II OSK 837/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-05-23
NSAAdministracyjneŚredniansa
ochrona gruntów rolnychopłatywyłączenie gruntówklasyfikacja gleboznawczawygaszenie decyzjibezprzedmiotowośćprawo administracyjnepostępowanie administracyjneNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że decyzja uchylająca wcześniejsze decyzje o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej nie naruszała prawa w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności.

Sprawa dotyczyła opłat za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Po zmianie klasyfikacji gleboznawczej gruntów na nierolniczą, spółka domagała się wygaszenia opłat. Samorządowe Kolegium Odwoławcze początkowo uchyliło decyzję Starosty, a następnie samo uchyliło własną decyzję, stwierdzając jej nieważność z powodu rażącego naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje SKO, uznając brak podstaw do stwierdzenia nieważności. NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, potwierdzając, że wady decyzji z dnia 7 stycznia 2003 r. nie miały charakteru rażącego naruszenia prawa.

Sprawa wywodzi się z wniosku P. Sp. z o.o. o wygaszenie opłat rocznych z tytułu czasowego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, po tym jak decyzją Starosty W. z dnia 6 listopada 2001 r. zatwierdzono gleboznawczą klasyfikację gruntów w obszarze polderu "B", która wykazała degradację i rolniczą nieprzydatność tych gruntów, zaliczając je do nieużytków, terenów różnych, obszarów eksploatacji kruszyw oraz wód stojących. Starosta początkowo odmówił uchylenia decyzji o wyłączeniu gruntów, traktując swoje późniejsze pismo jako "zawiadomienie". Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w K. uznało to pismo za decyzję administracyjną i uchyliło ją, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując na potrzebę potraktowania wniosku jako żądania wygaszenia decyzji z powodu bezprzedmiotowości. Starosta W. następnie wygasił pięć wcześniejszych decyzji zezwalających na wyłączenie gruntów. SKO w K., rozpatrując wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, stwierdziło nieważność własnej decyzji z dnia 7 stycznia 2003 r., uznając, że nie uwzględniono przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, co czyniło zasadnym stwierdzenie nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzje SKO, stwierdzając, że decyzja z dnia 7 stycznia 2003 r. nie naruszała prawa w stopniu rażącym, a wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu nie stanowiły podstawy do stwierdzenia nieważności. NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, podzielając stanowisko WSA co do braku rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd podkreślił, że rażące naruszenie prawa to takie, które wywołuje skutki nie dające pogodzić się z praworządnością, a nie każde naruszenie prawa, w tym błędy w wykładni, uzasadnia stwierdzenie nieważności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sama zmiana klasyfikacji gleboznawczej nie stanowi automatycznie podstawy do wygaszenia decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej ani do zwolnienia z opłat, jeśli pierwotne wyłączenie było uzasadnione.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że decyzje o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej były wydane zgodnie z prawem w momencie ich wydania, a późniejsza zmiana klasyfikacji gleboznawczej nie powoduje ich automatycznej bezprzedmiotowości ani nie eliminuje obowiązku ponoszenia opłat, jeśli pierwotne wyłączenie było uzasadnione przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.o.g.r.l. art. 12 § 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 20

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 3 § 1 pkt 3

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Pomocnicze

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 162 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 158 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wady decyzji z dnia 7 stycznia 2003 r. (w tym wskazania co do dalszego postępowania) nie stanowiły rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zmiana klasyfikacji gleboznawczej gruntów nie powoduje automatycznej bezprzedmiotowości wcześniejszych decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej ani zwolnienia z opłat.

Odrzucone argumenty

Decyzja SKO z dnia 7 stycznia 2003 r. naruszyła rażąco prawo, w szczególności art. 12 ust. 1 i art. 20 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, co uzasadniało stwierdzenie jej nieważności. WSA błędnie zinterpretował przesłankę rażącego naruszenia prawa, uznając, że wskazania co do dalszego postępowania nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności.

Godne uwagi sformułowania

rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. nie każde naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana. Tak rozumianego rażącego naruszenia prawa [...] nie można postawić, mimo niewątpliwych wad tej decyzji, które jednak nie mają cech o jakich mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Skład orzekający

Maria Czapska - Górnikiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Jacek Hyla

sędzia

Ludwik Żukowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych oraz zasady ochrony gruntów rolnych i leśnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego ze zmianą klasyfikacji gruntów i postępowaniem administracyjnym w tym zakresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów o ochronie gruntów rolnych i kluczowego pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Kiedy zmiana klasyfikacji gruntu nie wystarczy: NSA o opłatach za wyłączenie z produkcji rolnej i rażącym naruszeniu prawa.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 837/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Hyla
Ludwik Żukowski
Maria Czapska - Górnikiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Sygn. powiązane
II SA/Gl 557/04 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2006-01-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1995 nr 16 poz 78
art. 12 ust. 1, art. 20 , art. 3 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia Maria Czapska-Górnikiewicz /spr./ Sędzia NSA Jacek Hyla Sędzia NSA Ludwik Żukowski Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2007 r., na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 stycznia 2006 r., sygn. akt II SA/Gl 557/04 w sprawie ze skargi P. Spółka z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2004 r., Nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
II OSK 837/ 06
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 stycznia 2006 r. r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu skargi P. Sp. z o.o. w K. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z dnia 24 maja 2004 r.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż zawiadomieniem z dnia 3 czerwca 2002 r., które to pismo Samorządowe Kolegium Odwoławcze potraktowało jako decyzję administracyjną, Starosta W. poinformował P. Sp. o.o. z siedzibą w K. /dalej P./ o braku podstaw do uchylenia w trybie art. 155 k.p.a. wydanych przez siebie pięciu ostatecznych decyzji administracyjnych w częściach ustalających m.in. wysokość opłat rocznych z tytułu czasowego wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, iż wspomnianymi wyżej decyzjami Nr G.III. 6019-11/Re/2000, Nr G.III. 6019-1/Re/01, Nr G.III.6019-8/Re/01 udzielono zgody wymienionemu wyżej Przedsiębiorstwu na czasowe wyłączenie z produkcji rolniczej użytków rolnych, a dwoma decyzjami z dnia 19 czerwca 2001 r. Nr G.III. 6019-9/Re/01 oraz Nr G.III. 6019-10/Re/01 przedłużono zgodę na czasowe wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej. Decyzje te dotyczyły w sumie kilkudziesięciu działek gruntów dzierżawionych przez P. od Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G., a zlokalizowanych w obszarze polderu "B" obręb K.
Występując o zmianę wskazanych decyzji P. podało, że na wniosek Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. - Inspektorat Budowy Zbiornika w R. Starosta W. decyzją z dnia 6 listopada 2001 r. zatwierdził gleboznawczą klasyfikację gruntów zajętych pod polder "B". W decyzji z dnia 6 listopada 2001 r. stwierdzono, że obszar polderu objęty eksploatacją kruszyw uległ degradacji i jest rolniczo nieprzydatny, a wobec tego należało zmienić dotychczasową klasyfikację gleboznawczą gruntów na tym obszarze. Przywołaną klasyfikacją zaliczono grunty dzierżawione przez P. do nieużytków /N/, terenów różnych /Tr/, obszarów eksploatacji kruszyw /K/ oraz wód stojących /Ws/. Wobec powyższego zdaniem Przedsiębiorstwa grunty, na których prowadzi ono wydobycie kruszywa utraciły swój rolniczy charakter i brak jest podstaw do dalszego ponoszenia opłat z tytułu ich wyłączenia z produkcji rolniczej.
Działający z upoważnienia Starosty W. Naczelnik Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami uzasadniając w wymienionym wyżej "zawiadomieniu" swoje stanowisko podał, że w dniu wydania decyzji o czasowym wyłączeniu gruntów z produkcji rolniczej zgodnie z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów stanowiły one użytki rolne kl. II i III. Zatem wyłączenie takie było konieczne w świetle przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz. U. Nr 16, poz. 78 ze zm./. P. nie zgodziło się ze stanowiskiem Starosty i odwołało się od niego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.
Decyzją z dnia 7 stycznia 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. działając w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło, zatytułowana zawiadomieniem, zaskarżoną decyzję z dnia 3 czerwca 2002 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium zaakceptowało stanowisko odwołującego się dotyczące zakwalifikowania opisanego "zawiadomienia" jako decyzji administracyjnej. W dalszej części uzasadnienia wskazało, że wniosek P. organ I instancji winien potraktować jako wniosek o wygaszenie w trybie art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a. wydanych wcześniej pięciu decyzji zezwalających na wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej z uwagi na ich bezprzedmiotowość. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyraziło też pogląd, że dokonana decyzją Starosty zmiana gleboznawczej klasyfikacji gruntów pociągnęła za sobą nie tylko brak podstaw do ponoszenia opłat z tytułu wyłączenia objętych nią gruntów, ale też pozostawania w obrocie prawnym decyzji o wyłączeniu tych gruntów z produkcji rolniczej z uwagi na ich bezprzedmiotowość.
Ponownie rozpoznając sprawę Starosta W. decyzją z dnia 27 stycznia 2003 r. Nr GIII. 6019-3/03 wygasił w całości pięć swoich wyżej opisanych decyzji zezwalających P. na czasowe wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej. W następstwie tego P. wystąpiło do Marszałka Województwa Śląskiego o zwrot wraz z odsetkami uiszczonych przez Przedsiębiorstwo opłat, które zostały nałożone wygaszonymi decyzjami. W związku ze zgłoszonym roszczeniem Wicemarszałek Województwa Śląskiego wystąpił do SKO w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia 7 stycznia 2003 r., a także o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty W. z dnia 27 stycznia 2003 r. oraz decyzji tego organu z dnia 6 listopada 2001 r. zatwierdzającej zmianę gleboznawczej klasyfikacji gruntów.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 24 maja 2004 r. wydaną w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 158 § 1 k.p.a. stwierdziło nieważność własnej decyzji z dnia 7 stycznia 2003 r. uchylającej - uznane za decyzję - zawiadomienie Starosty W. z dnia 3 czerwca 2002 r. i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...], wydaną w wyniku rozpatrzenia wniosku P. o ponowne rozpoznanie sprawy, orzekło o utrzymaniu w mocy tej decyzji.
Uzasadniając powyższą decyzję Kolegium wskazało, że orzeczenie o klasyfikacji gruntów stwierdza jedynie klasę gruntu i nie może stanowić podstawy prawnej wygaszenia ustalonych wcześniej opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. Zdaniem Kolegium w decyzji z dnia 7 stycznia 2003 r. nie uwzględniono brzmienia art. 12 ust. 1 i art. 20 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w związku z art. 3 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, co czyni zasadnym stwierdzenie nieważności tej decyzji.
W skardze do sądu administracyjnego P. zakwestionowało zasadność tego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę stwierdził, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu zostały wydane z naruszeniem prawa i z tego powodu nie mogą pozostawać w obiegu prawnym.
W opinii Sądu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 7 stycznia 2003 r. nie naruszała prawa w rażącym stopniu, a zatem brak było podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zaskarżone przez P. rozstrzygnięcie Starosty wydane w formie "zawiadomienia" dotknięte było wadami prawnymi, które nie mogły zostać usunięte w postępowaniu odwoławczym. W szczególności już tylko rażące naruszenie norm prawa procesowego przez organ I instancji /brak jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego/ musiało skutkować rozstrzygnięciem podjętym w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji w kontrolowanym postępowaniu brak było podstaw do wszczęcia i stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 7 stycznia 2003 r. tylko z uwagi na zawarte w jej uzasadnieniu zalecenia co do dalszego prowadzenia sprawy, a w szczególności poglądu o braku podstaw prawnych do dalszego ponoszenia przez P. opłat z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. Zgodnie z przepisem art. 138 § 2 zdanie drugie k.p.a. organ odwoławczy przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji może bowiem wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jednocześnie jednak Sąd przypomniał, iż zgodnie z konsekwentnie prezentowaną w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadą organ odwoławczy nie może ingerować w czynności postępowania organu I instancji. Tym samym nie mogły stanowić wystarczającej podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji zawarte w jej uzasadnieniu zalecenie nakazujące Staroście wydanie w trybie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzji stwierdzających wygaśnięcie orzeczeń tego organu zezwalających na czasowe wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż ponownie rozpatrując sprawę Kolegium w oparciu o art. 105 § 1 w związku z art. 158 § 1 k.p.a. umorzy wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności swojej decyzji z dnia 7 stycznia 2003 r.
W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.-1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. i uchylił decyzję z dnia 30 czerwca 2004 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia 24 maja 2004 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., zaskarżając go w całości i opierając skargę kasacyjną na zarzucie:
1) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 12 ust. 1 oraz art. 20 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t. jedn. Dz. U. 2004r. Nr 121, poz. 1266 z późn. zm.) w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 i w zw. z art. 138 § 1 pkt. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego polegającego na niezastosowaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przepisów art. 12 ust. 1 oraz art. 20 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt. 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, oraz w konsekwencji błędnej wykładni przesłanki rażącego naruszenia prawa poprzez
przyjęcie, iż podstawę stwierdzenia nieważności decyzji podjętej w trybie art. 138 § 2
k.p.a. stanowiło wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.
zaleceń co do ponownego rozpatrzenia sprawy, w sytuacji, gdy organ odwoławczy nie powoływał tej okoliczności jako podstawy stwierdzenia nieważności oraz
2) niewłaściwym zastosowaniu negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji poprzez przyjęcie, iż art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. w brzmieniu: "organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji" - nie mógł zostać zastosowany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., a więc zastosowaniu negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, nieistniejącej w art. 156 i nast. k.p.a.
Wskazując na powyższe zarzuty organ administracji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.
W motywach kasacji wskazano, że w zaskarżonej do Sądu decyzji Kolegium stwierdziło, iż wystąpiła przesłanka rażącego naruszenia prawa, polegająca na rażącym naruszeniu art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez przyjęcie, iż zatwierdzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów eliminuje obowiązek ponoszenia opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. Tym samym zdaniem organu stanowisko Sądu, iż brak było podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania w trybie nadzoru tylko z uwagi na zawarte w decyzji Kolegium z dnia 7 stycznia 2003r. zalecenia co do dalszego prowadzenia sprawy nie znajduje potwierdzenia w treści decyzji Kolegium.
Zdaniem autora kasacji, decyzja z dnia 7 stycznia 2003 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co wyczerpuje znamiona art. 156 § 1 pkt. 2 kpa., bowiem decyzja ta nie uwzględniła brzmienia art. 12 ust. 1 oraz art. 20 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t. jedn. Dz. U. 2004r. Nr 121, poz. 1266 z późn. zm.) w związku z art. 3 ust. 1 pkt. 3 tej ustawy, co uczyniło zasadnym stwierdzenie nieważności tej decyzji. W szczególności Kolegium zauważyło, że P. Sp. z o. o. z siedzibą w K. wnosiło o wygaszenie opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej z uwagi na wydanie decyzji o gleboznawczej klasyfikacji gruntów, mocą której wyłączone grunty rolne sklasyfikowano jako grunty, które utraciły swój rolniczy charakter. Innymi słowy, przesłanką wygaszenia przedmiotowych opłat miałoby być - zdaniem strony - stwierdzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, które kwalifikowałoby grunty jako nierolnicze. Konsekwencją powyższego powinno być - zdaniem strony - wygaszenie opłat z tytułu ich wyłączenia od dnia, w którym decyzja o gleboznawczej klasyfikacji stała się ostateczna. W decyzji podjętej w dniu 7 stycznia 2003r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podzieliło stanowisko strony. Stanowisko takie uznać jednakże należy za błędne. Grunty rolne podlegają bowiem ochronie prawnej przewidzianej w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych, przy czym jako zasadę traktować należy ich ochronę; jako wyjątek zaś - ich przeznaczanie na cele nierolnicze.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zarzuciło zaskarżonemu wyrokowi niezastosowanie wymienionych przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, których rażące naruszenie było podstawą stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia 7 stycznia 2003 r. Stwierdzić należy, iż Sąd w ogóle nie dokonał oceny zastosowania przez Kolegium w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru przepisów, o których mowa. Konsekwencją tegoż było dokonanie błędnej wykładni przesłanki rażącego naruszenia prawa poprzez przyjęcie, iż podstawę stwierdzenia nieważności decyzji kasacyjnej stanowiło wydanie zaleceń co do ponownego rozpatrzenia sprawy, w sytuacji, gdy organ odwoławczy nie powoływał tej okoliczności jako podstawy stwierdzenia nieważności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do postanowień art. 183 § 1 p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w § 2 art. 183 p.p.s.a. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 omawianej ustawy nie zachodzi w niniejszej sprawie. Zatem sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną.
Odnoszac się do zarzutów skargi kasacyjnej we wskazanych wyżej granicach stwierdzić należy, iż chybiony jest zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 12 ust. 1 oraz art. 20 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t. jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 z późn. zm.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. polegający zdaniem autora kasacji na niezastosowaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów art. 12 ust. 1 oraz art. 20 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt. 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz w konsekwencji błędnej wykładni przesłanki rażącego naruszenia prawa poprzez przyjęcie, iż podstawę stwierdzenia nieważności decyzji podjętej w trybie art. 138 § 2 k.p.a. stanowiło wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaleceń co do ponownego rozpatrzenia sprawy, w sytuacji, gdy organ odwoławczy nie powoływał tej okoliczności jako podstawy stwierdzenia nieważności oraz na niewłaściwym zastosowaniu negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji poprzez przyjęcie, iż art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. nie mógł zostać zastosowany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., a więc zastosowaniu negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, nieistniejącej w art. 156 i nast. k.p.a.
Stwierdzić należy, iż podstawę wydania decyzji kontrolowanej przez Sąd pierwszej instancji stanowił przepis art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., a decyzją badaną w postępowaniu nieważnościowym była decyzja wydana na mocy art. 138 § 2 k.p.a.
Istotnym jest to, iż wbrew odmiennym wywodom kasacji w decyzji z dnia 30 czerwca 2004 r. na stronie 3 uzasadnienia organ stwierdzając nieważność decyzji wydanej w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. stwierdził, iż ".....Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w decyzji z dnia 7 stycznia 2003 r. nie uwzględniło brzmienia art. 12 ust. 1 oraz art. 20 ustawy ochronie gruntów rolnych i leśnych w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, co uczyniło zasadnym stwierdzenie nieważności tej decyzji."
Zważywszy na powyższe Sąd pierwszej instancji był w pełni upoważniony do przyjęcia, iż podstawę stwierdzenia nieważności decyzji badanej i przyjęte przez organ jako rażące naruszenie prawa, stanowiły zdaniem tegoż organu niewłaściwe wskazania co do dalszego toku postępowania zawarte w decyzji kasacyjnej.
Podzielić trzeba stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do braku podstaw do przyjęcia, iż wskazania zawarte w decyzji kasacyjnej z dnia 7 stycznia 2003 r. stanowią o rażącym naruszeniu prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie może też jak wywodzi to skarga kasacyjna stanowić o rażącym naruszeniu prawa decyzji kasacyjnej pomięcie przepisów przytoczonych dopiero w decyzji kontrolowanej.
Wyjaśnić należy, iż stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. następuje między innymi w przypadku, gdy decyzja rażąco narusza prawo. Tak więc trzeba wskazać konkretny przepis prawa i to obowiązującego w dacie wydania decyzji kontrolowanej, który został rażąco naruszony. Naruszenie zaś prawa ma cechę rażącego jedynie wówczas, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawne nie dające pogodzić się z wymaganiami praworządności i nie chodzi tu przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Tak więc nie każde naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego powszechnie przyjmuje się zatem, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować.
Tak rozumianego rażącego naruszenia prawa w przedmiotowej sprawie decyzji badanej tj. z dnia 7 stycznia 2003 r. i polegającego w ocenie kasacji na niezastosowaniu przepisów art. 12 ust. 1 oraz art. 20 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt. 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie można postawić, mimo niewątpliwych wad tej decyzji, które jednak nie mają cech o jakich mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Z przytoczonych wyżej względów wobec braku uzasadnionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny z mocy art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI