II OSK 830/05

Naczelny Sąd Administracyjny2006-05-17
NSAinneWysokansa
rynek cukrudopłaty do eksportuopłaty cukroweterminy płatnościprawo administracyjneNSAAgencja Rynku Rolnegoustawa o regulacji rynku cukru

NSA oddalił skargę kasacyjną Agencji Rynku Rolnego, potwierdzając prawo Cukrowni do dopłaty do eksportu cukru, mimo uchybienia terminowi płatności opłat cukrowych.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania Cukrowni "R." S.A. dopłaty do eksportu cukru z powodu uchybienia terminowi płatności opłat cukrowych. Agencja Rynku Rolnego twierdziła, że terminy te są materialnoprawne i ich przekroczenie pozbawia prawa do dopłaty. WSA uznał jednak, że terminy te mają charakter proceduralny, a prawo do dopłaty wynika z ustawy i spełnienia warunków produkcji i eksportu cukru oraz wniesienia opłat. NSA podzielił to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Agencji Rynku Rolnego od wyroku WSA w Warszawie, który stwierdził bezskuteczność czynności Agencji odmawiającej Cukrowni "R." S.A. dopłaty do eksportu cukru w roku rozliczeniowym 2002/2003. Agencja odmówiła dopłaty, powołując się na uchybienie przez Cukrownię terminom wniesienia opłat cukrowych, określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. WSA uznał, że ustawa o regulacji rynku cukru przyznawała producentom prawo do dopłaty, jeśli wyeksportowali cukier i wnieśli opłaty, a Agencja pełniła jedynie rolę administratora środków. Sąd uznał, że terminy płatności opłat cukrowych miały charakter proceduralny, a nie materialnoprawny, co oznaczało, że ich przekroczenie nie pozbawiało prawa do dopłaty. NSA w pełni podzielił stanowisko WSA, podkreślając, że ani ustawa, ani rozporządzenie nie przewidywały sankcji w postaci utraty prawa do dopłaty za nieterminowe uiszczenie opłat. Sąd zaznaczył, że sankcje za nieuiszczenie opłat w terminie zostały wprowadzone dopiero późniejszą nowelizacją ustawy. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną Agencji Rynku Rolnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, uchybienie terminowi płatności opłat cukrowych nie pozbawia producenta prawa do uzyskania dopłaty do eksportu cukru, jeśli spełnione są pozostałe warunki ustawowe.

Uzasadnienie

Terminy płatności opłat cukrowych mają charakter proceduralny, a nie materialnoprawny. Ustawa i rozporządzenie nie przewidywały sankcji w postaci utraty prawa do dopłaty za nieterminowe uiszczenie opłat. Sankcje wprowadzono dopiero późniejszą nowelizacją.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.o.r.c. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru

Producenci cukru mogą uzyskać dopłaty do eksportu cukru B, izoglukozy B, syropu inulinowego B.

u.o.r.c. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru

Producenci cukru są zobowiązani do wnoszenia opłat cukrowych.

Pomocnicze

u.o.r.c. art. 17 § 2

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru

Środki pochodzące z opłat cukrowych przeznaczone są w całości na dopłaty do eksportu.

u.o.r.c. art. 17 § 6

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru

Upoważnienie Ministra do określenia trybu i terminów pobierania opłat cukrowych.

rozp. MRiRW art. 4 § 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie trybu i terminów pobierania opłat cukrowych

Termin płatności raty zaliczkowej opłat cukrowych.

rozp. MRiRW art. 4 § 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie trybu i terminów pobierania opłat cukrowych

Termin płatności raty końcowej opłat cukrowych.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznawania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania NSA.

p.p.s.a. art. 204 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Terminy płatności opłat cukrowych mają charakter proceduralny, a nie materialnoprawny. Uchybienie terminowi płatności opłat cukrowych nie pozbawia prawa do dopłaty do eksportu cukru. Agencja Rynku Rolnego była jedynie administratorem środków, a nie organem decydującym o przyznaniu dopłaty. Ustawa i rozporządzenie nie przewidywały sankcji w postaci utraty prawa do dopłaty za nieterminowe uiszczenie opłat.

Odrzucone argumenty

Terminy płatności opłat cukrowych są materialnoprawne i ich przekroczenie pozbawia prawa do dopłaty. Wolą ustawodawcy było powiązanie obowiązku wnoszenia opłat cukrowych z uprawnieniem do uzyskania dopłaty. Prawo do dopłaty zależy od uiszczenia opłaty cukrowej.

Godne uwagi sformułowania

terminy te mają charakter proceduralny, nie zaś materialnoprawny Agencja Rynku Rolnego pełniła jedynie funkcję administratora środków nie można uznać tych terminów za terminy zawite, po upływie których następowało wygaśnięcie prawa do dopłaty, bowiem kwestia ta wymaga wyraźnego uregulowania ustawowego

Skład orzekający

Małgorzata Stahl

przewodniczący sprawozdawca

Maria Czapska - Górnikiewicz

członek

Tomasz Zbrojewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru prawnego terminów płatności w kontekście uprawnień administracyjnych i finansowych, rola organów administracji jako administratorów środków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej regulacji rynku cukru obowiązującej w danym okresie. Nowelizacje mogły zmienić stan prawny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna interpretacja przepisów dotyczących terminów i uprawnień, zwłaszcza gdy w grę wchodzą środki publiczne i opłaty. Pokazuje też ewolucję prawa i rolę sądów administracyjnych.

Uchybiłeś terminowi płatności? Nadal możesz dostać dopłatę! NSA rozstrzyga w sprawie rynku cukru.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 830/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Stahl /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Czapska - Górnikiewicz
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 591/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-02-02
Skarżony organ
Prezes Agencji Rynku Rolnego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 98 poz 473
art. 17 ust. 6
Ustawa z dnia 26 sierpnia 1994 r. o regulacji rynku cukru i przekształceniach własnościowych w przemyśle cukrowniczym.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl ( spr. ), Sędziowie NSA Maria Czapska – Górnikiewicz, Tomasz Zbrojewski, Protokolant Krzysztof Tkacz, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Agencji Rynku Rolnego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 591/04 w sprawie ze skargi Cukrowni "R." SA z/s w R. na czynności Prezesa Agencji Rynku Rolnego w przedmiocie odmowy przyznania dopłaty do eksportu cukru oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zastępca Prezesa Agencji Rynku Rolnego pismami z dnia 30 września 2003 r., nr [...] i 12 grudnia 2003 r.nr [...] poinformował Cukrownię R. S.A. w R., iż nie przysługuje jej dopłata z tytułu eksportu łącznie 509000 ton cukru. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą odmowy udzielenia dopłaty jest uregulowanie zawarte w pkt. 12 i 27 "Zasad dokonywania dopłat do eksportu cukru B / izoglukozy B/ realizowanymi w roku rozliczeniowym 2002/2003" (zwanych dalej Zasadami), stanowiące, iż producent cukru ubiegający się o dopłatę do wyeksportowanego cukru B musi wnieść opłaty w terminach określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie trybu i terminów pobierania opłat cukrowych (Dz. U. Nr 153 poz. 1770), co w wypadku skarżącego nie miało miejsca. W uzasadnieniu organ zauważył ponadto, że stosownie do treści art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru (Dz. U. Nr 76 poz. 810 ze zm.) na dopłaty przeznaczane są tylko i wyłącznie środki pochodzące z opłat wnoszonych przez producentów cukru, nie zaś środki pochodzące z budżetu. W konsekwencji Agencja Rynku Rolnego pełni jedynie funkcję administratora tych środków. Jej zdaniem gramatyczna wykładnia art. 16 ustawy o regulacji rynku cukru prowadzi do wniosku, że fakt bycia producentem cukru sam przez się nie przesądza o obowiązku wypłacenia dopłaty przez Agencję. Aby uruchomienie dopłat było możliwe w Agencji Rynku Rolnego zostały opracowane "Zasady dokonywania dopłat do eksportu cukru białego B / izoglukozy B/ realizowanych w roku rozliczeniowym 2002/2003". Treść tych Zasad była konsultowana z Ministrem i Zasady te są spójne z przepisami obowiązującego prawa i uwzględniają interes producentów cukru, którzy wywiązują się ze swych zobowiązań. Dodatkowo w uzasadnieniu pisma stwierdzono, że sposób rozdziału środków w roku rozliczeniowym 2002/2003 został zaakceptowany przez Komisję Porozumiewawczą do Spraw Cukru, która w uchwale z dnia 14 października 2003 r. pozytywnie zaopiniowała przedłożone sprawozdanie.
W złożonej na tę odpowiedź, potraktowaną jako ostateczna decyzja Prezesa Agencji, skardze Cukrownia wnosząc o bezskuteczność czynności Agencji i uznanie uprawnienia do dopłaty, zakwestionowała upoważnienie Agencji do określania norm dotyczących warunków oraz zasad udzielania dopłat, które to normy w rozpoznawanej sprawie przyjęły formę pod nazwą" Zasady dokonywania dopłat do eksportu cukru białego B/izoglukozy B/ realizowanych w roku rozliczeniowym 2002/2003" .Nie może stanowić podstawy prawnej decyzji akt prawodawczy wydany na podstawie przepisu mającego charakter ogólnej normy kompetencyjnej i nie mający charakteru aktu powszechnie obowiązującego.
W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Rynku Rolnego wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z dnia 2 lutego 2005 r sygn. akt VI SA/Wa 591/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził bezskuteczność czynności Prezesa Agencji Rynku Rolnego objętej pismami z dnia 30 września 2003r. oraz z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie nie udzielenia Cukrowni " R." S. A. w R. dopłaty do eksportu cukru B w roku rozliczeniowym 2002/2003. Ponadto Sąd uznał uprawnienie Cukrowni "R." S.A. w R. do uzyskania dopłaty do eksportu cukru B w roku rozliczeniowym 2002/2003, zasądził od Prezesa Agencji Rynku Rolnego na rzecz Cukrowni "R." S.A. w R. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, iż istota sprawy sprowadza się w głównej mierze do ustalenia charakteru uprawnień do uzyskania dopłaty do eksportu cukru. W tym zakresie obowiązująca w roku rozliczeniowym 2002/2003 ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru (Dz. U. Nr 27, poz. 810 ze zm. - zwana dalej ustawą cukrową) w art. 16 ust. 1 przewidywała, że producenci cukru mogą uzyskać dopłaty do eksportu cukru B, izoglukozy B, syropu inulinowego B, a przetwórcy cukru do przerobu na cele niespożywcze. Ustęp 2 tego artykułu stanowił, że całkowita wartość dopłat, o których mowa w ust. 1 pokrywana jest z opłat cukrowych, o których mowa w art. 17 ust. 1, wpłacanych przez producentów cukru buraczanego, izoglukozy i syropu insulinowego (dalej -producenci cukru) do Agencji Rynku Rolnego. Z kolei art. 17 ust. 1 ustawy wprowadzał obowiązek wnoszenia przez producentów cukru opłat cukrowych w określonej wysokości, zaś zgodnie z ust. 2 zgromadzone w ten sposób środki, wpłacane do Agencji Rynku Rolnego na wydzielony rachunek, przeznaczone zostały w całości na dopłaty dla producentów cukru. Dodatkowo w art. 2 pkt. 16 ustawy cukrowej jako opłaty cukrowe określono opłaty od ilości wyprodukowanego cukru A i B, izoglukozy A i B oraz syropu inulinowego, wnoszone przez producentów cukru i przeznaczone na pokrycie kosztów dopłat do eksportu cukru B, izoglukozy B i syropu inulinowego B. Z kolei jako producenta cukru ustawa w art.2 ust. 3 określała przedsiębiorcę w rozumieniu, wówczas obowiązującej, ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej, będącego posiadaczem środków produkcji, umożliwiających wytworzenie cukru buraczanego. Jednocześnie przepisy art. 17 ust. 3 i 4 ustawy cukrowej przewidywały, że w zależności od sytuacji nie wykorzystania bądź odwrotnie przekroczenia zgromadzonych środków pochodzących z opłat cukrowych na dopłaty, nastąpi obniżenie opłat cukrowych w następnym roku rozliczeniowym lub ustali się i pobierze od producentów dodatkowe opłaty.
W konsekwencji WSA w Warszawie stwierdził, iż Agencja Rynku Rolnego była wówczas jedynie administratorem środków pochodzących z opłat cukrowych oraz, że środki te mogły być wykorzystane wyłącznie na dopłaty do eksportu cukru. Producent cukru, który w danym roku rozliczeniowym wyeksportował określoną ton ilość cukru (czyli był eksporterem w rozumieniu ustawy) i wniósł obowiązujące go opłaty cukrowe nabywał z mocy ustawy uprawnienie do uzyskania dopłaty. Rola Agencji Rynku Rolnego ograniczała się, zdaniem Sądu ,w tym zakresie jedynie do czynności materialno - technicznej, polegającej na dokonaniu obliczenia dopłaty w drodze pomnożenia ilości wyeksportowanych ton cukru przez wysokość dopłaty do 1 tony, ustalonej przez Ministra na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy cukrowej oraz przekazaniu tak wyliczonej kwoty z wydzielonego na ten cel rachunku na rachunek beneficjenta dopłaty. Natomiast producent cukru, który nie wyeksportował cukru w danym roku rozliczeniowym, lub nie wniósł opłaty cukrowej, nie nabył z mocy prawa uprawnienia do uzyskania dopłaty do eksportu cukru. Sąd zauważył, że dopiero ustawa z dnia 21 maja 2003 r. o zmianie ustawy o regulacji rynku cukru (Dz. U. Nr 100, poz. 923) wprowadziła opłaty sankcyjne (art. 17 ust. 5 a ) i pozwoliła Prezesowi Agencji na egzekucję tych opłat (art. 17 ust. 5 b i 5 c), tj. nadała temu podmiotowi dalsze uprawnienia.
Sąd zauważył także, iż zarówno przepisy ustawy cukrowej, jak i przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie trybu i terminów pobierania opłat cukrowych nie przewidują żadnych sankcji w postaci utraty uprawnienia do uzyskania dopłaty na skutek przekroczenia terminu uiszczenia opłat. Wbrew twierdzeniom Agencji nie można uznać tych terminów za terminy zawite, po upływie których następowało wygaśnięcie prawa do dopłaty, bowiem kwestia ta wymaga wyraźnego uregulowania ustawowego.
W konsekwencji, według WSA obowiązujące wówczas przepisy nie przewidywały możliwości odmowy udzielenia dopłaty jeśli spełnione były łącznie następujące warunki;
- wnioskodawca był producentem cukru w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy cukrowej,
- wyeksportował określoną ilość cukru w danym roku rozliczeniowym (art. 16 ust. 3 pkt. 5 ustawy cukrowej),
- uiścił obowiązkowe opłaty cukrowe (art. 17 ustawy cukrowej). Strona skarżąca spełniła zaś w sprawie wszystkie te wymogi.
Odnosząc się z kolei do kwestii uprawnienia Prezesa Agencji Rynku Rolnego do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach związanych z dopłatami do eksportu cukru Sąd ustalił, iż brak było podstaw prawnych do takiego działania po stronie tego organu administracji publicznej.
Tym niemniej w wyniku przeprowadzonych rozważań uznano, że zaskarżone pisma Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia 30 września 2003 r. należy uznać za czynności w rozumieniu art. 3 § 2 ust. 4 p.p.s.a. Odmowy udzielenia skarżącemu dopłat do eksportu cukru sprowadzały się w istocie do zaniechania przekazania określonych kwot pieniężnych, (stanowiących iloczyn ilości ton wyeksportowanego cukru i kwoty dopłaty do 1 tony ustalonej przez Ministra) z rachunku bankowego Agencji na rachunek bankowy Cukrowni i były to rozstrzygnięcia władcze organu w indywidualnej sprawie, dotyczącej uprawnienia (uzyskania dopłat), wynikającego z przepisów prawa - w tym wypadku ustawy cukrowej.
Powyższy wyrok zaskarżył w całości Prezes Agencji Rynku Rolnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, iż WSA w Warszawie naruszył przepis prawa materialnego, polegający na błędnej wykładni § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie trybu oraz terminów pobierania opłat cukrowych (Dz. U. Nr 153, poz. 1770) w zw. z art. 17 ust. 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru (Dz. U. Nr 76, poz. 810 ze zm.) wskutek uznania, że termin przewidziany do uiszczenia przez producentów cukru raty zaliczkowej i końcowej opłat cukrowych nie jest terminem materialnoprawnym, od którego zależy uprawnienie producenta cukru do dopłaty do eksportu cukru B. Wskazał, iż prawo do otrzymania dopłaty do eksportu cukru B wynika z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru (Dz. U. Nr 76, poz. 810 ze zm.). Ustawodawca stwierdził, iż "producenci cukru mogą uzyskać dopłaty do eksportu cukru B (...)". Z przywołanej ustawy o regulacji rynku cukru wynika ponadto, że na dopłaty do eksportu cukru B przeznacza się w całości środki pochodzące z opłat cukrowych (art. 17 ust. 2). Natomiast opłaty cukrowe wnoszą producenci cukru dysponujący limitami produkcyjnymi (kwota A i B cukru). Jego zdaniem Sąd powinien uznać w niniejszej sprawie iż wolą ustawodawcy było powiązanie obowiązku wnoszenia opłat cukrowych z uprawnieniem do uzyskania dopłaty do eksportu cukru B. Organ wyraził przy tym swoje przekonanie, iż taki mechanizm stanowiłby o sensie dopłat do eksportu w ogóle. Prezes Agencji Rynku Rolnego w ramach realizacji tego mechanizmu dzieli tylko to co wpłynie na wyodrębniony rachunek Agencji z tytułu opłat cukrowych i to od tych podmiotów, które mogą ubiegać się następnie o dopłaty do eksportu.
Ponadto zdaniem Skarżącego istota sprawy polega na błędnej ocenie przez WSA w Warszawie charakteru prawnego terminu z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia MRiRW w sprawie trybu oraz terminów pobierania opłat cukrowych, a mianowicie wskazania, iż jest to termin procesowy, nie zaś materialnoprawny, którego naruszenie pozbawia stronę uprawnienia do uzyskania dopłaty. Podkreślił, iż artykuł 16 ust. 1 ustawy o regulacji rynku cukru stanowi, że producenci cukru mogą uzyskać dopłaty do eksportu cukru B. Użycie wyrażenia "mogą uzyskać dopłaty" wskazuje zatem jednoznacznie, że wolą ustawodawcy było uzależnienie tego uprawnienia od spełnienia określonych warunków. Nie wystarczy być producentem cukru i wyeksportować cukier, by nabyć prawo do dopłaty. Dalej, w art. 17 ust. 1 wyartykułowany jest obowiązek producentów cukru do wniesienia opłaty cukrowej. Zestawienie tego przepisu z postanowieniami art. 17 ust. 2, który mówi, że "środki pochodzące z opłat przeznacza się w całości na dopłaty, o których mowa w art. 16 ust. 1" prowadzi do wniosku, że prawo do dopłaty zależy od uiszczenia tej opłaty cukrowej. O tym natomiast jaka to ma być opłata, tj. w jakiej wysokości i kiedy musi być wpłacona, ustawodawca rozstrzygnął w trybie rozporządzenia, do wydania którego upoważnił ministra właściwego do spraw rynków rolnych. Tym samym przedstawiony w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pogląd prawny Prezes Agencji uznał za błędny i w konsekwencji wniósł o:
1. - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i o merytoryczne rozpatrzenie sprawy,
- zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm
przepisanych, ewentualnie o
2. - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Cukrownia "R." S. A. wniosła o jej oddalenie oraz o zasadzenie kosztów zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie według norm przepisanych. W uzasadnieniu podkreślono, iż zdaniem strony postępowania terminy określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20.12.2001 r. w sprawie trybu i terminów pobierania opłat cukrowych (Dz. U. Nr 153 poz. 1770 ) mają charakter proceduralny, nie zaś materialny, jak chce tego Prezes Agencji. Wskazano, iż zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego "terminy materialne to takie, które są elementem jakiegoś prawa (uprawnienia)". Tymczasem w sprawie dopłat z tytułu eksportu cukru uprawnienie do ich otrzymania przysługuje producentom cukru niezależnie od tego, czy wpłacili w terminie tzw. opłatę cukrową, czy też nie. W tej sytuacji, podjęta przez organ próba uzależnienia na podstawie art. 16 ustawy cukrowej uprawnień producentów cukru do dopłat z tytułu eksportu od terminowego opłacenia opłaty cukrowej jest w ocenie Cukrowni bezzasadna. Dodatkowo za procesowym, a nie materialnoprawnym charakterem terminów przemawia jej zdaniem także fakt, iż nowelizacją ustawy cukrowej z dnia 21 maja 2003 r. ustawodawca nałożył obowiązek uiszczenia opłat sanacyjnych na producentów cukru, którzy nie uiścili w terminie opłat cukrowych, niezależnie od obowiązku wpłacenia przez nich również zaległych opłat cukrowych. Gdyby zatem termin do uiszczenia opłat cukrowych był terminem materialnoprawnym, którego upływ powodowałby wygaśnięcie obowiązku zapłaty opłat cukrowych ustawodawca nie zobowiązywałby producentów do ich zapłaty po tym terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Należy podkreślić przede wszystkim, iż zgodnie z art.183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ DzU Nr 153, poz.1270 ze zm. powoływanej dalej jako ppsa/ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej , biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
Na podstawie art.183§2 ppsa nieważność taka zachodzi:
1. jeżeli droga sądowa była niedopuszczalna,
2. jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej , organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany,
3. jeżeli w tej samej sprawie toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym albo jeżeli sprawa taka została już prawomocnie osądzona,
4. jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznawaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy ,
5. jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw,
6. jeżeli wojewódzki sąd administracyjny orzekł w sprawie , w której jest właściwy Naczelny Sąd Administracyjny.
W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się jakiejkolwiek z przyczyn nieważności, stąd rozpatrywał ją jedynie w granicach skargi kasacyjnej. Stwierdził przy tym, iż skarga ta nie ma uzasadnionych podstaw. Nie podzielił bowiem stanowiska skarżącego co do charakteru prawnego terminu wynikającego z §4 ust.1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001r w sprawie trybu oraz terminów pobierania opłat cukrowych/ DzU Nr 153, poz, 1770 / w zw. z art. 17 ust. 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r o regulacji rynku cukru /DzU Nr 76 poz. 810 ze zm/ uznając , iż termin ten nie był terminem materialnoprawnym, od którego zależało uprawnienie producenta cukru do dopłaty do eksportu cukru B.
Termin prawa materialnego , jak wskazano w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 1998 r sygn. akt II S.A. 1252/97, ogranicza bowiem w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych , a jego skuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Takiego skutku w świetle obowiązujących przepisów nie wywoływało natomiast przekroczenie terminu uiszczenia opłat cukrowych.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, ,iż prawo do dopłat cukrowych wynikało z art.16 ust.1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r o regulacji rynku cukru . Zgodnie z nim producenci mogli uzyskać dopłaty do eksportu cukru B, izoglukozy B, syropu inulinowego B , a przetwórcy cukru do przerobu cukru na cele niespożywcze. Na podstawie ust.2 całkowita wartość dopłat , o których mowa w ust.1 pokrywana była z opłat cukrowych, o których mowa w art.17 ust.1 , wpłacanych przez producentów cukru buraczanego, izoglukozy i syropu inulinowego do Agencji Rynku Rolnego.
Obowiązek uiszczenia opłat cukrowych wynikał natomiast z art.17ust.1 ustawy. Zgodnie z nim producenci cukru , izoglukozy lub syropu inulinowego zobowiązani zostali do wniesienia do Agencji Rynku Rolnego opłat cukrowych w określonej wysokości, przy czym w art.17 ust.6 upoważniono Ministra właściwego do spraw rynków rolnych ........ do określenia w drodze rozporządzenia trybu oraz terminów pobierania opłat cukrowych , uwzględniając zabezpieczenie prawa eksporterów do całkowitej wartości dopłat do eksportu cukru B, izoglukozy B, syropu inulinowego oraz przetwórców cukru do przerobu cukru na cele niespożywcze.
Przedmiotowe rozporządzenie przewidywało w §1 wpłacanie opłat cukrowych w dwóch ratach: zaliczkowej i końcowej oraz określało wysokość tych rat. Zgodnie z §4 ust.1 rozporządzenia ratę zaliczkową opłat cukrowych, o której mowa w §1 ust.2 wpłacało się do dnia 31 grudnia danego roku rozliczeniowego. Na podstawie zaś ust.2 ratę końcową opłat cukrowych o której mowa w §1 ust.3 wpłacało się w odniesieniu do cukru A i B w terminie do dnia 30 kwietnia danego roku rozliczeniowego a w odniesieniu do izoglukozy A i B w terminie 15 dni od zakończenia danego roku rozliczeniowego.
Analiza przedmiotowych przepisów wskazuje, iż termin określony w §4 ust. 1 i 2 przedmiotowego rozporządzenia miał jedynie charakter terminu określającego wymagalność obowiązku ponoszenia opłat cukrowych, o których mowa w art.17 ustawy. Nie mógł on natomiast wpływać na wymagalność innego prawa, mianowicie prawa do dopłat cukrowych, wynikających z art.16 ustawy. Jak wynika bowiem z powoływanych przepisów prawa te i obowiązki były tylko o tyle zależne, iż wspomniane dopłaty pokrywano z opłat cukrowych wpłacanych na określony rachunek. Nie oznaczało to natomiast uzależnienia uzyskania dopłaty wynikającej z art.16 ustawy od wpłacenia przez producenta w określonym terminie opłaty, przewidzianej w art.17 ustawy. Takiego warunku czy sankcji nie przewidywała ani ustawa ani rozporządzenie. Zarówno art. 16 jak i 17 ustawy nie wiązały bowiem uprawnienia do dopłat z terminowym uiszczeniem opłat . Stąd nie można przyjąć, iż spełnienie obowiązku wpłacenia opłat w określonym terminie było elementem konstrukcyjnym uprawnienia do dopłat cukrowych. Również powoływane rozporządzenie, określając terminy wykonania obowiązku opłat, nie przewidywało w tym zakresie żadnych sankcji. Należy zresztą podkreślić, iż przedmiotowe rozporządzenie nie mogło wpływać na ukształtowanie prawa do dopłat wynikającego z ustawy, z uwagi na brak w tym zakresie upoważnienia ustawowego.
Sankcję za nieuiszczenie opłat cukrowych w terminie wprowadzono zresztą dopiero w art.1 pkt 5d ustawy z dnia 21 maja 2003r o zmianie ustawy o regulacji rynku cukru /DzU Nr 100 ,poz.923/ określając w art. 5a ustawy o regulacji rynku cukru ,iż producenci... którzy nie uiścili do Agencji Rynku Rolnego opłat cukrowych o których mowa w ust.1 są obowiązani do wniesienia wraz z tymi opłatami cukrowymi opłat sankcyjnych w wysokości 100 % należnej opłaty cukrowej, a także przewidując wydawanie w tym zakresie na podstawie art.17 ust.5b decyzji administracyjnych i stosowania , zgodnie z ust.5c przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji .
Stąd Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art.184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /DzU Nr 153, poz.1270 ze zm./
O kosztach orzeczono na podstawie art.204 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI