II OSK 842/25

II OSK 842/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Marta Laskowska - Pietrzak /sprawozdawca/
Wojciech Mazur /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SAB/Kr 189/24 - Wyrok WSA w Krakowie z 2024-11-29
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149, 132 i 138
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 1 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. S. dla Powiatu N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2024 r., sygn. akt II SAB/Kr 189/24 w sprawie ze skargi K. K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. S. w sprawie znak [...] I. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Krakowie; II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 29 listopada 2024 r., sygn. akt II SAB/Kr 189/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił skargę K. K. (strona, skarżąca) na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu w sprawie znak OAE-051-WD-19/22 i zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego
w Nowym Sączu "do wydania aktu albo do dokonania w sprawie" znak OAE-051-WD-19/22 (pkt I wyroku), stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu dopuścił się bezczynności i przewlekle prowadził postępowanie, co miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku), przyznał od organu na rzecz skarżącej kwotę pieniężną w wysokości 1000 zł (pkt III wyroku), zasądził od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączy na rzecz skarżącej kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w Krakowie. Na podstawie art. 174 pkt 1 oraz pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, "p.p.s.a."), zaskarżył wyrok sądu pierwszej instancji w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
- art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez orzeczenie w zakresie nieznanego ustawie i bliżej niesprecyzowanego pojęcia "dokonania";
- art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, polegające na błędnym przyjęciu, że uprawnione jest orzekanie zarówno o bezczynności i przewlekłości postępowania, podczas gdy są to pojęcia rozłączne, skoro przepis posługuje się funktorem alternatywy "lub";
- art. 149 § 1a p.p.s.a poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie, albowiem biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz wskazaną w pkt. 1 alternatywę przewlekłości lub bezczynności, brak jest podstaw do stwierdzania rażącego naruszenia prawa co do zasady, a w konsekwencji bezprzedmiotowe jest stwierdzanie tego zarówno wobec przewlekłości jak i równocześnie bezczynności;
- art. 149 § 1a oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 37 § 1 k.p.a. polegające na błędnym stwierdzeniu, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały w ogóle co do zasady miejsce, a tym bardziej cechowały się rażącym naruszeniem prawa, a to z uwagi na brak prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, w tym pominięcie stanowiska organu wyrażonego w odpowiedzi na skargę w zakresie możliwości organizacyjnych i finansowych organu w zakresie pozyskania biegłych geodetów akceptowanych przez skarżącą oraz poczynienia analizy dokumentacji rozgraniczenia co nie wymagało żadnego dokumentowania;
- art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 149 § 2, art. 141 § 4 i art. 154 § 7 p.p.s.a. polegające na oczywistym przekroczeniu granic sądowego uznania poprzez przyznanie kwoty pieniężnej bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy, w sytuacji gdy nie istniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącej w tym zakresie,
w szczególności wobec braku precyzyjnego wskazania przez Sąd celu wyrównania rzekomego uszczerbku;
- art. 141 § 4 p.p.s.a. przez zbyt lakoniczne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie dające odpowiedzi jakie były przesłanki uznania, że przewlekłość postępowania lub bezczynność w postępowaniu w ogóle miały miejsce, a tym bardziej pominięcie dedykowanej sprawie oceny uznania rażącego naruszenia prawa.
W oparciu o wyżej wskazane podstawy skargi kasacyjnej pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie wniósł o zmianę wyroku poprzez oddalenie skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik wniósł również o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy,
a skarżąca po doręczeniu jej odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej opisany w pkt 1, wskazujący na posłużenie się przez Sąd I instancji nieznanym w ustawie i bliżej niesprecyzowanym pojęciem "dokonanie".
Podkreślić należy, że wyrok, co wynika z treści art. 132 p.p.s.a. jest orzeczeniem służącym merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Wyrok składa się
z trzech części: wstępnej (tzw. komparycji), właściwego rozstrzygnięcia (tzw. tenor lub formuła sentencji) i uzasadnienia. Część wstępna i właściwe rozstrzygnięcie stanowią sentencję wyroku, która powinna spełniać wymogi określone w art. 138 p.p.s.a.
Zarówno art. 149 p.p.s.a., jak i art. 154 p.p.s.a. określają zasady wyrokowania i formy wyroków uwzględniających skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej. Z literalnego brzmienia art. 149 p.p.s.a. wynika, że dotyczy on skarg na bezczynność organu
w sprawach mających za przedmiot decyzje (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), postanowienia (art. 3 § 2 pkt 2 i 3 p.p.s.a.), inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.) oraz w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących wydania pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach, opinii zabezpieczających i odmowy wydania takich opinii (art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.).
W przypadku uwzględnienia powyższych skarg sąd administracyjny: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, przy czym obowiązkiem Sądu jest precyzyjne ustalenie treści rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie zabrakło precyzyjnego rozstrzygnięcia, mającego podstawę ustawową bowiem rozstrzygnięcie zobowiązujące organ jest "niedokończone", co ma istotne konsekwencje w zakresie wykonalności wyroku.
Ponadto zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy (...) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Przepis ten nie określa, jakimi kryteriami powinien kierować się sąd, określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych
w nim działań. W związku z tym należy przyjąć, że sąd dysponuje w tym zakresie pełną swobodą, przy czym powinien kierować się przede wszystkim interesem strony, a jako wytyczne traktować terminy ustawowe do załatwiania spraw
w postępowaniu, w którym nastąpiła bezczynność organu administracji publicznej. Podkreślić przy tym należy, że wskazanie przez sąd w trybie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest każdorazowym elementem sentencji wyroku, czego w niniejszej sprawie zabrakło.
Ponadto jak wskazał w skardze kasacyjnej pełnomocnik organu prawidłowe określenie organu to Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu dla Powiatu Nowosądeckiego.
Powyższe naruszenia są na tyle istotne, że przedwczesna jest ocena pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
Natomiast ukierunkowując ponowne rozpoznanie skargi przez Sąd I instancji wskazać należy, że niezasadny jest zarzut prowadzenia łącznie postępowania na bezczynność organu i przewlekłość. W orzecznictwie wskazuje się, iż zakres przedmiotowy przewlekłości postępowania jest zasadniczo szerszy niż pojęcie bezczynności organu. O ile bezczynność można sprowadzić do braku jednej czynności organu w postaci "wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa", to przewlekłość oznacza taki stan, w którym sprawa administracyjna jest rozpoznawana ponad rozsądny i wymagany dla jej załatwienia czas. Kontrola sprawności toku postępowania przeprowadzana przez Sąd administracyjny w celu zastosowania środków przewidzianych w art. 149 § 1 i § 2 p.p.s.a. musi obejmować zatem również ocenę przeprowadzanych działań organu. Odróżniając te dwie postacie niesprawności postępowania prowadzonego przez organ należy zauważyć, że obie skargi zarówno na bezczynność, jak i na przewlekłość zmierzają do osiągnięcia podobnego rezultatu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Sąd odstąpił w całości od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu mając na uwadze przyczyny uwzględnianie skargi kasacyjnej.