II OSK 803/20
Podsumowanie
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nałożenia grzywny w celu przymuszenia za niepodanie dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, uznając przepisy za zgodne z Konstytucją i Konwencją o Prawach Człowieka.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na postanowienie Ministra Zdrowia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia za niepodanie dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji, ustawy o zapobieganiu zakażeniom, rozporządzenia o szczepieniach, Konwencji o Prawach Człowieka oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że obowiązkowe szczepienia są zgodne z prawem krajowym i międzynarodowym, a przepisy dotyczące ich egzekucji są prawidłowe.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy postanowienie Ministra Zdrowia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Powodem nałożenia grzywny było niepodanie przez skarżącą małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym, mimo skierowanego do niej upomnienia i wystawienia tytułu wykonawczego. Skarżąca zarzucała naruszenie szeregu przepisów, w tym Konstytucji RP (art. 87, art. 31, art. 47, art. 68) i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (art. 8), kwestionując podstawę prawną obowiązkowych szczepień, sposób ich określania (komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego zamiast ustawy) oraz zgodność z prawem europejskim i krajowym systemu przymusu szczepień bez systemu odszkodowawczego. Wnioskowała o zawieszenie postępowania i skierowanie pytań prejudycjalnych do Trybunału Konstytucyjnego lub Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że przepisy dotyczące obowiązkowych szczepień ochronnych są zgodne z Konstytucją i Konwencją. Sąd podkreślił, że obowiązek szczepień wynika z ustawy, a jego celem jest ochrona zdrowia publicznego, co mieści się w konstytucyjnych ramach ograniczeń praw i wolności. Wskazał również, że przepisy dotyczące egzekucji administracyjnej i nałożenia grzywny zostały zastosowane prawidłowo, a zarzuty dotyczące błędnej wykładni przepisów materialnych i proceduralnych okazały się niezasadne. Sąd nie znalazł podstaw do skierowania pytań do Trybunału Konstytucyjnego ani Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy te są zgodne z Konstytucją RP i Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Uzasadnienie
Obowiązek szczepień wynika z ustawy i służy ochronie zdrowia publicznego, co mieści się w dopuszczalnych ograniczeniach praw i wolności. Egzekucja administracyjna i nałożenie grzywny są prawidłowe, gdy obowiązek nie jest spełniony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (31)
Główne
ustawa z 5 grudnia 2008 r. art. 5 § ust. 1 pkt 1 lit. b
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa z 5 grudnia 2008 r. art. 17 § ust. 1
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa z 5 grudnia 2008 r. art. 17 § ust. 11
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa z 5 grudnia 2008 r. art. 17 § ust. 10 pkt 1
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa z 5 grudnia 2008 r. art. 17 § ust. 10 pkt 2
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Rozporządzenie art. 3
Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
ustawa z 5 grudnia 2008 r. art. 4
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa z 5 grudnia 2008 r. art. 2 § pkt 26
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Rozporządzenie art. 3
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
EKPC art. 8 § ust. 1
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Konstytucja RP art. 31 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 68 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa z 5 grudnia 2008 r. art. 33 § § 1 pkt 8
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.e.a. art. 121
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 125
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 126
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.e.a. art. 1a § pkt 12b
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 119
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 122
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Konstytucja RP art. 68 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa z 5 grudnia 2008 r. art. 17 § ust. 11
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Delegacja dla Głównego Inspektora Sanitarnego do ogłoszenia Programu Szczepień Ochronnych w formie komunikatu.
Rozporządzenie art. 5
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
Obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek szczepień ochronnych jest zgodny z Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Człowieka. Przepisy dotyczące określania kalendarza szczepień w formie komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego są dopuszczalne. Egzekucja administracyjna i nałożenie grzywny są prawidłowe, gdy obowiązek szczepień jest wymagalny.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 87 Konstytucji RP przez zaliczenie komunikatu GIS do źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu zakażeniom przez uznanie obowiązku szczepień za wymagalny. Naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przez uznanie szczepień za wymagalne na podstawie komunikatu GIS. Naruszenie art. 8 EKPC i art. 31, 47, 68 Konstytucji RP przez ograniczenie wolności osobistej bez spełnienia przesłanek. Naruszenie art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o zapobieganiu zakażeniom przez uznanie grzywny za zbyt uciążliwą. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewystarczające uzasadnienie wyroku WSA.
Godne uwagi sformułowania
obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych określenie szczegółowego kalendarza szczepień, obwarowanego względami medycznymi, warunkami epidemiologicznymi, nie należy do materii ustawowej konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z przepisami art. 31 ust. 1 i art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane w ustawie, gdy są konieczne dla ochrony zdrowia, albo wolności i praw innych osób
Skład orzekający
Leszek Kiermaszek
przewodniczący
Marzenna Linska - Wawrzon
sprawozdawca
Jerzy Stankowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zgodności obowiązkowych szczepień ochronnych z Konstytucją RP i EKPC, a także prawidłowości procedury egzekucyjnej w tym zakresie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w dacie jego wydania. Nie rozstrzyga kwestii odszkodowawczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu obowiązkowych szczepień, budzącego wiele kontrowersji. Wyrok NSA wyjaśnia podstawy prawne i konstytucyjne tych szczepień.
“Czy obowiązkowe szczepienia są zgodne z Konstytucją? NSA rozwiewa wątpliwości.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II OSK 803/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-03-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-03-11 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Stankowski Leszek Kiermaszek /przewodniczący/ Marzenna Linska - Wawrzon /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6209 Inne o symbolu podstawowym 620 638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym Sygn. powiązane VII SA/Wa 1556/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-10-18 Skarżony organ Minister Zdrowia Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 1556/19 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia 29 maja 2019 r. znak ... w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 18 października 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 1556/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił skargę M. K. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia 29 maja 2019 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. W skardze kasacyjnej M. K. zaskarżyła powyższy wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., przez jego niezastosowanie i oddalenie skargi, podczas gdy przy orzekaniu przez Sąd na mocy art. 134 p.p.s.a. w granicach sprawy, bez związania zarzutami skargi, istniały podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia jako wydanego z naruszeniem prawa materialnego polegającym na błędnej wykładni przepisów: 2) naruszenie art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi przez zaliczenie Komunikatu Głównego inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli, 3) naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych przez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego J.K. w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam sąd pierwszej instancji nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek, 4) naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych przez uznanie iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżąca może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r., tj. do ukończenia przez dziecko 6 roku życia, 15 roku życia, 19 roku życia, 5) naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP przez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia, mimo iż wprowadzone ograniczenia nie spełniają przesłanek konieczności, proporcjonalności i wprowadzenia w drodze ustawy, 6) naruszenie art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi przez uznanie, iż nałożoną na skarżącą grzywna nie stanowi środka zbyt uciążliwego, 7) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej, jak również brak wskazania którego szczepienia dotyczy postępowanie, Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Wniesiono również o przeprowadzenie dowodów z badań laboratoryjnych szczepionki Infanrix Hexa oraz badań brytyjskich naukowców M. Molda, D. Umara, A. Kinga, C. Exleya, Aluminium in brain tissue in autism, opublikowanych w Journal of Trace Elements in Medicine and Biology. Nadto złożono wniosek o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z dnia 5 grudnia 2008 r. (Dz.U. Nr 234, poz. 1570 tj. z dnia 19 kwietnia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 947) z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia określają Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie, wnoszę o zwrócenie się Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Z uwagi na fakt, iż powyższe zagadnienia mają charakter prejudycjalny wniesiono o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Zdrowia wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem Sąd Wojewódzki zasadnie oddalił skargę na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia 29 maja 2019 r., utrzymujące w mocy postanowienie Łódzkiego Państwowego Inspektora Sanitarnego z dnia 3 grudnia 2018 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Przede wszystkim należy zauważyć, że w skardze kasacyjnej brak jest zarzutów dotyczących przepisów art. 1a pkt 12b, art. 119, art. 121 i art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."), na podstawie których dokonana została przez Sąd Wojewódzki kontrola zaskarżonego postanowienia. Sąd Wojewódzki, uwzględniając materiał dowodowy zebrany w postępowaniu wskazał prawidłowo, że w sprawie zaistniały przesłanki nałożenia grzywny w celu przymuszenia, gdyż skarżąca sprawując opiekę nad małoletnim synem nie poddała go obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz nie wypełniła tego obowiązku mimo skierowanego do niej upomnienia, co skutkowało wystawieniem tytułu wykonawczego z dnia 19 kwietnia 2017 r. i wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do zarzutów kasacyjnych należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (dalej: "ustawa z 5 grudnia 2008 r." lub "ustawa") osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych. W myśl art. 17 ust. 1 tej ustawy, osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 cyt. ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osób lub grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Na podstawie tej ustawowej delegacji, Minister Zdrowia wydał rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym ustalił wykaz (zakres) obowiązkowych szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, z tych wszystkich przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Zaznaczyć należy, że wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 32/11). Jak wynika z przepisu § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (dalej: "Rozporządzenie"), obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. W tym przepisie ustawodawca zawarł delegację ustawową dla Głównego Inspektora Sanitarnego do ogłoszenia w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, który powinien zawierać szczegółowe wskazania dotyczące stosowania poszczególnych szczepionek. To, że zgodnie z art. 17 ust. 11 ustawy, konkretyzowanie obowiązku poddania się szczepieniom obowiązkowym następuje w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłoszonym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego nie ma dla oceny sprawy decydującego znaczenia skoro podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy z 5 grudnia 2008 r. Natomiast określenie szczegółowego kalendarza szczepień, obwarowanego względami medycznymi, warunkami epidemiologicznymi, nie należy do materii ustawowej, co uzasadnia pozostawienie w tym przedmiocie regulacji dostosowanych do potrzeb medycznych w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej (por. wyr. NSA z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2547/18). W komunikacie wskazuje się jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby. Ogłoszenie tego komunikatu nie ma wpływu na istnienie obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. W § 3 tego Rozporządzenia uregulowano przedział okresu w zakresie chorób, w którym jest wymagane zrealizowanie obowiązku szczepienia. Fakt, że w przepisie tym został wyznaczony termin maksymalny wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że to po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Określony w komunikacie Głównego Inspektora Nadzoru Sanitarnego okres czasu, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności tego obowiązku. Niewykonanie tego obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego (por. wyr. NSA z dnia 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK 739/19). Poszczególne terminy w tymże akcie określone nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanemu prawo do wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, a tym bardziej jako terminy, których upływ stanowi dopiero o wymagalności omawianego obowiązku (por. wyrok NSA z 25 maja 2022 r. II OSK 2875/19). W niniejszej sprawie niesporne pozostaje, że w świetle wieku dziecka strony skarżącej obowiązek określony w tytule wykonawczym miał charakter wymagalny, skoro już przed dniem jego wystawienia doszło do uchybienia terminowi wyznaczonemu dla przyjęcia szczepionek przeciwko wymienionym w tytule chorobom. Zatem wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne i w tym zakresie nie można też doszukać się wskazywanego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 Rozporządzenia i art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z przepisami art. 31 ust. 1 i art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności powołanymi w podstawie kasacyjnej. Istnienie w polskim systemie prawnym regulacji dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych nie narusza żadnego ze wskazanych wyżej przepisów, w tym w szczególności prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego oraz zasady, że wolność człowieka podlega ochronie prawnej. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności dodatkowo wskazać należy, że stanowiąc o prawie do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego w art. 8 ust. 2 Konwencji przyjęto, że niedopuszczalna jest ingerencja władzy w korzystanie z poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na ochronę zdrowia. Do podstawowych wartości zapisanych w Konstytucji RP należy ochrona zdrowia (art. 68 ust. 1 Konstytucji). Na organach państwa ciąży obowiązek stosowania takich środków prawnych dla gwarancji ochrony zdrowia, a w to wchodzi obowiązek zapobiegania chorobom przez określenie obowiązków jednostki, w tym obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej wprost przewiduje, iż ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane w ustawie, gdy są konieczne dla ochrony zdrowia, albo wolności i praw innych osób. Z taką zaś sytuacją ustanowienia ograniczeń w zakresie wolności osobistej w drodze ustawowej i ze względu na ochronę zdrowia, tak osoby poddawanej szczepieniu obowiązkowemu, jak i zdrowia publicznego (zdrowia innych osób), mamy do czynienia w przypadku wprowadzenia instytucji przymusowych szczepień ochronnych. Instytucja ta nie narusza przy tym istoty prawa do wolności. Obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a profilaktyka przed tymi chorobami jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych, w myśl art. 68 ust. 4 Konstytucji RP. Z istoty obowiązkowych szczepień ochronnych wynika zaś, że służą one zapewnieniu ochrony zdrowia zarówno osób im poddawanych, jak i pozostałych członków społeczeństwa, co oznacza, iż ich wprowadzenie nie tylko nie jest sprzeczne z zapewnieniem prawnej ochrony życia i prawa do ochrony zdrowia, lecz wręcz służy realizacji tych praw przez członków społeczności. Wprowadzenie obowiązkowych szczepień ochronnych nie narusza także obowiązku władz publicznych do zapewniania szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, a powinno być oceniane jako element systemu prawnego służący wykonaniu przez państwo normy zawartej w art. 68 ust. 3 Konstytucji RP. Jak wskazał NSA w wyroku z 10 lutego 2021 r., II OSK 1622/18, każdy ma prawo do ochrony zdrowia, przy czym władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, z uwzględnieniem zasady równości w dostępie do świadczeń zdrowotnych (art. 68 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP). "Obowiązkowość" szczepień ma na celu zabezpieczenie społeczeństwa przed występującymi zagrożeniami (wewnętrznymi i zewnętrznymi). Zgodnie zaś z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla m.in. ochrony zdrowia albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. W orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy (jedno ze źródeł powszechnie obowiązującego prawa Rzeczpospolitej Polskiej – art. 87 Konstytucji RP). Powyższe wyklucza także istnienie problemu konstytucyjności obowiązkowych szczepień na tle art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Ponadto ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Ze względów przedstawionych wyżej nie podlegał uwzględnieniu wniosek o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego bądź wystąpienie do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Niezależnie od tego trzeba zauważyć, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła sprawa pod sygnaturą SK 81/19 w przedmiocie zgodności art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy, art. 17 ust. 1 ustawy w zw. z § 5 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r. oraz § 3 wym. rozporządzenia z art. 2, art. 87, art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Z tych wszystkich względów niezasadnie okazały się zarzuty z punktów 1, 2, 3, 4, 5 podstaw kasacyjnych. Dla porządku należy wskazać, że wadliwie został sformułowany zarzut z punktu 6, bowiem wymieniona ustawa z 5 grudnia 2008 r. nie zawiera przepisu: "art. 33 §1 pkt 8". Ponadto nietrafnie podniesiono zarzut dotyczący art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy Sąd Wojewódzki zgodnie z wymogami tego przepisu przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wszystkie okoliczności faktyczne stanowiące podstawę kontrolowanych postanowień oraz w sposób wyczerpujący wyjaśnił podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia. W szczególności Sąd Wojewódzki wskazał na znaczenie badania kwalifikacyjnego, na które nie stawiła się skarżąca wraz z małoletnim dzieckiem. Zaznaczył również, że skarżąca w toku całego postępowania nie dostarczyła lekarskiego zaświadczenia potwierdzającego czasowe lub stałe przeciwwskazania do realizacji przedmiotowych szczepień u dziecka. Z wywodu zawartego w uzasadnieniu wyroku wynikają przesłanki prawne i faktyczne wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, jak też wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Ponadto Sąd Wojewódzki stwierdził, że grzywna orzeczona wobec skarżącej, w tym co do wysokości (500 zł), ma oparcie w art. 121 u.p.e.a. Ocena Sądu w tym zakresie nie została podważona, gdyż w skardze kasacyjnej nie przedstawiono zarzutu odnoszącego się do przepisu art. 121 § 1 i § 2 u.p.e.a. Zauważyć przy tym należy, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w wydanym postanowieniu z 3 grudnia 2018 r. wyjaśnił szczegółowo jakimi względami kierował się określając wysokość grzywny, a także wymienił jakich konkretnie szczepień ochronnych egzekwowany obowiązek dotyczy oraz wskazał na regulację art. 125 i art. 126 u.p.e.a. dotyczącą możliwości umorzenia bądź zwrotu uiszczonej grzywny. Wobec powyższego zgodzić się należało z oceną Sądu Wojewódzkiego, że wydane w sprawie postanowienia w przedmiocie grzywny nie naruszyły prawa. W konsekwencji skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. ----------------------- 1
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę