II OSK 770/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-20
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanerozbiórkasamowola budowlanatrwałe związanie z gruntemfundamentbudynekmiejscowy plan zagospodarowania przestrzennegoNSAWSAnadzór budowlany

NSA uchylił wyrok WSA, oddalił skargę inwestora i nakazał rozbiórkę obiektu budowlanego, uznając go za budynek trwale związany z gruntem, mimo posadowienia na bloczkach betonowych.

Sprawa dotyczyła rozbiórki obiektu budowlanego o konstrukcji drewniano-stalowej, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej. WSA uchylił decyzję WINB nakazującą rozbiórkę, uznając obiekt za tymczasowy i niezwiązany trwale z gruntem. NSA uchylił wyrok WSA, podzielając stanowisko organu nadzoru budowlanego, że obiekt, mimo posadowienia na bloczkach betonowych, jest budynkiem trwale związanym z gruntem ze względu na jego masę, stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym. Dodatkowo, NSA wskazał, że lokalizacja obiektu jest sprzeczna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, co również uzasadnia nakaz rozbiórki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji drewniano-stalowej, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej. WSA uznał, że obiekt ten, posadowiony na bloczkach betonowych i stalowej ramie na kołach, nie jest budynkiem trwale związanym z gruntem, a jedynie tymczasowym obiektem budowlanym. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił wyrok WSA, podzielając stanowisko WINB. NSA podkreślił, że o trwałym związaniu z gruntem decyduje masa, rozmiary, stabilność obiektu i jego odporność na czynniki zewnętrzne, a nie sposób posadowienia czy rodzaj fundamentów. W ocenie NSA, bloczki betonowe pełniły rolę fundamentu punktowego, zapewniając stabilność konstrukcji i uniemożliwiając jej przesunięcie lub zniszczenie przez siły przyrody. Tym samym obiekt został uznany za budynek w rozumieniu Prawa budowlanego. Dodatkowo, NSA zwrócił uwagę, że lokalizacja obiektu jest sprzeczna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, co stanowiło kolejną podstawę do nakazania rozbiórki. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę inwestora.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, obiekt budowlany posadowiony na bloczkach betonowych, które zapewniają mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, jest trwale związany z gruntem, nawet jeśli nie posiada tradycyjnych fundamentów zagłębionych w ziemi.

Uzasadnienie

NSA uznał, że o trwałym związaniu z gruntem decyduje masa, rozmiary, stabilność obiektu i jego odporność na czynniki zewnętrzne, a nie sposób posadowienia czy rodzaj fundamentów. Bloczki betonowe, pełniąc rolę fundamentu punktowego, zapewniają trwałość konstrukcji i uniemożliwiają jej przesunięcie lub zniszczenie przez działanie sił przyrody.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

p.b. art. 3 § pkt 2

Ustawa Prawo budowlane

Definicja budynku, w tym wymóg trwałego związania z gruntem.

p.b. art. 48 § ust. 1

Ustawa Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części.

Pomocnicze

p.b. art. 49b § ust. 1

Ustawa Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części wzniesionego bez wymaganego zgłoszenia.

p.b. art. 29 § ust. 1

Ustawa Prawo budowlane

Zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu w przypadku naruszenia prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu działania wnikliwie i podejmującego wszelkie niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obiekt budowlany, mimo posadowienia na bloczkach betonowych, jest trwale związany z gruntem ze względu na masę, stabilność i odporność na czynniki zewnętrzne. Lokalizacja obiektu jest sprzeczna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Odrzucone argumenty

Obiekt budowlany nie jest trwale związany z gruntem i nie posiada fundamentów, a jedynie bloczki betonowe służące do wypoziomowania. Obiekt jest tymczasowy i może być przeniesiony w inne miejsce.

Godne uwagi sformułowania

Cecha "trwałego związania z gruntem", jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie, sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce. O tym, czy obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem nie przesądza sposób, w jaki posadowiono go w gruncie, czy na gruncie, jak również technika w jakiej tego dokonano. Fundament obecnie nie musi być zrealizowany pod całą powierzchnią obiektu któremu ma służyć oraz może być posadowiony płytko w ziemi lub wręcz w ogóle nie być zagłębiony.

Skład orzekający

Jerzy Stankowski

przewodniczący-sprawozdawca

Anna Żak

sędzia

Mirosław Gdesz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia trwałego związania z gruntem w kontekście obiektów budowlanych posadowionych na bloczkach betonowych oraz znaczenie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów Prawa budowlanego i może być stosowane w podobnych przypadkach dotyczących obiektów o podobnej konstrukcji i sposobie posadowienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i interpretacji kluczowych pojęć prawa budowlanego, takich jak 'trwałe związanie z gruntem'. Rozstrzygnięcie NSA jest istotne dla praktyki budowlanej i nadzoru budowlanego.

Domek na bloczkach betonowych – budynek czy nie? NSA rozstrzyga.

Dane finansowe

WPS: 610 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 770/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Żak
Jerzy Stankowski /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Gdesz
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II SA/Gd 390/21 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2022-01-12
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Zasądzono zwrot nadpłaconego wpisu
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Żak Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Pietraś-Skobel po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 390/21 w sprawie ze skargi B.S. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 maja 2021 r. nr WOP.7721.57.2021.JS w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od B.S. na rzecz Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 610 (sześćset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 390/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B.S., uchylił decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (zwanego dalej: WINB) z dnia 10 maja 2021 r. nr WOP.7721.57.2021.JS oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie człuchowskim (zwanego dalej: PINB) z dnia 11 lutego 2021 r. nr PINB/5160/13/20/2021, a także zasądził o WINB na rzecz skarżącego kwotę 997 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżony wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych.
Decyzją z 11 lutego 2021 r. wydaną na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, jednakże w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.; zwanej dalej: p.b.) PINB nakazał inwestorowi – B.S. rozbiórkę budynku o konstrukcji drewniano-stalowej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o powierzchni zabudowy do 35,00 m² wraz z zabudowanym tarasem o powierzchni zabudowy ok. 16,00 m² zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości D., obręb K., oznaczonym nr [...]. W uzasadnieniu decyzji PINB wyjaśnił, że przedmiotowy obiekt budowlany został wzniesiony bez wymaganego prawem zgłoszenia, a jego legalizacji sprzeciwiają się przepisy uchwały nr XXVII/170/01 Rady Gminy w Koczale z dnia 31 sierpnia 2001 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego okolic jeziora Dymno (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2001 r. nr 84 poz. 1070), która nie pozwala na sytuowanie budynków rekreacji indywidualnej na terenie, na którym zlokalizowana jest działka nr [...].
Po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez inwestora, WINB decyzją z 10 maja 2021 r. WINB uchylił zaskarżoną decyzję PINB w całości i nakazał na podstawie art. 48 ust. 1 p.b. B.S. rozbiórkę budynku o konstrukcji drewniano-stalowej, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach wynoszących 3,02 m x 8,78 m + 2,80 m x 3,02 m wraz z zabudowanym tarasem o wymiarach wynoszących 5,76 m x 2,80 m, usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości D., obręb K. i oznaczonego numerem [...] na szkicu sytuacyjnym będącym integralną częścią decyzji.
WINB uznał, że przedmiotowy obiekt budowlany, poprzez posadowienie na bloczkach betonowych jest trwale związany z gruntem. PINB niewłaściwie uznał, że powierzchnia zabudowy przedmiotowego budynku nie przekracza 35 m², bowiem taras przylegający do obiektu będącego przedmiotem postępowania, jako trwale, konstrukcyjnie, a nadto funkcjonalnie związany z tym obiektem, powinien być wliczony do powierzchni jego zabudowy. Skoro łączna powierzchnia zabudowy przedmiotowego budynku wraz z tarasem wynosi ok. 51 m², zatem nie mają w tym przypadku zastosowania przepisy art. 29 ust. 1 pkt 2a p.b. Powyższe oznacza, że na budowę przedmiotowego budynku wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę. Niemniej pozostaje to bez znaczenia dla konieczności orzeczenia rozbiórki z uwagi na postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W skardze na powyższą decyzję B.S. zarzucił decyzji WINB: 1) naruszenie art. 3 pkt 2 p.b. przez przyjęcie, że obiekt budowlany w postaci domku rekreacji indywidualnej jest budynkiem, przez który należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach,
2) naruszenie art. 48 p.b. przez brak możliwości legalizacji pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku rekreacji indywidualnej nr [...] w związku z błędnym, w ocenie strony, odczytywaniem treści zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego okolic jeziora Dymno zatwierdzonego uchwalą nr XXVI 1/170/01 Rady Gminy w Koczale z dnia 31 sierpnia 2001 r.,
3) nie zbadanie wszystkich okoliczności sprawy, tj. że domek nr [...] posadowiony jest na kołach, natomiast ewentualne bloczki betonowe służą wyłącznie wypoziomowaniu domku,
4) dołączenie do akt sprawy zdjęć domku nr [...] jako dowodu, z których wynika, że nie są trwale złączone z gruntem,
5) naruszenie słusznego interesu strony w postaci braku możliwości zabudowy na własnej działce.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.
Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 12 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 390/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił ww. decyzję WINB z dnia 10 maja 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia 11 lutego 2021 r., a także orzekł o kosztach postępowania. Sąd w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że z zestawienia art. 48 i art. 49b p.b. wynika, że tryby te są rozłączne, gdyż dotyczą innych zakresów przedmiotowych wykonanych robót, czemu towarzyszy inny zakres dokumentacji, jaką zobowiązany będzie przedłożyć inwestor. Prawidłowa kwalifikacja wykonanych przez inwestora robót budowlanych ma kluczowe znaczenie dla działań organów nadzoru, bowiem pozwala na ustalenie, jakich czynności formalno-prawnych powinien był dokonać inwestor przed realizacją inwestycji, co zaś rzutuje na przyjęcie adekwatnego trybu usuwania skutków samowoli. W niniejszej zaś sprawie każdy z orzekających organów przyjął inną kwalifikację obiektu i zastosował inny tryb działania legalizacyjnego.
Zdaniem Sądu, kwalifikacja obiektu dokonana przez organy, nie jest prawidłowa, gdyż okoliczności sprawy wskazują, że sporna zabudowa nie jest budynkiem. Warunkiem uznania, że mamy do czynienia z budynkiem jest ustalenie, że obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Fundamentem jest osadzona w ziemi dolna część budynku. Dolna płaszczyzna fundamentu musi znajdować się przy tym pod powierzchnią ziemi, zaś przeniesienie fundamentu w inne miejsce musi wymagać prac ziemnych. Fundament jest elementem konstrukcyjnym budynku, który zapewnia jego stabilność i trwałość. Punktowo ułożone na ziemi betonowe bloczki muszą być osadzone, zagłębione w gruncie, aby można było zasadnie rozważać, czy pełnią one funkcję fundamentu. W ocenie Sądu zaś, z protokołu z 1 lipca 2020 r. wynika wyłącznie, że betonowe bloczki mają na celu wypoziomowanie obiektu. Brak jest ustaleń dotyczących sposobu ich powiązania z obiektem i powierzchnią ziemi. Z kolei, znajdująca się w aktach organów dokumentacja zdjęciowa oraz przedłożona przez skarżącego przy skardze przeczy ustaleniom organów.
Sporna zabudowa powstała w marcu 2020 r. Jest to kontener drewniano-stalowy, posadowiony na bloczkach betonowych (wypoziomowanych), pełniący funkcję letniskową, sezonową. Z protokołu oględzin nie wynika, że bloczki betonowe są wkopane w ziemię. Sporny obiekt zamocowany jest na stalowej przyczepie na kołach i choć użyto także bloczków betonowych, to pełniły one jedynie funkcję pomocniczą do wypoziomowania konstrukcji, nie zaś jej związania z gruntem. W sytuacji usunięcia bloczków betonowych, co nie wymaga robót ziemnych, obiekt można przemieścić za pomocą znajdującej się pod nim stalowej ramy na kołach, a to przeczy tezie o trwałym związaniu obiektu z gruntem, jaką prezentowały orzekające organy oraz funkcji fundamentów, jaką organy przypisały bloczkom betonowym w okolicznościach niniejszej sprawy. W konsekwencji zdaniem Sądu należało uznać, że sporna zabudowa nie posiada fundamentów, a więc nie może zostać uznana za budynek. Przedstawiona wyżej charakterystyka wskazuje natomiast, że jest to tymczasowy obiekt budowlany niezwiązany trwale z gruntem, jak wywodził skarżący. Art. 29 ust. 1 pkt 12 p.b., w brzmieniu obowiązującym w dacie budowy, zwalania z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę tylko tymczasowe obiekty budowlane, niepołączone trwale z gruntem i przewidziane do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Nie ulega więc wątpliwości, że obiekt ten istnieje na nieruchomość dłużej niż 180 dni, wobec czego jego wykonanie nie było zwolnione z obowiązku pozyskania pozwolenia na budowę. W konsekwencji, jego legalizacja winna być dokonywana w trybie art. 48 p.b., jak prawidłowo ocenił WINB. Jednak okoliczność ta nie przesądza o prawidłowości wydanej przez niego decyzji, gdyż zastosowanie właściwego trybu procedowania było wynikiem błędnej kwalifikacji, tego zaś rodzaju uchybienie dotyczy nie tylko przepisów prawa materialnego, ale też procesowego - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które miały wpływ na wynik sprawy. Organ bowiem nie działał wnikliwie, nie podjął wszelkich czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy, a także nie rozpatrzył należycie zebranego materiału dowodowego, a jego ocenę należy uznać za przekraczającą granice przyznanej organowi swobody. Poczynione w decyzji wnioski co do tego, że bloczki betonowe są wkopane w ziemię, nie wynikają z zebranych przez organ dowodów, a jednocześnie nie uwzględniono w rozważaniach tego, że obiekt posadowiony jest na stalowej ramie na kołach i tylko punktowo na bloczkach, których funkcją jest wypoziomowanie obiektu, a nie związanie go z gruntem. Nie jest możliwe zaakceptowanie orzeczenia, które wprawdzie stosuje prawidłowy tryb legalizacji samowoli, jednakże odnosi go do błędnie zakwalifikowanego obiektu.
Jednocześnie, zdaniem Sądu, organy prawidłowo uznały, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie pozwala na sytuowanie na tym obszarze nowych budynków.
W skardze kasacyjnej WINB zaskarżył ww. wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie art. 3 pkt 2 p.b. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) poprzez przyjęcie, że obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania nie posiada fundamentów, nie jest trwale związany z gruntem i nie może zostać zakwalifikowany jako budynek. WINB wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, ewentualnie o chylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, a ponadto o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania.
Organ nadzoru budowlanego nie zgadza się ze stwierdzeniem Sądu, że dla uznania trwałego związania obiektu z gruntem niezbędne jest powiązanie tegoż obiektu z fundamentami zagłębionymi w gruncie. Stanowisko to pomija utrwalone poglądy doktryny i orzecznictwa, gdzie konsekwentnie wskazuje się, że decydujące znaczenie ma masa całkowita i rozmiary obiektu, jego stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, a nie przyjęte rozwiązania techniczne. Również w odniesieniu do tego, co może zostać uznane za fundament istnieje utrwalona linia orzecznicza, według której nie ma wymogów ani co do konkretnej postaci fundamentu, ani do jego zagłębienia w gruncie. Cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć łub spowodować przesunięcie czy też przemieszczenie na inne miejsce. Dla oceny, czy obiekt jest trwale związany z gruntem istotne znaczenie ma właśnie masa całkowita obiektu i jego rozmiary, a nie sposób jego posadowienia na gruncie. W orzecznictwie wielokrotnie podnoszono, że cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce. Posadowienie budynku na fundamentach punktowych wykonanych z bloczków betonowych w żadnym wypadku nie stanowi przesłanki uniemożliwiającej zakwalifikowanie takiego obiektu jako budynku. Istotne jest, czy posadowienie obiektu pozostaje na' tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję, zapewnia jej trwałość, uniemożliwia przesunięcie czy zniszczenie przez działanie sił przyrody. To, że określony obiekt budowlany jest przestawny nie oznacza, że nie można przyjąć, że jest on trwale związany z gruntem.
Zatem przedmiotowy obiekt budowlany jako budynek uznać należało, że jest trwale związany z gruntem. Analizowany obiekt to budynek konstrukcji drewniano-stalowej o powierzchni zabudowy 51m² posadowiony na fundamentach punktowych. A zatem gabaryty analizowanego obiektu (masa całkowita i rozmiary), solidność konstrukcji (stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym), a także fakt posadowienia obiektu na fundamentach punktowych (bloczkach betonowych) umiejscowionych na gruncie każe przyjąć, że obiekt stanowi budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 p.b..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania toczącego się przed sądem pierwszej instancji.
W skardze kasacyjnej zakwestionowano zaprezentowany przez Sąd I instancji sposób wykładni pojęcia budynku zdefiniowanego w art. 3 pkt 2 p.b. Sąd I instancji przyjął, że trwałe związanie z gruntem determinujące uznanie obiektu za budynek, jest konsekwencją zastosowania fundamentów, a roli fundamentów nie spełniają punktowo ułożone na ziemi betonowe bloczki. Skarżący kasacyjnie organ stwierdził, że posadowienie obiektu budowlanego na bloczkach betonowych, podpierających go punktowo, nie przesądza o braku trwałego powiązania obiektu z gruntem. Decydujące znaczenie dla dokonania prawidłowej kwalifikacji ma masa całkowita i rozmiary obiektu, jego stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, a nie przyjęte rozwiązania techniczne.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną w pełni podziela stanowisko organu nadzoru budowlanego.
Cecha "trwałego związania z gruntem", jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie, sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce. O tym, czy obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem nie przesądza sposób, w jaki posadowiono go w gruncie, czy na gruncie, jak również technika w jakiej tego dokonano. O trwałym bądź nietrwałym związaniu obiektu budowlanego z gruntem nie decyduje też technologia wykonania fundamentu oraz możliwości techniczne przeniesienia tego obiektu w inne miejsce. Podstawowe znaczenie ma natomiast ustalenie, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję i zapewnia bezpieczeństwo (por. wyroki NSA z 16 października 2024 r., II OSK 2859/21; z 18 stycznia 2023 r., II OSK 2605/21; z 17 stycznia 2020 r., II OSK 526/18; z 10 kwietnia 2019 r., II OSK 1500/17 z 19 grudnia 2023 r., II OSK 1769/22; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Obiekt będący przedmiotem oceny w tej sprawie, jest trwale związany z gruntem z uwagi na to, że został posadowiony na bloczkach betonowych, które pełniąc rolę fundamentu punktowego przenoszą jego ciężar na grunt, ponadto jest on posadowiony w sposób, który jest na tyle trwały, że zapewnia konstrukcji stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, które mogłyby ją przesunąć lub zniszczyć. Bloczki zapewniają trwałość konstrukcji, uniemożliwiają jej przesunięcie, czy zniszczenie przez działanie sił przyrody, zatem pełnią funkcję fundamentu. Istnienie fundamentów nie jest aktualnie jedynym wyznacznikiem kwalifikacji prawnej budynku jako trwale związanego z gruntem, ponieważ dostępne są środki techniczne, które pozwalają na zastosowanie innych rozwiązań technicznych pozwalających na trwałe związanie obiektu budowlanego z gruntem (por. wyroki NSA z 18 grudnia 2024 r., II OSK 876/22 i z 16 października 2024 r., II OSK 2859/21; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Trafnie argumentuje skarżący kasacyjnie organ, iż obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 p.b., bowiem łącznie spełnia następujące warunki: jest trwale związany z gruntem, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Słusznie wskazuje też organ nadzoru, że obiekt ten posadowiony jest na gruncie w sposób zapewniający stabilność oraz możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować jego przesunięcie. Fakt, iż obiekt ten nie jest posadowiony na fundamentach zagłębionych w gruncie, lecz na fundamencie wykonanym z bloczków betonowych, nie stanowi przesłanki uniemożliwiającej zakwalifikowanie takiego obiektu jako budynku. Skoro przedmiotowy obiekt posadowiony jest na bloczkach betonowych, oznacza to, że jest to fundament stanowiący element konstrukcyjny budowli przekazujący obciążenie na podłoże. Tym samym za pomocą tych bloczków betonowych sporny obiekt jest związany z gruntem w sposób zapewniający trwałość konstrukcji i uniemożliwiający jej przesunięcie, czy zniszczenie przez działanie sił przyrody. Fundament obecnie nie musi być zrealizowany pod całą powierzchnią obiektu któremu ma służyć oraz może być posadowiony płytko w ziemi lub wręcz w ogóle nie być zagłębiony (zob. wyroki NSA z 16 października 2024 r., II OSK 2859/21 oraz z 10 kwietnia 2019 r., II OSK 1327/17; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedmiotowy obiekt został posadowiony w sposób pozwalający uznać za na tyle trwały, że zapewnia jego konstrukcji stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, które mogłyby go przesunąć, zniszczyć, jest zatem trwale z gruntem związany.
Z powyższych względów podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 3 pkt 2 p.b. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. zasługiwał na uwzględnienie.
Podkreślenia przy tym wymaga, że wobec uznania przez Sąd I instancji, iż legalizacji przedmiotowej zabudowy sprzeciwiają się ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zagadnienia związane z kwalifikacją spornego obiektu budowlanego pozostawały bez wpływu na wynik sprawy. Budynek usytuowany jest na działce nr [...] w miejscowości D., obręb K., która objęta jest ustaleniami uchwały nr XXVII/170/01 Rady Gminy w Koczale z dnia 31 sierpnia 2001 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego okolic jeziora Dymno (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2001 r. nr 84 poz. 1070). Działka nr [...] znajduje się na terenie oznaczonym B4UT - tj. teren pobytowej bazy turystycznej, na którym nie dopuszcza się do zwiększania powierzchni zabudowy. Dopuszcza się jedynie ustawienie niezwiązanego z gruntem hangaru na sprzęt pływający, o pow. do 20 m², osłoniętego zielenią, w pasie tym wydziela się pas przybrzeżny o szerokości co najmniej 10 m, nieprzerwany ogrodzeniami, dla publicznej dostępności przejść i plażowania). Wobec tego prawidłowo uznały organy nadzoru budowlanego, że wobec sprzeczności zabudowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należało orzec o nakazie rozbiórki spornego budynku.
Mając na uwadze, że istota sprawy została należycie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI