II OSK 83/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo uchylił decyzję GINB wydaną w trybie autokontroli, gdyż organ nie ustalił legitymacji procesowej skarżących.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA, który uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) wydaną w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.). WSA uznał, że GINB, stosując autokontrolę, powinien był najpierw zbadać, czy skarżący M. i D. M. mieli interes prawny do wniesienia skargi, czego nie uczynił, mimo że wcześniej Wojewoda odmówił im statusu strony. NSA oddalił skargę kasacyjną, zgadzając się z WSA co do zasady, że organ stosujący autokontrolę musi zbadać legitymację procesową skarżącego, ale wskazał, że w tej konkretnej sprawie brak było podstaw do umorzenia postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), która została wydana w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). WSA uznał, że GINB, stosując instytucję autokontroli, miał obowiązek najpierw ustalić, czy skarżący M. i D. M. posiadają interes prawny do wniesienia skargi, co jest warunkiem skorzystania z tej procedury. Sąd I instancji podkreślił, że wcześniej Wojewoda Mazowiecki odmówił małżonkom M. statusu strony w postępowaniu nadzorczym dotyczącym tej samej decyzji, co budziło wątpliwości co do ich legitymacji. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA. NSA zważył, że WSA prawidłowo uchylił decyzję GINB, ponieważ organ stosujący autokontrolę musi zbadać legitymację procesową skarżącego. NSA uznał, że choć pogląd skarżącego kasacyjnie co do zasady jest słuszny, to w okolicznościach tej sprawy uznanie przez organ odwoławczy, że skarżący mają przymiot strony, budzi wątpliwości, których organ nie usunął w uzasadnieniu. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne, w tym zarzut naruszenia przepisów dotyczących odrzucenia skargi z powodu toczącego się postępowania, wskazując, że postępowanie przed WSA w tej sprawie się nie toczyło, a przedmiot sprawy nie był tożsamy z innymi potencjalnymi skargami.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ stosujący autokontrolę ma obowiązek ustalić, czy skarżący ma interes prawny do skutecznego wniesienia skargi. Tylko w przypadku pozytywnej odpowiedzi i uznania żądań skargi za zasadne, organ może skorzystać z art. 54 § 3 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd I instancji uchylił decyzję GINB wydaną w trybie autokontroli, uznając, że organ nie zbadał legitymacji procesowej skarżących M. i D. M., mimo że wcześniej Wojewoda odmówił im statusu strony. NSA potwierdził, że badanie legitymacji jest konieczne, a organ nie może pominąć tej kwestii, zwłaszcza gdy istnieją wątpliwości co do posiadania przymiotu strony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (24)
Główne
p.p.s.a. art. 54 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis ten daje organowi administracji możliwość dokonania autokontroli aktu, który został zaskarżony do sądu administracyjnego. Warunkiem skorzystania z tej możliwości jest uwzględnienie skargi w całości.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzekania przez NSA.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 50 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi (każdy, kto ma w tym interes prawny).
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki uwzględnienia skargi przez sąd (uchylenie decyzji).
p.p.s.a. art. 161 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przypadki umorzenia postępowania sądowego (np. gdy stało się ono bezprzedmiotowe).
p.p.s.a. art. 58 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przypadki odrzucenia skargi (np. gdy sprawa jest w toku lub została już prawomocnie osądzona).
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA (w granicach skargi kasacyjnej).
k.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.
k.p.a. art. 157
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki umorzenia postępowania.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo budowlane art. 28 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Określa krąg stron w postępowaniu budowlanym.
Prawo budowlane art. 37 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 51 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Konstytucja RP art. 175 § ust.1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA prawidłowo uchylił decyzję GINB, ponieważ organ stosujący autokontrolę musi zbadać legitymację procesową skarżącego. Organ stosujący autokontrolę nie może pominąć kwestii interesu prawnego skarżącego, zwłaszcza gdy istnieją wątpliwości co do jego przymiotu strony.
Odrzucone argumenty
Sąd I instancji wadliwie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i nieprawidłowo zinterpretował art. 54 § 3, art. 50 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a., odmawiając oceny, że skarżący małż. M. byli uprawnieni do wniesienia skargi. Skarga powinna być odrzucona na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ sprawa ze skargi małżonków M. jest w toku między tymi samymi stronami.
Godne uwagi sformułowania
warunkiem, jaki winien organ spełnić przy wydawaniu aktu w ramach autokontroli, to uwzględnienie skargi w całości. organ, który uwzględniając skargę w trybie autokontroli, tym samym uznał legitymację skarżących tj. uznał, że mają w sprawie przymiot strony. organ był zobowiązany wyjaśnić, czy małż. M. posiadają przymiot strony w postępowaniu administracyjnym.
Skład orzekający
Anna Żak
sprawozdawca
Krystyna Borkowska
sędzia
Maria Czapska - Górnikiewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących autokontroli organu administracji (art. 54 § 3 p.p.s.a.) oraz konieczność badania legitymacji procesowej skarżącego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ administracji stosuje autokontrolę po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego - autokontroli organów administracji i konieczności badania legitymacji procesowej, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej.
“Autokontrola organu: czy zawsze musi badać legitymację skarżącego?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 83/09 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2010-04-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2009-01-13 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Żak /sprawozdawca/ Krystyna Borkowska Maria Czapska - Górnikiewicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane VII SA/Wa 77/08 - Wyrok WSA w Warszawie z 2008-09-30 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 54 par. 3, art. 58 par. 1 pkt 4, art. 109, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska- Górnikiewicz Sędziowie sędzia NSA Krystyna Borkowska sędzia del. NSA Anna Żak (spr.) Protokolant Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. i D. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 77/08 w sprawie ze skargi K. Sp. z o.o. w W. oraz J. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2007 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie II OSK 83/09 UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 września 2008r. w sprawie VII SA/Wa 77/08, po rozpoznaniu skarg [...] Sp. z o.o. w W. oraz J. S., uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2007r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd wskazał, że Wojewoda Mazowiecki decyzją nr [...] wydaną dnia [...] kwietnia 2007r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 1, art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził z urzędu nieważność decyzji z dnia [...] listopada 2004r. wydaną przez Starostę Piaseczyńskiego o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu J. S. pozwolenia na budowę - dokończenie budowy budynku jednorodzinnego na działce nr [...] we wsi M.. Organ wyjaśnił, że w dacie wydania w/w decyzji w/w decyzji pozwoleniu na budowę - dom, którego ona dotyczyła był wykonany w stanie surowym otwartym. Organ podniósł, że roboty budowlane były prowadzone przez inwestora na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] lipca 1999r. której nieważność stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 maja 2004r.Inwestycja prowadzona przez J. S. nie była więc samowolą budowlaną, ale dla jej dokończenia inwestor winien uzyskać pozwolenie na wznowienie robót wydane przez powiatowy organ nadzoru budowlanego. Wobec tego, ponieważ inwestor złożył wniosek o pozwolenie na dokończenie robót budowlanych w sytuacji, gdy roboty te były już zaawansowane, starosta winien przekazać wniosek do rozpatrzenia organowi nadzoru budowlanego. W tej sytuacji decyzja Starosty Piaseczyńskiego dotknięta jest wadą z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Po rozpatrzeniu odwołania J. S., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r. uchylił zaskarżoną decyzję i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] listopada 2004r. Wyjaśnił, że kwestionowana decyzja nie jest dotknięta wadą z art. 156 § 1 k.p.a gdyż stosownie do treści art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane na dzień podjęcia weryfikowanej decyzji rozpoczęcie albo wznowienie budowy mogło nastąpić po wydaniu nowej decyzji o pozwoleniu na budowę, o której mowa w art. 28, albo decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych o której mowa w art. 51 ust. 3 ustawy. Wobec powyższego zdaniem organu właściwym do wydania przedmiotowej decyzji był Starosta Piaseczyński. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli M. i D. M. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie art. 138 § 1 pkt 2, art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie oceny zgodności inwestycji na działce [...] z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, oraz błędne oparcie rozstrzygnięcia o przepis art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego w jego brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji w postępowaniu nadzorczym, a nie uwzględnienie treści tego przepisu z daty wydania kwestionowanej decyzji. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak [...] wydaną dnia [...] października 2007r. na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2007r. i utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2007r. Organ, powołując się na treść miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stwierdził, że zarzuty podniesione w skardze D. i M. M. są zasadne, ponieważ decyzja Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] listopada 2004r. zapadła w sprzeczności z ustaleniami tego planu, obowiązującego w dacie jej wydania. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli Spółka z.o.o. "[...] Polska" i J. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. J. S. zarzucił organowi naruszenie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny w związku z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji braku skargi uprawnionego podmiotu, co uniemożliwia zastosowanie trybu samokontroli wydanej przez organ decyzji, naruszenie art. 15 k.p.a. oraz przepisów regulujących właściwość organów poprzez oparcie rozstrzygnięcia na odmiennych od podanych w uzasadnieniu decyzji organu \ instancji okolicznościach faktycznych, rażące naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niewskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, rażące naruszenie art. 73 § 1 k.p.a. oraz art. 9, 10, 11 k.p.a. poprzez uporczywe uniemożliwianie stronie zapoznania się z aktami sprawy. Podniesiono, że postępowanie nadzorcze w niniejszej sprawie zostało wszczęte początkowo na skutek wniosku M. i D. M. lecz następnie Wojewoda Mazowiecki decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2007r. umorzył wszczęte postępowanie uzasadniając rozstrzygnięcie brakiem przymiotu strony po stronie wnioskodawców i wszczął postępowanie z urzędu. W tej sytuacji organ odwoławczy uchylając swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2007r. uwzględnił skargę osób którym odmówiono prawomocnie przymiotu strony. Zdaniem skarżącego skoro wnoszący skargę M. i D. M. nie mają przymiotu strony w postępowaniu nadzorczym, to wniesienie przez nich skargi skutkuje brakiem skargi uprawnionego podmiotu, w związku z czym organ nie mógł korzystać z przepisu art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi umożliwiającej samokontrolę wydanej decyzji. "[...] Polska" Sp. z o.o. zarzuciła organowi nadto naruszenie art. 156 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za uzasadnioną i uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że została wydana z naruszeniem art. 7, 77 kpa w zw. z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołując treść art. 54 § 3 w/w ustawy Sąd wskazał, że przepis ten stanowi samodzielne upoważnienie organu administracji publicznej do weryfikacji własnego rozstrzygnięcia, a warunkiem skorzystania z uprawnień do samokontroli jest uwzględnienie skargi w całości, a więc uznanie za uzasadnione zarówno zarzutów i wniosków skargi jak i wskazanej w niej podstawy prawnej, co znaczy, że podejmując rozstrzygnięcie w tym trybie organ jest związany treścią żądania skarżącego i nie ma możliwości wybiórczego uwzględnienia skargi. Jeżeli organ nie podziela niektórych zarzutów, kwestionuje przedstawioną w skardze podstawę lub ocenę prawną naruszeń, to nie może wydać rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 50 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2004r. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy kto ma w tym interes prawny, oraz prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, a więc osobą, która ma uprawnienie do skutecznego wniesienia skargi jest ten kto wykaże, że istnieje związek między strefą jego indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem lub czynnością czyli ten kto działa bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienia z nałożonego obowiązku. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji uznał, że po wpłynięciu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję z dnia [...] sierpnia 2007r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego chcąc skorzystać z instytucji autokontroli przewidzianej w art. 54 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi miał obowiązek ustalić, czy wnoszący skargę M. i D. M. mają interes prawny w rozumieniu powoływanego art. 50 do skutecznego jej wniesienia, gdyż tylko w przypadku skutecznej prawnie skargi organ może skorzystać z uprawnienia określonego w art. 54 § 3 ustawy. Organ nie wypełnił tego obowiązku, co jest istotne tym bardziej, że Wojewoda Mazowiecki na etapie wniosku małż. M. uznał, że nie mają oni interesu prawnego do wszczęcia postępowania nadzorczego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c uchylił zaskarżoną decyzję. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli M. i D. M.. Zaskarżając wyrok w całości zarzucili: - naruszenie: prawa procesowego tj. art. 175 ust.1 Konstytucji R.P, art. 145 §1 ust.1 pkt lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wadliwe zastosowanie i art. 54 § 3 ustawy oraz art. 50 §1 i 134 § 1 tej ustawy poprzez nieprawidłową wykładnię, a tych dwóch ostatnich przepisów poprzez odmowę zastosowania, co przejawiało się odmową dokonania oceny, że skarżący małż. M. byli uprawnieni do wniesienia skargi do Sądu Administracyjnego, w sytuacji gdy organ administracji publicznej doręczył im swoje orzeczenia wydane w II instancji, a tym samym uznał za stronę postępowania, - naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 i 58 § 1 pkt 4 w/w ustawy poprzez pominięcie, że sprawa ze skargi małżonków M. jest w toku między tymi samymi stronami i skarga w sprawie niniejszej powinna być odrzucona. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że Sąd I instancji nieprawidłowo uznał, że organ administracji publicznej uwzględniając skargę powinien dokonać oceny czy wnoszący skargę, w wyniku której uchylono niekorzystne dla skarżących decyzję, mają legitymację do wniesienia skargi, ponieważ organ takiej oceny dokonał po pierwsze doręczając skarżącym postanowienia II instancji, na które mogli oni wnieść skargę, po drugie z tej przyczyny, że organ uwzględniając skargę i wydając orzeczenie w trybie "samokontroli" z mocy tej decyzji uznał legitymację skarżących. Na mocy wskazanych w art. 54 § 3, art. 50 § 1 i art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd miał obowiązek samodzielnie dokonać takiej oceny. Odmowa dokonania takiej oceny jest unikiem, który można rozpatrywać jako naruszenie prawa do sądu. Ponadto postępowanie z tej skargi nigdy nie zostało umorzone wbrew art. 161 §1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tym samym sprawa sądowoadministracyjna jest w toku w warunkach wskazanych w art 58 § 1 w/w ustawy. Obowiązek umorzenie postępowania sądowo - administracyjnego w razie wydania orzeczenia w ramach samokontroli potwierdza stanowisko piśmiennictwa Nie mógł więc w tych warunkach orzekać Sąd w sprawie ze skargi na orzeczenie wydane w trybie samokontroli, gdy skarga na postanowienie, które te ostatnie uchylało nie została prawomocnie zakończona. W istocie jest to ciągle ta sama sprawa sądowoadmistracyjna z obu wniesionych w sprawie skarg. Błędne jest też zapatrywanie Sądu I instancji, że odmienna ocena prawna niż zawarta w skardze na decyzję uchylaną w trybie samokontroli wyklucza uchylenie w ramach art. 54 § 3 p.p.s.a. Zapatrywanie to pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem literatury, gdzie wskazuje się że organ administracji dokonuje " autokontroli zaskarżonej decyzji niejako w zastępstwie sądu administracyjnego", a wiec w zakresie zgodności z prawem . Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 cytowanej wyżej ustawy, tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Oceniając we wskazanych granicach wniesioną skargę kasacyjną stwierdzić należy, że stawiane w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Skarga kasacyjna została w pierwszej kolejności oparta na zarzucie naruszenia przez Sąd I instancji art. 175 ust.1 Konstytucji RP, art.145 par.1 ust.1 pkt.c poprzez wadliwe zastosowanie, art.54 § 3 p.p.s.a przez nieprawidłową wykładnię oraz naruszeniu art. 50 § 1 i art.134 § 1 p.p.s.a przez odmowę ich zastosowania. Stosownie do brzmienia art.54 § 3 p.p.s.a "organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy". Przepis ten daje organowi administracji możliwość dokonania autokontroli aktu, który został zaskarżony do sądu administracyjnego. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych a także doktrynie warunkiem, jaki winien organ spełnić przy wydawaniu aktu w ramach autokontroli, to uwzględnienie skargi w całości. Uchylając decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydaną w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż wydana ona zostało z naruszeniem wymienionego wyżej przepisu oraz przepisu art. 50 p.p.s.a., ponieważ organ rozpoznając skargę małż. M. miał obowiązek ustalić, czy wnoszący skargę mają interes prawny w rozumieniu art.50 p.p.s.a, gdyż tylko w tym przypadku organ mógł skorzystać z uprawnienia określonego w art. 54 § 3 p.p.s.a. Sąd I instancji podkreślił, że było to w sprawie istotne, ponieważ Wojewoda Mazowiecki rozpoznając wcześniej wniosek małż. M. o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji uznał, że nie mają oni interesu prawnego do wszczęcia tego postępowania. Pogląd ten zakwestionowany został przez wnoszącego skargę kasacyjną. Zdaniem autora skargi kasacyjnej organ uwzględniając skargę w trybie autokontroli, tym samym uznał legitymację skarżących tj. uznał, że mają w sprawie przymiot strony a Sąd I instancji miał obowiązek samodzielnie dokonać tej oceny. Jej odmowa jest naruszeniem prawa do sądu. Pogląd skarżącego kasacyjnie, co do zasady uznać należy za słuszny, jednak w okolicznościach tej sprawy, uznanie przez organ odwoławczy, że skarżący mają w przedmiotowej sprawie przymiot strony budzi wątpliwości, których organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie usunął, nie dokonując w tym przedmiocie żadnych ustaleń, co uniemożliwiło Sądowi I instancji dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji. Uprawnienia organu dokonującego autokontroli stanowią samodzielna podstawę postępowania prowadzonego przez organ w ramach tej procedury, jak również stosowania różnych form rozstrzygnięć uwzględniających skargę. Autokontrola zaskarżonej decyzji (postanowienia) przez organ administracji, który ją wydał stanowi nowe, samodzielne upoważnienie organu publicznej do weryfikacji własnej decyzji wiążące sie wyłącznie z zaskarżeniem tej decyzji do sądu administracyjnego( T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska, Postępowanie..., s.221). Podobne stanowisko zajmuje J.P Tarno (J.P.Tarno Postępowanie przed sądami administracyjnymi. Komentarz s.162 ). Przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. stanowi zatem samodzielną podstawę postępowania prowadzonego w ramach autokontroli. Jeśli wobec tego w ramach tej procedury organ administracji publicznej rozważa możliwość uwzględnienia skargi, to kryteria tej oceny powinny odpowiadać kryteriom stosowanym przez sąd administracyjny, czyli kontrola działalności administracyjnej powinna odbywać się wyłącznie pod względem jej zgodności z prawem (por. B.Dauter, B. Gruszczyński, A.Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz str.148) Tak więc, organ administracji publicznej wydając rozstrzygnięcie w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a, nie jest zwolniony od dokonania oceny, czy wnoszący skargę do sądu administracyjnego mają w sprawie przymiot strony. Tylko w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie i przy uznaniu żądań skargi za zasadne, organ może korzystać z regulacji zawartej w art. 54 § 3 p.p.s.a, w przeciwnym razie organ winien zrezygnować z wydania rozstrzygnięcia w trybie autokontroli i przekazać skargę do rozpoznania sądowi. Jak wyżej to zasygnalizowano, okoliczności niniejszej sprawy są tego rodzaju, że konieczne było odniesienie się przez organ, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2007r., dlaczego uznał, iż małż. M. mają w tej sprawie przymiot strony. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że w dniu 27 września 2006r. M. i D. małż. M. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2004r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej J. S. pozwolenia na dokończenie budowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] w M.. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2007r. Wojewoda Mazowiecki na podstawie art.105 § 1 k.p.a umorzył postępowanie wszczęte w/w wnioskiem stwierdzając w uzasadnieniu tej decyzji, iż małż. M. nie mają przymiotu strony w tym postępowaniu z uwagi na brak przesłanek z art. 28 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane tj. ich nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania "projektowanego obiektu". Równocześnie organ stwierdził, że konieczne jest wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji z dnia [...] listopada 2004r. W tej sytuacji zasadność rozpoznania w mniejszej sprawie w trybie art.54 § 3 p.p.s.a. skargi małż. M., którym wcześniej odmówiono przymiotu strony w postępowaniu dot, stwierdzenia nieważności tej samej decyzji z dnia [...] listopada 2004r zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, budzi uzasadnione wątpliwości. Wątpliwości tych nie mógł usunąć Sąd I instancji, ponieważ wymagałby to dokonania własnych ustaleń faktycznych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócono uwagę, że sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny jest kształtowany w oparciu o materiał faktyczny i dowodowy, który legł u podstaw wydania zaskarżonego aktu administracyjnego i znajduje się w nadesłanych przez organ aktach sprawy. Zadaniem sądu administracyjnego jest ustalenie, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym i znajdujący się w przedstawionych sądowi aktach sprawy materiał dowodowy jest pełny, czy został prawidłowo oceniony i czy jest wystarczający do wydania aktu administracyjnego. Słusznie zatem Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję wskazując, że aby skorzystać z instytucji autokontroli przewidzianej w art. 54 § 3 p.p.s.a organ powinien w niniejszej sprawie ustalić, czy wnoszący skargę M. i D. M. mają interes prawny do skutecznego jej wniesienia. Tak więc, organ był zobowiązany wyjaśnić, czy małż. M. posiadają przymiot strony w postępowaniu administracyjnym. Konsekwencją posiadania przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym jest posiadanie tego przymiotu w postępowaniu sądowoadministracyjnym ( o ile w międzyczasie nie zaszły zmiany powodujące utratę interesu prawnego) a tym samym wynikające z art.50 p.p.s.a uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Z powyższych względów za niezasadny uznać należy podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 175 ust.1 Konstytucji R.P, art. 145 §1 ust.1 pkt lit.c , art. 54 § 3 oraz art. 50 §1 i 134 § 1 p.p.s.a. Za nieuzasadniony uznać również należy zarzut naruszenia art. 161 § 1 pkt 3 i 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a poprzez pominięcie, że sprawa ze skargi małżonków M. jest w toku między tymi samymi stronami i skarga w niniejszej sprawie powinna być odrzucona. Zgodzić się należy z autorem skargi kasacyjnej, że jeśli aktem wydanym na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. organ uchyli zaskarżone rozstrzygnięcie, to zasadnym jest umorzenie przez Sąd I instancji postępowania sądowego, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w świetle którego sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe. Niewątpliwie postępowanie sądowe w sprawie ze skargi małż. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2007r. stałoby się bezprzedmiotowe, z uwagi na jej uchylenie w drodze autokontroli, ale jak wynika z informacji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie takie postępowanie przed tym sądem się nie toczy. Poza tym wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, niniejsza sprawa dotycząca kontroli decyzji wydanej na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. a więc decyzji z dnia [...] października 2007r, nie byłaby tożsama ze sprawą, której przedmiotem byłaby skarga małż. M. na decyzję z dnia [...] sierpnia 2007r. Przepis art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. obliguje sąd administracyjny do odrzucenia skargi tylko wówczas, gdy sprawa ze skargi na dany akt lub czynność wniesione przez skarżącego jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Autor skargi kasacyjnej nie zauważa, że przedmiotem w/w spraw byłoby rozpoznanie skargi na inne rozstrzygnięcie organu administracyjnego, czyli nie zachodziłaby tożsamość sprawy. W tej sytuacji nie ma podstaw do zastosowania art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Z powyższych względów, nie znajdując usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz.1270 z późn.zm.) orzekł jak w wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI