II OSK 898/05

II OSK 898/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-06-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/
Anna Łuczaj
Maria Czapska - Górnikiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 34/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-05-24
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 65
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Maria Czapska-Górnikiewicz Sędziowie Andrzej Jurkiewicz ( spr.) Anna Łuczaj Protokolant Krzysztof Tkacz po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 34/05 w sprawie ze skargi M. i R. G. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie przekazania sprawy innemu organowi oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 maja 2005 r. sygn. akt IV SA./WA 34/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpatrzeniu skargi M. i R. G. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie przekazania sprawy innemu organowi , uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji .
Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy :
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska - po rozpatrzeniu zażalenia M. i R. G. - utrzymał w mocy postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2004 r. Nr [...], którym na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazano według właściwości Prezydentowi Miasta Olsztyna pismo M. i R. G. dotyczące wpływu cmentarza na sąsiednie tereny.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że M. i R. G. pismem z dnia 4 października 2004 r., przekazanym do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Olsztynie, poinformowali o zdewastowaniu jeziora "P.", lasu, gruntów i otoczenia ściekami i zanieczyszczeniami pochodzącymi z cmentarza komunalnego. Podnieśli także, że część ich gruntów została bezprawnie zajęta na groby oraz, że ich wystąpienia do Gminy nie dały rezultatu, ponieważ Gmina Olsztyn nie poczuwa się do odpowiedzialności.
Nadto Główny Inspektor Ochrony Środowiska podał, podobnie jak organ I instancji, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2000r. Nr 23 poz. 295 ze zm.) utrzymanie cmentarzy komunalnych i zarządzanie nimi należy do właściwych wójtów ( burmistrzów, prezydentów miast ), na których terenie cmentarz jest położony.
W związku z tym zdaniem Głównego Inspektora Ochrony Środowiska organ I instancji prawidłowo przekazał podanie M. i R. G. organowi właściwemu tj. Prezydentowi Miasta Olsztyna.
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. i R. G. Skarżący podnieśli, że zaskarżone postanowienie zostało wydane bez wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Zdaniem skarżących, otoczenie cmentarza jest dewastowane i zanieczyszczane ściekami z cmentarza, co stanowi zagrożenie epidemiologiczne. Przekazanie sprawy Gminie Olsztyn jest bezcelowe, ponieważ zdaniem skarżących to właśnie Gmina jest odpowiedzialna za zanieczyszczenie środowiska ściekami z cmentarza.
Skarżący stwierdzili, że sprawą powinny się zająć organy ochrony środowiska nie zaś przekazywać ją Prezydentowi Miasta Olsztyna.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnił wniesioną skargę podnosząc , że w niniejszej sprawie nastąpiło takie naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd I instancji podniósł , że w swoim piśmie z dnia 4 października 2004 r., przekazanym do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Olsztynie, M. i R. G. poinformowali o zdewastowaniu jeziora "P.", lasu, gruntów i otoczenia ściekami i zanieczyszczeniami pochodzącymi z cmentarza komunalnego.
Wskazano zatem na konkretne naruszenie wymagań ochrony środowiska. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tj. Dz. U. z 2002r. Nr 112, poz. 982 ze zm. ) do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska należy: kontrola przestrzegania przepisów o ochronie środowiska i racjonalnym użytkowaniu zasobów przyrody.
Z brzmienia powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że otrzymując informacje o zanieczyszczeniu środowiska ściekami pochodzącymi z cmentarza organy ochrony środowiska powinny wszcząć postępowanie w celu zbadania, czy sytuacja taka ma miejsce a następnie w wypadku stwierdzenia, że istotnie doszło do naruszenia przepisów ochrony środowiska podjąć kroki w celu przeciwdziałania naruszeniom przepisów ochrony środowiska.
Tymczasem jak stwierdził Sąd I instancji organy obu instancji bezzasadnie uznały, że skoro utrzymanie cmentarzy komunalnych i zarządzanie nimi należy do właściwych wójtów ( burmistrzów, prezydentów miast ), na których terenie cmentarz jest położony to te organy są właściwe do załatwienia sprawy. Pismo (wniosek) M. i R. G. z dnia 4 października 2004r. dotyczyło różnych zagadnień. Oprócz kwestii ochrony środowiska wnioskodawcy podnieśli również, kwestię bezprawnego przejęcia części ich nieruchomości pod cmentarz, która to sprawa nie leży w kompetencji organów ochrony środowiska, co jednak nie oznacza, że organy te mogły uznać się za niewłaściwe w odniesieniu do całości poruszanych problemów w tym szczególnie tych dotyczących przestrzegania przepisów ochrony środowiska.
W ocenie Sądu I instancji to, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych ( Dz. U. z 2000r. Nr 23 poz. 295 ze zm.) utrzymanie cmentarzy komunalnych i zarządzanie nimi należy do właściwych wójtów ( burmistrzów, prezydentów miast ), nie oznacza, że podmioty te nie mogą działać z naruszeniem przepisów ochrony środowiska. Natomiast rolą organów ochrony środowiska jest badanie sygnałów o naruszeniu przepisów i przeciwdziałanie dewastacji środowiska.
Konkludując stwierdzono , że przekazanie sprawy innemu organowi w oparciu o art. 65 k.p.a. było nieuzasadnione i świadczy o niedokładnym zapoznaniu się z treścią pisma (wniosku) M. i R. G. z dnia 4 października 2004r.. co w konsekwencji musiało doprowadzić do uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Główny Inspektor Ochrony Środowiska zarzucając zaskarżonemu wyrokowi :
1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. przepisów art. ustawy z dnia 20 lipca 1991r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (z 2002r. Dz. U. Nr 112, poz.982 ze zm.) oraz ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r.- Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. Nr 62, poz.627 ze zm.), w szczególności art. 376, a także ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (art. 7), ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (art.3, 4) oraz przepisami ustawy z dnia 31 stycznia 1959r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (art. 1,2,21),
2) naruszenie art. 145 § 1 pkt w lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przez przyjęcie, że postanowieniem Głównego Inspektora Ochrony Środowiska nastąpiło takie naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy .
Powołując się na powyższe naruszenie prawa wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i wydanie orzeczenia oddalającego skargę na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji,
W motywach skargi kasacyjnej wskazano , iż Wojewódzki Sąd Administracyjny powołując się jedynie na przepis kompetencyjny zawarty w ustawie o Inspekcji Ochrony Środowiska, stwierdził, że skoro ustawa ta stanowi, że do zadań Inspekcji ochrony środowiska należy kontrola przestrzegania przepisów ochrony środowiska, to powinny one rozpatrzyć sprawę dotyczącą naruszeń przepisów ochrony środowiska, polegającą na zdewastowaniu jeziora, lasu gruntów i otoczenia ściekami opadowymi sanitarnymi po umyciu grobowców detergentami oraz ściekami z rozkładu ciał z cmentarza komunalnego.
Zauważono, że przepisy kompetencyjne zawarte w ustawie o Inspekcji Ochrony Środowiska nie są wystarczającą podstawą do działania tych organów. Sąd nie wyjaśnił dlaczego uznał, że w przedmiotowej sprawie będą miały zastosowanie przepisy art. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska a nie art. 376 ustawy Prawo ochrony środowiska w związku z art. 7 ustawy o samorządzie gminnym i dlaczego w ogóle powinny mieć w sprawie zastosowanie przepisy związane z ochroną środowiska.
W polskim systemie prawa przepisy ustaw konstytuujące określony podmiot i określające zakres zadań takiego podmiotu nie stanowią podstawy prawnej do możliwości władczej ingerencji w sferę dotyczącą innych podmiotów, niezbędna jest podstawa w przepisach prawa materialnego. Przecież także przepisy art. 7. ustawy o samorządzie gminnym wskazują, że do zadań własnych gminy należy m.in. zaspokajanie zbiorowych wspólnoty. W szczególności zadania własne obejmują sprawy ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej, wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych.
Najistotniejszym błędem Sądu w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną było jednak pominięcie przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska , gdyż jest ona podstawowym aktem regulującym zasady ochrony środowiska oraz warunki korzystania z jego zasobów. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 15 tej ustawy przez organ ochrony środowiska rozumie się organy administracji powołane do wykonywania zadań publicznych z zakresu ochrony środowiska, stosownie do właściwości określonej w tytule VII w dziale I. Przytoczono treść art.376 ustawy Prawo ochrony środowiska określającego organy ochrony środowiska jak i art. 377 tej ustawy określający , że organy Inspekcji Ochrony Środowiska działające na podstawie przepisów ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska wykonują zadania w zakresie ochrony środowiska, jeżeli ustawa tak stanowi. I to właśnie na tych organach spoczywa główny ciężar reagowania w przypadku negatywnego oddziaływania na środowisko przez podmioty korzystające ze środowiska. W art. 362 Prawo ochrony środowiska zostały wskazane instrumenty, jakie organ ochrony środowiska może zastosować w celu przywrócenia stanu pożądanego. Kompetencje dla organów Inspekcji Ochrony Środowiska zostały wyznaczone tylko w takim zakresie, jaki jest niezbędny dla wsparcia organów ochrony środowiska. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, że organy Inspekcji Ochrony Środowiska są właściwe do wykonywania zadań w zakresie ochrony środowiska tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Inaczej rzecz ujmując nie można domniemywać kompetencji organów Inspekcji Ochrony Środowiska, gdyż co do zasady nie są one organami ochrony środowiska, a jedynie wykonują zadania w zakresie ochrony środowiska, gdy ustawa Prawo ochrony środowiska wskazuje, że to one mają podejmować określone działania. Z tego też względu stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego narusza w sposób rażący przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska . Z art. 362 tej ustawy wynika, że organ ochrony środowiska, a nie Inspekcja Ochrony Środowiska, może w drodze decyzji nałożyć przewidziane prawem obowiązki. Organy Inspekcji Ochrony Środowiska nie mają nawet żadnych władczych uprawnień do ingerowania w decyzje podejmowane przez organy ochrony środowiska.
Nieuzasadniona byłaby ingerencja Inspekcji Ochrony Środowiska w przedmiotowej sprawie, gdyż zanieczyszczenia, o jakich w piśmie pisze strona, nie należą do ścieków w rozumieniu przepisów ochrony środowiska . Nazwane przez skarżących zanieczyszczenia, w ocenie strony skarżącej nie są ściekami w sensie normatywnym i nie odnoszą się do nich przepisy dotyczące ochrony środowiska. Można je natomiast odnieść do zanieczyszczeń, które są w gestii gminy na podstawie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie, w zakresie których organy Inspekcji Ochrony Środowiska nie mają kompetencji do kontroli.
Jednocześnie z ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych wynika, że zarówno zakładanie jak i zamykanie cmentarzy komunalnych należy do właściwości wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, a w miastach na prawach powiatu po zasięgnięciu opinii powiatowego inspektora sanitarnego. Ustawa ta wskazuje również warunki jakie muszą być spełnione, ażeby cmentarz mógł być założony i szczegółowo określa sposób zagospodarowywania cmentarza. Wynika z niej także, że nadzór nad przestrzeganiem przepisów ustawy oraz przepisów wykonawczych do ustawy sprawują starostowie, wójtowie, burmistrzowie (prezydenci miast) oraz właściwi miejscowo inspektorzy sanitarni, a ogólny nadzór nad sprawami objętymi ustawą sprawują według właściwości ministrowie właściwi do spraw gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej i do spraw zdrowia.
Z zestawienia przepisów zarówno ustawy Prawo ochrony środowiska jak i ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych jednoznacznie wynika, że organy Inspekcji Ochrony Środowiska nie były właściwe w sprawie dotyczącej, jak to określiła strona, usunięcia bezprawia panującego na cmentarzu.
W tym stanie rzeczy wydane przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska postanowienia nie naruszyły obowiązującego prawa i wobec tego zaskarżony wyrok powinien zostać uchylony a skarga na postanowienie organów Inspekcji Ochrony Środowiska oddalona.
W odpowiedzi na skargę kasacyjna M. i R. G. wnieśli o zlikwidowanie bezprawia oraz spowodowanie naprawienia im szkód wyrządzonych przez Gminę Olsztyn.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach : 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie ; 2) naruszenie przepisów postępowania , jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej , bowiem według art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej , biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania . Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze . Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa , którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd , uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo , że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy . Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności . Ze względu na to , że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko – radcowskim ( art. 175 § 1 –3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ) . Opiera się on na założeniu , że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny .
Skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie przez pełnomocnika skarżącego oparta zostały o zarzut wskazany w art. 174 pkt . 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie jak i naruszenia przepisów postępowania . Jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w myśl art. 174 pkt 1 cytowanej ustawy skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie zarzutu naruszenia prawa materialnego zastosowanego przez Sąd ( porównaj wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r. sygn. akt OSK 121/04 opublikowany ONSA i WSA Nr 1 z 2004 r poz. 11 ) . Natomiast zarzut oparty na podstawie art. 174 pkt. 2 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skierowany musi być przeciwko wyrokowi sądu a nie decyzji organy administracji , jak też , że nie stanowi prawidłowego wskazania podstawy kasacyjnej powołanie wyłącznie przepisów procedury administracyjnej ( porównaj wyrok z dnia 19 maja 2004 r. sygn. akt FSK 80/04 opublikowany ONSA i WSA Nr 1 z 2004 r. poz. 12 i wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2004 r., sygn. akt GSK 1149/04 niepublikowany ) .
W sytuacji przedstawienia w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego jak i naruszenia przepisów postępowania w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje ostatnio wymieniony zarzut . Dopiero bowiem po przesądzeniu , że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo , że nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego .
Skarga kasacyjna zarzuca wyrokowi Sądu I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt. lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie , iż w sprawie nie nastąpiło naruszenie , które mogło by mieć wpływ na wynik sprawy .
Odnosząc się do tak wskazanego zarzutu zauważyć należy ,iż powołując się na treść w/w przepisu prawa procesowego nie wskazano w skardze kasacyjnej , którego to punktu § 1 art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczy podnoszony zarzut naruszenia procedury sądowej . Niezależnie jednak od powyższego podnieść należy , że tak przedstawiony zarzut nie można uznać za usprawiedliwiony . Jak przyjmuje się jednolicie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oparcie podstawy kasacyjnej o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest prawidłowe , jeżeli zarzut naruszenia tego przepisu powiązany jest ze wskazanymi enumeratywnie w podstawie kasacyjnej przepisami postępowania administracyjnego lub podatkowego , przy czym powiązanie to wynika zarówno z treści podstawy , jak i uzasadnienia a strona zarzuca dokonanie przez Sąd pierwszej instancji błędnej oceny działań organów podejmujących skarżony akt w świetle wymienionych przepisów procesowych i wywodzi , że skutkowały one wadliwym zastosowaniem bądź niezastosowania tego przepisu. Związanie Naczelnego Sadu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej , prowadzi do wniosku , że Sąd ten nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów skargi kasacyjnej lub też stawiania hipotez w jaki sposób określony przepis został naruszony.
Tym samym w okolicznościach tej sprawy nie można uznać , że skutecznie podważono stan faktyczny sprawy przyjęty przez Sąd I instancji w rozpoznawanej sprawie , ten zaś w ocenie Sądu I instancji nie został prawidłowo ustalony .
Naczelny Sąd Administracyjny podzielając pogląd Sądu I instancji jedynie co do naruszenia przez organy administracji orzekające w rozpoznawanej sprawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie podzielił jednak przyjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w motywach zaskarżonego wyroku zarzutu naruszenia przez te organy przepisów prawa materialnego jak i pełnych motywów wskazanych na ich poparcie . Dlatego też uznano rozstrzygnięcie uchylające zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji za prawidłowe mimo nie podzielenia w pełni argumentacji wskazanej w zaskarżonym wyroku .
Zgodnie z art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną jeżeli nie ma ona usprawiedliwionych podstaw , albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu .
Przede wszystkim w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawą uchylenia zaskarżonych do Sądu I instancji postanowień o przekazaniu sprawy według właściwości jest fakt nie wyjaśnienia przez organy orzekające dokładnie przedmiotu postępowania , jakie ma by prowadzone w sprawie na skutek wniosku małżonków G. z dnia 4 października 2004 r.
Pismo powyższe stanowi bowiem doniesienie o przestępstwie kierowane do Prokuratury Rejonowej w Olsztynie, które do wiadomości przekazano Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska w Olsztynie celem zlikwidowania bezprawia . Natomiast w piśmie tym zawarto szereg różnych zagadnień związanych z odprowadzaniem ścieków z cmentarza , zniszczeniem lasu , zanieczyszczeniem powietrza i wód ,zajęciem gruntów w/w na grób , podziałem działki , rekultywacją gruntów i innych a więc sprawy poruszane w tym piśmie należą do właściwości różnych organów .
Zatem żądanie stron w piśmie z dnia 4 października 2004 r. skierowanym do wiadomości Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Olsztynie zostało określone w sposób ogólny . Niewątpliwie żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy ocenić na podstawie treści pisma przez nią wniesionego a nie na podstawie tytułu pisma . Jednakże , o tym jaki charakter ma pismo strony decyduje sama strona . Jeżeli charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości , organ administracji ma obowiązek wyjaśnienia rzeczywistej woli strony. Organ przy tym na podstawie art. 9 kpa ma obowiązek czuwania nad tym aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek . Wyjaśnienia i wskazówki powinny dotyczyć w szczególności dopuszczalności pisma.
Według art. 65 § 1 kpa jeżeli organ , do którego podanie wniesiono jest niewłaściwy w sprawie ,powinien niezwłocznie przekazać je do organu właściwego , zawiadamiając o tym wnoszącego podanie. Podjęcie działań w trybie art. 65 kpa musi być jednak poprzedzone ustaleniami i rozważaniami pozwalającymi na uznanie, że przy wykorzystaniu wszelkich metod wykładni organ , do którego wpłynęło żądanie rozpoznania sprawy nie jest właściwy a nadto podkreślić należy , że dopiero jednoznacznie ustalenie stanu faktycznego , z którego organ administracji publicznej wyprowadzi wniosek , że nie jest właściwy do załatwienia danej sprawy , daje mu podstawę do przekazania żądania organowi właściwemu jego zdaniem w sprawie .Przy czym ciężar ustalenia stanu faktycznego sprawy spoczywa głównie na tym organie administracji publicznej , do którego wpłynęło podanie z żądaniem załatwienia określonej sprawy ( porównaj postanowienie NSA z 30 września 2004 r. sygn. akt OW 110/04 publikowane ONSA i WSA z 2005 r. Z. nr 2 poz. 46 ) .
Nie ulega wątpliwości , iż organy orzekające w sprawie nie spełniły powyższego warunku albowiem nie ustaliły jednoznacznie konkretnego przedmiotu żądania M. i R. G., a to nie pozwalało w okolicznościach tej sprawy na wydanie postanowienia w trybie art. 65 § 1 kpa .
Dlatego też mając powyższe rozważania na uwadze nie można uznać za usprawiedliwione zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego , w sytuacji wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy .
Tym samym wniesiona w tej sprawie skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie a to nakazywało Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w oparciu o przepis art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U . Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) oddalić tak wniesioną skargę .