II OSK 827/05

II OSK 827/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Stahl /przewodniczący/
Maria Czapska - Górnikiewicz /sprawozdawca/
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
III SA/Wr 766/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2005-04-18
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1974 nr 14 poz 85
art.  15 ust 2
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl, Sędziowie NSA Maria Czapska – Górnikiewicz ( spr. ), Tomasz Zbrojewski, Protokolant Krzysztof Tkacz, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 kwietnia 2005 r. sygn. akt III SA/Wr 766/04 w sprawie ze skargi A. Ż. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] listopada 2004 r. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta
W. z dnia [...] marca 2004 r. orzekającą o wymeldowaniu A. Ż. z pobytu stałego w lokalu przy ul. R. we W.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż wydane w sprawie przez organy obu instancji decyzje uchybiają obowiązującemu prawu w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu, wobec braku ustaleń wymaganych art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984r. Nr 32, poz. 174 ze zm.) co stanowi naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 i art.. 80 k.p.a.
W przedmiotowej sprawie bezsporny jest fakt, że skarżąca opuściła lokal przy ul. R. we W. w sierpniu 2002 r. W toku postępowania administracyjnego nie ustalono natomiast w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, czy skarżąca opuściła sporny lokal dobrowolnie i czy opuszczenie to miało charakter trwały.
Sąd zwrócił uwagę na treść odwołania skarżącej wniesionego od decyzji Prezydenta W. z dnia [...].10. 2003 r. w którym podała, że może wskazać świadków, którzy potwierdzą, że kontaktowała się z byłym mężem celem powrotu do mieszkania. W konsekwencji organ odwoławczy uchylając decyzję wskazał, że zachodzi konieczność przesłuchania świadków, którzy mogliby potwierdzić lub zaprzeczyć informacjom uzyskanym od stron. Organ I instancji ponownie rozpoznający sprawę nie przesłuchał żadnych świadków i poprzestał na przesłuchaniu jedynie stron, a ustalając stan faktyczny oparł się tylko na argumentach przedstawionych przez K. Ż. pomijając i w żadnej mierze nie ustosunkowując się do argumentów i zarzutów przedstawionych przez A. Ż. W toku postępowania nie odniesiono się również do twierdzeń skarżącej, że opuściła sporny lokal pod wpływem przymusu ze strony byłego męża, po próbie samobójczej celem powrotu do zdrowia, a nie w zamiarze trwałego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Nie ustosunkowano się także do faktu wymiany zamków w drzwiach przez K. Ż. (co ustalono bezspornie) i w konsekwencji uniemożliwieniu byłej żonie powrotu do lokalu. Sąd pierwszej instancji zauważył, że jeżeli skarżąca opuściła sporny lokal i zamieszkała okresowo poza stałym miejscem pobytu rzeczywiście w wyniku takich właśnie działań ze strony jej byłego męża, to nie można mówić ani o dobrowolności, ani o trwałości zmiany miejsca pobytu.
Sąd zwrócił uwagę na to, iż organ przyznając, że K. Ż. zmienił zamki oraz że skarżąca podejmowała działania prawne nakierowane na przywrócenie jej posiadania, jednocześnie uznał dobrowolność opuszczenia, opierając się jedynie na fakcie odmowy wszczęcia postępowania przez prokuraturę i oddalenia powództwa o ochronę naruszonego posiadania, przyjmując bez żadnej podstawy prawnej, że tylko skuteczność działań pozwala na ustalenie, iż opuszczenie było dobrowolne. W orzecznictwie przyjęto, że potwierdzeniem faktu przymusowego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego musi być wykazanie poszukiwania przez osobę opuszczającą lokal ochrony prawnej (co uczyniła skarżąca), jednak co do zasady opowiedziano się za taką interpretacją wskazanej przesłanki, przy wykładni której należy brać pod uwagę przejaw woli osoby opuszczającej lokal, a nie następstwo działań faktycznych niezależnych od woli strony bądź nawet sprzecznych z wolą tej osoby (wyrok NSA z dnia 7.06.1991r., SA/Wr 302/91, ONSA 1991/3-4, poz. 65)
Ponadto Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na to, iż w sytuacji, gdy w sprawie występują sprzeczne interesy stron reprezentujących sprzeczne racje i argumenty, zadaniem organów administracyjnych jest wszechstronne przeanalizowanie tych racji i argumentów i podanie w rozstrzygnięciu jakie względy przemawiały za uznaniem jednych, a odrzuceniu drugich, dlaczego pewne argumenty zostały przedłożone nad inne, dlaczego niektóre dowody zostały uwzględnione, a innym odmówiono wiarygodności.
Mając powyższe okoliczności na względzie Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 lit. "a" i "c" oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku.
Skargę kasacyjną wniósł K. Ż. zaskarżając powyższy wyrok w całości i zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności przepisu art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) przez błędne przyjęcie przez Sąd Wojewódzki, że A. Ż. nie opuściła mieszkania przy ul R. dobrowolnie, podczas gdy zarówno z akt Sądu Okręgowego we W. przed którym toczyła się sprawa rozwodowa - sygn. akt [...] oraz z akt Sądu Rejonowego dla W. w sprawie o naruszenie posiadania jak również z akt Prokuratury Rejonowej dla W. jednoznacznie wynika, że A. Ż. przedmiotowy lokal mieszkalny opuściła dobrowolnie;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść orzeczenia, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 76 i art. 80 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że organ I instancji nie ustalił w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy.
Na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie od uczestniczki postępowania na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wniesionej kasacji skarżący stwierdził, iż wbrew stanowisku Sądu w przedmiotowej sprawie zarówno organ I instancji, jak i Sąd Rejonowy dla W., przed którym toczyło się postępowanie w sprawie z powództwa A. Ż. o naruszenia posiadania poczynił prawidłowe ustalenia i w dniu 13 lipca 2004r. wydał w tej sprawie wyrok oddalający powództwo. Wyroku tego A. Ż., (powódka ) nie kwestionowała nie wnosząc apelacji, przyjąć zatem należy, że ustalenia Sądu uznała za słuszne.
W przedmiocie opuszczenia lokalu mieszkalnego przez A. Ż. i utrudnianiu jej zamieszkiwania w nim przez jej byłego męża K. Ż., Prokuratura Rejonowa dla W. odmówiła wszczęcia dochodzenia z uwagi na nie stwierdzenie popełnienia przestępstwa. Postanowienie to również nie zostało zaskarżone przez uczestniczkę postępowania.
Wprawdzie w odwołaniach od decyzji Prezydenta Miasta i Wojewody Dolnośląskiego, uczestniczka postępowanie pisała o trudnościach w dostępie do mieszkania, lecz okoliczności podane przez nią są nieprawdziwe, gołosłowne i sprzeczne z ustaleniami organu administracyjnego oraz dowodami zebranymi w procesie cywilnym o rozwód oraz postępowaniu przed Sądem Rejonowym dla W. o rzekome naruszenia posiadania przez skarżącego.
Skarżący w kasacji stwierdził, iż zabezpieczył mieszkanie przez zamontowanie dodatkowego zamku po zabraniu przez uczestniczkę postępowania (pod nieobecność skarżącego) przedmiotów urządzenia domowego o znacznej wartości. Fakt ten miał miejsce jednak po wielu miesiącach jej nieobecności w domu stron. Uczestniczka postępowania nie miała zamiaru wrócić do mieszkania stron, albowiem od kilku lat pozostaje w konkubinacie z innym mężczyzną, u którego mieszka i prowadzi z nim działalność gospodarczą.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. Ż. wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej p.p.s.a. - skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 ustawy, (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak) to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Oceniając we wskazanych wyżej granicach zasadność wniesionej skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie trzeba stwierdzić, iż jest pozbawiony przede wszystkim uzasadnionych podstaw zarzut kasacji dotyczący naruszenia prawa procesowego – w postaci naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść orzeczenia, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 76 i art. 80 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że organ I instancji nie ustalił w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy.
Należy zauważyć, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, na które powołano się w skardze kasacyjnej obowiązywały w postępowaniu przed sądem jedynie "odpowiednio" (art.59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz. U. Nr 74, poz.368 ze zm. dalej w skrócie ustawy o NSA) i to do dnia 1.01.2004 r. Natomiast z dniem 1.01.2004 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) co powoduje, że z uwagi na wydanie zaskarżonego wyroku w dniu 18 kwietnia 2005 r. mają zastosowanie do postępowania przed sądem tylko przepisy tej ustawy.
Tak więc zarzut naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, bez przedstawienia Sądowi pierwszej instancji zarzutu uchybienia przepisom ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może - w świetle przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - być uznany za prawidłową podstawę kasacyjną. Tym samym tak sformułowany zarzut naruszenia przepisów postępowania uznać należy za chybiony.
Zważywszy na przedstawione w zaskarżonym wyroku uchybienia proceduralne w postępowaniu administracyjnym nie sposób nie podzielić poglądu Sądu pierwszej instancji, iż nie jest też możliwe ustalenie, czy zaistniały przesłanki wskazane w przepisie art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). Nie można wykluczyć, że wynik sprawy po usunięciu wskazanych wyżej uchybień proceduralnych będzie tożsamy z dotychczasowym. Za trafny uznać trzeba pogląd Sądu pierwszej instancji, wynikający zresztą z obowiązującego brzmienia przepisu ustawy w dacie wydawania kontrolowanej przez ten Sąd decyzji, iż w przypadku oparcia decyzji na przepisie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych badaniu podlega obecnie tylko spełnienie przesłanki faktycznej w postaci opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się. Niemniej jednak koniecznym jest, aby ustalenia faktyczne niezbędne do podjęcia decyzji, której podstawę materialnoprawną stanowi przepis art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych znalazły się w decyzji organu administracji. Tym samym za chybiony uznać trzeba też zarzut naruszenie przepisów prawa materialnego tj. przepisu art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.).
Mając na uwadze podniesione wyżej względy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. wniesioną skargę kasacyjną oddalił.