II OSK 826/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja GINB odmówiła stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę pawilonu handlowego wydanego w 1991 r. przez Burmistrza Dzielnicy Praga Południe. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności pozwolenia, argumentując, że zostało ono wydane bez wymaganej zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Organy administracji oraz WSA uznały, że pozwolenie zostało wydane z naruszeniem art. 29 ust. 5 Prawa budowlanego z 1974 r. i § 46 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia o nadzorze urbanistyczno-budowlanym, ponieważ inwestor nie wykazał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w sposób wyłączny. Niemniej jednak, ze względu na upływ ponad 28 lat od wydania decyzji, brak kwestionowania jej przez pozostałych współwłaścicieli przez ten okres oraz akceptację stanu faktycznego, sądy uznały, że naruszenie to nie miało charakteru rażącego, co uniemożliwia stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. NSA, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. (sygn. P 46/13) oraz własne orzecznictwo, podkreślił, że zasada pewności prawa i zaufania do państwa, w połączeniu z długotrwałą akceptacją stanu faktycznego, przemawiają przeciwko stwierdzeniu nieważności decyzji, nawet jeśli pierwotnie została wydana z naruszeniem prawa. Sąd oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych po upływie długiego czasu, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i zasady pewności prawa.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której naruszenie prawa miało miejsce w 1991 r., a sprawa toczyła się przez wiele lat. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do nowszych decyzji, choć zasady interpretacyjne pozostają aktualne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pozwolenie na budowę wydane z naruszeniem przepisów dotyczących prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może zostać stwierdzone jako nieważne po upływie ponad 28 lat od jego wydania, zwłaszcza gdy stan ten był akceptowany przez współwłaścicieli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, stwierdzenie nieważności decyzji wydanej z naruszeniem prawa nie jest możliwe, jeśli od jej wydania upłynął znaczny okres czasu, a naruszenie nie miało charakteru rażącego, szczególnie gdy stan ten był akceptowany przez zainteresowane strony.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo formalnego naruszenia art. 29 ust. 5 Prawa budowlanego z 1974 r. przy wydaniu pozwolenia na budowę w 1991 r., upływ ponad 28 lat od tej daty oraz akceptacja stanu faktycznego przez wszystkich współwłaścicieli nieruchomości uniemożliwiają stwierdzenie nieważności decyzji. Podkreślono znaczenie zasady pewności prawa i zaufania do państwa, zgodnie z orzecznictwem TK, które wymaga uwzględnienia upływu czasu i skutków społeczno-gospodarczych przy ocenie rażącego naruszenia prawa.
Jak należy interpretować art. 156 § 2 K.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. (sygn. P 46/13) w okresie przed nowelizacją przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nawet przed nowelizacją K.p.a. sądy administracyjne, stosując bezpośrednio Konstytucję, mogły uwzględniać wyrok TK i dokonywać wykładni przepisów w sposób ograniczający możliwość stwierdzenia nieważności decyzji po upływie znacznego czasu, kierując się zasadami pewności prawa i zaufania do państwa.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że wyrok TK z sygn. P 46/13, stwierdzający niezgodność art. 156 § 2 K.p.a. z Konstytucją w zakresie braku możliwości uwzględnienia upływu czasu przy stwierdzaniu nieważności decyzji, mógł być stosowany przez sądy nawet przed nowelizacją przepisów przez ustawodawcę. Sądy miały obowiązek wydawać rozstrzygnięcia zgodne z Konstytucją, uwzględniając zasady pewności prawa i zaufania obywatela do państwa.
Przepisy (10)
Główne
ustawa z 1974 r. art. 29 § ust. 5
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane
Wymagał wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
rozporządzenie art. 46 § ust. 1 pkt 4
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego
Określało wymogi dotyczące zgody współwłaścicieli na inwestycję.
K.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Pomocnicze
K.p.a. art. 156 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
W pierwotnym brzmieniu nie wyłączał dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji po znacznym upływie czasu, co zostało uznane za niezgodne z Konstytucją.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi przez WSA.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej przez NSA.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada pewności prawa i zaufania obywatela do państwa.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu.
Dz. U. poz. 1491 art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Nowe brzmienie przepisu wprowadzające dziesięcioletni termin do stwierdzenia nieważności decyzji.
Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 art. 37 b § ust. 1
Ustawa z dnia 7 kwietnia 1994 r. - Prawo budowlane
Przepis dotyczący przedawnienia stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Długotrwała akceptacja stanu faktycznego przez wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. • Upływ ponad 28 lat od wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. • Znaczenie zasady pewności prawa i zaufania do państwa w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. • Naruszenie prawa nie miało charakteru rażącego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. ze względu na okoliczności sprawy.
Odrzucone argumenty
Pozwolenie na budowę zostało wydane z naruszeniem art. 29 ust. 5 Prawa budowlanego z 1974 r. i § 46 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, ponieważ inwestor nie wykazał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. • Naruszenie prawa powinno być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji, niezależnie od upływu czasu.
Godne uwagi sformułowania
pozostawałoby to w opozycji do fundamentalnej zasady pewności obrotu • naruszałoby elementarne poczucie sprawiedliwości • nie można pominąć kwestii, że od dnia wydania tej decyzji upłynęło 28 lat • nie stanowi to naruszenia podziału kompetencji między sądami a Trybunałem Konstytucyjnym ani kreowania nieprzewidzianej w obowiązującym wówczas brzmieniu art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. negatywnej przesłanki stwierdzania nieważności decyzji • Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji), wywierają więc wpływ na orzecznictwo sądów • nie sposób podzielić racji pełnomocnika skarżącej, że bezpodstawnie dał prymat zasadzie pewności prawa ignorując inną konstytucyjną zasadę - praworządności. Przeciwnie, uwzględnił obie te zasady, wyważył racje, które przemawiają za każdą z nich i w konsekwencji wyprowadził trafny wniosek.
Skład orzekający
Leszek Kiermaszek
sprawozdawca
Mirosław Gdesz
członek
Paweł Miładowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych po upływie długiego czasu, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i zasady pewności prawa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której naruszenie prawa miało miejsce w 1991 r., a sprawa toczyła się przez wiele lat. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do nowszych decyzji, choć zasady interpretacyjne pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak długotrwały stan faktyczny i zasada pewności prawa mogą wpływać na ocenę wadliwości decyzji administracyjnych, nawet tych wydanych z naruszeniem przepisów. Jest to ciekawy przykład ścierania się zasady praworządności z pewnością obrotu prawnego.
“28 lat od pozwolenia na budowę: czy wadliwa decyzja może zostać unieważniona?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.