II OSK 788/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że Rada Gminy nie naruszyła prawa, utrzymując funkcję produkcyjno-usługową na działce sąsiadującej z terenami mieszkaniowymi.
Skarga kasacyjna została wniesiona od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na uchwałę Rady Gminy Ł. dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący zarzucał naruszenie prawa własności poprzez przeznaczenie sąsiedniej działki pod tereny produkcji i usług, mimo jej sąsiedztwa z terenami mieszkaniowymi. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że Rada Gminy nie przekroczyła granic władztwa planistycznego, a utrzymanie funkcji produkcyjnej na działce było zgodne ze studium i nie stanowiło nadmiernej ingerencji w prawo własności.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę na uchwałę Rady Gminy Łękawica w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący kwestionował przeznaczenie sąsiedniej działki nr [...] pod tereny produkcji i usług (D P,U1) oraz zieleni nieurządzonej (ZE 67), zarzucając naruszenie prawa własności, zasady proporcjonalności i zgodności z Konstytucją RP. Podnosił, że działka ta graniczy z jego działką zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i że na działce produkcyjnej prowadzona jest uciążliwa działalność gospodarcza (tartak). WSA w Gliwicach oddalił skargę, stwierdzając, że gmina nie przekroczyła granic władztwa planistycznego. Sąd wskazał, że zaskarżona uchwała nie zmieniła przeznaczenia działki nr [...], która od lat funkcjonowała jako teren przemysłu drzewnego (tartak), a nowe oznaczenie P,U1 jest zgodne ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. WSA podkreślił również, że plan zapewnia ochronę przed hałasem dla terenów mieszkaniowych. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA. Sąd uznał, że Rada Gminy miała ustawowe umocowanie do ingerencji w prawo własności poprzez planowanie przestrzenne i że utrzymanie dotychczasowej funkcji produkcyjnej na działce nr [...] nie stanowi nadmiernego ograniczenia prawa własności skarżącego ani naruszenia zasady proporcjonalności. NSA podkreślił, że plan miejscowy musi uwzględniać istniejący stan zagospodarowania, a tartak na działce sąsiedniej funkcjonuje od kilkudziesięciu lat. Sąd stwierdził również, że przepisy dotyczące ochrony przed hałasem zostały właściwie zastosowane, a § 7 pkt 3 planu nakłada obowiązek przestrzegania standardów jakości środowiska poza terenem produkcyjnym. NSA uznał, że plan jest zgodny ze studium, ponieważ precyzyjnie recypuje wyznaczone w nim kierunki zagospodarowania przestrzennego, w tym funkcję produkcyjno-usługową dla działki nr [...]. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, utrzymanie dotychczasowej funkcji produkcyjno-usługowej na sąsiedniej działce nie stanowi nadmiernego ograniczenia prawa własności i nie narusza zasady proporcjonalności, jeśli jest zgodne ze studium i uwzględnia istniejący stan zagospodarowania.
Uzasadnienie
NSA uznał, że Rada Gminy miała prawo utrzymać funkcję produkcyjną na działce, która od lat funkcjonowała w ten sposób, nawet jeśli graniczy ona z terenami mieszkaniowymi. Plan miejscowy musi uwzględniać istniejący stan zagospodarowania, a przepisy dotyczące ochrony przed hałasem zapewniają odpowiednią ochronę terenom mieszkaniowym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (17)
Główne
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 7
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Obliguje organy do uwzględniania prawa własności w planowaniu przestrzennym.
u.p.z.p. art. 20 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Określa, że plan miejscowy uchwala rada gminy po stwierdzeniu zgodności ze studium.
u.p.z.p. art. 6 § ust. 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Wskazuje, że ustalenia planu kształtują sposób wykonywania prawa własności.
u.p.z.p. art. 3 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy zasad sporządzania planów.
u.p.z.p. art. 4 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy zasad sporządzania planów.
p.o.ś. art. 114 § ust. 1
Ustawa Prawo ochrony środowiska
Dotyczy określania dopuszczalnych poziomów hałasu.
u.p.z.p. art. 9 § ust. 4
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów.
Pomocnicze
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1, 2 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności i zakaz nadmiernej ingerencji.
p.o.ś. art. 113 § ust. 2 pkt 1
Ustawa Prawo ochrony środowiska
Wymienia tereny podlegające ochronie przed hałasem.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stwierdzenie nieważności uchwały.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Zaskarżenie uchwały organu gminy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Utrzymanie dotychczasowej funkcji produkcyjno-usługowej na działce sąsiedniej jest zgodne ze studium i nie narusza prawa własności ani zasady proporcjonalności. Plan miejscowy zapewnia ochronę terenom mieszkaniowym przed hałasem, a § 7 pkt 3 planu nakłada obowiązek przestrzegania standardów jakości środowiska poza terenem produkcyjnym. Plan miejscowy jest zgodny ze studium, ponieważ precyzyjnie recypuje wyznaczone w nim kierunki zagospodarowania przestrzennego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa własności skarżącego poprzez przeznaczenie sąsiedniej działki pod tereny produkcji i usług. Naruszenie zasady proporcjonalności i zgodności z Konstytucją RP. Niezachowanie zasady proporcjonalności i nadmierne ograniczenie prawa własności. Niezgodność planu ze studium w zakresie przeznaczenia działki. Brak określenia dopuszczalnych poziomów hałasu dla terenów produkcyjnych.
Godne uwagi sformułowania
Plan miejscowy ze swej istoty działa na przyszłość, tzn. określa zasady zagospodarowania terenu w ramach procesów inwestycyjnych rozpoczynanych już po jego wejściu w życie. Ustalenia planów muszą uwzględniać istniejący stan zagospodarowania (na datę uchwalenia planu). Plan jedynie konstytuuje dotychczasową wieloletnią funkcję tego terenu oraz prowadzonej tam działalności. Produkcja z istoty swej może, a wręcz czasami z racji procesów technologicznych, musi generować uciążliwe skutki dla środowiska. Ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych.
Skład orzekający
Anna Szymańska
sprawozdawca
Arkadiusz Despot - Mładanowicz
przewodniczący
Tomasz Zbrojewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad planowania przestrzennego w kontekście prawa własności, zgodności planu ze studium oraz ochrony przed uciążliwościami (hałasem) na terenach sąsiadujących."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji utrzymania istniejącej funkcji produkcyjnej na działce sąsiadującej z terenami mieszkaniowymi, w kontekście konkretnych zapisów planu i studium.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a planowaniem przestrzennym, co jest częstym problemem. Choć rozstrzygnięcie jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem, pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów.
“Plan miejscowy a prawo własności: Czy tartak może sąsiadować z domem?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 788/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-03-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-04-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Szymańska /sprawozdawca/ Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący/ Tomasz Zbrojewski Symbol z opisem 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Zagospodarowanie przestrzenne Planowanie przestrzenne Sygn. powiązane II SA/Gl 1033/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-12-06 Skarżony organ Rada Gminy Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 647 art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 20 ust. 1, art. 6 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 oraz 4 ust. 1 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity Dz.U. 2008 nr 25 poz 150 art. 113, art. 114 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) Protokolant asystent sędziego Joanna Ziółkowska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1033/21 w sprawie ze skargi P. B. na uchwałę Rady Gminy Ł. z dnia 25 kwietnia 2013 r., nr XXVIII/199/2013 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wyrokiem z 6 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1033/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA w Gliwicach", "Sąd wojewódzki", "Sąd I instancji") po rozpoznaniu skargi P. B. (dalej: "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na uchwałę Rady Gminy Łękawica z 25 kwietnia 2013 r., nr XXVIII/199/2013 (dalej: "uchwała", "plan", "plan miejscowy") w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – oddalił skargę. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Rada Gminy Łękawica (dalej: "Rada") uchwaliła w dniu 25 kwietnia 2013 r. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części gminy Łękawica. P. B. wniósł na powyższą uchwałę skargę do WSA w Gliwicach. Opisanej powyżej uchwale zarzucił naruszenie: art. 1 ust. 2 pkt 7 w zw. z art. 1 ust. 3 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r. poz. 647 ze zm.), dalej: "u.p.z.p." w zw. z art. 140 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), dalej: "k.c." oraz art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "Konstytucja RP"), polegające na ograniczeniu prawa własności skarżącego poprzez przeznaczenie działki nr [...] w K., sąsiadującej z działką skarżącego nr [...], pod tereny produkcji i usług (D P,U1) oraz tereny zieleni nieurządzonej o znaczeniu ekologicznym (ZE 67) w sytuacji, gdy brak było podstaw, aby przedmiotową działkę przeznaczyć pod tereny produkcyjno-usługowe. Jest ona bowiem zlokalizowana w obszarze terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, co narusza zasady prawidłowego wyważenia interesu publicznego i prywatnego, w tym interesu skarżącego; art. 28 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1, pkt 7 pkt 9 u.p.z.p. w zw. z wymienionymi powyżej przepisami Konstytucji RP polegającym na braku zachowania zasady proporcjonalności, bezzasadnym oraz nieadekwatnym ograniczeniu skarżącemu prawa własności nieruchomości poprzez zakwalifikowanie i przeznaczenie w planie sąsiedniej działki nr [...] jako terenu przemysłowo-usługowego, mimo braku występowania celu oraz słusznego interesu społecznego, by przedmiotową działkę przekwalifikować oraz pominięcie, że graniczy ona bezpośrednio z działkami zabudowanymi domami jednorodzinnymi, co spowodowało, iż na tej parceli wbrew przepisom i bez wymaganych dokumentów zlokalizowano obiekty budowlane w postaci wiaty i tartaku taśmowego do przecierania drewna wraz z torowiskiem, w których prowadzona jest działalność gospodarcza uciążliwa dla sąsiedztwa, a także na braku zachowania zasady równowagi w sytuacji wyłączenia działki nr [...] z zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, pomimo dopuszczenia takiej funkcji na działkach sąsiednich; art. 9 ust. 1 i ust. 4, art. 15 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 u.p.z.p. poprzez sporządzenie zaskarżonej uchwały w sprzeczności ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz zaniechanie faktycznej i rzeczywistej oceny zgodności projektu planu ze studium. W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie w całości. Wskazano, że wszystkie zarzuty skargi są bezzasadne, ponieważ organ prawodawczy w zakresie prawa miejscowego posiada ustawowe umocowanie do ingerencji w prawo własności poprzez planowanie przestrzenne. WSA w Gliwicach stwierdził, że gmina nie przekroczyła granic władztwa planistycznego poprzez nieuzasadnione i nadmierne ograniczenie prawa własności skarżącego. W pierwszej kolejności podkreślono, że zaskarżona uchwała nie doprowadziła do zmiany przeznaczenia terenu działki nr [...]. Wskazano, że w poprzednim planie przyjętym uchwałą z 1 marca 2002 r., nr XXX/201/2002, jak i w planie przyjętym zaskarżoną uchwałą przeznaczenie terenu działki nr [...] dotyczyło w pierwszym przypadku - terenu oznaczonego symbolem F6P - tj. przemysł drzewny - tartak oraz usługi rzemiosła produkcyjnego oraz w niewielkiej części teren o symbolu F10ZL - tj. tereny zieleni przywodnej, w drugim przypadku – to teren oznaczony symbolem D P,U1 - czyli teren zabudowy produkcyjno-usługowej i w niewielkiej części teren o symbolu ZE67 (teren zieleni nieurządzonej o znaczeniu ekologicznym) i 1KDD2 - drogi publiczne. Wyjaśniono, że przeznaczenie tego terenu nazwano inaczej, ale w obydwu planach przeznaczenie działki nr [...] związane było z funkcjonującym tam tartakiem. Następnie Sąd I instancji podniósł, że w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Łękawica przyjętego uchwałą z 21 grudnia 2011 r., nr XIII/92/11 (dalej: "studium") przedmiotowy teren przeznaczony jest w liniach rozgraniczających jako 5P,U - czyli teren zabudowy produkcyjno-przemysłowej i składów magazynów oraz w niewielkiej części - ZP (tereny wód powierzchniowych i zieleni przywodnej). Przeznaczenie terenu według studium i według planu jest zatem zgodne. Dodatkowo w studium zawarto postanowienie, że tereny przeznaczone pod zabudowę produkcyjno-przemysłową, składów i magazynów powinny posiadać minimalną powierzchnię działki wynoszącą 2000 m². Przedmiotowa działka nr [...] ma powierzchnię wymaganą przez studium pod zabudowę produkcyjną i usługową - tj. 0,2192 ha. W kwestii naruszenia art. 114 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.), dalej: "p.o.ś.", Sąd wojewódzki wskazał na § 14 uchwały zapewniający właściwe warunki ochrony przed hałasem. Nie określono w nim dopuszczalnego hałasu dla terenów oznaczonych P, U, gdyż obszary te nie zostały wymienione w art. 113 ust. 2 pkt 1 p.o.ś. jako podlegające ochronie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. B., zaskarżając go w całości, zarzucając: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 134 § 1 w zw. z art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." przez oddalenie skargi, w sytuacji gdy zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy; - art. 134 § 1, art. 135 i art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP polegające na wadliwym wykonaniu kontroli sądowej zaskarżonej uchwały będącej aktem prawa miejscowego poprzez niezbadanie i nieocenienie legalności zaskarżonego aktu w kontekście jego zgodności z art. 1 ust. 2 pkt 7 i 12, ust. 3 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p., podczas gdy prawidłowo przeprowadzona kontrola sądowa winna była doprowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały lub jej części; - art. 151 w zw. z art. 147 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. przez oddalenie skargi na skutek błędnej oceny, że zaskarżony akt nie narusza prawa, zamiast stwierdzenia jego nieważności; w tym również mimo, że w uchwalonym planie zachodzi niezgodność ze studium w zakresie przyjęcia odmiennego w planie miejscowym oznaczenia dla działki [...], aniżeli przyjęto w studium; II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 20 ust. 1 u.p.z.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że istniejąca niezgodność pomiędzy ustaleniami studium i ustaleniami planu miejscowego, dla terenu działki skarżącego oraz działki sąsiedniej nr [...] (objętej zaskarżeniem), poprzez przyjęcie, iż zmianie uległo tylko nazewnictwo przeznaczenia terenu, które nie miało wpływu na przeznaczenie działki nr [...], mimo iż zmiana nazewnictwa, a co za tym idzie przeznaczenia terenu działki nr [...] powoduje niezgodność studium z ustaleniami przyjętego planu miejscowego; - art. 6 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 u.p.z.p. poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że nie jest nadużyciem władztwa planistycznego i nadmiernym ograniczeniem uprawnień skarżącego związanych z przysługującym mu prawem własności nieruchomości położonych na terenie objętym planem: a) nieuprawnione zróżnicowanie sytuacji prawnej skarżącego z sytuacją prawną właścicieli innych - bezpośrednio sąsiadujących gruntów, tj. działki [...] o odmiennym przeznaczeniu określonym w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz innym niż w studium przeznaczeniu określonym w planie miejscowym przyjętym zaskarżoną uchwałą; b) określenie parametrów zabudowy dla obszaru, w którym znajdują się nieruchomość skarżącego oraz nieruchomość bezpośrednio sąsiadująca nr [...], takich jak: maksymalny wskaźnik intensywności zabudowy, minimalny wskaźnik powierzchni biologicznie czynnej, maksymalny wskaźnik powierzchni zabudowy w sposób nieprzystający do realiów terenu tzn. nieruchomość skarżącego znajduje się na obszarze oznaczonym symbolem "MN", zaś nieruchomość bezpośrednio sąsiadująca nr [...] na obszarze oznaczonym symbolem "P,U", czego Sąd I instancji w ogóle nie wyjaśnił; c) nieokreślenie w zaskarżonej uchwale parametrów mających na celu ochronę przed hałasem nieruchomości oznaczonych symbolem "MN" graniczących bezpośrednio z nieruchomością oznaczoną symbolem: "P,U", mimo iż w § 7 pkt 3 uchwały ustalono możliwość prowadzenia wyłącznie takiej działalności produkcyjnej i usługowej, której uciążliwość dla środowiska powodowana przez hałas oraz zanieczyszczenia powietrza, wody i gleby nie przekroczy wartości dopuszczalnych standardów jakości środowiska na terenie i poza terenem, do którego prowadzący ją posiada tytuł prawny; - błędną wykładnię art. 114 ust. 1 i 3 p.o.ś. poprzez przyjęcie, iż na podstawie art. 114 ust. 3 p.o.ś. oraz przepisów wykonawczych określa się poziom dopuszczalnego hałasu dla terenów oznaczonych symbolem "P,U", podczas gdy przepisy art. 114 p.o.ś. są generalnie adresowane do organów odpowiedzialnych za przygotowanie i uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i postrzegać je należy zwłaszcza w kontekście postanowień art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Pismem z 2 marca 2022 r. skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: " NSA") zważył, co następuje: Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres sądowej kontroli przez NSA. Przywołane w skardze kasacyjnej przepisy art. 134 § 1 i 135 p.p.s.a. stanowią istotne reguły proceduralne oraz kompetencje sądu wojewódzkiego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. tenże sąd orzeka w granicach danej sprawy i nie jest związany ani zarzutami, ani wnioskami skargi. Granicami sprawy w tym wypadku był zaskarżony plan w części obejmującej działkę nr [...], gdyż takie ograniczenie przedmiotowe jest wynikiem stosowania normy art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.), dalej: "u.s.g.". Zgodnie z tym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Według orzecznictwa sądów administracyjnych kryterium "interesu prawnego" ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między strefą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem prawnym. Przyjmuje się także, że właściciel działki sąsiedniej ma interes prawny w zaskarżeniu ustaleń planu z racji potencjalnego negatywnego oddziaływania dopuszczonych inwestycji na sposób wykorzystania jego nieruchomości (vide np. wyrok NSA z 23 września 2021 r. sygn. akt II OSK 1399/21). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, co zasadnie uruchomiło kontrolę legalności planu odnośnie dopuszczenia funkcji produkcji i usług na działce nr [...]. Sąd wojewódzki orzekając na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) doszedł do trafnego wniosku, że nie doszło przy uchwaleniu planu do naruszenia zarówno zasad, jak i trybu w rozumieniu art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. naruszenie zasad sporządzania planu, istotne naruszenie trybu jego sporządzenia, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały w całości lub części, o czym na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. mógłby orzec sąd I instancji. Sąd ten tymczasem zasadnie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., dokonując prawidłowej kontroli legalności planu w zgodności z przepisami art. 1 ust. 2 pkt 7 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p. Nie był przy tym władny odnieść tej kontroli do art. 1 ust. 2 pkt 12 oraz ust. 3 u.p.z.p., gdyż przepisy te w dacie podejmowała uchwały nie obowiązywały. Przypomnieć wszak trzeba, że kontroli zaskarżonego planu dokonuje się w odniesieniu do przepisów obowiązujących w dacie podjęcia tej uchwały, a takowymi była u.p.z.p. w brzmieniu opublikowanym w Dz. U. z 2012 r. poz. 647 ze zm. Przywołany w skardze kasacyjnej art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. obliguje organy do uwzględniania w planowaniu przestrzennym prawa własności. Nie oznacza to jednak, że ustalenia planu nie mogą w żaden sposób wkraczać w sferę praw podmiotowych właściciela nieruchomości. Art. 6 ust. 1 u.p.z.p. stanowi wprost, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. W orzecznictwie zwraca się ponadto uwagę, że poza regulacjami ustawodawstwa zwykłego, organy gminy przy stanowieniu treści aktu planistycznego muszą uwzględnić również normy konstytucyjne, w tym ustanowioną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasadę proporcjonalności i wynikający z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP zakaz nadmiernej ingerencji w chronione prawo własności (por. wyroki NSA z 14 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 1293/16; z 26 października 2016 r. sygn. akt II OSK 145/15; z 22 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1861/15; z 13 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 1026/17). Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 6 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 u.p.z.p. poprzez błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że Gmina nadużyła swe władztwo planistyczne oraz uchybiła zasadzie proporcjonalności przeznaczając sąsiednią działkę pod usługi i produkcję. Przy badaniu tego zarzutu kluczowy jest kontekst historyczny. Plan miejscowy ze swej istoty działa na przyszłość, tzn. określa zasady zagospodarowania terenu w ramach procesów inwestycyjnych rozpoczynanych już po jego wejściu w życie. Potwierdzeniem tej zasady jest art. 35 u.p.z.p. Niemniej ustalenia planów muszą uwzględniać istniejący stan zagospodarowania (na datę uchwalenia planu) – vide wyroki NSA z 12 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 1780/16 i z 10 stycznia 2024 r. sygn. akt II OSK 1058/21. Z ustaleń poczynionych przez WSA w Gliwicach i niezakwestionowanych przez skarżącego, wynika, że na spornej działce od kilkudziesięciu lat prowadzona jest działalność przetwórstwa drewna, tj. tartak. Skarżony plan zatem nie zmienił dotychczasowej funkcji, lecz ją utrzymał. Niewątpliwie plan przewiduje działalność uciążliwą dla otoczenia, ale takową dla przeznaczenia oznaczonego symbolem P - obowiązujące studium dopuszcza. W poprzednio obowiązującym planie, zarówno działka skarżącego nr [...], jak i działka sąsiada nr [...] były przeznaczone pod taką samą lub podobną funkcję, tj. przemysł drzewny oraz usługi rzemiosła produkcyjnego. W niniejszej uchwale funkcja działki sąsiada została utrzymana, natomiast zmianie uległo przeznaczenie działki skarżącego. Skutkiem tych zmian planistycznych jest stan faktyczny polegający na tym, że jedynie na działce nr [...] zachowano przeznaczenie produkcji i usług, natomiast tereny wokół (w tym działka skarżącego) przeznaczono pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, co przekształciło w konsekwencji istotnie ten rejon. Analiza stanu faktycznego prowadzi do wniosku, że plan bezspornie ogranicza uprawnienia skarżącego poprzez dopuszczenie w sąsiedztwie uciążliwej funkcji i to ukonstytuowało jego legitymację, żeby zaskarżyć ten plan. Niemniej jednak owo ograniczenie prawa własności skarżącego nie może zostać ocenione jako nadmierne i naruszające zasadę proporcjonalności. Plan jedynie konstytuuje dotychczasową wieloletnią funkcję tego terenu oraz prowadzonej tam działalności. Inną kwestią natomiast jest, czy część zabudowy wykorzystywanej do tej działalności produkcyjnej powstała w warunkach legalności, na co zasadnie zwrócił uwagę WSA w Gliwicach. Zdaniem NSA Rada nie nadużyła swego władztwa planistycznego, a przyjęta w planie funkcja produkcyjna mieści się w granicach prawa. Rada wyważyła indywidualne interesy właścicieli działek na tym terenie, zasadnie utrzymując dotychczasowe przeznaczenie terenu. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 114 ust. 1 i 3 p.o.ś. poprzez przyjęcie, iż na podstawie art. 114 ust. 3 p.o.ś. oraz przepisów wykonawczych określa się poziom dopuszczalnego hałasu dla terenów oznaczonych symbolem "P,U". Rację ma skarżący kasacyjnie, że przy sporządzaniu planu miejscowego uwzględnia się tereny, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 p.o.ś. W ostatnio przywołanym przepisie jednak nie wymieniono i tym samym nie objęto ochroną - poprzez ustalenie dopuszczalnych poziomów hałasu - terenów przeznaczonych pod zabudowę produkcyjną. Niewątpliwie natomiast taką ochroną objęte zostały tereny mieszkaniowe. Dla terenów wymienionych w art. 113 ust. 2 pkt 1 p.o.ś., w tym zabudowy mieszkaniowej - w § 14 planu zagwarantowano ochronę przed hałasem. Dla pozostałych natomiast terenów, w tym produkcyjnych, nie określono w planie dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku, gdyż taki wymóg nie wynika z przepisów powszechnie obowiązujących. Jest to w pełni uzasadnione, gdyż produkcja z istoty swej może, a wręcz czasami z racji procesów technologicznych, musi generować uciążliwe skutki dla środowiska. Natomiast istota problemu polega na tym, że skarżący wywodzi, iż brak wyznaczenia norm hałasu przy procesie produkcyjnym na działce sąsiedniej będzie skutkować ponadnormatywnym oddziaływaniem na jego działkę przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową. Argument ten jednak nie może stanowić o niedopuszczalności przyjęcia w planie funkcji produkcji i usług. W § 7 pkt 3 planu nakazano, aby działalność produkcyjna, której uciążliwość dla środowiska powodowana jest m.in. przez hałas, nie przekroczyła wartości dopuszczalnych standardów jakości środowiska na terenie i poza terenem, do którego prowadzący tę działalność posiada tytuł prawny. Przepis ten wyznacza zakres dopuszczalnego oddziaływania działalności prowadzonej na działce nr [...] na sąsiednie działki, w tym skarżącego. Działka produkcyjne nr [...] znajduje się w strefie, gdzie zgodnie z przepisami nie ustala się poziomu dopuszczalnego hałasu. Na jej terenie właściciel może generować hałas bez żadnych ograniczeń. Natomiast standardy hałasu dla zabudowy mieszkaniowej działek sąsiednich muszą zostać dochowane przy prowadzeniu tej działalności. Jest to jednak kwestia konkretnych rozwiązań technicznych zastosowanych przez przedsiębiorstwo, nie zaś regulacji samego planu. Plan bowiem chroni otoczenie terenu produkcyjnego, gdyż wyraźnie zastrzega, że standardy poza terenem produkcyjnym - muszą być spełnione (§ 7 pkt 3 planu). Zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.z.p. ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. W myśl zaś art. 20 ust. 1 u.p.z.p. plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium. Postanowienia planu nie mogą prowadzić do modyfikacji kierunków zagospodarowania przestrzennego przewidzianego w studium lub wykluczyć wyznaczone w studium kierunki zagospodarowania. Studium wiąże co do ogólnych wytycznych, założeń polityki przestrzennej gminy i właśnie w tym zakresie postanowienia planu nie mogą naruszać ustaleń studium. W studium przedmiotowa działka została przewidziana w obszarze zabudowy usługowej i produkcyjnej. Zabudowa P (produkcyjna) to zabudowa produkcyjno-przemysłowa, składów i magazynów. W studium nie zawarto wymogu, aby działalność produkcyjna i usługowa nie mogła powodować uciążliwości dla otoczenia (w przeciwieństwie do zabudowy U). Dalej - minimalna powierzchnia działki pod takie przeznaczenie nie może być mniejsza niż 2000 m kw. Przedmiotowy plan dla tego obszaru przewiduje funkcję P,U1. Oznaczenie literowe D przy tej jednostce opisuje wieś K. (§ 3 pkt 23 a) tiret 4 planu). Przedmiotowa działka ma powierzchnię 2192 m kw. Odczytując kierunki wyznaczone w studium Sąd wojewódzki prawidłowo ocenił, że studium reguluje i odnosi się do powierzchni działki, nie zaś rodzaju użytków znajdujących się na działce i ich powierzchni. Tym samym dla odczytania zaleceń studium bez znaczenia pozostaje powierzchnia terenu działki w użytku Bi – terenów zabudowy. W konsekwencji nie ma racji skarżący kasacyjnie, że plan narusza ustalenia studium. Wręcz przeciwnie – plan ten precyzyjnie recypuje kierunki wyznaczone w studium i wyznacza dokładnie tę samą funkcję, tj. tereny produkcji i usług. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI