II OSK 783/25

II OSK 783/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-05-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
II OSK 1949/22 - Wyrok NSA z 2025-03-19
II SA/Sz 203/22 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2022-05-19
II OSK 1949/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-07
II SAB/Kr 12/25 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2025-03-04
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Odrzucono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 109, art. 183 § 2 pkt 5, art. 271 pkt 2, art. 275, art. 280 § 1, art. 232 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi A. R. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2025 r. sygn. akt II OSK 1949/22 w sprawie ze skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 203/22 w sprawie ze skargi A. R. na uchwałę Rady Gminy Kołobrzeg z dnia 5 listopada 2021 r., nr XXXIII/290/2021 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Kołobrzeg dla obrębów Bogucino i Stramnica postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania; 2. zwrócić A. R. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego uiszczony wpis sądowy od skargi o wznowienie postępowania w wysokości 150 (sto pięćdziesiąt) złotych.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 19 marca 2025 r., II OSK 1949/22, oddalił skargę kasacyjną A. R. (dalej: skarżąca) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 19 maja 2022 r., II SA/Sz 203/22, w sprawie ze skargi skarżącej na uchwałę Rady Gminy Kołobrzeg z 5 listopada 2021 r., nr XXXIII/290/2021 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Kołobrzeg dla obrębów Bogucino i Stramnica (pkt 1.) i zasądził od skarżącej na rzecz Gminy Kołobrzeg kwotę 360 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 2.).
Pismem z 25 marca 2025 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powyższym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako podstawę wznowienia podając art. 271 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), wnosząc o jego uchylenie, rozpoznanie sprawy na rozprawie w obecności pełnomocnika skarżącej i zarzucając nieważności postępowania określoną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., albowiem powyższe orzeczenie zapadło z naruszeniem art. 109 p.p.s.a. W uzasadnieniu wskazano, że pismem z 17 marca 2025 r. wniesionym za pośrednictwem portalu ePUAP, jak również listem poleconym priorytetowym (doręczonym Sądowi w dniu 18 marca 2025 r.), pełnomocnik wniósł o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 19 marca 2025 r. z uwagi na niemożliwość uczestniczenia w niej, ponieważ w dniu 16 marca 2025 r. wystąpiła u niej wysoka gorączka z silnym osłabieniem, a w domowym teście wymazowym potwierdzony został wirus grypy. Pełnomocnik podniósł także, że z uwagi na krótki okres czasu pozostały do rozprawy, nie jest w stanie zapewnić zastępstwa. Zdaniem pełnomocnika skarżącej powyższe orzeczenie zapadło z naruszeniem przepisów, co skutkuje nieważnością postępowania i stanowi przesłankę do jego wznowienia. Pełnomocnik zaznaczył, że ma świadomość, iż do wniosku o odroczenie rozprawy winien przedstawić zaświadczenie lekarskie na okoliczność stanu zdrowia, ale w momencie składania wniosku takiego zaświadczenia nie posiadał i z przyczyn niezależnych od siebie nie był w stanie go uzyskać. Stan zdrowia uniemożliwiający udział w rozprawie wystąpił bowiem w niedzielę (jak wskazano w piśmie z 17 marca 2025 r.), a wizyta lekarska została umówiona w dniu 17 marca 2025 r. na dzień 19 marca 2025 r. – z uwagi na dużą liczbę zachorowań nie było możliwości uzyskania wcześniejszej porady lekarskiej. Ponadto, stan zdrowia pełnomocnika uniemożliwiał mu udanie się do przychodni. W dniu 19 marca 2025 r. pełnomocnik uzyskał informację z przychodni lekarskiej, że lekarz pierwszego kontaktu, u którego wizyta został umówiona na ten dzień, jest również chory i wizyta lekarska została umówiona dopiero na dzień 21 marca 2025 r., kiedy to możliwym było uzyskanie zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia – zwolnienia lekarskiego, które załączono do przedmiotowej skargi, a obejmuje niezdolność do pracy od dnia 18 marca 2025 r. W ocenie pełnomocnika skarżącej nieuwzględnienie wniosku o odroczenie rozprawy nastąpiło z naruszeniem art. 109 p.p.s.a., co w konsekwencji pozbawiło stronę czynnego udziału w rozprawie. Ma to o tyle znaczenie, że pełnomocnik na rozprawie miał zwrócić uwagę Sądowi na okoliczność, która winna być znana Sądowi de facto z urzędu, że w biuletynie informacji publicznej umieszczone zostało prawomocne rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 10 sierpnia 2023 r., II SA/Sz 94/22. W sprawie tej właściciel działki sąsiedniej do działki skarżącej podniósł tożsame zarzuty, co skarżąca odnośnie przedmiotowej uchwały, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargę uwzględnił i stwierdził nieważność § 64 ust. 1 i 2 zaskarżonej uchwały w zakresie obejmującym działkę oznaczoną nr [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu.
Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania nie jest zwykłym postępowaniem sądowym ani też postępowaniem ze skargi kasacyjnej, lecz ma ono charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Ze względu na wyjątkowy charakter tego postępowania muszą być zachowane wymogi określone w dziale VII ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W odniesieniu do skargi o wznowienie postępowania przepis art. 280 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci. Podkreślenia przy tym wymaga, że badanie o jakim mowa w tym przepisie nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest bowiem stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki formalne, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Zgodnie natomiast z art. 275 p.p.s.a. do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny.
Podkreślenia wymaga, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-273 p.p.s.a. nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Dlatego też konieczne jest zbadanie, czy twierdzenia skargi będą taką ustawową podstawę stanowiły. Jak przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie, odrzucenie skargi o wznowienie postępowania może nastąpić tylko wtedy, gdy nie opiera się ona na ustawowej podstawie wznowienia, a nie wtedy, gdy podstawa ta nie jest merytorycznie zasadna. Natomiast w sytuacji, gdy zgłoszona podstawa wznowienia okazała się bezzasadna, to podlega ona oddaleniu (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck Warszawa 2017 r., str. 1217 i 1221 oraz powołane tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie jako podstawę wznowienia wskazano art. 271 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności m.in., gdy strona wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Pełnomocnik skarżącej podniósł, że nieuwzględnienie wniosku o odroczenie rozprawy z uwagi na chorobę pełnomocnika nastąpiło z naruszeniem art. 109 p.p.s.a., co w konsekwencji pozbawiło stronę czynnego udziału w rozprawie. Wyjaśnić zatem należy, że z akt sprawy II OSK 1949/22, a dokładnie z protokołu rozprawy z 19 marca 2025 r. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek z 17 marca 2025 r. o odroczenie rozprawy z uwagi na niewykazanie przesłanki do odroczenia rozprawy. Zgodnie z art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Stosownie zatem do literalnej treści art. 109 p.p.s.a. przeszkoda uzasadniająca odroczenie rozprawy musi być znana sądowi, a jednocześnie niemożliwa do przezwyciężenia. Sytuacja taka zachodzi w odniesieniu do przeszkody w postaci choroby pełnomocnika strony, gdy spełnione zostaną dwie przesłanki. Po pierwsze, pełnomocnik strony przedstawił sądowi zaświadczenie lekarskie, z którego treści wynika rzeczywista niemożność stawienia się na rozprawę, w szczególności zaś, gdy zawiera ono wskazanie "chory powinien leżeć". Po drugie zaś, pełnomocnik strony nie miał szansy na ustanowienie substytuta procesowego, za czym w szczególności przemawia krótki okres między stwierdzeniem zachorowania a terminem rozprawy. Jednocześnie, w przypadku, gdy w sprawie występuje profesjonalny pełnomocnik, należy oczekiwać, że czynności złożenia wniosku o odroczenie rozprawy dokona on ze szczególną starannością (zob. wyrok NSA z 26 września 2012 r., II GSK 1423/11). W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek pełnomocnika skarżącej o odroczenie rozprawy z uwagi na niewykazanie przesłanki do odroczenia, tj. nieprzedstawienie stosownego zaświadczenia lekarskiego. Co do zasady zaś nieuwzględnienie wniosku strony o odroczenie rozprawy nie stanowi przesłanki nieważności określonej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Skoro obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa i zależy od woli oraz możliwości stron, to podstawy do odroczenia nie mogą wykraczać poza okoliczności określone w art. 109 p.p.s.a. Odroczenie rozprawy w świetle tego przepisu jest sytuacją wyjątkową i nadzwyczajną, a ocena tego, czy zachodzą uzasadnione podstawy do odroczenia rozprawy, należy każdorazowo do sądu. Jeżeli więc odmowa uwzględnienia takiego wniosku jest uzasadniona, to – mimo że rozprawa została przeprowadzona bez udziału strony lub jej pełnomocnika – nie można mówić o nieważności postępowania z przyczyny określonej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z 21 listopada 2012 r., I FSK 34/12). Jeżeli chodzi o stosowanie w niniejszej sprawie art. 109 p.p.s.a. i kwestię relacji między rozstrzyganiem wniosków o odroczenie rozprawy a nieważnością postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. należy uznać, że ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny wniosku o odroczenie rozprawy, złożonego przez profesjonalnego pełnomocnika, w aspekcie art. 109 w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. musi być dokonana przy założeniu, że wnoszący o odroczenie rozprawy ma obowiązek dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności (składaniu wniosków procesowych), jak też przy uwzględnieniu szczególnego charakteru postępowania przed tym sądem (tak też wyrok NSA z 20 stycznia 2005 r., OSK 1755/04). Z uwagi zatem na brak załączenia do wniosku o odroczenie rozprawy zaświadczenia/zwolnienia lekarskiego potwierdzającego chorobę pełnomocnika nie wystąpiła przesłanka przewidziana w art. 109 p.p.s.a., tj. przeszkoda znana sądowi, co z kolei uzasadniało oddalenie wniosku. Ponadto, okoliczność, że w momencie składania wniosku o odroczenie rozprawy pełnomocnik nie posiadał i z przyczyn niezależnych od siebie nie był w stanie uzyskać stosownego zaświadczenia lekarskiego nie stanowi wytłumaczenia, albowiem zawsze istnieje możliwość umówienia wizyty lekarskiej u innego lekarza w innej przychodni. Co więcej, udział w rozprawie nie jest obowiązkowy i nie jest on jedyną formą zapewnienia stronie postępowania możliwości obrony jej interesów (inna to możliwość wystosowania pisma procesowego). W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej został zawiadomiony o terminie rozprawy w dniu 20 stycznia 2025 r., a zatem miał możliwość wystosowania do Sądu pisma procesowego wskazującego na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 10 sierpnia 2023 r., II SA/Sz 94/22, na który – jak sam twierdzi – chciał zwrócić uwagę Sądu w dniu rozprawy.
Podsumowując, w przypadku, w którym Sąd oddala wniosek strony o odroczenie rozprawy z uwagi na niewykazanie stosownym dokumentem choroby, którą jaką przeszkodę do stawienia się na rozprawie wskazuje wnioskujący, nie można mówić o pozbawieniu strony możności obrony praw w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Zauważyć bowiem należy, że od profesjonalnego pełnomocnika można i należy oczekiwać zachowania podwyższonego miernika staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Wobec powyższego należy stwierdzić, że w sprawie brak jest ustawowej podstawy wznowienia postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1. sentencji. O zwrocie wpisu postanowiono, jak w punkcie 2., na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.