II OSK 845/05

Naczelny Sąd Administracyjny2006-05-19
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanesamowola budowlanapozwolenie na budowęnadzór budowlanyinwentaryzacjadecyzja administracyjnaskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie samowoli budowlanej, podkreślając, że względy ekonomiczne i osobiste nie mogą stać w sprzeczności z przepisami Prawa budowlanego.

Sprawa dotyczyła samowolnej przebudowy budynku gospodarczego na mieszkalny bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego nakazały inwestorowi przedłożenie inwentaryzacji i projektu w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał wyrok w mocy, odrzucając argumenty inwestora dotyczące trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej.

Sprawa wywodzi się z samowolnych robót budowlanych polegających na przebudowie budynku gospodarczego na mieszkalny, wykonanych przez J. W. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał wstrzymanie robót, a następnie decyzją nałożył obowiązek wykonania i przedłożenia inwentaryzacji oraz opinii o stanie technicznym, a także projektu na dokończenie robót w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu pierwszej instancji i nałożył podobne obowiązki, precyzując ich zakres i termin. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. W., wskazując, że sąd bada legalność decyzji, a nie okoliczności natury ekonomicznej czy osobistej strony. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że przepisy Konstytucji dotyczące dobra rodziny i wspierania budownictwa mieszkaniowego nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia od stosowania przepisów Prawa budowlanego w przypadku samowoli budowlanej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, względy natury osobistej i ekonomicznej nie mogą być podstawą do zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów Prawa budowlanego, jeśli strona dopuściła się samowoli budowlanej.

Uzasadnienie

Sądy administracyjne kontrolują legalność decyzji, a nie ich słuszność czy celowość. Przepisy Prawa budowlanego nie przewidują uwzględniania argumentów ekonomicznych czy osobistych przy rozpatrywaniu spraw dotyczących samowoli budowlanej. Konstytucyjne zasady dotyczące dobra rodziny i wspierania budownictwa mieszkaniowego nie tworzą praw podmiotowych w procesie inwestycyjnym i nie mogą być podstawą do odstąpienia od nałożenia ustawowego obowiązku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.p.b. art. 51 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Pozwala organowi nadzoru budowlanego na nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na wznowienie robót budowlanych w przypadkach samowoli budowlanej.

Dz.U. 1994 nr 89 poz 414 art. 51 § ust. 1 pkt 2

Pomocnicze

u.p.b. art. 50 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Dotyczy wstrzymania prowadzonych robót budowlanych w przypadku samowoli budowlanej.

Konstytucja RP art. 71 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej mają prawo do szczególnej pomocy.

Konstytucja RP art. 75 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Władze publiczne popierają działania obywateli zmierzające do uzyskania własnego mieszkania.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy Prawa budowlanego nie przewidują uwzględniania argumentów ekonomicznych i osobistych strony przy rozpatrywaniu spraw dotyczących samowoli budowlanej. Sądy administracyjne kontrolują legalność decyzji, a nie ich słuszność czy celowość. Konstytucyjne zasady dotyczące dobra rodziny i wspierania budownictwa mieszkaniowego nie tworzą praw podmiotowych w procesie inwestycyjnym i nie mogą być podstawą do odstąpienia od nałożenia ustawowego obowiązku.

Odrzucone argumenty

Trudna sytuacja rodzinna i materialna inwestora powinna być podstawą do zwolnienia go z nałożonych obowiązków lub znaczącego wydłużenia terminu ich wykonania. Naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 71 ust. 1, art. 75) poprzez pominięcie i przyjęcie, że względy osobiste i ekonomiczne nie mogą być podstawą do zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej godzącej w dobro rodziny.

Godne uwagi sformułowania

sąd bada bowiem zaskarżoną decyzję, jedynie z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności z obowiązującymi przepisami. nie mogą mieć zatem znaczenia okoliczności, które zdecydowały o podjęciu inwestycji, bądź są związane z trudną sytuacją materialną i rodzinną skarżącego, która uniemożliwia wykonanie nałożonych obowiązków. zarówno bowiem organy nadzoru budowlanego, jak i Sąd rozpatrując skargę, nie mogą kierować się zasadami słuszności, czy celowości, jak i zasadami współżycia społecznego. nie można w okolicznościach tej sprawy przyjąć, iż doszło do naruszenie art. 71 ust. 1 i art. 75 Konstytucji Rz. P. przez Sąd I instancji poprzez ich pominięcie co doprowadziło do pozostawienia w obrocie prawnym negatywnych decyzji dla skarżącego w przedmiocie nakazania przedłożenia inwentaryzacji powykonawczej. przedstawione wyżej normy konstytucyjne rozumiane abstrakcyjnie przez stronę skarżącą w oderwaniu od przedmiotu niniejszego postępowania , nie mogą być skutecznie powoływane jako uzasadnienie odstąpienia od nałożenia przez organy nadzoru budowlanego ustawowego obowiązku wywołanego działaniami strony naruszającymi powszechnie obowiązujące prawo.

Skład orzekający

Jerzy Bujko

przewodniczący

Krystyna Borkowska

członek

Andrzej Jurkiewicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie prymatu przepisów Prawa budowlanego nad względami osobistymi i ekonomicznymi w sprawach samowoli budowlanej oraz interpretacja stosowania przepisów Konstytucji w kontekście postępowań administracyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej i nakazu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem. Nie wyklucza możliwości dochodzenia roszczeń cywilnych związanych z naruszeniem prawa własności czy innych dóbr.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje konflikt między potrzebami życiowymi obywatela a rygorystycznymi przepisami prawa budowlanego, co jest często spotykane i budzi emocje.

Samowola budowlana kontra dobro rodziny: czy prawo zawsze musi być bezwzględne?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 845/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-05-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/
Jerzy Bujko /przewodniczący/
Krystyna Borkowska
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Łd 335/03 - Wyrok WSA w Łodzi z 2004-12-21
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art. 51 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Bujko, Sędziowie NSA Krystyna Borkowska, Andrzej Jurkiewicz (spr.), Protokolant Joanna Gołębiewska, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 grudnia 2004r. sygn. akt II SA/Łd 335/03 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu przedłożenia inwentaryzacji powykonawczej 1. oddala skargę kasacyjną 2. przyznaje od Skarbu Państwa-Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokata M. S. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt ) złotych plus 22% VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2004 r. sygn. akt II S.A./Łd 335/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. W. decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania przedłożenia inwentaryzacji powykonawczej .
Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy :
Na wniosek Z. P., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie realizacji budynku mieszkalnego na działce w Ś. przez J. W. W dniu 9 października 2002 r. przeprowadzono wizję lokalną na przedmiotowej działce, w obecności inwestora, w trakcie której stwierdzono fakt prowadzenia samowolnych tj. bez wymaganego pozwolenia robót budowlanych przy przebudowie budynku gospodarczego o wymiarach 5,10 m x 8,00m, z przeznaczeniem na mieszkalny. W dniu kontroli wykonane były ściany parteru murowane z cegły ceramicznej i pustaków "Alfa", na ławach betonowych, strop żelbetowy oraz więźba dachowa ( bez pokrycia ). Budynek usytuowany jest w odległości 1,50 m od granicy z działką Z. P.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. postanowieniem z dnia 19 listopada 2002 r. nakazał J. W. wstrzymanie robót budowlanych prowadzonych na działce w Ś., a Łódzki Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi postanowieniem z dnia 3 stycznia 2003 r. utrzymał je w mocy .
W dniu 10 stycznia 2003 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. decyzją nr [...] nakazał J. W., w terminie do dnia 31 maja 2003r., wykonanie i przedłożenie w siedzibie PINB w T. inwentaryzacji i oceny technicznej dotychczas wykonanych robót budowlanych i projektu na dokończenie robót i wykonanie ewentualnych zmian i przeróbek w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, dotyczących przebudowywanego budynku mieszkalnego na działce w S.
Odwołanie od tej decyzji wnieśli J. W. i Z. P. J. W. podniósł argumenty natury ekonomicznej i wywodził , iż nie jest w stanie wypełnić nakazu określonego w zaskarżonej decyzji. Z. P. natomiast wskazała , że przebudowywany budynek nigdy nie istniał i, że narusza on jej własność, gdyż przesunięta została granica.
Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. -Prawo budowlane ( tj. Dz. U. nr 106 z 2000r. poz. 1126 ze zm. ) , uchylił zaskarżoną decyzję organu I-ej instancji w całości i nakazał J. W. wykonanie i przedłożenie w siedzibie PINB w T.:
-inwentaryzacji geodezyjnej wykonanych robót budowlanych,
-inwentaryzacji budowlanej wykonanych robót budowlanych,
-opinii o stanie technicznym wykonanych robót budowlanych,
na podstawie opinii technicznej na temat wykonanych robót budowlanych
wykonanie projektu na dokończenie robót wraz z ewentualnymi zmianami
i przeróbkami, jakie należy wykonać w celu doprowadzenia wykonanych robót
do stanu zgodnego z prawem, dotyczących przebudowywanego budynku mieszkalnego na działce w Ś., w terminie do dnia 30 czerwca 2003 r.
Zaznaczono, iż w/w opracowania winny być wykonane w 3-ech egz., we wszystkich branżach i przez osoby posiadające stosowne kwalifikacje potwierdzone uprawnieniami budowlanymi.
Organ odwoławczy po zapoznaniu się z dokumentami zawartymi w aktach i po dokonaniu analizy zebranego materiału dowodowego oraz ustosunkowując się do argumentów odwołań, stwierdził, iż bezspornie ustalono, że inwestor nie posiada pozwolenia na budowę. Zatem sposób prowadzenia robót przez inwestora wypełnia przesłanki wskazane w art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, dlatego organ nadzoru budowlanego - po uprzednim wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych postanowieniem nr [...], nakazał inwestorowi na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 wykonanie określonych niezbędnych opracowań w celu doprowadzenia przedmiotowych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Dlatego zaskarżona decyzja jest, w opinii organu odwoławczego, poprawna pod względem prawnym.
Organ odwoławczy uchylił jednakże zaskarżoną decyzję i orzekł o nałożeniu na inwestora obowiązków z uwagi na fakt ,że były określone nieprecyzyjnie i niejednoznacznie. Nałożono bowiem obowiązek inwentaryzacji, nie określając, jaka to ma być inwentaryzacja, brak zaznaczenia, że inwentaryzacja budowlana winna zostać wykonana we wszystkich branżach, brak określenia ,kto jest uprawniony do wykonania opracowań, brak zaznaczenia ilości egzemplarzy opracowań, jakie inwestor ma wykonać. Jednocześnie zmieniono termin wykonania obowiązku, określając nowy termin na dzień 30 czerwca 2002r., dłuższy i dogodniejszy dla zobowiązanego. Ustosunkowując się do argumentów odwołania J. W. organ odwoławczy stwierdził, że nie mają one wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie, gdyż ustawa - Prawo budowlane nie przewiduje dla organów nadzoru budowlanego kompetencji do uwzględniania przy rozpatrywaniu spraw argumentów natury ekonomicznej i osobistej stron.
Dodano ponadto, iż niewykonanie przez zobowiązanego obowiązku nałożonego przedmiotową decyzją w wyznaczonym terminie, pociągnie za sobą skutki określone w art. 51 ust. 2, tj. rozbiórkę obiektu. Natomiast w przypadku wykonania nakazu -stosownie do art. 51 ust. 1a, właściwy organ zobowiązany jest do wydania decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót.
Reasumując, uznano, że inwestor prowadził roboty budowlane w sposób określony w art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, dlatego organ nadzoru budowlanego - po uprzednim wstrzymaniu prowadzenia tych robót postanowieniem, nakazał inwestorowi w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 wykonanie określonych niezbędnych opracowań w celu doprowadzenia przedmiotowych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. W.
wnioskował o zwolnienie go z nałożonych decyzją obowiązków z uwagi na jego trudną sytuację rodzinną i materialną. Podniósł, iż ma na utrzymaniu 6-osobową rodzinę, w tym troje dzieci w wieku szkolnym. Sam jest inwalidą I grupy, a jedyne źródło utrzymania stanowi renta z której nie będzie w stanie wykonać nałożonych obowiązków. Sytuacja zmusiła go do podjęcia się remontu budynku i robót budowlanych, mających na celu stworzenie rodzinie lepszych warunków do zamieszkania.
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru budowlanego wniósł o jej oddalenie wywodząc, jak w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi działając na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 i nr 228 z 2003r., poz. 2261 ) oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nrl53,poz. 1270)oddalił wniesioną skargę . Wskazując na treść art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) zauważono , iż sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: 1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,3/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd bada bowiem zaskarżoną decyzję, jedynie z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności z obowiązującymi przepisami. W sprawie dotyczącej niedopełnienia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych nie mogą mieć zatem znaczenia okoliczności, które zdecydowały o podjęciu inwestycji, bądź są związane z trudną sytuacją materialną i rodzinną skarżącego, która uniemożliwia wykonanie nałożonych obowiązków. Zarówno bowiem organy nadzoru budowlanego, jak i Sąd rozpatrując skargę, nie mogą kierować się zasadami słuszności, czy celowości, jak i zasadami współżycia społecznego. A tylko takie argumenty są podnoszone przez J. W. w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz w skardze.
Wyjaśniono również , że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm. ), w brzmieniu obowiązującym na dzień 21 lutego 2003 r. Stosownie do treści art. 28 tejże ustawy - roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Artykuł 29 prawa budowlanego zawiera katalog obiektów i robót budowlanych, które nie są objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę.
Budowy i roboty budowlane zwolnione przepisem art. 29 od konieczności uzyskania pozwolenia na budowę są jednak w dużym zakresie objęte obowiązkiem zgłoszenia ich właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej, co wynika z treści art. 30 prawa budowlanego.
W przedmiotowej sprawie ustalono, iż J. W. w lipcu-sierpniu 2002 r. w sposób samowolny przystąpił do wykonania przedmiotowych robót budowlanych związanych z przebudową istniejącego wcześniej obiektu budowlanego, gdyż skarżący nie ubiegał się o uzyskanie pozwolenia na budowę. Okoliczności tej J. W. nie kwestionuje. Roboty te były w toku. W związku z powyższymi ustaleniami organ nadzoru budowlanego zobligowany był zastosować wobec inwestora sankcję przewidzianą art. 50 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego, związaną ze wstrzymaniem prowadzonych robót, a następnie wydać decyzję w oparciu o art. 51 tego prawa, co też uczyniono.
Wydanie przedmiotowej decyzji i nałożenie na inwestora określonych czynności i obowiązków ma na celu doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem i uzyskanie pozwolenia na ich wznowienie. Decyzja jest bowiem konsekwencją podjęcia przez J. W. inwestycji bez wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę na co nie mogą mieć wpływu argumenty natury ekonomicznej czy osobistej strony. Sąd podzielił stanowisko organu, iż ewentualne naruszenia granicy przez inwestora, podnoszone przez Z. P. w odwołaniu od decyzji organu I instancji, pozostaje poza sferą regulacji przepisów Prawa budowlanego i poza zakresem kompetencji organów nadzoru budowlanego i winny być rozstrzygane przed sądem powszechnym.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł pełnomocnik J. W. zaskarżając go w całości . Wyrokowi temu zarzucono naruszenia prawa materialnego tj. art. 71 ust. l oraz art. 75 Konstytucji R P w zw. z art. 51 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane przez ich pominięcie i w konsekwencji przyjęcie, że względy natury osobistej i ekonomicznej nie mogą być podstawą dla zmiany bądź uchylenia decyzji administracyjnych godzących w dobro rodziny oraz podstawy ich egzystencji. Powołując się na powyższe wniesiono o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.
Wskazując na motywy wyroku Sądu pierwszej instancji podniesiono , że zdaniem skarżącego normy wynikające z Konstytucji RP nakazują organom administracyjnym takie stosowanie w praktyce m. in. przepisów prawa budowlanego, które nie godzi w wartości nadrzędne jak dobro rodziny . Art. 71 Konstytucji RP stanowi, że . "...Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych..."
Jak wskazano w przedmiotowej sytuacji szczególna pomoc władz publicznych winna wyrażać się znacznym wydłużeniu terminu do dokonania inwentaryzacji (nawet do kilku lat) co pozwoliłoby skarżącemu w dłuższej perspektywie dobrowolnie wykonać nakaz administracyjny bądź na wykonaniu stosownych czynności zamiast strony.
W skardze kasacyjnej przywołano także przepis art. 75 Konstytucji Rz. P. akcentując na to ,że władze publiczne popierają działania obywateli zmierzające do uzyskania własnego mieszkania .
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Z. P. wniosła o jej oddalenie jako całkowicie bezzasadnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach : 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie ; 2) naruszenie przepisów postępowania , jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej , bowiem według art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej , biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania . Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze . Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa , którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd , uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo , że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy . Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności . Ze względu na to , że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko – radcowskim ( art. 175 § 1 –3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ) . Opiera się on na założeniu , że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny .
Skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie przez pełnomocnika skarżącego J. W. oparta została o zarzut wskazany w art. 174 pkt . 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. naruszenia prawa materialnego . Jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w myśl art. 174 pkt 1 cytowanej ustawy skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie zarzutu naruszenia prawa materialnego zastosowanego przez Sąd ( porównaj wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r. sygn. akt OSK 121/04 opublikowany ONSA i WSA Nr 1 z 2004 r poz. 11 )
Uczyniony w tym zakresie zarzut naruszenia prawa materialnego odniesiono do naruszenia przepisu art. 71 ust. 1 oraz art. 75 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 51 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez ich pominięcie a konsekwencji przyjęcie , że względy natury osobistej i ekonomicznej nie mogą być podstawą do zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej godzącej w dobro rodziny oraz jej egzystencji .
Przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 wskazanej wyżej ustawy Prawo budowlane pozwala organowi nadzoru budowlanego w przypadkach samowoli budowlanej innej niż ta wskazana w art. 48 nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na wznowienie robót budowlanych
Natomiast art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej określa zadania Państwa wobec rodziny stanowiąc , iż Państwo w swej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny . Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej , zwłaszcza wielodzietne i niepełne mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych .Norma art. 75 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wskazuje zaś na zadania władz publicznych wyjaśniając że władze publiczne prowadzą politykę sprzyjającą zaspakajaniu potrzeb mieszkaniowych obywateli , w szczególności przeciwdziałając bezdomności wspierają rozwój budownictwa socjalnego oraz popierają działania obywateli zmierzające do uzyskania własnego mieszkania . Ochronę praw lokatorów określa ustawa ( ust. 2 art. 75 ) .
Zauważyć w tym miejscu należy , iż samoistne stosowanie norm konstytucji oznacza , że jest ona wystarczającą i jedyną podstawą podjęcia aktu prawnego . Natomiast formą bezpośredniego stosowania konstytucji jest współstosowanie interpretacyjne ustawy zasadniczej a następuje ono gdy organ stosujący prawo ustala jego normę biorąc pod uwagę zarówno normę ustawową jak i odpowiednią normę konstytucji ( technika wykładni ustaw zgodzie z konstytucją ) . Przepisy ustawy zasadniczej dostarczają wskazówek pozwalających na właściwą wykładnię ustawy i innych aktów prawa powszechnie obowiązującego , ich zakresu stosowania a także zakresu ich obowiązywania .
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych( Dz. U. Nr 153 , poz. 1269 ) , sądy administracyjne sprawuj wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle § 2 powołanej wyżej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem , jeżeli ustawy nie stanowią inaczej . Zatem , kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest przez sądy administracyjne wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego . Dokonując w opisany sposób oceny legalności zaskarżonych do Sądu decyzji administracyjnych odbywa się to z uwzględnieniem stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji i na podstawie materiału dowodowego zebranego do chwili jej wydania z pominięciem kryteriów słusznościowych czy zasad współżycia społecznego w postaci wskazywanych argumentów natury ekonomicznej i osobistych strony postępowania.
Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego , że strona skarżąca powołuje się na zasady współżycia społecznego , które jej zdaniem winny doprowadzić do zmiany bądź uchylenia decyzji wydanej na podstawie przepisów prawa budowlanego . Natomiast zasady współżycia społecznego muszą być uwzględniane jako odrębne kryterium podejmowania przez organ administracji państwowej tylko wówczas , gdy tak stanowią przepisy będące podstawą materialnoprawną .Natomiast takich rozwiązań w omawianej ustawie Prawo budowlane brak .
Jednakże należy wyraźnie wskazać , że przytoczone w skardze kasacyjnej przepisy ustawy zasadniczej nie stanowiły i nie mogły stanowić podstawy materialnoprawnej podjętych rozstrzygnięć w przedmiotowej sprawie , albowiem podstawę taką stanowił przepis art. 51 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane . Zaś te normy konstytucyjne zwane doktrynalnie jako ogólne zasady w sensie dyrektywnym mają swoje rozwinięcie w uregulowaniach innych aktów normatywnych , o czym dobitnie przekonuje treść wskazanego w skardze kasacyjnej przepisu art. 75 Konstytucji , który w ust 2 stanowi , że ochronę praw lokatorów określa ustawa .Wymienione wyżej przepisy Konstytucji Rz. P. nie tworzą praw podmiotowych a zatem nie statuują praw i obowiązków w procesie inwestycyjnym gdyż o tym rozstrzyga ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tj. Dz. U. Nr 106 z 2000 r. , poz. 1126 ze zm.) przyjmująca za działanie niezgodne z prawem rozpoczęcie procesu inwestycyjnego bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia i określająca konsekwencje takiego działania . Natomiast ogólne zasady zawarte w Konstytucji a określające zadania Państwa wobec rodziny jak i wskazujące na zdania władz publicznych nie pozostają w jakiejkolwiek sprzeczności z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane .
Tym samym nie można w okolicznościach tej sprawy przyjąć , iż doszło do naruszenie art. 71 ust. 1 i art. 75 Konstytucji Rz. P. przez Sąd I instancji poprzez ich pominięcie co doprowadziło do pozostawienia w obrocie prawnym negatywnych decyzji dla skarżącego w przedmiocie nakazania przedłożenia inwentaryzacji powykonawczej . Zgodzić się należy z Sądem I instancji , iż podnoszone w skardze okoliczności związane z zasadami współżycia społecznego nie mogły spowodować uchylenia decyzji podjętej w trybie art. 51 ust. 1 pkt . 2 ustawy Prawo budowlane . Generalnie zatem przyjąć należy ,że przedstawione wyżej normy konstytucyjne rozumiane abstrakcyjnie przez stronę skarżącą w oderwaniu od przedmiotu niniejszego postępowania , nie mogą być skutecznie powoływane jako uzasadnienie odstąpienia od nałożenia przez organy nadzoru budowlanego ustawowego obowiązku wywołanego działaniami strony naruszającymi powszechnie obowiązujące prawo .
Konkludując podkreślić należy , iż skarga kasacyjna wniesiona w tej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw pozwalających na eliminację z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku .
Skoro wniesiona w tej sprawie skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw to Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o przepis art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U . Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) oraz na podstawie art. 250 cytowanej wyżej ustawy w związku z § 19 w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U, Nr 97 , poz. 887 ze zm. ) orzekł jak w sentencji wyroku .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI