II OSK 808/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-04-08
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanenadzór budowlanysamowola budowlanarozbiórkadecyzja ostatecznaskarga kasacyjnaNSApostępowanie administracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy stwierdzenia wykonania obowiązku rozbiórki parkingu, uznając, że kwestie te zostały już prawomocnie rozstrzygnięte.

Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA, który oddalił skargę na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą stwierdzenia wykonania obowiązku rozbiórki parkingu. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów k.p.a. i prawa materialnego, w tym błędną interpretację przepisów dotyczących samowoli budowlanej i procedury stwierdzenia wykonania obowiązku. NSA uznał, że zarzuty są bezzasadne, ponieważ stan faktyczny i prawny dotyczący samowoli budowlanej został już prawomocnie przesądzony w poprzednich postępowaniach, a skarżący nie mógł skutecznie domagać się stwierdzenia wykonania obowiązku rozbiórki w trybie art. 51 ust. 3 p.b.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który oddalił skargę na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja ta odmawiała stwierdzenia wykonania obowiązku nałożonego na skarżącego i jego małżonkę decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę parkingu wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Skarżący w skardze kasacyjnej podniósł szereg zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 76 § 1, 77 § 1, 80, 107 § 1 pkt 6 k.p.a.) oraz przepisów prawa materialnego (art. 151 p.p.s.a., art. 51 ust. 3 pkt 1, art. 49e pkt 1, art. 48 ust. 1 pkt 1, art. 29 ust. 1 pkt 19 p.b.). Zarzuty dotyczyły m.in. błędnych ustaleń faktycznych, wadliwej interpretacji przepisów o samowoli budowlanej i postępowaniu naprawczym, a także kwestionowania dowodu z dokumentu urzędowego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Stwierdził, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił postępowanie organów nadzoru budowlanego i nie naruszył zasad postępowania. NSA wskazał, że kwestie dotyczące charakterystyki robót budowlanych i ich prawnobudowlanej reglamentacji zostały już przesądzone w poprzednich, ostatecznych i prawomocnych aktach administracyjnych. Skarżący nie mógł skutecznie domagać się stwierdzenia wykonania obowiązku rozbiórki w trybie art. 51 ust. 3 p.b., gdyż nie był adresatem takiego obowiązku w ramach postępowania naprawczego, a jego wniosek dotyczył kwestii już rozstrzygniętych. Sąd zaznaczył, że decyzja nakazująca rozbiórkę jest ostateczna i wiążąca, a wszelkie zastrzeżenia skarżącego co do prawidłowości czynności kontrolnych nie mogą być rozstrzygane w trybie art. 51 ust. 3 p.b., lecz ewentualnie w postępowaniu egzekucyjnym. NSA oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek taki nie może być skutecznie rozpatrywany, ponieważ kwestie te zostały już prawomocnie rozstrzygnięte w poprzednich postępowaniach, a skarżący nie był adresatem obowiązku w ramach postępowania naprawczego.

Uzasadnienie

NSA uznał, że stan faktyczny i prawny dotyczący samowoli budowlanej został przesądzony w ostatecznych i prawomocnych aktach administracyjnych. Skarżący nie mógł domagać się stwierdzenia wykonania obowiązku rozbiórki w trybie art. 51 ust. 3 p.b., gdyż nie był adresatem takiego obowiązku w ramach postępowania naprawczego, a jego wniosek dotyczył kwestii już rozstrzygniętych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.b. art. 51 § 3 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

p.b. art. 51 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 49e § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 48 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 29 § 1 pkt 19

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 76 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § § 1 i 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 59 § § 1 pkt 1

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 76 § 1, 77 § 1, 80, 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez błędne ustalenia faktyczne i ocenę materiału dowodowego. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 w zw. z art. 7, 77, 80 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania obywatela do władzy publicznej. Naruszenie art. 51 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. oraz art. 51 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 w zw. z art. 49e pkt 1 p.b. poprzez błędną wykładnię przepisu art. 51 ust. 3 pkt 1 p.b. Naruszenie art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. poprzez błędne uznanie, że miał on zastosowanie w przedmiotowej sytuacji. Naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 19 p.b. poprzez uznanie, że miejsca postojowe stanowią jeden obiekt budowlany, a nie trzy odrębne.

Godne uwagi sformułowania

Stanowisko skarżącego ignoruje jednakże to, że zaznaczone kwestie nie odnoszą się do faktów, których zaistnienie może podlegać swobodnemu dowodzeniu w postępowaniu zainicjowanym przez skarżącego wnioskiem z 28 grudnia 2022 r., z czym powiązane jest również określenie ich znaczenia prawnego dla sytuacji skarżącego, ponieważ zostały one już przesądzone przez organy nadzoru budowlanego we właściwej procedurze, której wynik został wiążąco ustalony aktami administracyjnymi mającymi charakter ostateczny i prawomocny w rozumieniu art. 16 § 1 i 3 k.p.a. W sytuacji zakończenia postępowania decyzją nakazującą rozbiórkę adresowane do organów nadzoru budowlanego zastrzeżenia skarżącego odnośnie do prawidłowości podejmowanych czynności kontrolnych weryfikujących zastosowanie się przez niego do obowiązku określonego w tej decyzji nie mogą być przedmiotem rozstrzygnięcia podejmowanego w trybie przewidzianym w art. 51 ust. 3 p.b. tylko z uwagi na dostrzegane przez stronę podobieństwo pomiędzy stanem zastosowania się do nakazu a "stanem zgodnym z prawem". Jakkolwiek skarżący ma rację wskazując, że dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez organ nadzoru budowlanego w jego zakresie działania stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, tym niemniej moc dowodowa dokumentu urzędowego nie jest bezwzględna. Z akt administracyjnych kontrolowanej sprawy jednoznacznie wynika, że czynności podjęte przez skarżącego w celu wykonania decyzji PINB z 12 lipca 2021 r., które miał na uwadze PINB w protokole kontroli z 9 września 2021 r., nr 317/2021, miały charakter pozorny, nieobliczony na doprowadzenie do trwałej zmiany zagospodarowania terenu, uniemożliwiającej wykorzystywanie go do postoju i parkowania samochodów.

Skład orzekający

Arkadiusz Despot - Mładanowicz

przewodniczący

Grzegorz Antas

sprawozdawca

Robert Sawuła

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady związania ostatecznym aktem administracyjnym i braku możliwości ponownego rozpatrywania kwestii prawomocnie rozstrzygniętych w trybie wniosku o stwierdzenie wykonania obowiązku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z samowolą budowlaną i postępowaniem naprawczym, a także procedurą stwierdzenia wykonania obowiązku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawnej związanej z prawomocnością decyzji administracyjnych i możliwością ponownego kwestionowania stanu faktycznego. Jest interesująca dla prawników procesowych i specjalistów prawa budowlanego.

Prawomocność decyzji administracyjnej: Czy można kwestionować stan faktyczny po latach?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 808/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący/
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Ke 587/23 - Wyrok WSA w Kielcach z 2023-12-14
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Ke 587/23 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 sierpnia 2023 r. znak WOA.7721.69.2023 w przedmiocie odmowy stwierdzenia wykonania obowiązku oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 14 grudnia 2023 r., II SA/Ke 587/23 oddalił skargę R. K. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: ŚWINB) z 11 sierpnia 2023 r., znak WOA.7721.69.2023 utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Kielce (dalej: PINB) z 6 czerwca 2023 r., znak PINB-SO.5160.8.2021.I, którą wskazany organ, działając na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.), dalej: p.b., a także art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: k.p.a., w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego z 26 lipca 2022 r. odmówił stwierdzenia wykonania obowiązku nałożonego na skarżącego i B. K. decyzją PINB z 12 lipca 2021 r., znak PINB-SO.5160.8.2021.I nakazującą właścicielom działki nr ew. [...], obręb [...] w [...] rozbiórkę wybudowanego na niej bez wymaganego pozwolenia na budowę parkingu dla samochodów osobowych.
R. K. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Sąd I instancji skargi skarżącego w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja ŚWINB wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w zakresie okoliczności, w oparciu o jaką podstawę prawną orzekał PINB, wydając decyzję z 12 lipca 2021 r., znak: PINB- SO.5160.8.2021.1, w efekcie czego ŚWINB przyjął, że PINB dokonał subsumpcji prawidłowo ustalonego stanu faktycznego pod dwie wzajemnie wykluczające się normy prawne, tj. art. 48 ust. 1 pkt 1 oraz art. 49e pkt 1 p.b., co doprowadziło do sytuacji, w której ŚWINB stwierdził, że PINB nie może wydać wnioskowanego rozstrzygnięcia w zakresie stwierdzenia wykonania obowiązku rozbiórki, które to błędne stanowisko podzielił również Sąd I instancji, podczas gdy prawidłowa interpretacja tych przepisów doprowadziłaby Sąd I instancji do wniosku, iż decyzja rozbiórkowa wydana na podstawie art. 49e pkt 1 p.b. nie obejmuje przypadków określonych w art. 48 ust 1 p.b., tym samym nie ma wyłączenia, aby w niniejszej sprawie na podstawie przepisu art. 51 ust. 3 pkt 1 p.b. wnieść o wydanie decyzji stwierdzającej wykonanie obowiązku;
2) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie Sąd I instancji skargi skarżącego w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja ŚWINB wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a mianowicie art. 76 § 1 k.p.a. poprzez zakwestionowanie dowodu z dokumentu urzędowego w postaci protokołu PINB z 9 września 2021 r., znak: PINB- SO.5160.8.2021.1 i uznanie wbrew jego treści, iż pomimo nieprzeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego mającego na celu wykazanie obalenia domniemania z art. 76 § 1 k.p.a. decyzja PINB z 12 lipca 2021 r. nie została wykonana, podczas gdy prawidłowa interpretacja tego przepisu doprowadziłaby Sąd I instancji do uznania, iż protokół PINB z 9 września 2021 r., znak: PINB-SO.5160.8.2021.1, jako dokument urzędowy, stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone, a więc dowód stwierdzenia wykonania nałożonego na zobowiązanego obowiązku zwłaszcza, iż w niniejszej sprawie nie przeprowadzono jakiegokolwiek postępowania dowodowego mającego na celu wykazanie obalenia tego domniemania;
3) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Sąd I instancji skargi skarżącego w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja ŚWINB wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, art. 77 i art. 80 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez pominięcie w ocenie materiału dowodowego w postaci dokumentacji znajdującej się w aktach postępowania o wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji PINB z 12 lipca 2021 r., do którego nawiązuje decyzja organu I instancji, a dotyczącej realizacji umowy z 21 września 2018 r. pomiędzy skarżącym i jego małżonką a ŚWINB, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w zakresie zależności czasowej pomiędzy utwardzeniem terenu a usytuowaniem urządzenia, którego zdemontowania domaga się organ, a także do błędnego przyjęcia, iż do wykonania decyzji niezbędny jest demontaż urządzenia, podczas gdy prawidłowa interpretacja tych przepisów doprowadziłaby Sąd I instancji do uwzględnienia skargi wniesionej przez skarżącego, a tym samym uchylenia decyzji organu I instancji w całości;
4) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Sąd I instancji skargi skarżącego w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja ŚWINB wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a mianowicie art. 8 w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania obywatela do władzy publicznej polegające na nieuwzględnieniu okoliczności, iż zgodnie ze zgromadzonym w sprawie o wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji PINB z 12 lipca 2021 r. materiałem dowodowym, do którego nawiązuje decyzja organu I instancji, w postaci: pisma B. i R. K. z 13 sierpnia 2021 r., protokołu z 17 sierpnia 2021 r., pisma PINB z 18 sierpnia 2021 r., pisma B. i R. K. z 30 sierpnia 2021 r., protokołu z 9 września 2021 r., pisma PINB z 11 kwietnia 2022 r., znak PINB-SO.5160.8.2021.1 – skarżący wykonywał zalecenia pokontrolne PINB, a następnie uzyskał protokolarne potwierdzenie przez organ, iż decyzja została wykonana, podczas gdy w toczącym się postępowaniu całkowicie ignoruje się fakt, iż skarżący, dysponując powyższymi dokumentami, działał w przeświadczeniu, iż wykonał decyzję i zrealizował nałożony na niego obowiązek, podczas gdy prawidłowa interpretacja tych przepisów doprowadziłaby Sąd I instancji do uwzględnienia skargi wniesionej przez skarżącego, a tym samym uchylenia decyzji organu I instancji w całości;
5) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Sąd I instancji skargi skarżącego w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja ŚWINB wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, polegające na braku ustalenia zależności czasowej pomiędzy utwardzeniem przez skarżącego terenu, powstaniem urządzeń, których rozbiórki żąda organ a powstaniem parkingu, poprzez namalowanie linii rozgraniczających miejsca postojowe i w konsekwencji nieuzasadnione żądanie przez organ w ramach rozbiórki parkingu usunięcia szlabanu, podczas gdy jego posadowienie miało miejsce przed wybudowaniem parkingu, jako zabezpieczenie terenu inwestycji przed dostępem niepowołanych osób, ponieważ szlaban jest częścią ogrodzenia tego terenu i został posadowiony, podobnie jak i samo ogrodzenie oraz utwardzenie terenu, w ramach umowy pomiędzy skarżącym a ŚWINB z 21 września 2018 r. w ramach realizacji projektu pn. "Wzrost efektywności energetycznej firmy poprzez modernizację energetyczną budynku oraz zastosowanie OZE", podczas gdy prawidłowa interpretacja tych przepisów doprowadziłaby Sąd I instancji do uwzględnienia skargi wniesionej przez skarżącego, a tym samym uchylenia decyzji organu I instancji w całości;
6) art. 51 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. oraz art. 51 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 w zw. z art. 49e pkt 1 p.b. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że w niniejszej sprawie przepis art. 51 ust. 3 pkt 1 p.b. nie znajduje zastosowania z uwagi na fakt, iż odnosi się on do decyzji nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonania robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, podczas gdy w niniejszej sprawie obowiązek rozbiórki parkingu wykonany w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem został zrealizowany, a więc doszło do wykonania nałożonego obowiązku, którego wykonanie organ powinien stwierdzić na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 p.b, jako że do nałożonego obowiązku rozbiórki nie miał zastosowania art. 48 p.b., a zatem przepis art. 51 ust. 3 pkt 1 p.b. powinien znaleźć odpowiednie zastosowanie;
7) art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. poprzez błędne uznanie, że miał on zastosowanie w przedmiotowej sytuacji, podczas gdy decyzja PINB z 12 lipca 2021 r. została wydana na podstawie art. 49e pkt 1, zaś zgodnie z art. 48 p.b. "Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę", natomiast zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 19 oraz art. 29 ust. 2 pkt 7 p.b., nie ma konieczności uzyskania ani decyzji o pozwoleniu na budowę, ani też zgłaszania zamiaru budowy obiektu będącego przedmiotem niniejszego postępowania, dlatego też naruszony przepis nie powinien był znaleźć zastosowania w przedmiotowym stanie faktycznym;
8) art. 29 ust. 1 pkt 19 p.b. poprzez uznanie, że miejsca postojowe wybudowane przez inwestora: [...] sp. z o.o. sp. k.; [...] sp. z o.o. sp. k. oraz P.H.U.W. [....] stanowią w rzeczywistości jeden obiekt budowlany, nie zaś trzy odrębne obiekty budowlane, do których zgodnie z brzmieniem art. 29 ust. 1 pkt 19 p.b. nie ma konieczności uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż w niniejszej sprawie doszło do samowolnej budowy parkingu i wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, a następnie decyzji o rozbiórce parkingu oraz uznania, że nie jest możliwe stwierdzenie wykonania decyzji PINB z 6 czerwca 2023 r., znak: PINB-SO.5160.8.2021.1.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroki w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji ŚWINB, jak i poprzedzającej ją decyzji PINB, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżącego na uzasadnionych podstawach.
Nie znajdują uzasadnienia te zarzuty kasacyjne, które przypisują Sądowi I instancji naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., Sąd I instancji prawidłowo bowiem ocenił przeprowadzone przez organy nadzoru budowlanego postępowanie i zasadnie uznał, że nie zostały naruszone w jego toku zasady wynikające z powołanych w zarzucie przepisów k.p.a. Organy podjęły wszelkie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie umożlwiającym jej załatwienie wobec wystąpienia przez skarżącego z żądaniem wydania decyzji o stwierdzeniu wykonania obowiązku, jak też dopełniły nałożonego na nie obowiązku zamieszczenia w wydanej decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego. Należy przypomnieć, że realizacji wyrażonej w przepisie art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego, którego elementem jest uwzględnienie na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególnej mocy dowodowej dokumentu urzędowego, jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Konieczne jest jednakże zwrócenie uwagi na to, że zakresem postępowania wyjaśniającego jest objęty stan faktyczny relewantny w świetle przepisów prawa materialnego kształtujących sprawę rozpoznawaną przez organ administracji publicznej i powyższe wymaganie – wbrew odmiennej ocenie skarżącego kasacyjnie - w kontrolowanym przez Sąd I instancji postępowaniu ŚWINB zrealizował, albowiem dokonał ustaleń umożliwiających wypowiedzenie się odnośnie do dopuszczalności uwzględnienia zgłoszonego przez skarżącego wniosku o wydanie na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 p.b. decyzji o stwierdzeniu wykonania obowiązku nałożonego na wnioskodawcę decyzją PINB z 12 lipca 2021 r., znak: PINB- SO.5160.8.2021.1.
W skardze kasacyjnej zostały szeroko zaakcentowane kwestie związane z błędną oceną przez organy nadzoru budowlanego - co wadliwe miał zaakceptować Sąd I instancji – charakterystyki robót budowlanych wykonanych na terenie działki nr ew. [...], obręb [...] w [...] (utwardzenie terenu), jak i zasad ich prawnobudowlanej reglamentacji, co miało doprowadzić do błędnego uznania, że wybudowany obiekt budowlany (parking) stanowi samowolę budowlaną, wadliwego nakazania skarżącemu jego rozbiórki, jak też bezpodstawnego domagania się wykonania tego nakazu w związku z protokolarnym (urzędowym) potwierdzeniem przez PINB wykonania przez stronę spornego obowiązku. Stanowisko skarżącego ignoruje jednakże to, że zaznaczone kwestie nie odnoszą się do faktów, których zaistnienie może podlegać swobodnemu dowodzeniu w postępowaniu zainicjowanym przez skarżącego wnioskiem z 28 grudnia 2022 r., z czym powiązane jest również określenie ich znaczenia prawnego dla sytuacji skarżącego, ponieważ zostały one już przesądzone przez organy nadzoru budowlanego we właściwej procedurze, której wynik został wiążąco ustalony aktami administracyjnymi mającymi charakter ostateczny i prawomocny w rozumieniu art. 16 § 1 i 3 k.p.a.
W granicach materialnoprawnych sprawy opisanej w art. 51 ust. 3 p.b. mieści się kompetencja organ nadzoru budowlanego do sprawdzenia (po upływie terminu lub na wniosek inwestora) wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., dotyczącego zrealizowania określonych czynności (robót budowlanych) w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Wynik tegoż sprawdzenia determinuje wydanie przez organ bądź decyzji o stwierdzeniu wykonania ww. obowiązku (pkt 1), bądź decyzji nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych albo rozbiórkę obiektu lub jego części, albo doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (pkt 2). Okoliczności, które zdaniem skarżącego, powinny podlegać dowodzeniu w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją ŚWINB z 11 sierpnia 2023 r., nie mają tymczasem jakiegokolwiek związku ze wskazanymi powyżej zagadnieniami, ponieważ skarżący, nie będąc adresatem obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., nie mógł domagać się skutecznie od PINB i ŚWINB sprawdzenia jego wykonania, z czym korespondowałoby przysługujące stronie uprawnienie do uzyskania w formie kwalifikowanej (decyzji administracyjnej) potwierdzenia tego stanu rzeczy.
Przypomnienia wymaga, że pismem z 25 lutego 2021 r. (k. 15 akt adm.) PINB zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie budowy bez wymaganego pozwolenia na budowę parkingu na samochody osobowe (25 miejsc postojowych) na terenie działki nr ew. [...], obręb [...] w [...], a następnie postanowieniem z 23 marca 2021 r. (k. 19 akt adm.) na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3-5 p.b. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie ww. parkingu, pouczając równocześnie skarżącego oraz B. K., jako współwłaścicieli nieruchomości, o prawie do złożenia wniosku o legalizację wskazanego obiektu, konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej i zasadach jej obliczania. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący pouczony o treści art. 48a ust. 1 p.b. w przewidzianym terminie nie wystąpił o legalizację spornego obiektu, co skutkowało wydaniem przez PINB na podstawie art. 49e pkt 1 p.b. decyzji z 12 lipca 2021 r. (k. 24 akt adm.) nakazującej obojgu współwłaścicielom jego rozbiórkę zagrożoną w przypadku niezastosowania się do tego nakazu wszczęciem wobec zobowiązanych postępowania egzekucyjnego. Decyzja ta w dacie orzekania przez ŚWINB, jako rozstrzygnięcie ostateczne i prawomocne, pozostawała w obrocie prawnym wobec odstąpienia przez strony od jej zaskarżenia odwołaniem, a w konsekwencji niepoddania jej kontroli instancyjnej, jak też niedoprowadzenia do jej podważenia w trybie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji (decyzja ŚWINB z 24 listopada 2022 r. znak WINB-WOA.7721.14.49.2022 utrzymująca w mocy decyzję PINB z 23 września 2022 r., znak PINB-SO.5160.8.2021.1, od której skargę skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił prawomocnym wyrokiem z 7 marca 2023 r., II SA/Ke 68/23), a także stwierdzenia jej nieważności (decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 3 października 2023 r., znak DOR.7100.138.2023.ABL utrzymująca w mocy decyzję ŚWINB z 4 sierpnia 2023 r. znak WOA.7718.3.2023).
Nie jest zrozumiałe twierdzenie skarżącego, że decyzja rozbiórkowa wydana na podstawie art. 49e pkt 1 p.b. "nie obejmuje przypadków określonych w art. 48 ust. 1 p.b.". W świetle przywołanych wyżej rozstrzygnięć, których przedmiotem był sporny obiekt budowlany, nie może budzić wątpliwości, że zrealizowane przez skarżącego roboty budowlane, stanowiące formę samowoli budowlanej, nie zostały objęte postępowaniem naprawczym (art. 50-51 p.b.) - jako przypadek inny niż określony w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f p.b., wobec czego Sąd I instancji trafnie nie stwierdził podstaw, które w okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy przyznawałyby organom nadzoru budowlanego uprawnienie do orzekania w przedmiocie sprawdzenia podjęcia przez skarżącego czynności opisanych w art. 51 ust. 3 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. Sprzeciwiał się temu rodzaj ciążącego na skarżącym obowiązku, ale również jego podstawa prawna niepozwalająca stwierdzić równoważności pomiędzy obowiązkiem wykonania rozbiórki obiektu budowlanego jako konsekwencji niewdrożenia w stosunku do niego postępowania legalizacyjnego a zobowiązaniem inwestora – strony postępowania naprawczego - do wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W tym zakresie postawione Sądowi I instancji zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego pozostają w całości bezzasadne.
Na gruncie prawa administracyjnego nie podlega wątpliwości zasada związania ostatecznym aktem administracyjnym i skutkami prawnymi przez niego wywoływanymi (por. T. Woś, Moc wiążąca aktów administracyjnych w czasie, Warszawa 1978, s. 78 i n.). Skarżący jako adresat powinnego zachowania wynikającego z obowiązywania decyzji PINB z 12 lipca 2021 r., której moc obowiązująca nie została obalona we wszczętych na jego wniosek postępowaniach nadzwyczajnych, jest zobowiązany do urzeczywistnienia stanu zgodnego z treścią tego aktu, tj. rozebrania parkingu dla samochodów osobowych, co powinno się sprowadzać do podjęcia czynności wykonawczych likwidujących wszystkie elementy budowlane i techniczne tego obiektu wraz z przywróceniem terenu do stanu pierwotnego, jaki miał on przed rozpoczęciem robót budowlanych, jeżeli decyzja nie stanowiła o dostosowaniu go do innych wymagań.
W sytuacji zakończenia postępowania decyzją nakazującą rozbiórkę adresowane do organów nadzoru budowlanego zastrzeżenia skarżącego odnośnie do prawidłowości podejmowanych czynności kontrolnych weryfikujących zastosowanie się przez niego do obowiązku określonego w tej decyzji nie mogą być przedmiotem rozstrzygnięcia podejmowanego w trybie przewidzianym w art. 51 ust. 3 p.b. tylko z uwagi na dostrzegane przez stronę podobieństwo pomiędzy stanem zastosowania się do nakazu a "stanem zgodnym z prawem". Mogą być one natomiast przedmiotem analizy w razie stosowania względem strony jako zobowiązanego środków przymusu administracyjnego, uwzględniając, że wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego stanowi o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, który to stan pozostaje, stosownie do art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479), przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego. W odniesieniu do kwestii związanych z wykonaniem obowiązku administracyjnoprawnego jedynie na marginesie zauważenia wymaga, że jakkolwiek skarżący ma rację wskazując, że dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez organ nadzoru budowlanego w jego zakresie działania stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, tym niemniej moc dowodowa dokumentu urzędowego nie jest bezwzględna. Z akt administracyjnych kontrolowanej sprawy jednoznacznie wynika, że czynności podjęte przez skarżącego w celu wykonania decyzji PINB z 12 lipca 2021 r., które miał na uwadze PINB w protokole kontroli z 9 września 2021 r., nr 317/2021, miały charakter pozorny, nieobliczony na doprowadzenie do trwałej zmiany zagospodarowania terenu, uniemożliwiającej wykorzystywanie go do postoju i parkowania samochodów. Z tego punktu widzenia odwoływanie się przez stronę do "uzyskania protokolarnego potwierdzenia" wykonania decyzji rozbiórkowej pozbawione jest, jak należy przyjąć, procesowej doniosłości.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI