II OSK 87/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą opłaty legalizacyjnej za samowolnie wybudowany wyciąg narciarski, uznając, że brak prawomocnej decyzji środowiskowej nie stanowi przeszkody do jej ustalenia.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę na postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej za samowolnie zrealizowaną budowę wyciągu narciarskiego. Stowarzyszenie zarzucało naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak prawomocnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jako przeszkodę do ustalenia opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że nieprawomocna decyzja środowiskowa nie stanowi przeszkody do ustalenia opłaty legalizacyjnej, a uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Stowarzyszenia [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który utrzymał w mocy postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej za samowolnie wybudowany wyciąg narciarski. Stowarzyszenie podnosiło, że brak prawomocnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach uniemożliwia ustalenie takiej opłaty. NSA, kontrolując zaskarżony wyrok w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że art. 141 § 4 p.p.s.a. nie został naruszony, gdyż uzasadnienie wyroku WSA było jasne i pozwalało na kontrolę instancyjną. NSA stwierdził również, że zgodnie z art. 49 ust. 1 i 4a Prawa budowlanego, ostateczna decyzja środowiskowa (niekoniecznie prawomocna) jest wystarczająca do ustalenia opłaty legalizacyjnej, a brak jej prawomocności nie stanowi przeszkody. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczący braku zawieszenia postępowania, wskazując na fakultatywność takiego działania. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, ostateczna decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest wystarczająca do ustalenia opłaty legalizacyjnej, a jej brak prawomocności nie wstrzymuje tego procesu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy Prawa budowlanego (art. 49 ust. 1 i 4a) wymagają jedynie ostatecznej decyzji środowiskowej, a niekoniecznie prawomocnej, do ustalenia opłaty legalizacyjnej. Postępowanie legalizacyjne jest odrębne od postępowania dotyczącego decyzji środowiskowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (12)
Główne
p.b. art. 49 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego, przed wydaniem decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na wznowienie robót, ustala w drodze postanowienia wysokość opłaty legalizacyjnej.
p.b. art. 49 § ust. 4a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Ustalenie opłaty legalizacyjnej wymaga legitymowania się przez inwestora ostateczną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach lub decyzją z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 123
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy podstaw wznowienia postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy podstaw wznowienia postępowania administracyjnego.
p.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy możliwości zawieszenia postępowania sądowego.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
u.o.o.ś. art. 73 § ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Dotyczy wniosku inwestora o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
u.o.o.ś. art. 72 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Wymóg uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
u.o.o.ś. art. 86 § pkt 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Dotyczy mocy wiążącej decyzji administracyjnej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 49 ust. 1 pkt 1-3 w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 49 ust. 4a p.b.) poprzez uznanie, że dla ustalenia opłaty legalizacyjnej wystarczające było legitymowanie się przez inwestora nieprawomocną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. w zw. z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) poprzez brak uwzględnienia, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stanowi przesłankę wznowienia postępowania i brak zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Naruszenie przepisów postępowania (art. 141 § 4 p.p.s.a.) poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia wyroku przez Sąd I instancji, w którym nie wyjaśniono dlaczego nie doszło do naruszenia art. 3 pkt 1 p.b.
Godne uwagi sformułowania
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku z 24 czerwca 2022 r. oddalającego skargę na postanowienie MWINB z 14 lutego 2022 r. pozbawione jest tego rodzaju wadliwości, ponieważ wynika z niego jednoznacznie, dlaczego Sąd I instancji uznał zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem. Wbrew odmiennej ocenie skarżącego, Sąd I instancji nie uchybił art. 49 ust. 1 pkt 1-3 w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 49 ust. 4a p.b., przyjmując, że przeszkodą dla ustalenia przez MWINB opłaty legalizacyjnej nie jest fakt legitymowania się przez inwestora nieprawomocną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. Samo poddanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach kontroli sądowej nie nadaje wynikowi tejże kontroli charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wymaga zauważenia, że powołany w podstawie skargi kasacyjnej art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ocenę zawieszenia postępowania sądowego pozostawia uznaniu sądu, który powinien rozważyć, czy celowe jest wstrzymywanie biegu sprawy.
Skład orzekający
Grzegorz Antas
sprawozdawca
Leszek Kiermaszek
przewodniczący
Tomasz Bąkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących opłaty legalizacyjnej w kontekście decyzji środowiskowych oraz zasady postępowania sądowoadministracyjnego w sprawach powiązanych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej i ustalania opłaty legalizacyjnej. Interpretacja przepisów proceduralnych (zawieszenie postępowania) ma charakter ogólny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa budowlanego – legalizacji samowoli budowlanej i jej powiązania z wymogami środowiskowymi. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Czy brak prawomocnej zgody środowiskowej blokuje legalizację budowy? NSA wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 250 000 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 87/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-03-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-01-16 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Grzegorz Antas /sprawozdawca/ Leszek Kiermaszek /przewodniczący/ Tomasz Bąkowski Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II SA/Kr 525/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-06-24 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 125 § 1 pkt 1, art. 141 § 4, Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art. 145 § 1 pkt 8 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2020 poz 1333 3 pkt 1 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] z siedzibą w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 525/22 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w B. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 lutego 2022 r. nr 120/2022 w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 24 czerwca 2022 r., II SA/Kr 525/22 oddalił skargę Stowarzyszenia [...] z siedzibą w B. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) z 14 lutego 2022 r., nr 120/22, utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: PINB) z 27 maja 2021 r., nr 142/2021, którą wskazany organ, działając na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), dalej: p.b., art. 25-28 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471), a także art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 202. jako inwestora opłatę legalizacyjną w wysokości 250000,00 zł (50 x 500,00 zł x 10.0 x 1.0) za samowolnie zrealizowaną budowę wyciągu narciarskiego krzesełkowego wraz z zasilaniem e.e.n.n. kablem ziemnym z istniejącej instalacji energetycznej kablowej, zlokalizowanego na terenie ośrodka "[...]" na działkach nr ew. [...] w miejscowości R., gmina [...]. Stowarzyszenie [...] złożyło skargę kasacyjną, którą zaskarżyło powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: p.p.s.a.: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 49 ust. 1 pkt 1-3 w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 49 ust. 4a p.b. polegające na uznaniu, że dla ustalenia opłaty legalizacyjnej wystarczające było legitymowanie się przez inwestora nieprawomocną, a jedynie ostateczną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, podczas gdy w okolicznościach rozpatrywanej sprawy brak prawomocnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stanowił przeszkodę do wydania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany, co powinno zostać wzięte pod uwagę przez organ II instancji, ponieważ organ ten ma obowiązek czuwać nie tylko nad prawidłowością zastosowania przepisów prawa materialnego o wysokości opłaty, ale uwzględniać wszelkie przeszkody prawne uniemożliwiające wydanie w przyszłości decyzji zatwierdzającej projekt budowlany, gdyż wydanie postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną poprzedzać winno całościowe zbadanie materiału dowodowego pod kątem dopuszczalności wydania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany; II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. w zw. z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia okoliczności, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie, a w konsekwencji brak zawieszenia przez Sąd I instancji postępowania sądowoadministracyjnego, chociaż na jego wynik ma wpływ rozstrzygnięcie, które zapadnie w postępowaniu w sprawie prawidłowości decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (sygn. akt II SA/Kr 537/21), ponieważ istnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stanowi jedną z materialnoprawnych podstaw wydania postanowienia o opłacie legalizacyjnej; 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia wyroku przez Sąd I instancji, w którym nie wyjaśniono dlaczego nie doszło do naruszenia art. 3 pkt 1 p.b., co doprowadziło do nierozpoznania zarzutu skargi, chociaż w postępowaniu administracyjnym wadliwie rozdzielono przedmiot postępowania, tj. legalizacji przedsięwzięcia rozumianego jako budowa wyciągu narciarskiego krzesełkowego wraz z zasilaniem e.e.n.u. kablem ziemnym z istniejącej instalacji energetycznej kablowej, instalacji naśnieżania stoku oraz instalacji oświetleniowej stoku, w całości zlokalizowanego na terenie ośrodka "[...] ", podczas gdy był to jeden obiekt budowlany stanowiący całość techniczno-użytkową. Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i w jej wyniku zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do chwili prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej prawidłowości decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (sygn. akt II SA/Kr 537/21), a także zasądzenie kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżącego na uzasadnionych podstawach. Pozbawiony zasadności, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest zarzut wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przyjąć należy, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku z 24 czerwca 2022 r. oddalającego skargę na postanowienie MWINB z 14 lutego 2022 r. pozbawione jest tego rodzaju wadliwości, ponieważ wynika z niego jednoznacznie, dlaczego Sąd I instancji uznał zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem, wraz z równoczesnym wyjaśnieniem w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z art. 141 § 4 p.p.s.a., powodów niepodzielenia stanowiska zajętego w sprawie przez skarżącego kwestionującego dopuszczalność ustalenia na rzecz [...] sp. z o.o. sp. k. jako inwestora opłaty legalizacyjnej. Ocena prawna, jaka stanęła u podstaw stwierdzenia przez Sąd, że kontrolowane postanowienie MWINB odpowiada prawu, pozwala w wystarczający sposób określić, które kwestie związane z przyjętymi ustaleniami faktycznymi i materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia rzutowały i dlaczego na nietrafność zastrzeżeń zgłoszonych przez skarżącego. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku odniósł się zarówno do poruszonego w złożonej przez skarżącego skardze zagadnienia dotyczącego prawidłowości ustalenia przez organ nadzoru budowlanego opłaty legalizacyjnej w sytuacji, gdy wydana na wniosek inwestora dla spornej inwestycji zrealizowanej w warunkach samowoli budowlanej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej: SKO) z 25 stycznia 2021 r., znak: SKO.Oś/4170/302/2020 o środowiskowych uwarunkowaniach nie miała charakteru rozstrzygnięcia prawomocnego, jak i kwestii związanej z określeniem przedmiotu prowadzonego postępowania. To, że strona skarżąca nie podziela przesłanek, które nakazywały Sądowi I instancji wyrazić powyższą ocenę, w tym nie stwierdzić wystarczających podstaw do przypisania MWINB naruszenia art. 3 pkt 1 p.b., nie oznacza, iż wyrok, w którym została ona zamieszczona, został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. Materialnoprawną podstawę wydania postanowienia MWINB poddanego kontroli Sądu I instancji stanowił art. 49 ust. 1-2 oraz art. 59f ust. 1-3 p.b. Zgodnie z powyższym przepisem, organ nadzoru budowlanego, do którego zostały przedłożone przez sprawcę samowoli budowlanej wymienione w art. 48 ust. 3 p.b. dokumenty umożliwiające legalizację obiektu budowlanego - przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych - zobowiązany jest zbadać zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane, a także w drodze postanowienia ustalić wysokość opłaty legalizacyjnej. Do opłaty legalizacyjnej organ nadzoru budowlanego powinien stosować odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1 p.b., uwzględniając, że stawka ustalanej sprawcy samowoli budowlanej opłaty powinna podlegać pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Sąd I instancji trafnie w toku kontroli zaskarżonego postanowienia MWINB stwierdził, że ustalenie opłaty legalizacyjnej odpowiada ww. przepisom p.b., albowiem, oceniając materiał sprawy zgromadzony w postępowaniu, przyjąć należało, iż zaistniały w niej wszystkie warunki, od których uzależnione było podjęcie skierowanego do [...] sp. z o.o. sp. k. rozstrzygnięcia określającego opłatę umożliwiającą legalizację samowolnie zrealizowanych robót budowlanych obejmujących budowę wyciągu narciarskiego krzesełkowego wraz z zasilaniem e.e.n.n. kablem ziemnym z istniejącej instalacji energetycznej kablowej zlokalizowanego na terenie ośrodka "[...]" w R. Wbrew odmiennej ocenie skarżącego, Sąd I instancji nie uchybił art. 49 ust. 1 pkt 1-3 w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 49 ust. 4a p.b., przyjmując, że przeszkodą dla ustalenia przez MWINB opłaty legalizacyjnej nie jest fakt legitymowania się przez inwestora nieprawomocną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. W świetle treści art. 49 ust. 1 w zw. z art. 49 ust. 4a p.b. za przesłankę umożliwiającą wydanie kwestionowanego postanowienia należy uznać wyłącznie wydanie ostatecznej decyzji administracyjnej, w której uwzględnieniu przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach podlegał wniosek inwestora, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r. poz. 283), dalej: u.o.o.ś., ewentualnie wydanie ww. decyzji, która jakkolwiek pozostaje nieostateczna, to został jej nadany przez organ rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108 § 1 k.p.a.). Możliwości wydania postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną nie wyłącza fakt zainicjowania przez stronę skarżącą postępowania sądowoadministracyjnego w następstwie wniesienia skargi na ww. decyzję ostateczną. W sytuacji, gdy sąd nie decyduje o potrzebie zastosowania w zawisłej sprawie ochrony tymczasowej skutkującej wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu (art. 61 § 3 p.p.s.a.), jedynie wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego z uwagi na jej niezgodność z prawem może być traktowane jako zdarzenie wywierające wpływ na sytuację prawną inwestora jako sprawcy samowoli budowlanej, który w celu doprowadzenia do jej legalizacji zobowiązany jest legitymować się decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach z uwagi na dyspozycję art. 72 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś. w zw. z art. 49 ust. 4a p.b. Samo poddanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach kontroli sądowej nie nadaje wynikowi tejże kontroli charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Na gruncie prawa administracyjnego nie podlega wątpliwości zasada związania ostatecznym aktem administracyjnym i skutkami prawnymi przez niego wywoływanymi. To ostateczna decyzja administracyjna dokonuje konkretyzacji uprawnień i obowiązków strony postępowania bądź z urzędu, bądź w postępowaniu wszczętym na jej wniosek, wobec czego skutek polegający na sformułowaniu decyzją normy indywidualnej i uznawania jej za obowiązującą powinien zostać odróżniony od działania mającego na celu następczą weryfikację jej zgodności z prawem, gdy strona w związku z wątpliwościami odnośnie do jej prawidłowości decyduje się w oparciu o przepisy p.p.s.a. wystąpić na drogę postępowania sądowego. Możliwość zrealizowania uprawnień lub obowiązków zawartych w rozstrzygnięciu decyzji administracyjnej może być uzależniona od uzyskania przez decyzję ostateczną atrybutu decyzji prawomocnej, tj. takiej, której nie można zaskarżyć do sądu (art. 16 § 3 k.p.a.), niemniej warunek taki powinien być jednoznacznie przez ustawodawcę wyrażony w treści przepisu (por. art. 35 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, Dz. U. z 2020 r. poz. 1792; art. 33a ust. 5 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów, Dz. U. z 2021 r. poz. 222; art. 19 ust. 4 i art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, Dz. U. z 2022 r. poz. 2201; art. 431 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, Dz. U. z 2023 r. poz. 519; art. 13 ust. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka, Dz. U. z 2023 r. poz. 192). Powinność stosowania się do dyspozycji zamieszczonej w rozstrzygnięciu decyzji, w tym wymóg uwzględnienia jej mocy wiążącej, o której stanowi art. 86 pkt 2 u.o.o.ś., stoi stąd na przeszkodzie, by mógł zostać podzielony przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzut sformułowany w skardze kasacyjnej wskazujący, że ustalenie przez organ nadzoru budowlanego opłaty legalizacyjnej w kontrolowanej sprawie uzależnione być powinno od prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny, czy decyzja SKO z 25 stycznia 2021 r. odpowiada prawu. Podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym kwestia prawidłowości złożonego przez inwestora projektu budowlanego i jego zgodności z prawem i decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach podlega wiążącemu przesądzeniu przez organ nadzoru budowlanego w kończącej postępowanie legalizacyjne decyzji, o której mowa w art. 49 ust. 4 p.b., a nie w postanowieniu wymienionym w art. 49 ust. 1 p.b. W sytuacji, gdy po uiszczeniu opłaty legalizacyjnej wystąpią następcze okoliczności czyniące wcześniejsze ustalenie potwierdzające zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, kompletność projektu budowlanego i dysponowanie przez inwestora wszystkimi wymaganymi opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i sprawdzeniami nieaktualnym, powinny one podlegać uwzględnieniu przez organ nadzoru budowlanego, jako że stanowią one element podstawy wydawanej decyzji. Zakresem tego rodzaju sytuacji jest objęty m.in. przypadek stwierdzenia, że w następstwie przeprowadzenia kontroli sądowej, bądź wszczęcia postępowania nadzwyczajnego doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, co uniemożliwia wydanie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego (i pozwoleniu na wznowienie robót, jeżeli budowa nie została zakończona). Powyższy wniosek powinien mieć charakter niesporny, tak jak i towarzysząca mu ocena, że wydanie decyzji środowiskowej dla zrealizowanego przedsięwzięcia w ramach procedury jego legalizacji ma charakter wyjątku od zasady i musi pozostawać zgodne z celami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. Urz. UE. L 26 z 28.1.2012 r., s. 1). W swoim orzecznictwie Trybunał Sprawiedliwości UE wielokrotnie wskazywał, że w wypadku zaniechania przeprowadzenia wymaganej dyrektywą oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, o ile na państwach członkowskich spoczywa obowiązek usuwania sprzecznych z prawem skutków tego zaniechania, o tyle prawo Unii nie stoi na przeszkodzie temu, by ocena tego oddziaływania została przeprowadzona tytułem legalizacji, pod warunkiem że, po pierwsze, przepisy krajowe umożliwiające tę legalizację nie stwarzają zainteresowanym okazji do obejścia norm prawa Unii lub uchylenia się od ich stosowania oraz, po drugie, ocena przeprowadzona tytułem legalizacji nie dotyczy jedynie oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko w przyszłości, ale uwzględnia także skutki dla środowiska, które wystąpiły od czasu jego realizacji (por. wyrok z 29 lipca 2019 r., Inter-Environnement Wallonie i in., C-411/17, EU:C:2019:622, pkt 175; wyrok z 26 lipca 2017 r., Comune di Corridonia i in., C‑196/16 i C‑197/16, EU:C:2017:589, pkt 43; wyrok z 28 lutego 2018 r., Comune di Castelbellino, C‑117/17, EU:C:2018:129, pkt 30). Ta zasada znajdująca swoje potwierdzenie w dyspozycji art. 49 ust. 4a p.b. została podkreślona zresztą przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 lutego 2017 r., II OSK 172/16 wydanym w sprawie dotyczącej ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla spornego przedsięwzięcia związanego z rozbudową stacji narciarskiej. Naczelny Sąd Administracyjny nie uznaje, by związek zachodzący pomiędzy postanowieniem ustalającym opłatę legalizacyjną a warunkiem prawnym jego wydania dotyczącym legitymowania się przez adresata tego postanowienia decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, który miał na uwadze ustawodawca w świetle dyspozycji art. 49 ust. 1 i 4a p.b., odpowiadał przesłance wydania postanowienia "w oparciu o inną decyzję" w rozumieniu przyjętym w art. 145 § 1 pkt 8 w zw. z art. 126 k.p.a. W wyroku z 16 września 2021 r., II OSK 46/21 Naczelny Sąd Administracyjny trafnie zwrócił uwagę na treść art. 49a p.b., zauważając, że powołany przepis przewidujący zwrot inwestorowi uiszczonej opłaty legalizacyjnej świadczy o przyjętym przez ustawodawcę założeniu, zgodnie z którym ustalenie opłaty legalizacyjnej nie przesądza automatycznie o możliwości zalegalizowania samowoli budowlanej. Uwzględniając powyższe, stwierdzenie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nieprawomocnym wyrokiem z 22 kwietnia 2022 r., II SA/Kr 537/21 uchylił zaskarżoną decyzję SKO z 25 stycznia 2021 r., poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z 11 sierpnia 2020 r., znak: BTO.6220.12.2014.NS oraz postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z 10 lutego 2020 r., znak: OO.4221.2.2019.TP, nie stanowiło podstawy zobowiązującej Sąd I instancji do uchylenia zaskarżonego postanowienia MWINB, ani też do zawieszenia postępowania sądowego wywołanego skargą skarżącego na tenże akt do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej wniesionej od ww. wyroku. Wymaga zauważenia, że powołany w podstawie skargi kasacyjnej art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ocenę zawieszenia postępowania sądowego pozostawia uznaniu sądu, który powinien rozważyć, czy celowe jest wstrzymywanie biegu sprawy. Merytoryczne powiązanie rozpoznawanej sprawy z inną sprawą nie prowadzi do obowiązku uwzględnienia wniosku strony o zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym zasadnie zwraca się uwagę na to, że wskazana fakultatywność zawieszenia ma skutek taki, iż nie można mówić o naruszeniu prawa procesowego mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy w sytuacji, gdy sąd administracyjny nie zawiesi postępowania sądowego, mimo wystąpienia przesłanki określonej przywołanym przepisem (por. wyrok NSA z 8 listopada 2023 r., II OSK 305/21; wyrok NSA z 24 marca 2022 r., II OSK 562/21; wyrok NSA z 10 listopada 2021 r., II OSK 3401/18; wyrok NSA z 25 maja 2017 r., II OSK 2083/15). Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI