II OSK 860/05

Naczelny Sąd Administracyjny2006-05-25
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanesamowola budowlanarozbiórkaplan zagospodarowania przestrzennegonadzór budowlanyNSAskarga kasacyjnaterminyinterpretacja przepisów

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nakazu rozbiórki samowoli budowlanej, potwierdzając, że ocena zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego powinna uwzględniać plan obowiązujący w dacie orzekania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. I. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę domku letniskowego. Domek został wybudowany na gruncie leśnym w strefie ochronnej jeziora, niezgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie orzekania. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sąd prawidłowo zastosował przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. i że ocena samowoli budowlanej powinna być dokonana według planu obowiązującego w dacie orzekania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wcześniej oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja ta utrzymywała w mocy postanowienie o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę domku letniskowego. Domek, wybudowany przed wejściem w życie nowej ustawy Prawo budowlane, znajdował się na działce leśnej w strefie ochronnej jeziora, co było niezgodne z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie orzekania o skutkach samowoli. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym zamknięcie rozprawy bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy, brak wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji, a także naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego po dacie samowoli budowlanej. Podniesiono również zarzut naruszenia Konstytucji RP w zakresie zasady państwa prawa i równego traktowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Sąd podkreślił, że ocena samowoli budowlanej powinna być dokonana według planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie orzekania, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie NSA. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania uznano za nieuzasadnione, a zarzuty naruszenia prawa materialnego za chybione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Należy stosować plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w dacie orzekania w sprawie skutków samowoli budowlanej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że taka interpretacja jest zgodna z brzmieniem art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz z utrwalonym stanowiskiem NSA.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (7)

Główne

p.b. art. 37 § ust. 1 pkt 2

Prawo budowlane

Samowola budowlana podlega ocenie podług ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w dacie orzekania w sprawie.

Pomocnicze

p.b. art. 103 § ust. 2

Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 113 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 63 § § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepisy wprowadzające ustawy reformujące sądownictwo administracyjne art. 99

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawidłowa interpretacja i zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez stosowanie planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie orzekania. Stanowisko NSA wyrażone w wyroku SA/Bk 91/01 jest wiążące dla oceny prawnej w niniejszej sprawie.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 113 § 1 p.p.s.a. przez zamknięcie rozprawy, gdy sprawa nie była dostatecznie wyjaśniona. Naruszenie art. 63 § 3 p.p.s.a. przez nie wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji. Naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 2 p.b. z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 p.b. z 1994 r. poprzez zastosowanie planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego po dacie samowoli. Naruszenie art. 7 i 32 Konstytucji RP przez naruszenie zasady państwa prawa i równego traktowania.

Godne uwagi sformułowania

Próba stwierdzenia nieważności decyzji, którą pod względem zgodności z prawem kontrolował Sąd i oddalił skargę, byłaby bowiem niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie Sądu. Skarga kasacyjna nie jest bowiem zwykłym środkiem zaskarżenia, a Naczelny Sąd Administracyjny jest związany – jak to podniesiono wyżej granicami skargi kasacyjnej i nie może domniemywać jej zarzutów. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej sąd prawidłowo zinterpretował i zastosował w sprawie normę art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (...), iż samowola budowlana w niniejszej sprawie podlega ocenie podług ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w dacie orzekania w sprawie.

Skład orzekający

Alicja Plucińska-Filipowicz

członek

Wojciech Chróścielewski

przewodniczący

Zygmunt Niewiadomski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że ocena samowoli budowlanej, w tym zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego, powinna być dokonywana według przepisów i planów obowiązujących w dacie orzekania, a nie w dacie popełnienia samowoli, zwłaszcza gdy postępowanie toczy się po zmianie przepisów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej powstałej przed 1994 r., ale rozstrzyganej po tej dacie, z uwzględnieniem przepisów przejściowych i planów zagospodarowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii interpretacji przepisów prawa budowlanego w kontekście samowoli budowlanej i zmian planów zagospodarowania przestrzennego, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego.

Kiedy plan zagospodarowania przestrzennego ma znaczenie dla samowoli budowlanej? Wyrok NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 860/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-05-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alicja Plucińska- Filipowicz
Wojciech Chróścielewski /przewodniczący/
Zygmunt Niewiadomski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 592/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-04-20
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
art. 37 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski, Sędziowie NSA Zygmunt Niewiadomski /spr./, Alicja Plucińska-Filipowicz, Protokolant Agnieszka Majewska, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 592/04 w sprawie ze skargi J. I. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 592/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. I. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2004 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej nakazu rozbiórki. Decyzją powyższą organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2004 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 grudnia 2000 r., znak: [...]. Kontrolowaną w trybie nadzwyczajnym decyzją została utrzymana w mocy decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia 31 października 2000 r., znak: [...] nakazująca rozbiórkę domku letniskowego o wymiarach 3,60 m x 7,10 m z tarasem, wybudowanego na działce o nr geodezyjnym 330 w odległości 38 m od brzegu Jeziora S. w S. – gm. B.
Przedmiotowy obiekt został wybudowany przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.), zatem do likwidacji skutków samowoli organy zastosowały przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.).
Organy nadzoru budowlanego badając, czy zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. stwierdziły, że sporny domek letniskowy został wybudowany niezgodnie z obowiązującym w dniu orzekania o skutkach samowoli planem zagospodarowania przestrzennego Gminy B., zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy w B. z dnia 22 lipca 1993 r., ponieważ według jego ustaleń teren, na którym znajduje się domek letniskowy jest gruntem leśnym położonym w strefie ochronnej Jeziora S., w której zabrania się wznoszenia jakichkolwiek obiektów budowlanych.
Organy miały na uwadze także fakt, iż wyrokiem z dnia 31 maja 2001 r., sygn. akt SA/Bk 91/01 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę T. i J. I. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 grudnia 2000 r. Kontrolując następnie tę decyzję w postępowaniu nadzwyczajnym, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że stanowisko zawarte w powyższym wyroku jest wiążące.
Stanowisko to podzielił także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2004 r. Próba stwierdzenia nieważności decyzji, którą pod względem zgodności z prawem kontrolował Sąd i oddalił skargę, byłaby bowiem niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie Sądu.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył J. I. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie następujących przepisów (bez wyodrębnienia zarzutów naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego):
– art. 113 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2004 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) przez zamknięcie rozprawy, gdy sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona. Skarżący podniósł, iż Sąd I instancji bez jakiegokolwiek badania w przedmiocie daty zaistnienia samowoli budowlanej oraz ustalenia obowiązującego w dacie samowoli miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podzielił ocenę prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2001 r., sygn. akt SA/Bk 91/01,
– art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskutek nie wydania postanowienia w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie rozbiórki domku letniskowego,
– art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane poprzez zastosowanie do samowoli planu przestrzennego zagospodarowania obowiązującego po zaistnieniu samowoli. W wyroku z dnia 31 maja 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że dla oceny skutków samowoli zaistniałej w latach siedemdziesiątych stosuje się miejscowy plan zagospodarowania obowiązujący w dacie orzekania o rozbiórce. W ocenie skarżącego ocena ta jest błędna, gdyż w innym wyroku – z dnia 13 października 2003 r., sygn. akt IV SA 462/02 w takim samym stanie faktycznym i prawnym NSA stwierdził, że skutki samowoli budowlanej należy oceniać na podstawie planu obowiązującego w dacie zaistnienia samowoli. W rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego nie badały zabudowy pod względem zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w dacie budowy, lecz oparły się o ocenę prawną wyrażoną przez NSA w sprawie SA/Bk 91/01.
W skardze kasacyjnej wyrażono pogląd, iż przepisy ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym nie przewidywały związania organów oceną prawną Sądu.
Zarzucono także naruszenie art. 7 i art. 32 Konstytucji wskutek naruszenia zasad państwa prawa i równego traktowania obywateli, gdyż stosowanie dwóch ocen prawnych w przedmiocie samowoli skutkuje naruszeniem konstytucyjnej zasady działania w granicach prawa i równego traktowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do regulacji art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie okoliczności przesądzające o ewentualnej nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ww. ustawy. Stwierdziwszy, iż w niniejszej sprawie okoliczności te nie miały miejsca Sąd przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, uznając, iż nie mają one usprawiedliwionych podstaw.
W szczególności usprawiedliwionych podstaw nie mają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. I tak zamierzonego skutku nie może odnieść zarzut naruszenia art. 113 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sytuacji gdy przewodniczący zamknął rozprawę wówczas gdy – jak tego wymaga przywołany przepis – sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona. Czym innym jest natomiast polemika z ustaleniami faktycznymi sądu, które Naczelny Sąd Administracyjny mógłby skontrolować dopiero wówczas, gdyby skarga kasacyjna zawierała zarzut naruszenia stosownych przepisów art. 145 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga kasacyjna nie jest bowiem zwykłym środkiem zaskarżenia, a Naczelny Sąd Administracyjny jest związany – jak to podniesiono wyżej granicami skargi kasacyjnej i nie może domniemywać jej zarzutów. Również prawnie chybiony jest zarzut naruszenia art. 63 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji administracyjnej jest pozostawione uznaniu sądu i ten kierując się przesłankami w tym przepisie określonymi wstrzymuje decyzję lub odmawia jej wstrzymania. Jeżeli zatem sąd, kierując się przesłankami, o których mowa, nie wstrzymał zaskarżonej decyzji, to działał w granicach przyznanych mu uprawnień i uprawnień tych nie nadużył, niezasadnym czyniąc zgłoszony w tej mierze zarzut skargi kasacyjnej.
Co do zaś zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego to i one nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej sąd prawidłowo zinterpretował i zastosował w sprawie normę art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.), iż samowola budowlana w niniejszej sprawie podlega ocenie podług ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w dacie orzekania w sprawie. Pogląd ten znajduje potwierdzenie zarówno w brzmieniu przywołanej normy prawnej jak i w wiążącym – wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej – stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z 31 maja 2001 r. (SA/Bk 91/01) oddalającym skargę inwestorów na rozstrzygnięcie administracyjne orzekające nakaz rozbiórki przedmiotowego obiektu (art. 99 – Przepisów wprowadzających ustawy reformujące sądownictwo administracyjne (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271), czyniąc tym samym niezasadnym kolejny zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 7 i art. 31 Konstytucji RP.
Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 wielokrotnie przywoływanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI