II OSK 773/05

Naczelny Sąd Administracyjny2006-04-25
NSAnieruchomościWysokansa
renta planistycznazagospodarowanie przestrzennewzrost wartości nieruchomościustawa o zagospodarowaniu przestrzennymopłata planistycznanieruchomość rolnanieruchomość przemysłowasprzedaż nieruchomościKodeks postępowania administracyjnegoOrdynacja podatkowa

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą opłaty planistycznej, potwierdzając, że przepisy Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania do jej ustalania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. W. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił jej skargę na decyzję SKO w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości (tzw. renty planistycznej). Opłata została naliczona po zmianie planu zagospodarowania przestrzennego, która zmieniła przeznaczenie działki z rolnej na przemysłowo-składową, a następnie działka została sprzedana. Głównym zarzutem w skardze kasacyjnej było błędne zinterpretowanie art. 36 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym i przyjęcie, że nie mają do niej zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu. Decyzja ta dotyczyła ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości (tzw. renty planistycznej) w kwocie 77.205 zł. Opłata została naliczona po zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która zmieniła przeznaczenie działki M. W. z rolnej na przemysłowo-składową, a następnie działka została sprzedana firmie "C." Sp. z o.o. za kwotę 100.185,00 zł. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności braku należytego informowania jej o skutkach prawnych zmiany planu zagospodarowania przestrzennego i możliwości naliczenia opłaty planistycznej. Kluczowym zarzutem w skardze kasacyjnej było jednak błędne zinterpretowanie przez Sąd I instancji art. 36 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej. Skarżąca argumentowała, że renta planistyczna ma charakter podatku i powinny do niej mieć zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu I instancji i organów administracji. Sąd uznał, że opłata z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, mimo pewnych cech wspólnych z podatkiem, nie jest podatkiem w rozumieniu Ordynacji podatkowej, a przepisy tej ustawy nie mają do niej zastosowania. Postępowanie powinno być prowadzone na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd podkreślił, że obowiązki podatkowe muszą być stanowione wyraźnie, a nie domniemane, zgodnie z zasadą demokratycznego państwa prawnego. W związku z tym, zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego i procesowego nie znalazły uzasadnienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania do ustalania opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.

Uzasadnienie

Opłata planistyczna, mimo pewnych cech wspólnych z podatkiem (publicznoprawny, nieodpłatny, przymusowy charakter), nie jest podatkiem w rozumieniu Ordynacji podatkowej. Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym nie stanowi wprost, że opłata ta ma status podatku, a przepisy Ordynacji podatkowej nie mogą być domniemane. Obowiązki podatkowe muszą być stanowione wyraźnie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.z.p. art. 36 § ust. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

Opłata z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku uchwalenia lub zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (renta planistyczna) nie podlega przepisom Ordynacji podatkowej.

Pomocnicze

u.z.p. art. 36 § ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 36 § ust. 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 36 § ust. 14

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 14

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

o.p. art. 165 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Przepis ten nie ma zastosowania do ustalania renty planistycznej.

o.p. art. 6

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Definicja podatku, do której opłata planistyczna nie jest w pełni zaliczana.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.s.g. art. 54 § ust. 2 pkt 6

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opłata planistyczna nie jest podatkiem w rozumieniu Ordynacji podatkowej i nie podlegają jej przepisy tej ustawy. Zarzuty dotyczące naruszenia zasad Kpa w fazie uchwalania planu zagospodarowania przestrzennego nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu o ustalenie renty planistycznej.

Odrzucone argumenty

Renta planistyczna stanowi podatek i powinny do niej mieć zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej. Naruszenie zasad Kpa poprzez brak informowania o skutkach prawnych zmiany planu i możliwości naliczenia opłaty planistycznej.

Godne uwagi sformułowania

Obowiązki podatkowe, wkraczając w sferę praw i obowiązków obywateli, winny być [...] stanowione wyraźnie, a nie domniemywane. Opłata z tytułu wzrostu wartości nieruchomości [...] mimo cech upodobniających ją do podatku cechują różnice.

Skład orzekający

Roman Hauser

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Jurkiewicz

sędzia

Ludwik Żukowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że renta planistyczna jest specyficznym rodzajem opłaty, do której nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej, a postępowanie w jej sprawie reguluje K.p.a."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie wydania orzeczenia i specyfiki ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów dotyczących opłat związanych ze zmianami planów zagospodarowania przestrzennego, co ma znaczenie praktyczne dla właścicieli nieruchomości i organów samorządowych.

Czy opłata planistyczna to podatek? NSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 77 205 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 773/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-06-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Ludwik Żukowski
Roman Hauser /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Wr 2224/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2005-03-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 415
art. 36 ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser /spr./, Sędziowie NSA Andrzej Jurkiewicz, Ludwik Żukowski, Protokolant Agnieszka Majewska, po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 marca 2005 r. sygn. akt II SA/Wr 2224/02 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w S. oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 marca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...] która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. Nr [...] z dnia [...] maja 2002 r. w sprawie ustalenia M. W. jednorazowej opłaty w kwocie 77.205 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...],[...] o powierzchni 15529 m2 położonej w S.
W uzasadnieniu powyższego wyroku, podniesiono, że decyzją z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy S., na podstawie art. 36 ust. 3, ust. 4, ust. 7 i art. 14 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.) i § 5 uchwały Nr VII/52/99 Rady Miejskiej w Sobótce ( Dz. Urz. Woj. Dolnośląskiego Nr 4, poz. 38 z dnia 7 lutego 2000 r.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy orzekł o ustaleniu opłaty w wysokości 77.205,00 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku ze zmianą planu zagospodarowania przestrzennego gminy. M. W. została zobowiązana do uiszczenia renty planistycznej na konto Urzędu Miasta i Gminy S. w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że działka nr [...], obręb S. wchodząca w skład gospodarstwa rolnego M. W., zmieniła przeznaczenie z rolniczego na przemysłowo - składowy (E37 P,S), w związku z podjętą przez Radę Miejską Sobótki uchwałą Nr VII/52/99 z dnia 30 kwietnia 1999 r. w sprawie zmiany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta Sobótka.
Z wnioskiem o zmianę przeznaczenia przedmiotowych gruntów wystąpiła Sp. z o.o. "C." w dniu 6 marca 1998 r.
O procedurze zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Sobótka w zakresie terenu działki nr [...] położonej w S., M. W., jako właścicielka tej nieruchomości, była zawiadamiana przez Zarząd Miasta i Gminy w S. i informowana o możliwości złożenia protestu lub zarzutu do projektu planu, z czego nie skorzystała.
Procentowa wartość opłaty planistycznej w odniesieniu do działki nr [...], ustalona została na 30% i wynika z ww. uchwały Nr VII/52/99 z dnia 30 kwietnia 1999 r. Rady Miejskiej w Sobótce.
W dniu 12 stycznia 2001 r. nastąpiła sprzedaż firmie "C." Sp. z o.o. działki nr [...] za kwotę 100.185,00 zł. W sporządzonym akcie notarialnym działka ta opisana jest jako rolna mimo, że w dniu 21 lutego 2000 r. utraciła charakter rolny.
Zarówno notariusz sporządzający akt notarialny, jak i obecne przy sporządzaniu umowy kupna - sprzedaży strony były świadome, że przedmiotem transakcji jest nieruchomość gruntowa przeznaczona na działalność przemysłowo-składową, co wynika z załącznika do aktu notarialnego.
Wartość działki nr [...], do ustalenia renty planistycznej określił rzeczoznawca majątkowy, zgodnie z art. 36 ust. 14 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym.
Wartość rynkowa tej działki dla funkcji przemysłowo-składowej (po zmianie planu) wynosi - 291.230,00 zł,
Wartość tej działki jako rolnej (przed zmianą planu) wynosi - 33.880,00
zł. Różnica zatem wynosi - 257.350,00 zł.
Wyliczona renta planistyczna stanowi kwotę - 77.205,00 zł (wyliczenie: 257.350,00 zł x 30% = 77.205,00 zł).
O możliwości zapoznania się z operatem szacunkowym, uzyskania wszelkich wyjaśnień w sprawie oraz złożenia wniosków i zastrzeżeń M. W. została poinformowana przez organ I instancji pismem z dnia 12 marca 2002 r., doręczonym w dniu 15 marca 2002 r.
Strona informowana była szczegółowo przez organ I instancji o wszelkich kwestiach dotyczących podstawy prawnej i sposobu naliczania opłaty planistycznej.
Dodatkowo odnosząc się do zarzutu przedstawionego w piśmie M. W. z dnia 18 kwietnia 2002 r. dotyczącego wydania pierwszej decyzji (uchylonej) po upływie 8 miesięcy od daty sprzedaży nieruchomości, organ wskazał, że notariusz do chwili wydania decyzji z dnia 15 maja 2002 r. nie przesłał zarządowi gminy wypisu z ww. aktu notarialnego, pomimo ciążącego na nim obowiązku (7 dni od sporządzenia aktu notarialnego umowy sprzedaży), co wynika z art. 36 ust. 8 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
Gmina powiadomiona została o zmianie stanu prawnego nieruchomości nr [...] przez Powiatowy Zakład Katastralny we Wrocławiu, a kopię aktu notarialnego otrzymała w dniu 16 maja 2001 r.
Od powyższej decyzji M. W. wniosła odwołanie, zarzucając jej naruszenie zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 8, 9, 10 i 11 Kpa poprzez:
- zawiadomienie o zmianie planu zagospodarowania przestrzennego, bez
informacji o skutkach prawnych związanych z tą zmianą, a zwłaszcza
o naliczeniu jednorazowej opłaty w przypadku zbycia nieruchomości,
- ignorowanie przez organ zarzutów i uwag odwołującej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w związku z art. 36 ust. 3, ust. 4, ust. 7 i ust. 14 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium stwierdziło, że rozpatrując wcześniejsze odwołanie M. W. od decyzji organu I instancji ustalającej opłatę w kwocie 118.787,00 zł, uchyliło decyzję tego organu, przychylając się do zarzutu strony co do sposobu określenia wartości rynkowej nieruchomości ustalonej w operacie szacunkowym.
M. W., wobec uchylenia przez Kolegium decyzji ustalającej opłatę w kwocie 118.787,00 zł, w piśmie a dnia 2 stycznia 2002 r. zaproponowała Zarządowi Miasta i Gminy S. ustalenie opłaty planistycznej zgodnie z wcześniej zgłoszoną propozycją, tj. w wysokości 5% różnicy między ceną gruntu rolnego ustaloną przez rzeczoznawcę, a ceną uzyskaną ze sprzedaży. Propozycja ta nie została przyjęta przez organ I instancji.
Analizując akta sprawy, organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji udokumentował w sposób prawidłowy wzrost wartości nieruchomości jako skutek zmienionego planu miejscowego przez sporządzenie nowego operatu szacunkowego zgodnie z obowiązującymi przepisami w tym zakresie. Kolegium nie podzieliło zarzutów strony zawartych w odwołaniu, zarówno co do rażącego naruszenia przepisów Kpa, jak i w zakresie naruszenia zasad określenia wartości nieruchomości przy uwzględnieniu jej przeznaczenia przed zmianą i po zmianie planu miejscowego. Skarżąca została bowiem zawiadomiona zarówno o wszczęciu postępowania w sprawie, a także zapewniony miała udział w każdym stadium postępowania, o czym świadczy zebrany materiał dowodowy.
Organ I instancji, po zawiadomieniu strony o wszczęciu postępowania mającego na celu wymierzenie jednorazowej opłaty, w piśmie z dnia 12 marca 2002 r. poinformował o udostępnieniu jej do wglądu akt sprawy, w tym również operatu szacunkowego, pouczył o możliwości składania wniosków i zastrzeżeń. Strona zapoznała się z aktami sprawy, również operatem szacunkowym i wniosła zastrzeżenie (na tytułowej stronie operatu szacunkowego), iż "nie zgadza się z wysokością szacunkową", nie uzasadniając dokonanego wpisu.
W świetle powyższego nie zostały naruszone przepisy Kpa wskazane w odwołaniu.
Kolegium wyjaśniło również odrębność postępowania w sprawie uchwalenia lub zmiany planu zagospodarowania przestrzennego. Wskazało jednakże, że również w tamtym postępowaniu odwołująca była zawiadamiana o zmianach planu miejscowego w obrębie działki nr [...].
Skargę na powyższą decyzję SKO do ówczesnego Ośrodka Zamiejscowego NSA we Wrocławiu wniosła M. W., podnosząc identyczne zarzuty jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a mianowicie naruszenie przepisów art. 7, 8, 9, 10 i 11 Kpa. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa.
Przede wszystkim nie zgodziła się z twierdzeniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż była zawiadamiana o kolejnych etapach zmiany w planie zagospodarowania przestrzennego. Urząd Gminy zawiadomił skarżącą jedynie o zmianie planu w zakresie przedmiotowej działki i możliwości wniesienia protestu. Takie zachowanie Gminy, zdaniem skarżącej, nie jest wystarczające w świetle art. 9 Kpa, bowiem gdyby Urząd Gminy S. powiadomił o konieczności poniesienia opłaty planistycznej w przypadku sprzedaży tej nieruchomości przed upływem 5 lat, to nie doszłoby do niekorzystnej sprzedaży przez stronę tej nieruchomości i poniesienia ogromnych strat. Z pewnością strona przed sprzedażą tej nieruchomości dokonałaby jej wyceny przez rzeczoznawcę. Strona jest osobą niepełnosprawną, chorą i nie znającą przepisów prawa.
Urząd Gminy doskonale wiedział od firmy C. Sp. z o.o.,
że nieruchomość będzie sprzedana tej firmie i za jaką cenę.
Skarżąca nie kwestionowała samego faktu naliczenia opłaty, lecz zarzuciła, że skoro organ zaniedbał swoje obowiązki w zakresie informowania o zamiarze naliczenia opłaty, to nie może dokonywać oszacowania tej nieruchomości po sprzedaży i od ceny oszacowania liczyć opłatę planistyczną. Skarżąca nie kwestionuje materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia, ale "nie może się to odbywać w sposób naruszający zasady postępowania powołane na wstępie skargi".
Twierdzenie Kolegium, że stronie zapewniono czynny udział w każdym stadium postępowania Skarżąca uważa za całkowicie chybione i nieprawdziwe, i dotyczy ono jedynie okresu po sprzedaży nieruchomości, związanego z szacowaniem nieruchomości. Taki sam udział powinien bowiem zapewnić organ w trakcie prac planistycznych. W wyłożonym projekcie planu zagospodarowania przestrzennego nie było nawet wzmianki ani o naliczeniu opłaty planistycznej, ani o konieczności oszacowania nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę z dnia 2 grudnia 2002 r SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 marca 2005 r. podniósł, iż istota obowiązku uregulowanego w art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym stanowiącego formę tzw. renty planistycznej, sprowadza się do konieczności uiszczenia przez dotychczasowego właściciela nieruchomości opłaty w przypadku zaistnienia łącznie następujących okoliczności: zmiany wartości nieruchomości w następstwie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiany oraz zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat od daty wejścia w życie uchwalonego planu bądź dokonanej w nim zmiany. Skoro zatem skarżąca dokonała sprzedaży nieruchomości, której dotyczy spór, w dniu 12 stycznia 2001 r. a więc w ciągu niespełna roku od wejścia w życie uchwały Rady Miejskiej w Sobótce nr VII/52/99 z dnia 30 kwietnia 1999 r. w sprawie zmian w miejscowym planie szczegółowym zagospodarowania przestrzennego miasta Sobótka, w której to w § 5 ustaliła stawkę procentową opłaty planistycznej w wysokości 30%, to zasadnie organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia dla skarżącej renty planistycznej, jak również zgodnie z prawem zastosował stawkę procentową do naliczenia opłaty. Nadto Sąd w uzasadnieniu podał, że skarżąca nie zarzuca naruszenia prawa procesowego po wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie naliczenia opłaty na podstawie art. 36 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Sąd podzielił pogląd organu odwoławczego, że zarzuty skarżącej odnoszące się do trybu uchwalania zmian do planu zagospodarowania przestrzennego, dotyczą odrębnego postępowania i nie mogą być rozpatrywane w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu powołane w sprawie zarzuty o nieinformowaniu Skarżącej przez organy gminy o skutkach związanych ze sprzedażą nieruchomości uprzednio rolnej, a po zmianie o funkcji przemysłowo-składowej, nie mają znaczenia i nie mogą doprowadzić do wzruszenia zaskarżonych decyzji.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 18 marca 2005 r. (sygn. II SA/Wr 2224/02) oddalił skargę M. W.
Na powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Wrocławiu skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego G. K., wniosła skargę kasacyjną.
Skarżąca zaskarżyła wyrok w całości zarzucając naruszenie prawa materialnego:
- art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 165 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) – poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, iż do opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości nie mają zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej.
Ponadto pełnomocnik zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)
Nadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania wedle norm przepisanych i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi Pełnomocnik podniósł, iż Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku nie rozstrzygnął zasadniczej kwestii mającej znaczenie dla sprawy, tzn. charakteru tej opłaty i ustalenie, czy podlega ona przepisom ustawy z 1997 r.- ordynacja podatkowa. W dalszej części wywodów Pełnomocnik powołał dla potwierdzenia słuszności poglądu, zgodnie z którym renta planistyczna stanowi podatek od przyrostu wartości nieruchomości spowodowanego zmianą przez samorząd terytorialny (gminę) planu zagospodarowania przestrzennego i stosuje się do niej przepisy ordynacji podatkowej, poglądy doktryny oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek zamiejscowy w Gdańsku z dnia 7 listopada 2001 r. (sygn. akt II SA/Gd 1948/01 – publ. OSP 2003/2/16).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną SKO we Wrocławiu wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w decyzji z dnia 8 sierpnia 2002 r. Nadto SKO powołując się na wyrok NSA z dnia 3 września 2004 r. (sygn. akt OSK 520/04) wyraziło podgląd , zgodnie z którym w postępowaniu mającym za przedmiot ustalenie tzw. renty planistycznej nie znajdują zastosowania przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, Dz. U. z 2004 r. Nr 162 poz. 1692), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd ten rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, stosownie do przepisów ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu może wziąć pod uwagę tylko nieważność postępowania.
Przede wszystkim nie można podzielić zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia, przez sąd orzekający w sprawie, art. 36 ust. 3 obowiązującej w dniu wydania decyzji organu I instancji, jak i organu II instancji ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz.139 ze zm.) w związku z tym, że Sąd przyjął, iż do ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku uchwalenia (zmian) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 lipca 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.).
Sąd prawidłowo zinterpretował w tym kontekście normę prawną art. 36 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, zasadnie wychodząc z założenia, że opłata na rzecz gminy jest szczególnego rodzaju dochodem gminy mieszczącym się pośród innych – obok m.in. podatków i opłat – dochodów gminy, o których mowa w art. 54 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz.1591 ze zm.).
Co prawda przedmiotowa opłata na rzecz gminy (renta planistyczna) ma cechy podatku w świetle art. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, tzn. jest świadczeniem publicznoprawnym, nieodpłatnym, przymusowym i bezzwrotnym na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, ale wbrew wymaganiom przywołanej normy prawnej nie wynikającym z ustawy podatkowej. Za taką trudno byłoby bowiem uznać ustawę o zagospodarowaniu przestrzennym. Oczywiście ustawodawca mógłby i w tej ustawie ustanowić określony podatek, ale winien to uczynić w sposób wyraźny, nie budzący wątpliwości. Tymczasem z przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nie tylko nie wynika wprost, iż zamiarem ustawodawcy było nadanie przedmiotowej opłacie statusu podatku, ale nie ma podstaw do tego, aby fakt ten domniemywać i w konsekwencji stosować do tej opłaty przepisy Ordynacji podatkowej. Tym bardziej, że opłata, o której mowa, nie ma jednoznacznie charakteru fiskalnego, cechy doktrynalnie uznawanej za cechę wyrażającą istotę podatku ( zob. np. A. Borodo: Finanse publiczne RP. Zagadnienia prawne, Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz 2000, s.37). Obowiązek opłaty, o której mowa, powstaje jako wynik prowadzenia przez gminę określonej polityki przestrzennej. Jest niezależny od podmiotu zobowiązanego z tego tytułu i nie jest powiązany z jego aktywnością czy też zdarzeniem rodzącym obowiązek podatkowy. Celem opłaty nie jest wywieranie wpływu na zachowanie zobowiązanych. Zobowiązania te powstają jako wynik polityki przestrzennej gminy, w centrum której leży nie bezpośrednie pomnażanie wpływów do budżetu gminy, a racjonalna gospodarka przestrzenią.
Reasumując tę część wywodu: opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku uchwalenia (zmiany) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mimo cech upodobniających ją do podatku cechują różnice. I niezależnie od tego jak dalece one idą, to fakt ich występowania nie mógł umknąć uwadze racjonalnego ustawodawcy, który chcąc nadać w/w opłacie status podatku czy też innej należności niepodatkowej, do której stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, uczyniłby to wprost lub przynajmniej zobowiązałby do stosowania w tych sprawach Ordynacji podatkowej. Jeśli tego nie zrobił to faktu tego nie można domniemywać. Obowiązki podatkowe, wkraczając w sferę praw i obowiązków obywateli, winny być - jak już podkreślono – stanowione wyraźnie, a nie domniemywane. Jest to jeden z wymogów zasady demokratycznego państwa prawnego, o której mowa w przepisie art. 2 Konstytucji RP.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela zatem stanowisko wyrażone w m.in. wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2004 r. sygn. akt OSK 520/04 (publ. POP 2005/3/55), z dnia 21 września 2005 r. sygn. akt II OSK 28/05 (niepubl.) i z dnia 7 października 2005 r. sygn. akt II OSK 93/05, że do ustalenia przewidzianej w wymienionym przepisie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości nie mają zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej, a postępowanie administracyjne winno być prowadzone na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie podzielił poglądu wyrażonego we wcześniejszym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 7 listopada 2001 r. (sygn. akt II SA/Gd 1948/01 – publ. OSP 2003/2/16), że do opłaty, o której mowa w art. 36 ust.3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do tego poglądu trzeba zauważyć, iż sam fakt, że przedmiotowa opłata stanowi dochód budżetu gminy i ma publicznoprawny charakter to zdecydowanie za mało aby uznać ją, w świetle powyższego wywodu, za podatek w rozumieniu art.6 Ordynacji podatkowej, nawet jeśli przez podatki rozumie się w Ordynacji opłaty i inne niepodatkowe należności budżetowe. Nie każda bowiem należność budżetu gminy, w tym o dominujących nawet cechach podatku, jest należnością budżetową, do której zastosowanie mają przepisy Ordynacji. O tym czy przepisy te znajdują zastosowanie przy wydawaniu określonych decyzji stanowi ustawa i regulacji w tym zakresie nie można domniemywać. Jeśli zaś zachodzi taka potrzeba to domniemywać należy, wręcz odwrotnie, iż w sprawie znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, bo to one a nie przepisy Ordynacji podatkowej mają charakter norm powszechnie stosowanych w postępowaniach administracyjnych (art.1 i n. Kpa). Jeżeli zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, orzekający w sprawie, przyjął, że przy ustalaniu opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r., zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie Ordynacji podatkowej, to nie można skutecznie zarzucić, że naruszył przepisy art. 36 ust. 3 przywołanej wyżej ustawy.
Jeżeli tak, to nie znajduje usprawiedliwienia także zarzut skargi kasacyjnej opierający się na twierdzeniu naruszenia przez Sąd przepisu art.165 § 2 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia. Organ I instancji prawidłowo w świetle przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r. i przepisów Kpa poinformował Skarżącą M. W. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłaty z tytułu renty planistycznej zawiadomieniem z dnia 23 lipca 2001 r. (sygn. UmiG-G-7224/VIIb/5/2001) i nie mógł tym samym naruszyć przepisu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, do którego zastosowania w niniejszej sprawie nie było podstaw.
Sąd nie znajduje również usprawiedliwienia dla zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisu postępowania – art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.
W tym stanie rzeczy należało uznać, że nie zostały naruszone powołane w podstawach skargi kasacyjnej przepisy prawa materialnego ani też przepisy prawa procesowego.
Z powyższych względów należy uznać, iż skarga kasacyjna w przedmiotowej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2005 r. odpowiada prawu a zatem w oparciu o przepis art. 184 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U . Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) należało orzec jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI