II OSK 881/05

II OSK 881/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-06-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Anna Łuczaj
Maria Czapska - Górnikiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 581/05 - Postanowienie NSA z 2005-07-25
VII SA/Wa 1799/04 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2005-01-11
II SA/Bk 35/05 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2005-03-17
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
art. 3 pkt 9, art. 48, art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Maria Czapska-Górnikiewicz ( spr. ) Sędziowie Andrzej Jurkiewicz Anna Łuczaj Protokolant Krzysztof Tkacz po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 marca 2005 r. sygn. akt II SA/Bk 35/05 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych 1) uchyla zaskarżony wyrok; 2) uchyla decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] lutego 2004 r. znak: [...] 3) zasądza od Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku na rzecz E. S. kwotę 180 ( sto osiemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
Uzasadnienie
II OSK 881/ 05
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 marca 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu sprawy oddalił skargę E. S. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2004 r.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji przedstawił przebieg postępowania administracyjnego wszczętego na żądanie E. S. w przedmiocie legalności wybudowania przez S. M. i T. M. bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe na działce nr 322/1 położonej we wsi Ż.
W toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, iż współwłaściciele tej działki M. wybudowali bez uzyskania pozwolenia na budowę w 2003 r. zbiornik o wymiarach 2,0 mx 1,8 m i 1,25 m. Zbiornik ten został wykonany z cegieł na zaprawie, a dno i górna płyta z betonu. Działka nr 322/1, na której został usytuowany ten obiekt, stanowi współwłasność inwestorów S. i T. M. i E. S. Wybudowany zbiornik został podłączony do istniejącego od około 40 lat na tej nieruchomości domu M. i jest użytkowany jako szambo na ścieki.
W ocenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. lokalizacja tego urządzenia nie narusza warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jednak wykonane ściany i dno zbiornika nie spełniają wymogów szczelności, wobec czego organ ten decyzją z dnia [...] XI 2003 r. wydaną w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ustawy z 7 VII 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) nakazał inwestorom M. uszczelnić przedmiotowy zbiornik zgodnie ze sztuką budowlaną, opracować i przedłożyć w tym organie dokumentację powykonawczą wraz z inwentaryzacją geodezyjną oraz opinię techniczną zawierającą ocenę szczelności i przydatności zbiornika do użytkowania oraz prawidłowości wykonanej izolacji.
Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez E. S. , decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W ocenie organu odwoławczego wybudowany zbiornik na nieczystości jest urządzeniem budowlanym związanym z budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 9 prawa budowlanego i w stosunku do jego samowolnej realizacji nie stosuje się przepisu art. 48 tej ustawy, lecz procedurę z art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Został on usytuowany zgodnie z §§ 34 i 36 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12. IV. 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690). Budynek inwestorów M. nie może być podłączony do kanalizacji, co uzasadnia podłączenie go do szamba, po jego prawidłowym uszczelnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że skarga wniesiona przez E. S. na powyższą decyzję jest nieuzasadniona .
W ocenie Sądu pierwszej instancji organy rozpoznające sprawę prawidłowo ustaliły, iż wybudowany zbiornik stanowi urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego, gdyż jest to związane z domem mieszkalnym urządzenie techniczne służące gromadzeniu ścieków. Urządzenie to zostało wybudowane w miejscu nie naruszającym przepisów zawartych w §§ 34 - 36 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 IV 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.). Posiadane jednak wady techniczne uzasadniały wydanie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego zaskarżonej decyzji. Ponadto Sąd stwierdził, iż w postępowaniu prowadzonym na podstawie tego przepisu organy nie miały obowiązku ustalać czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, bowiem wymóg taki istnieje tylko przy ubieganiu się o pozwolenie na budowę oraz przy zgłoszeniu budowy lub zamiary wykonania robót budowlanych (art. 30 ust. 2 i 32 ust. 4 pkt 2 prawa budowlanego).
Nadto Sąd wskazał, iż skarżący jest w ½ części współwłaścicielem działki nr 322/1, łącznie z inwestorami wybudowanego urządzenia, których udziały wynoszą po ¼. Nieruchomość jest podzielona do użytkowania, co jest faktem bezspornym. Organy nadzoru budowlanego nie są właściwe do rozstrzygania sporów współwłaścicieli co do sposobu korzystania przez nich z wspólnych nieruchomości.
W związku z zarzutami wniesionej skargi Sąd pierwszej instancji wskazał, iż słuszny jest tylko zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 kpa przez wyznaczenie stronie w postępowaniu odwoławczym zbyt krótkiego terminu do wypowiedzenia się co do treści zebranego materiału i dowodów oraz zgłoszonych żądań. Uchybienie to było powodem wznowienia postępowania przez organ II instancji. W postępowaniu wznowionym organ stwierdził, iż zaskarżona decyzja został wydana z wadą wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, lecz nie można jej uchylić, gdyż w wyniku tego musiałaby być wydana taka sama decyzja (decyzja PWINB w B. z [..] IX 2004 r. utrzymana w mocy przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 13. XII. 2002 r.).
W ocenie Sądu wskazane uchybienie nie miało jednak żadnego wpływu na treść zaskarżonej decyzji. Skarżący nie wykazał bowiem, by w jego następstwie nie mógł zgłosić jakiś wniosków dowodowych, istotnych dla wyniku sprawy twierdzeń czy też złożyć wyjaśnień mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Uchybienie to nie może więc zdaniem Sądu uzasadniać uchylenia skarżonej decyzji, gdyż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30 VIII 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) naruszenie norm proceduralnych tylko wtedy uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji, gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na okoliczności wyżej przedstawione Sąd pierwszej instancji na mocy art. 151 ustawy z 30 VIII 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej p.p.s.a., skargę oddalił.
Skargę kasacyjną wniósł E. S., zaskarżając powyższy wyrok w całości.
Na mocy art. 174 pkt 1 p. p. s. a. skarżący zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego:
1/ art. 3 pkt 1 lit. a/ w zw. z pkt 9 w zw. z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie /niezastosowanie/, polegające na nietrafnym przyjęciu przez Sąd, iż przedmiotowy zbiornik na nieczystości /znajdujący się na działce nr 322/1 we wsi Ż./ stanowi wyłącznie urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 prawa budowlanego związane z domem mieszkalnym urządzenie techniczne służące gromadzeniu ścieków/ - podczas gdy urządzenie to stanowi zarazem część obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a/ w zw. z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego albowiem obiektem budowlanym, wedle ustawowej definicji, jest budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi - to owo urządzenie techniczne związane z budynkiem stanowi zarazem część obiektu budowlanego /niezależnie od jego równoczesnej kwalifikacji jako urządzenia budowlanego-technicznego/,
2/ art. 48 oraz 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 5 Prawa budowlanego przez ich niewłaściwe zastosowanie /niezastosowanie/ - bowiem w sytuacji, gdy w/w zbiornik, jako techniczne urządzenie budowlane, stanowi jednocześnie część obiektu budowlanego, to tym samym w stosunku do jego samowolnej realizacji stosuje się wyłącznie przepis art. 48 Prawa budowlanego /przewidzianą w nim procedurę oraz sankcje/.
Wskazując na powyższe, uchybienia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu wniesionej skargi kasacyjnej skarżący stwierdził, iż fakt podłączenia urządzenia do budynku spowodował, iż urządzenie to stało się częścią obiektu, zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a/ Prawa budowlanego, niezależnie od jego równoczesnej dalszej kwalifikacji szczegółowej jako technicznego urządzania budowlanego.
W ocenie skarżącego wybudowanie omawianego zbiornika, jako części budynku mieszkalnego bez wymaganego pozwolenia na budowę powoduje stan samowoli budowlanej, określonej w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego i uzasadnia zastosowanie procedury oraz sankcji przewidzianych w tymże przepisie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 ustawy, (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak) to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej.
Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy podkreślić trzeba na wstępie, iż zarzuty wniesionej skargi kasacyjnej ograniczyły się tylko do zarzutów opartych na naruszeniu przepisów prawa materialnego, co ogranicza jednocześnie ocenę zaskarżonego wyroku tylko do tych zagadnień.
Oceniając zasadność wniesionej skargi kasacyjnej stwierdzić trzeba, iż zaskarżona w drodze skargi do Sądu pierwszej instancji decyzja z dnia [...] lutego 2004 r. została wydana na podstawie przepisów Prawa budowlanego według stanu prawnego po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 27 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 80, poz. 718 ze zm.), zamieszczoną w Dzienniku Ustaw z 2000 r. Nr 106, poz. 1126. Te przepisy stanowiły również podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku, skoro sąd administracyjny dokonuje kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych). Obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisy art. 48 i 51 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) zawierały regulacje dopuszczające zarówno legalizację zrealizowanych prac, (obiektów), jak i nakazujące w określonych w tych przepisach sytuacjach dokonanie ich rozbiórki.
W ocenie Sądu pierwszej instancji organy rozpoznające sprawę prawidłowo ustaliły, iż wybudowany zbiornik bezodpływowy na nieczystości stanowi urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego, gdyż jest to związane z domem mieszkalnym urządzenie techniczne służące gromadzeniu ścieków. Powyższe stanowisko aprobuje strona wnosząca skargę kasacyjną, z tym jednakże zastrzeżeniem, że urządzenie to stanowi zarazem część obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego, a w konsekwencji do urządzenia tego, jej zdaniem stosuje się przepis art. 48 Prawa budowlanego, a nie przepis art. 51 Prawa budowlanego.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż powyższe stanowisko dotyczące zdefiniowania bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe (tzw. szamba) jako urządzenia technicznego, o jakim mowa w art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego nie jest zasadne.
W myśl bowiem art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego urządzeniem budowlanym jest urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym urządzenia służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, zaś zgodnie z art. 3 pkt 1 lit a Prawa budowlanego obiektem budowlanym jest budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, to oczywiście na przykład przyłącza kanalizacyjne są urządzeniami o jakich mowa w art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego.
Przedmiotem jednak niniejszej sprawy nie jest przyłącze kanalizacyjne, ale połączony wprawdzie z budynkiem mieszkalnym bezodpływowy zbiornik na nieczystości ciekłe. Zbiorniki natomiast zdefiniowane zostały w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego jako budowla, a więc obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury ( art. 3 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego).
Konsekwencją zdefiniowania zbiorników, a do nich należą też bezodpływowe zbiorniki na nieczystości ciekłe, jako budowli jest stwierdzenie, iż dla realizacji takiej budowli wymagane jest pozwolenie na budowę, którego z kolei brak skutkuje uruchomieniem procedury przewidzianej w art. 48 i następnych ustawy Prawo budowlane.
Art. 48 i 51 Prawa budowlanego zawierały regulacje wzajemnie się wykluczające w tym sensie, że stosowanie art. 51 nie mogło dotyczyć przypadków, w których miał zastosowanie art. 48. Ta okoliczność uzasadnia stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej o naruszeniu art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Ze wskazanych wyżej względów za zasadne należało uznać stanowisko strony skarżącej, iż ustalenie faktu, że w 2003 r. nastąpiła samowolna realizacja bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe skutkuje uruchomieniem procedury określonej w przepisie art. 48 ustawy Prawo budowlane.
Z przytoczonych wyżej względów należało dojść do wniosku, że skarga kasacyjna oparta jest na uzasadnionej podstawie, gdyż zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 51 ustawy Prawo budowlane, ponieważ została nim oddalona skarga na decyzję, która została wydana z naruszeniem tegoż przepisu. Możliwość zastosowania przepisu art. 51 ustawy Prawo budowlane w odniesieniu do przedmiotowego obiektu zaistniałaby w sytuacji, gdyby na przykład obiekt ten został zrealizowany w oparciu o pozwolenie wydane na jego budowę, a następnie inwestor realizując tenże obiekt dokonałby w nim zmian nie dysponując już stosownym orzeczeniem organu.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy do skargi kasacyjnej ma zastosowanie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), ponieważ istota rozstrzygnięcia sprowadza się do wyprowadzenia jedynie odmiennych wniosków ze stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku. Oddalenie skargi na decyzję w sytuacji, gdy na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku skarga powinna być uwzględniona, jest naruszeniem przepisów innych niż naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 188 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] lutego 2004 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na skutek uchylenia decyzji organ administracji obowiązany jest przeprowadzić postępowanie obejmujące uwagi wyżej przedstawione.
O zwrocie kosztów postępowania ze skargi kasacyjnej, które obejmują koszty zastępstwa procesowego skarżącego, Sąd orzekł jak w pkt. 3 sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.