II OSK 801/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Burmistrza Miasta Zakopane od wyroku WSA w Krakowie, który stwierdził bezskuteczność czynności organu polegającej na włączeniu karty adresowej budynku do gminnej ewidencji zabytków (GEZ). WSA uznał, że organ nie wykazał w sposób należyty zabytkowego charakteru obiektu i naruszył procedurę. NSA, analizując zarzuty organu dotyczące naruszenia prawa materialnego, odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2023 r. (sygn. akt P 12/18), który uznał art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej. NSA podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie organ nie zapewnił właścicielowi czynnego udziału w postępowaniu, co stanowiło naruszenie zasady procesowej. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że mimo częściowo błędnego uzasadnienia, wyrok WSA odpowiada prawu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przy wpisie do gminnej ewidencji zabytków, interpretacja art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków w świetle orzecznictwa TK.
Orzeczenie dotyczy konkretnego przypadku naruszenia procedury, ale jego uzasadnienie ma szersze zastosowanie w sprawach dotyczących GEZ.
Zagadnienia prawne (2)
Czy włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków bez zapewnienia właścicielowi czynnego udziału w postępowaniu stanowi naruszenie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, narusza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu.
Uzasadnienie
NSA powołał się na wyrok TK P 12/18, który uznał art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków za niekonstytucyjny w zakresie ograniczania prawa własności bez gwarancji ochrony prawnej dla właściciela. Brak czynnego udziału właściciela w postępowaniu dotyczącym wpisu do GEZ jest uchybieniem procesowym.
Czy organ prawidłowo ustalił cechy zabytkowe obiektu przed włączeniem go do gminnej ewidencji zabytków?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta nie była przedmiotem oceny NSA ze względu na zaistniałe uchybienia procesowe.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że z powodu naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, nie mógł rozstrzygać o istnieniu walorów zabytkowych obiektu na tym etapie.
Przepisy (7)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa o ochronie zabytków art. 22 § ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
ustawa o ochronie zabytków art. 3 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
rozporządzenie Ministra w sprawie prowadzenia rejestru zabytków art. 18
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem
rozporządzenie Ministra w sprawie prowadzenia rejestru zabytków art. 18 b
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 106 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przy włączaniu obiektu do gminnej ewidencji zabytków.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące art. 3 pkt 1 i 2, art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków oraz § 18 i § 18 b rozporządzenia Ministra w sprawie prowadzenia rejestru zabytków.
Godne uwagi sformułowania
mimo częściowo błędnego uzasadnienia wyrok odpowiada prawu • osłabienie ochrony własności poprzez wyłączenie udziału właściciela w postępowaniu skutkującym wpisem nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków nie służy realizacji żadnych konstytucyjnie określonych wartości • nie przesądzając o możliwości, lub jej braku, włączenia tej nieruchomości do GEZ należy wskazać, że powodem stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności było naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.
Skład orzekający
Jacek Chlebny
przewodniczący sprawozdawca
Jerzy Stankowski
sędzia
Grzegorz Antas
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przy wpisie do gminnej ewidencji zabytków, interpretacja art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków w świetle orzecznictwa TK."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego przypadku naruszenia procedury, ale jego uzasadnienie ma szersze zastosowanie w sprawach dotyczących GEZ.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony własności i praw obywatelskich w kontekście ochrony dziedzictwa narodowego, z odwołaniem do wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
“Wpis do rejestru zabytków bez zgody właściciela? NSA wyjaśnia, jak chronić swoje prawa.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.