II OSK 834/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-03-28
NSAbudowlaneWysokansa
ochrona przeciwpożarowahydrantysieć wodociągowaodpowiedzialność zarządcyprawo administracyjneprawo budowlanespółka komunalnapaństwowa straż pożarna

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki komunalnej dotyczącą obowiązku zapewnienia ochrony przeciwpożarowej sieci wodociągowej, potwierdzając odpowiedzialność faktycznego zarządcy.

Spółka komunalna zaskarżyła decyzję nakazującą przegląd, konserwację i oznakowanie hydrantów zewnętrznych, twierdząc, że nie jest ich właścicielem ani zarządcą. Sądy obu instancji uznały jednak, że jako faktyczny posiadacz sieci wodociągowej, na spółce ciąży obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa przeciwpożarowego, w tym utrzymania hydrantów w sprawności. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając odpowiedzialność spółki.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Miejskiego Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej. Decyzja ta nakazywała spółce wykonanie określonych obowiązków w zakresie ochrony przeciwpożarowej, w tym przeglądu, konserwacji i oznakowania hydrantów zewnętrznych na sieci wodociągowej. Spółka argumentowała, że nie jest właścicielem ani zarządcą sieci, a obowiązki te powinny spoczywać na właścicielach poszczególnych nieruchomości. Sądy administracyjne obu instancji uznały jednak, że spółka, jako podmiot faktycznie władający siecią wodociągową na podstawie zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę, ponosi odpowiedzialność za zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził tę interpretację, wskazując, że obowiązki wynikające z ustawy o ochronie przeciwpożarowej, w tym utrzymanie urządzeń przeciwpożarowych w sprawności, obciążają faktycznego zarządcę sieci. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sądy niższych instancji prawidłowo zastosowały prawo materialne i procesowe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem, na podstawie umowy cywilnoprawnej lub w przypadku jej braku.

Uzasadnienie

Spółka komunalna, która uzyskała zezwolenie na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i faktycznie włada siecią wodociągową, jest zobowiązana do zapewnienia jej ochrony przeciwpożarowej, w tym do przeglądu, konserwacji i oznakowania hydrantów zewnętrznych, nawet jeśli nie jest formalnym właścicielem sieci.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (21)

Główne

u.o.p.p. art. 4 § ust. 1 pkt 3 i 5

Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej

Właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu jest obowiązany m.in. do zapewnienia konserwacji i napraw urządzeń przeciwpożarowych oraz przygotowania terenu do akcji ratowniczej.

u.o.p.p. art. 4 § ust. 1a

Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej

Odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej przejmuje zarządca lub użytkownik na podstawie umowy, a w przypadku braku umowy – faktycznie władający obiektem.

Pomocnicze

u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 14

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpożarowego jest zadaniem własnym gminy.

u.z.w.i.o.ś. art. 17 § ust. 1 pkt 9

Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Wniosek o zezwolenie na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę wymaga projektu regulaminu dostarczania wody.

u.z.w.i.o.ś. art. 19 § ust. 2 pkt 9

Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Regulamin dostarczania wody powinien określać zasady dostawy wody na cele przeciwpożarowe.

u.z.w.i.o.ś. art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność urządzeń do dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz ciągłość i niezawodność dostaw.

r.p.z.w. art. 10 § ust. 12

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych

Miejsce usytuowania hydrantu zewnętrznego należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami.

r.p.z.w. art. 10 § ust. 13

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych

Hydranty zewnętrzne powinny być co najmniej raz w roku poddawane przeglądom i konserwacji przez właściciela sieci wodociągowej przeciwpożarowej.

r.p.z.w. art. 9 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych

Sieć wodociągowa przeciwpożarowa powinna być zasilana z urządzeń zapewniających wymaganą wydajność i ciśnienie w hydrantach zewnętrznych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.b. art. 3 § pkt 3a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka komunalna jako faktyczny zarządca sieci wodociągowej ponosi odpowiedzialność za zapewnienie ochrony przeciwpożarowej, w tym utrzymanie hydrantów w sprawności. Obowiązki z zakresu ochrony przeciwpożarowej wynikają z ustawy i obciążają faktycznego posiadacza obiektu, niezależnie od formalnego tytułu prawnego.

Odrzucone argumenty

Spółka nie jest właścicielem ani zarządcą sieci wodociągowej, a zatem nie może być obciążana obowiązkami w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Obowiązki nałożone na spółkę wykraczają poza obszar funkcjonowania gminy. Sieć wodociągowa na terenie gminy nie stanowi sieci wodociągowej przeciwpożarowej. Przepisy rozporządzenia dotyczące oznakowania i przeglądów hydrantów są wadliwe lub nie mają zastosowania do spółki. Postępowanie dowodowe było wadliwe, nie ustalono poprzednich podmiotów odpowiedzialnych za stan sieci.

Godne uwagi sformułowania

„Odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem” „Sieć wodociągowa [...] jako obiekt liniowy [...] będący obiektem budowlanym, podlega wymogom z art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej.” „Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych [...] do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody [...] w sposób ciągły i niezawodny” „Rozporządzenie [...] w zakresie wskazującym podmiot zobowiązany do realizacji obowiązku przekroczyło zakres udzielonego właściwemu ministrowi upoważnienia”

Skład orzekający

Robert Sawuła

przewodniczący

Andrzej Jurkiewicz

sprawozdawca

Piotr Broda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności faktycznego zarządcy sieci wodociągowej za obowiązki z zakresu ochrony przeciwpożarowej, nawet w sytuacji braku formalnego tytułu własności lub zarządu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki komunalnej zarządzającej siecią wodociągową na podstawie zezwolenia administracyjnego. Interpretacja przepisów dotyczących rozporządzeń wykonawczych może być przedmiotem dalszych sporów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu bezpieczeństwa publicznego – ochrony przeciwpożarowej – i wyjaśnia odpowiedzialność podmiotów zarządzających infrastrukturą komunalną, co jest istotne dla prawników i zarządców nieruchomości.

Kto odpowiada za sprawne hydranty? Sąd Najwyższy wskazuje na faktycznego zarządcę sieci.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 834/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/
Piotr Broda
Robert Sawuła /przewodniczący/
Symbol z opisem
6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 767/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-10-23
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
M.P. 2018 poz 1007 art. 141, 145, 151, 183, 184, 189,
Uchwała Nr 140 Rady Ministrów  z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i  w domu" na lata 2019-2023
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 7, 77, 80, 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2009 nr 124 poz 1030
par. 9, 10, 12, 13
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz  dróg pożarowych
Dz.U. 2018 poz 620
art. 3, art.4, art. 13
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 506
art. 7
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 1437
art. 17, art. 19
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miejskiego Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 767/19 w sprawie ze skargi Miejskiego Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 1 lutego 2019 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych obowiązków oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 23 października 2019 r., VII SA/Wa 767/19, oddalił skargę Miejskiego Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 1 lutego 2019 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych obowiązków.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Na skutek zawiadomienia Gminy [...] dotyczącego niesprawnych hydrantów zewnętrznych zlokalizowanych na sieci wodociągowej na terenie gminy [...], w miejscowościach [...] i [...], na polecenie Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...] przeprowadzono w dniu 21 listopada 2018 r. czynności kontrolne w miejscowościach [...] i [...] stwierdzając uchybienia w zakresie: przeglądów hydrantów zewnętrznych - brak badania, przeglądu i konserwacji w nakazanym prawem czasie; oznakowania miejsca lokalizacji hydrantów zewnętrznych - brak znaków zgodnych z Polskimi NormamiP. N., w sposób dostarczający informacji niezbędnych do prawidłowego, szybkiego przeprowadzenia ewentualnej akcji ratowniczo-gaśniczej.
W związku z poczynionymi ustaleniami, Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w [...], decyzją z dnia 7 grudnia 2018 r., nr [...], nakazał Miejskiemu Przedsiębiorstwu Usług Komunalnych sp. z o.o. w [...] – w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 620 ze zm., aktualny t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1372 ze zm.) i § 10 ust. 13 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. Nr 124Nr [...] poz. 1030, dalej: r.p.z.w.) – dokonanie udokumentowanego przeglądu oraz czynności konserwacyjnych hydrantów zewnętrznych zlokalizowanych na sieci wodociągowej na terenie gminy [...], w miejscowościach [...] i [...], uwzględniający w szczególności ciśnienie nominalne oraz wydajność nominalną, a także nakazał – na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o ochronie przeciwpożarowej i § 10 ust. 12 ww. rozporządzenia – oznakować miejsca lokalizacji hydrantów zewnętrznych na sieci wodociągowej na terenie gminy [...], w miejscowościach [...] i [...] znakami zgodnymi z Polskimi NormamiP. N., w sposób dostarczający informacji niezbędnych do prawidłowego, szybkiego przeprowadzenia ewentualnej akcji ratowniczo-gaśniczej. Termin wykonania ww. obowiązków ustalono na 1 maja 2019 r.
Mazowiecki Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, po rozpatrzeniu odwołania ww. Spółki, decyzją z dnia 1 lutego 2019 r. nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że protokołu kontroli niewątpliwie wynika, że odrębna umowa cywilno-prawna dotycząca kwestii władania przedmiotową siecią wodociągową nie została zawarta. Natomiast odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej określono na podstawie decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 21 maja 2018 r. znak [...], w której Gmina na wniosek skarżącej udzieliła zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy [...] począwszy od dnia 23 maja 2018 r. na czas nieokreślony. W związku z tym do zakresu obowiązków Spółki należy także dostarczanie wody do celów przeciwpożarowych. Jednocześnie, z powyższym obowiązkiem wiąże się ściśle konieczność zachowania sieci wodociągowej w stanie, który umożliwia dostarczenie wody dla tych celów w wymaganej ilości. Biorąc powyższe pod uwagę zarządcą przedmiotowej sieci wodociągowej jest Spółka. Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego, zapewnienie odpowiedniej ilości wody do celów przeciwpożarowych dla jednostki osadniczej spoczywa na władzach danej gminy, której jednym z zadań własnych wskazanych w art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 506 ze zm., dalej: u.s.g.) Za dostarczenie odpowiedniej ilości wody zgodnie z ustawą z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1437) ustawodawca odpowiedzialnym uczynił radę gminy, która aktem prawa miejscowego tzw. regulaminem dostarczania wody i odprowadzania ścieków powinna określić między innymi warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe (art. 19 ust. 2 pkt 9). Ustalenia tego regulaminu są wiążące dla przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego zarządzającego siecią wodociągową. Taka wykładnia, znajduje swoje potwierdzenie także w § 4 ust. 3 i 4 rozporządzenia. W konsekwencji organ odwoławczy zauważył, że decyzja organu pierwszej instancji nie jest niewykonalna w związku z nieprecyzyjnym określeniem przedmiotu rozstrzygnięcia. Przedmiotowa decyzja precyzyjnie określa obowiązki polegające na dokonaniu udokumentowanego przeglądu oraz czynności konserwacyjnych hydrantów zewnętrznych zlokalizowanych na terenie gminy [...] w miejscowościach [...] i [...], a także na oznakowaniu miejsc usytuowania hydrantów zewnętrznych. Sformułowane w ten sposób obowiązki dotyczą wszystkich hydrantów zewnętrznych zainstalowanych na przedmiotowej sieci wodociągowej na terenie gminy [...] w miejscowościach [...] i [...]. Z analizy akt sprawy wynika, że żaden z hydrantów zlokalizowanych na rozpatrywanym terenie nie był poddany przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym czy też oznakowany zgodnie z Polskimi NormamiP. N.. Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego wskazane w zaskarżonej decyzji terminy realizacji obowiązków uwzględniają z jednej strony istniejący stan zagrożenia, z drugiej zaś niezbędny okres dla jego usunięcia.
Organ odwoławczy nie zgodził się również z zarzutem, że organ pierwszej instancji nie ustalił, które zaniechania w utrzymaniu sieci przeciwpożarowej są zaniechaniami podmiotu dotychczas odpowiedzialnego za stan sieci, a także dlaczego nie wyegzekwowano poprzednich decyzji jej dotyczących. W ocenie Komendanta Wojewódzkiego, strona przejęła zarząd nad siecią wodociągową na swój wniosek, na podstawie decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 21 maja 2018 r. Decyzja ta nie zwalnia więc jej z obowiązku usuwania nieprawidłowości, nawet jeżeli związane są one ze stanem zastanym, a strona, zgodnie z przysługującym jej prawem, nie odwoływała się od decyzji. Prawidłowo i adekwatnie do art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej organ I instancji uznał, że w rozpatrywanej sprawie podmiotem zarządzającym przedmiotową siecią wodociągową jest skarżąca Spółka.
Skargą Miejskie Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych sp. z o.o. z siedzibą w [...] zaskarżyła powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: art. 7 ust. 1 pkt 14 u.s.g.; art. 4 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej; art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 3 oraz art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej w zw. z § 10 ust. 12 i 13 r.p.z.w.; § 9 ust. 1, § 10 ust. 12, § 10 ust. 13 r.p.z.w.; art. 107 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że skarga jest niezasadna i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej w skrócie p.p.s.a.
Sąd za chybiony uznał główny zarzut Spółki podkreślający brak jej legitymacji materialnej a w konsekwencji brak możliwości nałożenia właśnie na nią obowiązków związanych z zapewnieniem ochrony przeciwpożarowej na trenie części gminy [...]. Wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany m.in.: przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych (pkt 1), wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice (pkt 2), zapewnić konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie (pkt 3), przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej (pkt 5). Sąd nie miał przy tym wątpliwości, iż w przypadku każdej gminy, a więc także i gminy [...], to na niej co do zasady spoczywa, w myśl art. 7 ust. 1 pkt 14 u.s.g., obowiązek zapewnienia na jej terenie bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Realizacja tej ogólnej w swej wymowie powinności może jednak następować w różny sposób, niekoniecznie przy bezpośrednim udziale gminy. Istotne jest jednak to, aby osiągnąć skutek, jakim jest wspomniane bezpieczeństwo przeciwpożarowe. W niniejszej sprawie Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 21 maja 2018 r. znak [...], działając na wniosek skarżącej udzielił jej zezwolenia na prowadzenie na terenie Gminy zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków (od dnia 23 maja 2018 r.). Procedura wyrażenia zgody na tego rodzaju działalność wymaga przede wszystkim złożenia wniosku, którego elementem obligatoryjnym jest projekt regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków (art. 17 ust. 1 pkt 9). Następnie, rada gminy w drodze uchwały, będącej aktem prawa miejscowego, przyjmuje ów regulamin. Jego obligatoryjnym elementem jest m.in. określenie zasad dostawy wody na cele przeciwpożarowe (art. 19 ust. 2 pkt 9 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków). Wynika z tego zatem w ocenie Sądu, że udzielona zgoda na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków jest w tym przypadku kompleksowa i obejmuje swym zakresem także dostarczanie wody na cele przeciwpożarowe, co jest od dnia podjęcia działalności obowiązkiem skarżącej Spółki. Wyraźnie na spełnienie przez wniosek skarżącej warunków określonych w art. 17 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wskazuje także decyzja Wójta.
Zdaniem Sądu powyższe uwagi należy zestawić z prawnym charakterem sieci wodociągowej, której nie można utożsamiać wyłącznie z infrastrukturą związaną z dostawą mieszkańcom gminy wody na cele bytowe i odprowadzania nieczystości płynnych, ale także jako infrastrukturę z nią ściśle funkcjonalnie powiązaną, a więc także przeciwpożarową. Sporna sieć wodociągowa mieści się w pojęciu obiektu liniowego (art. 3 pkt 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane – t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm. dalej: P.b.), który jest obiektem budowlanym, do którego należy stosować wymagania z art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Mając to na uwadze Sąd zauważył, iż kluczową okolicznością prawną przesądzającą o prawidłowym skierowaniu w niniejszej sprawie przez organy Państwowej Straży Pożarnej obowiązku względem Spółki jest art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej. W myśl tego unormowania, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w ust. 1, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje - w całości lub w części - ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie skarżąca faktycznie włada siecią wodociągową na terenie gminy [...], co wynika z faktu uzyskania w drodze decyzji administracyjnej zgody na zbiorowe zaopatrywanie w wodę i odprowadzanie ścieków. W tym uprawnieniu, będącym zarazem zobowiązaniem, mieści się również powinność dostarczania wody na cele przeciwpożarowe. Z tego względu, na podstawie art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej to właśnie Spółka włada całą siecią wodociągową a zatem na niej ciąży obowiązek, o których mowa w art. 4 ust. 1 m.in. konserwacji oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie (art. 4 ust. 1 pkt 3). Realizacja tego obowiązku wymaga zatem zagwarantowania sprawnego i niezawodnego funkcjonowania urządzeń przeciwpożarowych, stanowiących w tym przypadku element całej sieci wodociągowej. To bowiem skarżąca jest aktualnie odpowiedzialna za ów obiekt liniowy, który winien spełniać wymagania przeciwpożarowe zgodnie z rozporządzeniem w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych. Zgodnie z § 4 pkt 3 r.p.z.w. woda do celów przeciwpożarowych dla obiektów, o których mowa w § 3, powinna być dostępna w szczególności z urządzeń zaopatrujących w wodę ludność, zgodnie z regulaminem dostarczania wody i odprowadzania ścieków, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. W myśl zaś § 4 pkt 4 wodę do celów przeciwpożarowych w wymaganej ilości określonej w sposób, o którym mowa w ust. 1 i 2, powinna zapewniać sieć wodociągowa doprowadzająca wodę do jednostki osadniczej. W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że w realiach niniejszej sprawy to skarżąca jest stroną postępowania i w związku z tym adresatem decyzji nakazowej.
Ponadto zdaniem Sądu w sprawie nie zostały naruszone § 9 ust.1[...], §10 pkt 12 i 13 r.p.z.w. Oznakowanie hydrantów jak również obowiązek ich corocznego przeglądu mieści się w zakresie obowiązków nałożonych w rozporządzeniu. Niezasadne jest także wskazywanie na naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. Obie decyzje zapadły po przeprowadzeniu szczegółowego postępowania (kwestie merytoryczne dotyczące stwierdzonych uchybień nie były kwestionowane). Rozstrzygnięcie w sposób precyzyjny określa obowiązki i termin ich wykonania, który nie może zostać uznany za ustalony w sposób dowolny. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje natomiast podnoszona w skardze okoliczność braku wyjaśnienia ewentualnych poprzednich nakazów powinnego działania względem spornej sieci, w tym powodów, dla których Gmina [...] w istocie doprowadziła do stwierdzonych zaniedbań i nie dokonała niezbędnych napraw. Jeżeli natomiast skarżąca Spółka uznaje, że została przez Gminę [...] wprowadzona w tym zakresie w błąd (co do technicznej sprawności przejmowanej sieci wodociągowej, w tym składającej się na nią i z niej zasilanej sieci przeciwpożarowej), stosowne roszczenia może kierować na drogę postępowania cywilnego. Przy czym Sąd podkreślił, że działalność Spółki w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków na terenie Gminy [...] nie jest prowadzona przez nią w sposób przymusowy i nieodpłatny. Z tych przyczyn Sąd nie podzielił zarzutów skargi.
Skargą kasacyjną Miejskie Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych sp. z o.o. z siedzibą w [...] zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
1) prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie art. 7 ust. 1 pkt. 14 u.s.g. w zw. z art. 10 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), w zakresie w jakim wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skutkuje obowiązkiem ponoszenia przez skarżącą spółkę komunalną nakładów na sieć wodociągową poza obszarem funkcjonowania gminy tj. poza obszarem użyteczności publicznej;
2) prawa materialnego poprzez jego niewłaściwą wykładnię, a mianowicie art. 4 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a., skutkujące przyjęciem, że obowiązek w tym przepisie wskazany dotyczy skarżącej niebędącej posiadaczem części sieci wodociągowej, na którą składają się hydranty i nie wykonującej w tym zakresie zadania własnego, podczas gdy obowiązek ten kierowany jest do poszczególnych właścicieli nieruchomości, przez które sieć przebiega, gdyż służy ona do ochrony przeciwpożarowej konkretnych i zindywidualizowanych nieruchomości.
3) prawa materialnego poprzez jego niewłaściwą wykładnię, a mianowicie § 9 ust. 1 r.p.z.w. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że sieć wodociągowa znajdująca się na terenie gminy [...] w miejscowościach [...] i [...], stanowi sieć wodociągową przeciwpożarową w rozumieniu wskazanego przepisu i w konsekwencji obciążenie Spółki obowiązkami określonymi w zaskarżonej decyzji;
4) prawa materialnego poprzez jego niewłaściwą wykładnię, a mianowicie § 10 ust. 12 r.p.z.w. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że adresatem wskazanego w tym przepisie obowiązku jest skarżąca, w sytuacji gdy powołany przepis rozporządzenia nie określa podmiotu zobowiązanego do wykonania wynikającego z niego obowiązku oznaczenia hydrantów zewnętrznych zgodnie z Polskimi NormamiP. N..
5) prawa materialnego poprzez jego niewłaściwą wykładnię, a mianowicie § 10 ust. 13 r.p.z.w. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez nałożenie obowiązku dokonania przeglądu hydrantów zewnętrznych położonych na terenie gminy we wskazanych w decyzji obrębach, w sytuacji gdy skarżąca nie jest właścicielem sieci wodociągowej przeciwpożarowej na tych obszarach;
6) przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7, 77, 80, 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zakresie nienależycie przeprowadzonego i niewszechstronnego postępowania dowodowego w kontekście ewentualnych porozumień między Spółką, a Gminą, brak należytej weryfikacji regulaminu dostarczania wody, nieustalenia podmiotu, który dotychczas był odpowiedzialny za stan hydrantów.
7) przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie nie odniesienia się do wszystkich zarzutów w uzasadnieniu wyroku.
Z uwagi na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonej decyzji, a ponadto zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2022 r., stosownie do art. 15zzs4[...] ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i zwalczaniem Covid-19[...], innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095, ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, że sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4[...] ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19[...], innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, który pozwala przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przystępując do wyjaśnienia przesłanek oddalenia wniesionego środka odwoławczego, należało zauważyć, iż Sąd pierwszej instancji w ramach kontroli legalności zaskarżonej decyzji zobowiązującej skarżącą Spółkę do dokonana określonych czynności związanych z ochroną przeciwpożarową, trafnie zastosował konstrukcję prawną oddalenia wniesionej skargi z art. 151 p.p.s.a., gdyż ta nie zasługiwała na uwzględnienie. Zdaniem Sądu odwoławczego przedmiotowe obowiązki zasadnie nałożono na skarżącą Spółkę. Wbrew zarzutom wniesionego środka odwoławczego nie było uzasadnionych przesłanek do zastosowania przed Sądem pierwszej instancji wskazanego w skardze kasacyjnej art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. skoro nie ujawniono naruszeń w zakresie prawa materialnego jak i procesowego mających istotny wpływ na wynik postępowania. Odmienne stanowisko skarżącej Spółki nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim nie jest sporne w sprawie, co słusznie zaznaczył Sąd pierwszej instancji, iż w przypadku każdej gminy, a więc także i gminy [...], to na niej co do zasady spoczywa, w myśl art. 7 ust. 1 pkt 14 u.s.g., obowiązek zapewnienia na jej terenie bezpieczeństwa przeciwpożarowego. W myśl art. 166 ust. 1 Konstytucji RP zadania publiczne służące zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej są wykonywane przez jednostkę samorządu terytorialnego jako zadania własne. Natomiast art. 7 ust. 1 u.s.g. stanowi, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy a do tych zadań należy właśnie zapewnienie porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli oraz ochrony przeciwpożarowej i przeciwpowodziowej, w tym wyposażenia i utrzymania gminnego magazynu przeciwpowodziowego (pkt. 14).
Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż realizacja tej ogólnej powinności może jednak następować w różny sposób, niekoniecznie przy bezpośrednim udziale gminy. Istotne jest jednak to, aby osiągnąć skutek, jakim jest bezpieczeństwo przeciwpożarowe. Nie jest w realiach tej sprawy kwestionowane, iż Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 21 maja 2018 r. znak [...], działając na wniosek skarżącej Spółki –spółki komunalnej udzielił jej zezwolenia na prowadzenie na terenie gminy zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków (od 23 maja 2018 r.). Procedura wyrażenia zgody na tego rodzaju działalność wymaga przede wszystkim złożenia wniosku, którego elementem obligatoryjnym jest projekt regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków (art. 17 ust. 1 pkt 9). Następnie, rada gminy w drodze uchwały, będącej aktem prawa miejscowego, przyjmuje ów regulamin. Jego obligatoryjnym elementem jest m.in. określenie zasad dostawy wody na cele przeciwpożarowe (art. 19 ust. 2 pkt 9 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków). Nie można zatem w tych warunkach zakwestionować, że udzielona zgoda na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków jest w tym przypadku kompleksowa i obejmuje swym zakresem także dostarczanie wody na cele przeciwpożarowe, co jest od dnia podjęcia działalności obowiązkiem skarżącej Spółki.
Poza tym nie można utożsamiać sieci wodociągowej wyłącznie z infrastrukturą związaną z dostawą mieszkańcom gminy wody na cele bytowe i odprowadzania nieczystości płynnych, ale także jako infrastrukturę z nią ściśle funkcjonalnie powiązaną, a więc także przeciwpożarową. Przedmiotowa sieć wodociągowa jako obiekt liniowy (art. 3 pkt 3a P.b.), będący obiektem budowlanym, podlega wymogom z art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej.
Nie jest zatem usprawiedliwiony zarzut kasacji niewłaściwego zastosowania art. 7 ust. 1 pkt 14 u.s.g. w zw. z art. 10 ustawy z 20 grudnia 1996 r. ustawy o gospodarce komunalnej, tym bardziej, iż w zarzucie tym nie oznaczono w sposób prawidłowy jednostki redakcyjnej art. 10 ww. ustawy o gospodarce komunalnej, który określa w art. 10 ust. 1 - 3 przesłanki, które muszą zostać spełnione, aby gmina mogła utworzyć spółkę prawa handlowego. Przepis ten posiada rozbudowaną konstrukcję wewnętrzną – składa się z czterech ustępów a ust. 1 posiada jeszcze podpunkty, każdy z tych ustępów dotyczy innej sytuacji prawnej. Braki w powyższym zakresie uniemożliwiają prawidłowe odniesienie się do tego zarzutu. Naczelny Sąd administracyjny, co wyżej zaznaczono, związany zarzutami skargi kasacyjnej w tym przypadku nie może domniemywać zakresu zaskarżenia.
Zdaniem Sądu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej poprzez dokonanie błędnej wykładni ww. przepisu.
W myśl art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany m.in.: przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych (pkt 1), wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice (pkt 2), zapewnić konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie (pkt 3), przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej (pkt 5). Zgodnie z art. 4 ust. 1a tej ustawy odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w ust. 1, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje - w całości lub w części - ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem. Nie jest sporne w realiach tej sprawy, iż to skarżąca Spółka faktycznie włada siecią wodociągową, jako przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, wykonujące swoją działalność w oparciu o ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Zgodnie z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków.
Treść art. 4 ust. 1a omawianej ustawy w zakresie, w jakim określa on krąg podmiotów odpowiedzialnych za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, jest jednoznaczna i nie daje podstaw do rozszerzenia zakresu podmiotowego tego przepisu w sposób wskazany przez autora skargi kasacyjnej, tj. poprzez nałożenie obowiązków na poszczególnych właścicieli nieruchomości przez które przebiega sieć wodociągowa. Z omawianego przepisu jasno wynika, że odpowiedzialność, którą co do zasady z uwagi na treść art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, ponosi właściciel, w sytuacji zawarcia umowy cywilnoprawnej o zarządzenie lub użytkowanie przechodzi, w zależności od zawartej umowy, bądź to na zarządcę, bądź to na użytkownika. W przypadku niezawarcia umowy o zarządzanie czy umowy o użytkowanie (a z takim przypadkiem mamy do czynienia w tej sprawie), wynikająca z art. 4 ust. 1 ustawy odpowiedzialność właściciela zostaje wyłączona i spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem (zdanie drugie art. 4 ust. 1a cyt. ustawy). Przeniesienie na gruncie niniejszej sprawy obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej na poszczególnych właścicieli nieruchomości przez które przebiega sieć wodociągowa w drodze rozszerzającej wykładni art. 4 ust. 1a omawianej ustawy nie może odnieść zamierzonego skutku w sytuacji, gdy z niekwestionowanych ustaleń faktycznych w sprawie wynika, że gmina jest właścicielem sieci wodociągowej oddanej we władanie skarżącej Spółce- Miejskiemu Przedsiębiorstwu Usług Komunalnych, która siecią wodociągową na terenie gminy [...] faktycznie włada. Jest to kluczowa w sprawie okoliczność faktyczna, którą Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił jako uzasadniającą przyjęcie, że realizowanie obowiązków o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej ciąży na skarżącej Spółce.
Należy wskazać, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie spraw rozstrzyganych w analogicznym stanie faktycznym i prawnym nie budzi wątpliwości, że gminna osoba prawna faktycznie władająca siecią wodociągową na terenie gminy, na podstawie art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej obowiązana jest do realizowania obowiązków o których mowa w art. 4 ust. 1 cyt. ustawy (patrz wyroki NSA z dnia 12 stycznia 2016 r., II OSK 1109/14 i z dnia 15 lutego 2017 r., II OSK 1388/15), w tym do ustanowionego we wskazanym w podstawach kasacyjnych art. 4 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy obowiązku zapewnienia konserwacji oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skarżąca Spółka jest stroną postępowania zakończonego decyzją zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji i adresatem tej decyzji. Zatem Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 3 i art. 4 ust. 1a omawianej ustawy w sposób opisany w kasacji. Stanowisko Sądu pierwszej instancji w powyższym zakresie jest bowiem w pełni prawidłowe.
Pozostałe zarzuty naruszenia prawa materialnego zawarte we wniesionym środku odwoławczym nie uzasadniały eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku.
Należy przede wszystkim podkreślić, iż nie można skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji wadliwej wykładni § 9 ust. 1, § 10 ust. 12 i § 10 ust. 13 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. (zarzut oznaczony w petitum skargi kasacyjnej jako nr 3nr [...],4 i 5). Przede wszystkim dokonując analizy treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku trudno w nim poszukiwać rozważań, które wskazywałyby na dokonywanie analizy treści tych przepisów, ich omawiania, takich rozważań po prostu brak, zatem co do zasady, nie można zarzucić Sądowi pierwszej instancji błędnej ich wykładni. W motywach zaskarżonego wyroku wskazano jedynie, że przede wszystkim nałożone na Spółkę obowiązki mają umocowanie wprost w regulacjach ustawy o ochronie przeciwpożarowej (art. 4 ust. 1 pkt 3 i art. 4 ust. 1a tej ustawy). Jedynie stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie narusza § 9 ust. 1, § 10 ust. 12 i 13 r.p.z.w. (strona 9 uzasadnienia wyroku). Niewątpliwie zakres nałożonych na skarżącą spółkę obowiązków w zakresie ochrony przeciwpożarowej wynika z treści przepisów ustawowych.
Skoro skarżąca Spółka faktycznie włada siecią wodociągową na terenie Gminy [...] w miejscowościach [...] i [...], tym samym z mocy art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej, wobec niespornej okoliczności niepozostawania wskazanej sieci we władaniu właściciela Gminy [...], jak też braku umowy cywilnoprawnej ustanawiającej użytkowanie lub zarząd na rzecz innego podmiotu, na skarżącej Spółce spoczywa odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Skarżąca Spółka faktycznie władająca siecią wodociągową na ww. terenie obowiązana jest wypełniać obowiązki w zakresie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę, w tym poddawania przeglądom hydrantów zewnętrznych na znajdującej się na tych obszarach sieci wodociągowej i usuwania nieprawidłowości dotyczących ich stanu technicznego.
Wymieniony § 9 ust. 1 r.p.z.w. dotyczy wymagań dla sieci wodociągowych przeciwpożarowych stanowiąc, że sieć wodociągowa stanowiąca źródło wody do celów przeciwpożarowych, zwana dalej "siecią wodociągową przeciwpożarową", powinna być zasilana z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń zapewniających wymaganą wydajność i ciśnienie w hydrantach zewnętrznych, nawet tych niekorzystnie ulokowanych, przez co najmniej 2 godziny. Sieć wodociągowa na terenie Gminy [...] stosownie do ww. regulacji stanowi niewątpliwie sieć wodociągową przeciwpożarową. Zatem zgodnie z ww. normą obowiązkiem użytkownika sieci wodociągowej jest również zapewnienie wymaganej wydajności i ciśnienia w hydrantach zewnętrznych. Taki obowiązek w realiach tej sprawy ciąży więc i na skarżącej Spółce.
Z kolei ust 12 § 10 r.p.z.w generalnie odnosi się do hydrantów stanowiąc, iż miejsce usytuowania hydrantu zewnętrznego należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi NormamiP. N.. Oznakowanie hydrantów mieści się niewątpliwie w określeniu wymagań w zakresie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych - patrz podobnie w wyroku NSA z 1388/15, sygn. akt II OSK 1388/15. Stąd też właściwie w motywach rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, zobowiązując skarżącą Spółkę do wykonania określonych obowiązków w zakresie oznakowania miejsc lokalizacji hydrantów zewnętrznych powołano się na konieczność oznakowania miejsc lokalizacji hydrantów zewnętrznych znakami zgodnymi z Polskimi NormamiP. N. dotyczącymi znaków bezpieczeństwa, w sposób zapewniający dostarczenie informacji niezbędnych do prawidłowego, szybkiego prowadzenia ewentualnych akcji ratowniczo-gaśniczych. To właśnie Polska NormaP. N. w sposób optymalny zapewnia realizację spoczywających na danym podmiocie obowiązków. Przedstawione we wstępnej części tego uzasadnienia rozważania Sądu odwoławczego pozwalają zaaprobować stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż prawidłowo adresatem ww. obowiązku uczyniono skarżącą Spółkę
Nie jest sporne, iż decyzją Komendanta PPSP w [...] z 7 grudnia 2018 r. na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 3 i 5 ustawy o ochronie przeciwpożarowej i § 10 ust. 13 w r.p.z.w. zobowiązano skarżącą Spółkę do dokonania przeglądu oraz czynności konserwacyjnych hydrantów. Niewątpliwie to właśnie z treści przepisu art. 4 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust.1a[...] ustawy o ochronie przeciwpożarowej wynika obowiązek zapewnienia przez władającego siecią przeglądów technicznych, konserwacji oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic, w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie. Natomiast hydranty zewnętrzne to urządzenia umożliwiające pobór wody do celów przeciwpożarowych bezpośrednio z sieci wodociągowych, jest to więc urządzenie przeciwpożarowe. Natomiast z § 10 pkt 13 r.p.z.w. wynika, że hydranty zewnętrzne powinny być co najmniej raz w roku poddawane przeglądom i konserwacji przez właściciela sieci wodociągowej przeciwpożarowej (pkt 13).
Sieć wodociągowa służąca zbiorowemu zaopatrzeniu w wodę ("sieć komunalna") ma charakter jednocześnie sieci przeciwpożarowej zgodnie z regulacjami rozporządzenia w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę. Z powyższym obowiązkiem wiąże się z kolei konieczność zachowania sieci wodociągowej w stanie, który umożliwia dostarczanie wody dla tych celów w wymaganej ilości. To zaś, stosownie do § 10 ust. 13 powołanego wyżej rozporządzenia pociąga za sobą obowiązek przeprowadzania co najmniej raz w roku stosownej kontroli i konserwacji hydrantów zewnętrznych. Powyższy obowiązek oznacza jednocześnie konieczność poddania przeglądom i konserwacji wszystkich hydrantów zewnętrznych na przeciwpożarowej sieci wodociągowej, którą jest sieć wodociągowa służąca zbiorowemu zaopatrzeniu w wodę. W ocenie Sądu odwoławczego wadliwie Sąd pierwszej instancji uznał, że przepis § 10 pkt 13 r.p.z.w. nie został naruszony. Jednakże okoliczność ta nie miała wpływu na wynik postępowania (treść decyzji) w zakresie określenia podmiotu zobowiązanego do realizacji nałożonych obowiązków, będącego jednocześnie stroną postępowania administracyjnego. Organy, co należy raz jeszcze podkreślić, prawidłowo nałożyły obowiązki na skarżącą Spółkę.
Zważywszy na regulację art. 3 i 4 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, określające podmioty na których spoczywa realizacja obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej oraz jedynie wykonawczy charakter aktu podustawowego (rozporządzenia z 24 lipca 2009 r.) i zakres udzielonego upoważnienia (delegacja ustawowa z art. 13 ust. 3 i 4 ustawy o ochronie przeciwpożarowej), zdaniem NSA, przyjąć trzeba, że rozporządzenie w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę nie może w sposób odmienny (rozszerzający czy zawężający) niż ustawa regulować zakresu podmiotowego zobowiązanych do realizacji ustawowych obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Z tych przyczyn przekroczeniem delegacji ustawowej z art. 13 ust. 3 i 4 ustawy o ochronie przeciwpożarowej jest regulacja § 10 pkt 13 r.p.z.w. w zakresie, w jakim stanowi o skonkretyzowaniu podmiotu (właściciel sieci wodociągowej przeciwpożarowej), na którym ciąży obowiązek corocznego poddawania hydrantów zewnętrznych przeglądom i konserwacji. Obowiązek ten bowiem obciąża podmioty, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 i 1a tej ustawy na zasadach i w kolejności wynikającej z tych unormowań. Skoro unormowanie zawarte we wskazanym przepisie rozporządzenia w zakresie wskazującym podmiot zobowiązany do realizacji obowiązku przekroczyło zakres udzielonego właściwemu ministrowi upoważnienia, zasadna jest odmowa zastosowania tego przepisu rozporządzenia w tym zakresie.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w realiach tej sprawy prawidłowo ustalono wszystkie istotne okoliczności przedmiotowej sprawy słusznie obciążając skarżącą Spółkę obowiązkami w zakresie przeglądu i czynności konserwacyjnych hydrantów zewnętrznych zlokalizowanych na sieci wodociągowej jak i oznakowania miejsc lokalizacji tych hydrantów na tej sieci. Postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało zgodnie z regułami procedury administracyjnej, zatem podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7, 77, 80, 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. Odmienne stanowisko skarżącej spółki stanowi wyłącznie polemikę z prawidłowo ustalonym stanem faktycznym sprawy.
Nie jest usprawiedliwiony także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie nie odniesienia się do wszystkich zarzutów w uzasadnieniu wyroku. Wskazać należy, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie zawiera obligatoryjnych elementów wskazanych w tym przepisie albo zostało sporządzone w ten sposób, że nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia. Uzasadnienie wyroku w rozpoznawanej sprawie, spełnia wszelkie wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. i w pełni pozwala na przeprowadzenie kontroli kasacyjnej. Zatem kwestionowane uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. Z przepisu tego nie wynika, że Sąd musi się odnieść do wszystkich argumentów podnoszonych przez stronę skarżącą. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera stanowisko Sądu pierwszej instancji co do kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wynika też obowiązek szczegółowego omówienia w uzasadnieniu każdej okoliczności, czy każdego argumentu lub twierdzenia, jakie pojawiło się w badanej sprawie (zob. wyroki NSA : z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1801/06, z dnia 2 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 3963/19). Z kolei brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i odpowiedzi na skargę oraz skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy - patrz wyrok NSA z dnia 25 listopada 2022 r. sygn. akt III OSK 2557/21. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji skoncentrował się na kwestiach istotnych mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, stąd też nie można skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenia w opisywanym zakresie.
Reasumując powyższe wskazać należy, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skarga Spółki nie zasługiwała na uwzględnienie i słusznie zastosował konstrukcję prawną z art. 151 p.p.s.a. W tym zakresie wyrok odpowiada prawu, wskazane w motywach niniejszego wyroku wadliwości w zakresie uznania prawidłowości zastosowania w sprawie § 10 pkt 13 r.p.z.w. nie mogą wpłynąć na powyższą ocenę zaskarżonego wyroku, gdyż uchybienie to, co wyżej wykazano, nie ma żadnego wpływu na jej wynik, skoro prawidłowo określono adresata badanych decyzji.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji o oddaleniu wniesionej skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI