycję M. R. w sprawie. W tych warunkach, powody weryfikacji własnej decyzji wymagają szczegółowego uzasadnienia. Sad I instancji wskazał, iż dokonując oceny sytuacji prawnej M. R. należało rozważyć ją na tle dokonanych ustaleń faktycznych i dowodów zgromadzonych w sprawie, których organ nie wziął pod uwagę, takich jak: pismo z Komendy Powiatowej Policji w P. (k. 44 akt administracyjnych), protokół przesłuchania funkcjonariusza policji, z których wynika, że M. R. zamieszkuje wspólnie z bratem przy ul. [...] (k. 64 akt administracyjnych) oraz protokół oględzin, z którego wynika, że w lokalu, w którym miałby mieszkać M. R. znajdują się ubrania, "które nie wyglądają na aktualnie używane", piec – "nieużywany" oraz lodówka – "w której nie ma żywności" i pralka – "niepodłączona".
Sąd I instancji wskazał, iż przepis art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może być interpretowany bez uwzględnienia zasad przyjętych w kpa, a w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa. W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie i rozważenia stanu faktycznego sprawy stosownie do art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Zgodnie z art. 107 § 3 kpa, decyzja powinna być należycie uzasadniona z wymienieniem m.in. materiału dowodowego, na którym oparto rozstrzygnięcie i podaniem analizy poczynionych ustaleń w świetle mających w sprawie zastosowań przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji ma bowiem szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 kpa, a realizowanej na mocy art. 107 § 3 kpa. Zatem, organ administracji publicznej jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Rozpatrując materiał dowodowy organ nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, odmówić dowodom wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest uzasadnić, z jakiej robi to przyczyny. Pominięcie oceny określonego dowodu budzić musi uzasadnione wątpliwości co do trafności oceny innych środków dowodowych, może bowiem prowadzić do wadliwej ich oceny.
Sąd I instancji wyjaśnił jednocześnie, iż wydanie przez organ administracji publicznej na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi decyzji, która wzrusza decyzję stanowiącą przedmiot skargi, powoduje, że skarga ta traci swój byt. Uchylenie przez Sąd I instancji decyzji wydanej w omawianym trybie powoduje jednak, że odżywa zarówno decyzja organu, jak i skarga złożona na nią do Sądu.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył M. R., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jako podstawę skargi kasacyjnej, skarżący wskazał:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przez błędną wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że okoliczność niekorzystania z rzeczy pozostawionych w lokalu i nieprzebywania w lokalu jest wystarczająca do wymeldowania z lokalu, skoro zgodnie z obowiązującym orzecznictwem, opuszczenie miejsca pobytu stałego powinno być rozumiane jako trwałe zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania,
2) naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez uznanie, że organ odwoławczy nie miał podstaw by zmienić swoją decyzję wyłącznie na podstawie zmienionej oceny zebranego materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, skarżący podniósł, iż nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, zgodnie z którym organ odwoławczy, wydając decyzję w ramach autokontroli, pominął część materiału dowodowego oraz dokonał odmiennej oceny zebranego materiału bez szczegółowego uzasadnienia. Powołując treść art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz stanowisko doktryny zauważył, iż przyjmuje się, że celem autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub braku działania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem. Autokontrola prowadzi w związku z tym do szybszego załatwienia sprawy i to zgodnie z żądaniem skarżącego, a zatem służy realizacji zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 7 powołanej ustawy.
Z kolei, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, opuszczenie miejsca pobytu stałego powinno być rozumiane jako trwałe zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.
Mając powyższe na uwadze, skarżący stwierdził, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy, organ odwoławczy miał podstawy, by przy odmiennej ocenie zebranego materiału dowodowego i po zapoznaniu się ze skargą strony na poprzednią decyzją, orzec odmiennie niż w zaskarżonej decyzji. Zauważył ponadto, iż wbrew stanowisku Sądu, dla rozstrzygnięcia w sprawie nie mają wpływu okoliczności ustalone w piśmie z Komendy Powiatowej Policji, protokole przesłuchania funkcjonariusza policji, czy też w czasie oględzin lokalu przy ul [...] w P.. Okoliczności te były bowiem znane organowi, jednak pomimo ich istnienia, organ ten przyjął za wiarygodne wyjaśnienia skarżącego i słusznie ocenił, iż zamiarem skarżącego nie jest opuszczenie na stałe przedmiotowej nieruchomości. Pierwszorzędne znaczenie w sprawach o wymeldowanie ma analiza zamiaru zamieszkującego, a ten można ustalić przede wszystkim w oparciu o zajmowane stanowisko w sprawie i składane wyjaśnienia przez stronę. Przedmiotowa przesłanka jest też, w świetle przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wystarczająca by wydać decyzję odmowną w zakresie wymeldowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zawiera uzasadnionych podstaw.
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze (skargi kasacyjne i zażalenia) od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, jednak z urzędu bierze pod rozwagę przesłanki nieważności postępowania, określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy. W niniejszej sprawie, nie dostrzeżono naruszeń przepisów prawa mogących świadczyć o nieważności postępowania sądowego, tym samym sprawa ta może być rozpoznana w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej, które – zgodnie z art. 176 w związku z art. 174 powołanej ustawy – tworzą, podnoszone przez strony, zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie, jako podstawę skargi kasacyjnej M. R. wskazał naruszenie przez Sąd I instancji, zarówno przepisów prawa materialnego (art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych; tekst jednolity Dz. U. 2006, Nr 139, poz. 993 ze zm.) jak i przepisów art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego wskazać przede wszystkim należy, że zaskarżony wyrok został wydany na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Wojewoda Mazowiecki naruszył przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako kpa), w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji z dnia [...] wydanej w trybie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie dokonywał wykładni, ani nie stosował przepisów art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jako przepisów prawa materialnego. W tej sytuacji, zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji tych przepisów prawa materialnego uznać należy za chybiony. Sąd nie odnosił się bowiem między innymi do nie wynikającego z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stwierdzenia skarżącego, że opuszczenie miejsca pobytu stałego powinno być rozumiane jako trwałe zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem pobytu, chociaż z powołanej ustawy art. 9 ust 2b jednoznacznie wynika, iż zameldowanie pod danym adresem służy wyłącznie celom ewidencyjnym, a zatem jest jedynie rejestracją miejsca pobytu.
Nieuprawniony jest także zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez uznanie, że organ odwoławczy nie miał podstaw by zmienić swoją decyzję wyłącznie na podstawie zmienionej oceny zebranego materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji nie kwestionował bowiem uprawnień autokontrolnych organu odwoławczego po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, a jedynie wskazywał na konieczność stosowania przy wydawaniu takiej decyzji reguł postępowania administracyjnego, określonych w przepisach kpa, w tym przede wszystkim w art. 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie odniesiono się do wywodów prawnych przedstawionych przez Sąd I instancji, dotyczących zakresu i możliwości wydawania przez organ administracji decyzji w ramach samokontroli na podstawie art. 54 § 3 p. p. s. a. ani też kwestii dotyczących przyczyn nieuwzględnienia wskazanych przez Sąd dowodów zgromadzonych w sprawie. Podano, że dowody te nie mają wpływu na rozstrzygniecie sprawy nie wskazując dlaczego.
Zatem stanowisko Sądu wyrażone w zaskarżonym wyroku uznać należy za prawidłowe.
Zważyć należy, że stosownie do art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, organ którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Jednak uwzględnienie skargi w całości, jako warunek skorzystania przez organ administracji publicznej z uprawnień autokontrolnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, polega na uznaniu za uzasadnione zarówno zarzutów oraz wniosków skargi, jak i wskazanej w niej podstawy prawnej (zob. wyrok NSA z 5 lutego 2008r. I OSK 581/07, LEX nr 355665). Przy czym ocena zasadności skargi nie może być dokonana w oderwaniu od stanu faktycznego i prawnego sprawy, ustalonego w toku postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji.
Należy bowiem podkreślić, że przepis art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi odstępstwo od zawartej w art. 110 kpa zasady związania organu administracyjnego wydaną przez siebie decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Wyjątkowy charakter tego przepisu, a także fakt, że nie określa on jakie uprawnienia do orzekania posiada organ, w odniesieniu do własnej zaskarżonej decyzji, powoduje, iż nie powinien on być interpretowany rozszerzająco, a tym bardziej w sposób sprzeczny z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego (wyrok NSA z 6.10.2006r., II OSK 1190/05, LEX nr 288979).
Przyjąć zatem należy, że postępowanie autokontrolne jest szczególnym postępowaniem administracyjnym, w którym organ administracji publicznej dokonuje subsumpcji zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, oświadczeń i twierdzeń strony zawartych w skardze do sądu administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego i postępowania umożliwiających zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Wyjątkowy charakter tego postępowania musi mieć swoje odzwierciedlenie przede wszystkim w decyzji autokontrolnej, w której uzasadnieniu, stosownie do art. 107 § 3 kpa, organ administracji publicznej powinien zawrzeć fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a ponadto wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji warunkuje możliwość dokonania oceny prawidłowości podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Jak słusznie podkreślił Sąd I instancji, pominięcie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia oceny określonych dowodów budzić musi uprawnione wątpliwości, co do trafności oceny innych środków dowodowych oraz oświadczeń i twierdzeń strony zawartych w skardze. W niniejszej sprawie, obok dokumentów wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, konieczne jest także odniesienie się do argumentów podniesionych przez M. R. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody M. z dnia [...].
Podnieść przy tym należy, że wydanie także decyzji autokontrolnej, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, winno być poprzedzone wnikliwym rozpatrzeniem całego materiału dowodowego i zawierać odniesienie się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia do wszystkich dowodów zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego z wyjaśnieniem, którym dowodom i dlaczego organ dał wiarę, a którym tej wiary nie dał i dlaczego.
W świetle powyższych wywodów, przyjąć należy, że uchylona przez Sąd I instancji decyzja autokontrolna Wojewody M. nie spełniała podstawowych wymogów, gdyż nie zawierała elementów niezbędnych do oceny prawidłowości dokonanej subsumpcji stanu faktycznego i prawnego sprawy, uprawniającej organ do skorzystania z art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Takie działanie organu nosi cechy dowolności, nie mieszczącej się w granicach dopuszczalnej autokontroli zaskarżonej decyzji. Należy bowiem pamiętać, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przeprowadzana przez sąd administracyjny w postępowaniu sądowoadministracyjnym sprawowana jest co do zasady jedynie pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że organ administracji publicznej, który w ramach tego postępowania i niejako w zastępstwie sądu administracyjnego uwzględnia skargę w trybie autokontroli, nie może dokonać oceny zaskarżonej decyzji na podstawie innych kryteriów niż sąd administracyjny (por. T. Woś, (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 251-252).
W tych okolicznościach, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że zaskarżony wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu, co zgodnie z art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skutkuje oddaleniem skargi kasacyjnej. Przy czym wskazać należy, że wobec oddalenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji, pozostaje do rozpoznania skarga M. R. z dnia 16 sierpnia 2006r.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI