II OSK 86/23

II OSK 86/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas
Leszek Kiermaszek /przewodniczący/
Tomasz Bąkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Sz 1292/21 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2022-08-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15 zzs4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 329
art. 10, art. 90 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych J.B. oraz M.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 1292/21 w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 26 października 2021 r., nr SKO.4150.2213.2021 w przedmiocie warunków zabudowy 1. oddala skargi kasacyjne; 2. zasądza od J.B. i M.B. solidarnie na rzecz I. sp. z o.o. z siedzibą w Ś. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 1292/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 26 października 2021 r., nr SKO.4150.2213.2021 w przedmiocie warunków zabudowy, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K.1 z 3 września 2021 r., nr UA.6730.19.2020.VII (pkt 1) i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie na rzecz strony skarżącej I. sp. z o.o. z siedzibą w Ś. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2).
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K.1 z 3 września 2021 r., nr UA.6730.19.2020.VII o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku wielorodzinnego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu na działce o nr ewidencyjnym [...], w obrębie [...] przy ul. K.2 w K.1.
Na podstawie art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm. dalej: "ustawa COVID-19"), sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Jednobrzmiące skargi kasacyjne od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli J.B. i M.B., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Wyrok zaskarżono w całości.
Wyrokowi zarzucono, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, ponieważ uchybienie mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, to jest:
a. art. 15 zzs4 ustawy COVID-19 przez zarządzenie przez Sędziego Przewodniczącego posiedzenia niejawnego i nieprzeprowadzenie rozprawy przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, podczas gdy istota i charakter wymagały przeprowadzenia rozprawy, a także samą rozprawę można było przeprowadzić przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku;
b. art. 15zzs4 ustawy COVID-19 przez zarządzenie przez Sędziego Przewodniczącego posiedzenia niejawnego przy braku do tego podstaw, ponieważ powyższy przepis wskazuje, że w pierwszej kolejności należy wyznaczyć i rozpoznać sprawę na rozprawie, chociażby przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, a dopiero gdy nie jest to możliwe skierować sprawę do rozpoznania na posiedzenie niejawne;
c. art. 106 § 2 p.p.s.a. przez brak rozpoznania sprawy na rozprawie, w tym również przy pomocy urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, co doprowadziło do ograniczenia postępowania dowodowego wyłącznie do dowodów zgromadzonych przez organy administracyjne.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz J.B. (która została wymieniona w obu skargach kasacyjnych – przyp. NSA) kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniach skarg kasacyjnych podniesiono, że decyzja Przewodniczącego o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne celem rozpoznania niniejszej sprawy jawi się jako podjęta wbrew procedurze. Według oceny skarżących kasacyjnie, nie zachodziły żadne przeszkody czy to natury faktycznej, czy technicznej, które by uniemożliwiały rozpoznanie sprawy na rozprawie, nawet przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zarówno J.B., jak też M.B., spodziewali się, że zostanie wyznaczona rozprawa, co pozwoli im na aktywną ochronę swoich praw. Jednakże, na skutek decyzji od nich niezależnych oraz co do zasady niezaskarżalnych, skarżący kasacyjnie zostali pozbawieni prawa do rozpoznania swojej sprawy na rozprawie.
I. sp. z o.o. z siedzibą w Ś., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o oddalenie obu skarg kasacyjnych oraz zasądzenie od M.B. oraz J.B. na rzecz spółki I. sp. z o.o. zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniosła, że w odpowiedzi na skargę Spółki zarówno Pani J.B., jak i M.B. w piśmie z 9 marca 2022 r. nie zażądali rozpoznania sprawy na rozprawie, w tym również na rozprawie zdalnej. Przed rozpoznaniem sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie poinformował wszystkie strony postępowania, że sprawa zostanie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, a wszystkie strony mają możliwość przedstawienia ewentualnego dodatkowego stanowiska na piśmie. W odpowiedzi na pismo Sądu ani J.B., ani M.B., nie przedstawili żadnego nowego stanowiska w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym po stwierdzeniu spełnienia ustawowych warunków przewidzianych w art. 182 § 2 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżących kasacyjnie wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, zrzekając się tym samym rozprawy, zaś strona przeciwna nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej formułowanej przez stronę skarżącą, organy administracji publicznej oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny został przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując oceny zaskarżonego wyroku w granicach wyznaczonych podstawami kasacyjnymi, nie podzielił stanowiska przedstawionego w skardze kasacyjnej.
Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 1 ustawy COVID-19: "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania tego z nich, który obowiązywał jako ostatni, wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny mogą rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, chyba że strona lub uczestnik postępowania wniosą o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Wniosek strony lub uczestnika postępowania wiąże sąd."
Z akt sprawy wynika, że nikt ze stron czy też uczestników postępowania nie wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zatem wobec braku wyrażenia jednoznacznej woli wszystkich stron i uczestników postępowania, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 czerwca 2022 r., na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19, sprawa została wyznaczona do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. W wykonaniu powyższego zarządzenia strony i uczestnicy postępowania zostali poinformowani między innymi o możliwości przedłożenia Sądowi ewentualnego dodatkowego stanowiska w sprawie przed wyznaczonym terminem posiedzenia.
Wypada w tym miejscu wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 30 listopada 2020 r. (II OPS 6/19, ONSAiWSA 2021, nr 3, poz. 35) wyjaśnił, że art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19 należy traktować jako "przepis szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia.
W okolicznościach niniejszej sprawy istotne jest również rozróżnienie ograniczenia jawności postępowania od pozbawienia prawa do działania stron i uczestników postępowania sądowoadministracyjnego w celu obrony swoich interesów. Prawo to podczas stanu epidemii mogło być realizowane przez umożliwienie wskazanym wyżej podmiotom zajęcia stanowiska w formie pisemnej.
Odnosząc się zaś do kwestii podniesionej w zarzucie naruszenia art. 106 § 2 p.p.s.a., które – zdaniem skarżących kasacyjnie – doprowadziło do ograniczenia postępowania dowodowego, należy wyjaśnić że w postępowaniu sądowoadministracyjnym istnieje możliwość wyłącznie uzupełniającego postępowania dowodowego, ograniczonego do dowodów z dokumentów. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a.: "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie." Oznacza to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym w odróżnieniu od innych postępowań sądowych oraz postępowania administracyjnego (przed organami administracji publicznej) nie przeprowadza się dowodów z przesłuchania świadków, opinii biegłych, oględzin i in.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a.