II OSK 891/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-06-11
NSAAdministracyjneŚredniansa
warunki zabudowyinteres prawnystrona postępowaniaKodeks postępowania administracyjnegohałasochrona środowiskaprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjneskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, uchylając jednocześnie wyrok WSA w części dotyczącej kosztów postępowania, uznając potrzebę dalszych ustaleń faktycznych w kwestii interesu prawnego spółki w postępowaniu o warunki zabudowy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku WSA w Kielcach, który uchylił decyzję SKO o odmowie uchylenia decyzji ustalającej warunki zabudowy. WSA uznał, że SKO przedwcześnie odmówiło spółce X Sp. z o.o. statusu strony, nie wyjaśniając dostatecznie jej interesu prawnego związanego z potencjalnym wpływem hałasu z planowanej inwestycji na jej działalność produkcyjną. NSA podzielił stanowisko WSA co do potrzeby dalszych ustaleń faktycznych w tej kwestii, oddalając skargę kasacyjną w części dotyczącej meritum, ale uchylając wyrok WSA w części dotyczącej kosztów z powodu błędu w naliczeniu wpisu sądowego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który uchylił decyzję SKO o odmowie uchylenia decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji mieszkaniowej. Sąd pierwszej instancji uznał, że SKO naruszyło przepisy postępowania, nie wyjaśniając dostatecznie interesu prawnego spółki X Sp. z o.o. w postępowaniu o warunki zabudowy, zwłaszcza w kontekście potencjalnego wpływu hałasu z planowanej inwestycji na jej działalność produkcyjną. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, stwierdził, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie zdołały podważyć prawidłowości wyroku WSA. Sąd podkreślił, że ustalenie stanu faktycznego, w tym sfery interesu prawnego spółki w zakresie norm dotyczących hałasu, jest kluczowe dla oceny jej statusu strony. NSA podzielił stanowisko WSA, że nie można wykluczyć wpływu postępowania o warunki zabudowy na sferę prawną spółki, co uzasadniało potrzebę dalszych ustaleń faktycznych przez organ administracji. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną w części dotyczącej meritum sprawy. Jednocześnie, NSA uznał za zasadny zarzut dotyczący błędnego zasądzenia kosztów postępowania przez WSA, wskazując na nieprawidłowe naliczenie wpisu sądowego. W konsekwencji, NSA uchylił wyrok WSA w części dotyczącej kosztów i zasądził od SKO na rzecz spółki zwrot kosztów postępowania w zmienionej wysokości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, istnieje możliwość, że spółka posiada interes prawny, jeśli jej działalność produkcyjna generuje hałas, a planowana inwestycja może wpłynąć na dopuszczalne normy hałasu lub jej działalność.

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji uznał, że organ odwoławczy przedwcześnie odmówił spółce statusu strony, nie wyjaśniając dostatecznie jej interesu prawnego związanego z potencjalnym wpływem hałasu z planowanej inwestycji na jej działalność produkcyjną. NSA podzielił to stanowisko, wskazując na potrzebę dalszych ustaleń faktycznych w tym zakresie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania, która musi mieć interes prawny.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie zaskarżonej decyzji, jeżeli naruszono przepisy postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Kodeks postępowania administracyjnego

Sąd administracyjny jest zobligowany do uchylenia zaskarżonej decyzji, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć dowody.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy okoliczności faktyczne uzasadniają wydanie decyzji.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

k.p.a. art. 79a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zawiadomienia stron o zakończeniu postępowania dowodowego.

k.c. art. 144

Kodeks cywilny

Reguluje stosunki między właścicielami nieruchomości sąsiednich, dotyczące immisji.

u.p.z.p. art. 63 § ust. 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Decyzja o warunkach zabudowy określa warunki i zasady zagospodarowania terenu, w tym dotyczące ochrony interesów osób trzecich.

u.p.z.p. art. 54

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określa, że decyzja o warunkach zabudowy określa warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA może uchylić lub zmienić wyrok sądu pierwszej instancji.

p.p.s.a. art. 182 § § 2 i 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

p.o.ś. art. 113 § ust. 2 pkt 1

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Kategorie terenów dla oceny dopuszczalnego poziomu hałasu.

p.o.ś. art. 115

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Ocena dopuszczalnego poziomu hałasu na podstawie faktycznego zagospodarowania terenów sąsiednich.

Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku

Określa dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku.

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi § § 2 pkt 5

Wysokość wpisu stałego w sprawach skarg dotyczących decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego wynosi 200 zł.

k.p.a. art. 151 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Uchylenie decyzji organu odwoławczego, gdy naruszono przepisy postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewystarczające wyjaśnienie przez organ odwoławczy interesu prawnego spółki w postępowaniu o warunki zabudowy. Błędne naliczenie wpisu sądowego przy zasądzaniu kosztów postępowania przez sąd pierwszej instancji.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia prawa materialnego przez WSA. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez WSA (w zakresie, w jakim organ podjął wszelkie niezbędne czynności).

Godne uwagi sformułowania

nie można wykluczyć, że po stronie Spółki istnieje jednak interes prawny organ odwoławczy powinien poczynić dodatkowe ustalenia nie da się na poziomie ogólnym i abstrakcyjnymi wykluczyć wpływu przedmiotowego postępowania o warunki zabudowy na sferę prawną skarżącej wpis stały w sprawach skarg dotyczących decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego [...] wynosi 200 zł

Skład orzekający

Andrzej Wawrzyniak

przewodniczący

Magdalena Dobek-Rak

sprawozdawca

Marzenna Linska - Wawrzon

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniu o warunki zabudowy, zwłaszcza gdy strona nie jest wnioskodawcą, a jej interes prawny może być związany z wpływem planowanej inwestycji na jej działalność (np. hałas). Znaczenie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i kosztów postępowania."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji spółki produkcyjnej i jej potencjalnego interesu prawnego związanego z hałasem. Orzeczenie nie stanowi przełomu w interpretacji przepisów, ale potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą dotyczącą obowiązku wyjaśniania stanu faktycznego i praw stron.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje, jak ważne jest dokładne badanie interesu prawnego strony w postępowaniach administracyjnych, nawet jeśli nie jest ona bezpośrednim wnioskodawcą. Kwestia wpływu hałasu na działalność gospodarczą jest praktyczna i może dotyczyć wielu przedsiębiorców.

Czy hałas z sąsiedniej budowy może dać Ci prawo głosu w urzędzie? NSA wyjaśnia interes prawny w warunkach zabudowy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 891/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący/
Magdalena Dobek-Rak /sprawozdawca/
Marzenna Linska - Wawrzon
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Ke 587/22 - Wyrok WSA w Kielcach z 2022-12-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną w części
Uchylono zaskarżony wyrok w części i zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 145 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędzia del. WSA Magdalena Dobek - Rak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Ke 587/22 w sprawie ze skargi X Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 15 września 2022 r., nr SKO.PZ-71/3755/191/2022 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy we wznowionym postępowaniu 1. oddala skargę kasacyjną w zakresie punktu I zaskarżonego wyroku, 2. uchyla pkt II zaskarżonego wyroku i zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz X Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 21 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Ke 587/22, po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi X sp. z o.o. z siedzibą w K. uchylił wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 15 września 2022 r., nr SKO.PZ-71/3755/191/2022, o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 27 stycznia 2021 r., nr SKO.PZ-71/5129/469/2020. W pkt II wyroku zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz skarżącej Spółki kwotę 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z 27 stycznia 2021 r. uchylono w części Załącznika graficznego Nr 1, a w pozostałej części utrzymano w mocy, decyzję Prezydenta Miasta Kielce z 7 września 2020 r., nr 228/20, ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu 10 budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi, w tym jednego budynku z usługami (usługi handlu o powierzchni sprzedaży do 1000 m2) oraz budowie murów oporowych na wymienionych w sentencji tej decyzji działkach, przy ul. (...) w K..
Sąd pierwszej instancji uwzględniając skargę stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach przedwcześnie, nie wyjaśniając dostatecznie stanu faktycznego sprawy przesądziło, że Spółka nie posiada interesu prawnego w sprawie o wydanie warunków zabudowy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 27 stycznia 2021 r. a zatem nie było podstaw do stwierdzenia, że jako strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W związku z tym decyzja z 15 września 2022 r. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że ujawnione przez pełnomocnika skarżącej podczas rozprawy sądowej okoliczności, w powiązaniu z konkretnymi normami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 112), zwanego dalej rozporządzeniem, powodują, że nie można wykluczyć, iż po stronie Spółki istnieje jednak interes prawny do udziału w postępowaniu w przedmiocie warunków zabudowy. Jak wskazano, na działce sąsiadującej z terenem planowanej inwestycji Spółka posiada dwie hale. W jednej z nich prowadzona jest produkcja styropianu, druga ma charakter magazynowy. Spółka planuje uruchomienie produkcji w tej drugiej hali. Zdaniem Sąd pierwszej instancji, organ odwoławczy powinien poczynić dodatkowe ustalenia pozwalające stwierdzić, czy postępowanie istotnie dotyka interesu prawnego Spółki, a zatem czy wspomniana działalność rzeczywiście jest prowadzona, czy jej rodzaj i charakter generuje określony poziom hałasu i czy powstanie planowanej inwestycji może mieć w związku z tym wpływ na tę działalność.
W skardze kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, przytoczyło podstawy kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego.
W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej prawa materialnego skarżący kasacyjnie organ zarzucił naruszenie:
- art. 28 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przez jego błędną wykładnię i w rezultacie niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że X Sp. z o.o. może przysługiwać przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Kolegium z 27 stycznia 2021 r., w sytuacji gdy Spółka nie wykazała istnienia po jej stronie interesu prawnego polegającego na wskazaniu wpływu zamierzenia inwestycyjnego na możliwość korzystania z nieruchomości oraz nie wykazaniu, że zamierzenie to może wpływać na sferę uprawnień związanych z korzystaniem z nieruchomości, gdyż na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym powołała się na zdarzenia przyszłe, niepewne, jakimi jest w przyszłości uruchomienie produkcji w drugiej hali;
- art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 144 k.c. w zw. z tabelą 1 Załącznika do rozporządzenia poprzez błędne zastosowanie polegające na uchyleniu decyzji Kolegium z 15 września 2022 r. ze względu na uznanie, że Spółka posiada interes prawny do udziału w postępowaniu w sprawie wydania decyzji dotyczącej warunków zabudowy i w konsekwencji, że zachodzi podstawa wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sytuacji gdy Spółka w żaden sposób nie wykazała, że w dacie jej wydania legitymowała się interesem prawnym, który nie został przez organ uwzględniony;
- art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 503 ze zm.), zwanej dalej u.p.z.p., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że decyzja o warunkach zabudowy naruszy prawa własności i uprawnienia Spółki, w sytuacji gdy decyzja o warunkach zabudowy nie narusza interesu prawnego i uprawnienia osób będących właścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości sąsiednich.
W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej przepisów postępowania skarżący kasacyjnie organ zarzucił naruszenie:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przez uchylenie decyzji Kolegium, pomimo jej zgodności z prawem, w tym art. 28 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przez uchylenie decyzji Kolegium, pomimo że organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w rezultacie których możliwe stało się ustalenie, że nie zachodzą okoliczności stanowiące podstawę wznowienia;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 k.p.a. i art. 79a § 1 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że przed wydaniem decyzji z 15 września 2022 r. Kolegium winno zastosować ww. przepisy, w sytuacji gdy nawet na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach pełnomocnik nie potrafił wskazać, jakie decyzje zapadły przed organami w zakresie rozbudowy hal produkcyjnych;
- art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., poprzez zasądzenie zwrotu wysokości należnego wpisu sądowego uiszczonego przez spółkę w kwocie 500 zł w sytuacji, gdy zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535) wpis stały w sprawach skarg dotyczących decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, bez względu na przedmiot sprawy, wynosi 200 zł.
W oparciu o powyższe zarzuty zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Kielcach do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie zrzeczono się rozprawy i wniesiono o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
W piśmie procesowym z 23 maja 2024 r. pełnomocnik Spółki wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku w całości) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa).
Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sformułowane zarzuty nie zdołały podważyć prawidłowości zaskarżonego wyroku i w związku z tym skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.
Skarżący kasacyjnie organ oparł skargę kasacyjną na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. formułując zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz naruszenia przepisów postępowania.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów opartych na podstawach kasacyjnych dotyczących naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, które w ocenie Sądu pierwszej instancji kontrolującego zaskarżoną decyzję z 15 września 2022 r. zostały naruszone w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a.
Zgodnie z przywołanym przepisem p.p.s.a sąd administracyjny jest zobligowany do uchylenia zaskarżonej decyzji, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że takim naruszeniem, dającym podstawę do uchylenia decyzji, było naruszenie przez organ administracyjny art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. wyrażające się w niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy niezbędnych do wyjaśnienia statusu skarżącej Spółki w postępowaniu, którego przedmiotem postępowania były warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu 10 budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi, w tym jednego budynku z usługami (usługi handlu o powierzchni sprzedaży do 1000 m2) oraz budowie murów oporowych na wymienionych w sentencji tej decyzji działkach, przy ul. (...) w K.. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że ewentualne ograniczenia działalności skarżącej, konieczność zmiany albo bariery rozwojowe dotykające prowadzoną przez skarżącą działalność mogące wynikać z konieczności przestrzegania norm dotyczących ochrony przez hałasem wynikających z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 112), mogą stanowić podstawę do przyznania skarżącej statusu strony, co oznacza, że bez wyjaśnienia tej kwestii w postępowaniu nie można zaakceptować twierdzenia, że organ wyjaśnił sprawę w stopniu dostatecznym do rozstrzygnięcia kwestii istnienia podstawy wznowienia postępowania wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Prawidłowe i pełne ustalenie stanu faktycznego warunkuje prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej jako wyniku procesu stosowania prawa materialnego. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy stanowi naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., które może prowadzić do wydania wadliwej decyzji, co oznacza, że w określonych okolicznościach sprawy może mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.
Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, które przesądzają o przedmiocie sprawy i zakresie prawnie istotnych okoliczności faktycznych, których ustalenie jest niezbędne do zastosowania prawa materialnego.
W okolicznościach niniejszej sprawy, której przedmiotem jest kontrola legalności działania organów w postępowaniu, za przedmiot mającym ocenę istnienia przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., weryfikacji organów winna podlegać sfera interesu prawnego określonego podmiotu oraz ocena związku tego interesu prawego z danym postępowaniem. Wynika to z brzmienia art. 28 k.p.a., który stanowi podstawę prawną do ustalania kręgu stron postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy. Skoro skarżąca Spółka nie była wnioskodawcą w postępowaniu o wydanie warunków zabudowy to przyznanie jej statusu strony wymaga istnienia wskazanego interesu prawnego oraz istnienia związku normatywnego między tym konkretnym interesem prawnym danego podmiotu a określonym postępowaniem administracyjnym, wyrażającego się w tym, że postępowanie "dotyczy" tego konkretnego interesu prawnego. Postępowanie "dotyczy" interesu prawnego wtedy, gdy w wyniku takiego postępowania wydaje się akt stosowania prawa, który albo rozstrzyga o prawach lub obowiązkach prawnych lub tylko wpływa na prawa i obowiązki.
Poprawne i wszechstronne ustalenie sfery skonkretyzowanego interesu prawnego jest zatem warunkiem koniecznym do oceny, czy określony akt stosowania prawa kształtuje albo wpływa na sferę interesu prawego danego podmiotu, innymi słowy, czy określone postępowanie tego interesu dotyczy. Interes prawny jest kształtowany prawem materialnym w kontekście konkretnego stanu faktycznego w sprawie, tylko bowiem przy prawidłowym i pełnym ustaleniu stanu faktycznego można prawidłowo ustalić treść praw i obowiązków prawnych określonego podmiotu składających się na jego sytuację prawną w perspektywie powiązanej z postępowaniem, w stosunku do którego toczy się postępowanie wznowieniowe.
Podsumowując, ustalenie kręgu stron postępowania wymaga poczynienia odpowiednich ustaleń faktycznych niezbędnych do skonkretyzowania samej sytuacji prawej podmiotu powołującego się na swój status strony, a następnie niezbędnych do oceny wpływu (w znaczeniu powiązania normatywnego) postępowania na sferę prawną określonego podmiotu.
Określone na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 54 z późn. zm.), zwanej dalej p.o.ś. oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 112) dopuszczalne poziomy hałasu związane z działalnością skarżącej Spółki będącą jego źródłem kształtują niewątpliwie sferę praw tego podmiotu w zakresie korzystania i zagospodarowania jej nieruchomości. Jak wynika z powołanych regulacji, skonkretyzowany, dopuszczalny poziom hałasu uzależniony jest od zaliczenia terenu do jednej z kategorii wskazanych w art. 113 ust 2 pkt 1 p.o.ś., przy czym, jak wynika z art. 115 p.o.ś. ocena ta jest dokonywana na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania również terenów sąsiednich, które, co należy podkreślić. nie muszą być nieruchomościami bezpośrednio graniczącymi. Innymi słowy zagospodarowanie terenów sąsiednich może w określonych okolicznościach faktycznych współkształtować sytuację prawną skarżącej w zakresie wiążących ją norm dotyczących hałasu. Tym samym zmiana sposobu zagospodarowania nieruchomości sąsiednich poprzez odmienne zagospodarowanie, w szczególności w sposób pozwalający na zaliczenie do jednej z kategorii podlegającej ochronie przed hałasem, może wpłynąć w określonych okolicznościach faktycznych na zmianę w zakresie praw i obowiązków związanych z dopuszczalnym poziomem hałasu. Ustalenie tej sfery interesów prawnych skarżącej wymaga jednak poczynienia odpowiednich ustaleń faktycznych poprzez zbadanie określonej sytuacji prawej skarżącej w czasie wydawania decyzji o warunkach zabudowy. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze takich ustaleń nie dokonało, koncentrując się na kwestii braku negatywnego (rozumianego w sensie faktycznym) wpływu planowanej inwestycji mieszkaniowej na nieruchomości sąsiednie.
Skonkretyzowanie sfery interesu prawnego skarżącej w zakresie obejmującym wyżej wskazane kwestie pozwoli na ocenę, że przedmiotowe postępowanie o warunkach zabudowy dotyczyło tak ustalonego interesu prawnego, innymi słowy, czy mogło wpłynąć na sferę praw i obowiązków skarżącej Spółki. Naczelny Sąd Administracyjny podziela bowiem stanowisko Sądu pierwszej instancji, że nie da się na poziomie ogólnym i abstrakcyjnymi wykluczyć wpływu przedmiotowego postępowania o warunkach zabudowy na sferę prawną skarżącej.
Należy zauważyć, że przedmiotem postępowania o ustalenie warunków zabudowy i samej decyzji jest ustalenie, czy zgodnie z obowiązującymi przepisami w ogóle jest możliwa realizacja wnioskowanego zamierzenia inwestycyjnego, a jeśli tak, to jakie będą jego dopuszczalne parametry. Ustalenie warunków zabudowy nie przesądza ani o warunkach terenowych, ani o ostatecznym kształcie inwestycji, ani możliwościach techniczno-budowlanych, co ogranicza znakomicie krąg osób uprawnionych do występowania w tym postępowaniu jako strona, albowiem pozostawia poza nim te podmioty, których interes prawny wiązałby się ściśle z tymi kwestiami rozstrzyganymi na dalszym etapie procesu inwestycyjnego. Niemniej jednak warunki zabudowy przesądzają o określonym dopuszczalnym sposobie zagospodarowania nieruchomości zabudową mieszkaniową w postaci zespołu 10 budynków mieszkalnych wielorodzinnych w bliskiej odległości od nieruchomości skarżącej, na której prowadzona jest działalności produkcyjna uwarunkowana również określoną sytuacją prawną w zakresie obejmującym normy związane z hałasem.
Skoro zgodnie z art. 54 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. decyzja o warunkach zabudowy określa warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania oraz zabudowy terenu wynikające z przepisów odrębnych, a w szczególności w zakresie wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich, to skarżąca, o ile odpowiednie ustalenia faktyczne pozwolą na stwierdzenie istnienia konkretnego interesu prawnego związanego z normatywami dotyczącymi hałasu, powinna mieć w niniejszej sprawie zapewniony udział w postępowaniu, chociażby w perspektywie art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p., który zapewnia skarżącej prawo do ochrony jej interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób.
W konsekwencji należało podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie dokonał pogłębionej analizy w zakresie prawidłowego ustalenia istnienia po stronie skarżącej interesu prawnego, czym naruszono zasady postępowania administracyjnego wynikające z art. 7, art. 7 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. W konsekwencji zarzut skargi kasacyjnej odwołujący się do naruszania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegający na twierdzeniu, że organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w rezultacie których możliwe stało się ustalenie, że nie zachodzą okoliczności stanowiące podstawę wznowienia, okazał się chybiony.
Nietrafny okazał się zarzut oparty na podstawach z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 k.p.a. i art. 79a § 1 k.p.a., którego istota sprowadzała się do podniesienia tego, że pełnomocnik nie potrafił wskazać konkretnie w toku postępowania sądowoadministracyjnego, jakie decyzje zapadły przed organami w zakresie rozbudowy hal produkcyjnych skarżącego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo wytknął organowi administracyjnemu niezastosowanie się do wskazanych w przywołanych przepisach obowiązków związanych z zakończeniem postępowania wyjaśniającego, tym bardziej, że właśnie w zakresie ustaleń faktycznych przeprowadzone postępowanie okazało się niepełne. Należy podkreślić, że realizacja przez organy administracyjne obowiązków wskazanych z art. 10 k.p.a. i art. 79a § 1 k.p.a., nie jest uzależniona w jakimkolwiek stopniu od treści czynności procesowych dokonywanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym co oznacza, że tak sformułowany zarzut nie mógł odnieść powodzenia.
Zasadny okazał się natomiast zarzut dotyczący zasądzonej na rzecz skarżącej Spółki kwoty tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Jak trafnie zauważył skarżący kasacyjnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535) wynika, że wpis stały w sprawach skarg dotyczących decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, bez względu na przedmiot sprawy, pobiera się w wysokości 200 zł. Skarżąca Spółka wnosząc skargę uiściła 500 zł i jak wynika z akt sądowych, nie dokonano na jej rzecz zwrotu nadpłaconego wpisu. Powyższe uzasadniało zatem uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt II i ponowne orzeczenie o kosztach postępowania na podstawie art. 188 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie nadpłaconego wpisu od skargi, bowiem kwestie związane z uiszczaniem opłat należą do kompetencji wojewódzkiego sądu administracyjnego, na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 57 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1177).
Nietrafne okazały się zarzuty skargi kasacyjnej sformułowane w ramach podstaw dotyczących naruszenia prawa materialnego.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że ocena naruszeń prawa materialnego, może być prawidłowo dokonana dopiero w perspektywie prawidłowo, zgodnie z przepisami postępowania ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Przesądzenie wadliwości postępowania w zakresie samego postępowania wyjaśniającego przesądza przedwczesność stosowania norm prawa materialnego.
Wbrew założeniom leżącym u podstaw sformułowanych zarzutów skargi kasacyjnej odwołujących się do naruszenia prawa materialnego, Sąd pierwszej instancji, podobnie jak i Naczelny Sąd Administracyjny akceptując stanowisko tego Sądu, nie przesądził statusu strony skarżącej Spółki w postępowaniu o warunki zabudowy, a tym bardziej nie przesądził istnienia przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Kwestie te zostaną rozstrzygnięte przez organ administracji po dokonaniu odpowiednich ustaleń faktycznych. Nie mogły zatem odnieść skutku zarzuty naruszenia art. 144 k.c. w związku z przywołanymi w skardze przepisami k.p.a. oraz art. 63 ust. 2 u.p.z.p.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo wyłożył art. 144 K.c., akceptując stanowisko organu administracyjnego co do znaczenia tej regulacji jako źródła interesu prawnego w postępowaniu o wydanie warunków zabudowy i bynajmniej nie przesądził, że w okolicznościach faktycznych sprawy przywołany przepis Kodeksu cywilnego w związku z art. 28 k.p.a. narzuca przyznanie skarżącej Spółce, która jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości oddzielonej od niej pasem drogowym nieprzekraczającym 20 m, status strony w postępowaniu o warunki zabudowy.
Podobnie, Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku nie dokonywał wykładni art. 63 ust. 2 u.p.z.p., poprzez przyjęcie, że decyzja o warunkach zabudowy naruszy prawa własności i uprawnienia skarżącej, stwierdzając tylko, że na przesądzenie kwestii samego istnienia przesłanki wznowieniowej jest zbyt wcześniej.
W związku z powyższym Sąd Wojewódzki trafnie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zamiast art. 151 p.p.s.a. i uchylił zaskarżoną decyzję, a zarzuty skargi kasacyjnej jako niezasadne oceny tej podważyć nie zdołały.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną (pkt I), zmieniając jednocześnie, o czym była wyżej mowa, rozstrzygniecie w zakresie kosztów (pkt II).
Wobec tego, że skarżący kasacyjnie w skardze kasacyjnej zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony postępowania w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im odpisów skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, NSA – na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. - skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI