Orzeczenie · 2025-10-28

II OSK 791/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-10-28

NSAAdministracyjneWysokansa

obywatelstwo polskieustawa o obywatelstwieutrata obywatelstwaprawo rodzinnehistoria prawaNSAskarga kasacyjnapotwierdzenie obywatelstwa

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. L. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego. Sprawa dotyczyła ustalenia, czy skarżący posiada obywatelstwo polskie, które wywodził od swojej matki. Matka skarżącego nabyła obywatelstwo polskie na podstawie art. 5 ustawy z 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, jako ślubne dziecko M. T., który nabył obywatelstwo na podstawie art. 2 tej ustawy. Problem prawny polegał na tym, czy matka skarżącego utraciła obywatelstwo polskie w dniu 10 października 1948 r., kiedy nabyła obywatelstwo [...]. Sąd administracyjny pierwszej instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że utrata obywatelstwa polskiego przez matkę skarżącego była skuteczna. Kluczowe znaczenie miał art. 13 ustawy o obywatelstwie z 1920 r., który stanowił, że nadanie i utrata obywatelstwa polskiego rozciąga się na żonę i dzieci do lat 18. Ta zasada jednolitości obywatelstwa rodziny obowiązywała jednak tylko za życia ojca rodziny. Po śmierci dziadka skarżącego (ojca matki skarżącego), który zginął podczas II wojny światowej, zasada ta przestała obowiązywać. Wdowa (babka skarżącego) jako przedstawiciel ustawowy małoletniej córki (matki skarżącego) mogła dokonywać czynności prawnych dotyczących obywatelstwa. Nabycie przez babkę obywatelstwa [...] w 1948 r. skutkowało utratą obywatelstwa polskiego przez jej małoletnią córkę na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z 1920 r. W konsekwencji, matka skarżącego nie posiadała obywatelstwa polskiego w dacie urodzenia skarżącego (1972 r.), co uzasadniało odmowę potwierdzenia jego posiadania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących utraty obywatelstwa polskiego przez małoletnich w sytuacji śmierci ojca rodziny, zwłaszcza w kontekście historycznych przepisów z 1920 r.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego z okresu obowiązywania ustawy z 1920 r. o obywatelstwie. Może mieć znaczenie dla spraw historycznych dotyczących obywatelstwa.

Zagadnienia prawne (2)

Czy nabycie obywatelstwa obcego przez małoletniego obywatela polskiego, którego ojciec zmarł przed nabyciem obywatelstwa obcego, skutkuje utratą obywatelstwa polskiego na podstawie art. 13 ustawy z 1920 r. o obywatelstwie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, nabycie obywatelstwa obcego przez małoletniego obywatela polskiego, którego ojciec zmarł przed nabyciem obywatelstwa obcego, skutkuje utratą obywatelstwa polskiego. Zasada jednolitości obywatelstwa rodziny, wynikająca z art. 13 ustawy z 1920 r., obowiązywała tylko za życia ojca rodziny. Po jego śmierci, wdowa jako przedstawiciel ustawowy mogła dokonywać czynności prawnych dotyczących obywatelstwa małoletniego dziecka.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 13 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. (zasada jednolitości obywatelstwa rodziny) miał zastosowanie tylko za życia ojca rodziny. Po jego śmierci, wdowa jako przedstawiciel ustawowy mogła kształtować status obywatelski małoletniego dziecka. Nabycie przez babkę skarżącego obywatelstwa [...] w 1948 r. skutkowało utratą obywatelstwa polskiego przez jej małoletnią córkę (matkę skarżącego) na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z 1920 r.

Czy organ administracji publicznej odstąpił od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym bez uzasadnionej przyczyny, naruszając art. 8 § 2 k.p.a.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie odstąpił od utrwalonej praktyki bez uzasadnionej przyczyny. Uzasadnioną przyczyną zmiany utrwalonej praktyki było orzecznictwo NSA wskazujące, że zasada jednolitości obywatelstwa małżonków ma zastosowanie wyłącznie za życia obojga rodziców.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że orzecznictwo NSA, które wskazało na ograniczone zastosowanie zasady jednolitości obywatelstwa rodziny (tylko za życia ojca), stanowiło uzasadnioną przyczynę odstąpienia od dotychczasowej praktyki rozstrzygania spraw przez organy administracji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (16)

Główne

u.o. z 1920 r. art. 13

Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego

Zasada jednolitości obywatelstwa małżonków i ich nieletnich dzieci rozciąga się na żonę i dzieci do lat 18, ale tylko za życia ojca rodziny. Po śmierci ojca, wdowa jako przedstawiciel ustawowy może kształtować status obywatelski małoletniego dziecka.

u.o. z 1920 r. art. 11 § pkt 1

Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego

Utrata obywatelstwa polskiego następuje przez nabycie obcego obywatelstwa.

Pomocnicze

u.o. z 1920 r. art. 5

Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego

Dzieci ślubne nabywają obywatelstwo ojca.

u.o. z 1920 r. art. 4 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego

Obywatelstwo polskie nabywa się przez urodzenie.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o. art. 55 § ust. 1

Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a