II OSK 767/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Wniosek o pozwolenie na użytkowanie złożyła A. S. dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem. Po przeprowadzeniu obowiązkowej kontroli, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) wydał pozwolenie, stwierdzając zgodność obiektu z projektem. Odwołanie od tej decyzji złożyli T. S., J. K. i B. W., którzy nie zostali uznani za strony przez PINB. WINB utrzymał decyzję PINB w mocy. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów Prawa budowlanego i K.p.a., w tym brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu i nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów. WSA w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że uchybienie proceduralne w postępowaniu przed PINB zostało sanowane w postępowaniu odwoławczym. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzję WINB, stwierdzając, że kluczowe naruszenie stanowi brak zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 K.p.a.), co skutkowało wydaniem wadliwej decyzji. NSA podkreślił, że odwołujący się, jako właściciele nieruchomości w obszarze oddziaływania obiektu, mieli prawo do czynnego udziału w postępowaniu, a organ odwoławczy nie odniósł się merytorycznie do ich zarzutów dotyczących niezgodności obiektu z projektem zamiennym i przekroczenia granicy działki. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego i weryfikacji protokołu z kontroli.
Dotyczy specyfiki postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie i roli protokołu z kontroli.
Zagadnienia prawne (3)
Czy naruszenie prawa procesowego, polegające na braku zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu, skutkuje koniecznością uchylenia decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie art. 10 K.p.a. poprzez brak zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu, co skutkowało przeprowadzeniem postępowania dowodowego bez ich udziału, a w konsekwencji wydaniem wadliwej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku i decyzji.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organ odwoławczy nie odniósł się merytorycznie do zarzutów odwołujących się dotyczących niezgodności obiektu z projektem zamiennym i przekroczenia granicy działki, a WSA błędnie ocenił, że uchybienie to zostało sanowane w postępowaniu odwoławczym. Brak czynnego udziału stron w postępowaniu przed organem pierwszej instancji uniemożliwił im przedstawienie dowodów i zapoznanie się z materiałami, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Czy sąsiedzi inwestora, którzy nie byli stronami postępowania przed organem pierwszej instancji, mają prawo do czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym dotyczącym pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, zwłaszcza gdy zarzucają istotne odstępstwa od projektu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odwołujący się, jako właściciele nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, mają prawo do udziału w postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego, w tym w postępowaniu odwoławczym, co obejmuje prawo do czynnego udziału.
Uzasadnienie
Postępowanie o pozwolenie na użytkowanie spornego budynku było rezultatem nakazu zawartego w decyzji o zatwierdzeniu projektu zamiennego i pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych. Odwołujący się, jako właściciele sąsiednich nieruchomości, mają prawo do udziału w postępowaniu, które weryfikuje wywiązanie się inwestora z obowiązku realizacji zatwierdzonego projektu zamiennego, zwłaszcza gdy zarzucają istotne odstępstwa.
Czy protokół z obowiązkowej kontroli obiektu budowlanego może być jedynym dowodem pozwalającym na wydanie pozwolenia na użytkowanie, jeśli strony nie miały możliwości jego weryfikacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji, gdy strony inne niż inwestor nie brały udziału w obowiązkowej kontroli i nie miały wpływu na treść protokołu, należy dopuścić możliwość weryfikacji ustaleń zawartych w tym dokumencie, uwzględniając okoliczności podnoszone przez te strony.
Uzasadnienie
Odmowa merytorycznego odniesienia się do zarzutów stron, które nie brały udziału w kontroli, czyniłaby ich udział w postępowaniu formalnością. W takich przypadkach należy umożliwić weryfikację ustaleń protokołu, np. poprzez przesłuchanie biegłego geodety lub przeprowadzenie oględzin.
Przepisy (24)
Główne
Prawo budowlane art. 59 § ust. 1
Ustawa - Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego po przeprowadzeniu obowiązkowej kontroli.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku z powodu naruszenia prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku z powodu naruszenia przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
K.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Pomocnicze
Prawo budowlane art. 59 § ust. 5
Ustawa - Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 57 § ust. 2
Ustawa - Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 6
Ustawa - Prawo budowlane
Dotyczy zagospodarowania terenu budowy.
Prawo budowlane art. 59 § ust. 7
Ustawa - Prawo budowlane
Dotyczy uznania za stronę postępowania.
Prawo budowlane art. 4
Ustawa - Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 5 § ust. 1 pkt 10
Ustawa - Prawo budowlane
Dotyczy interesów osób trzecich.
P.p.s.a. art. 138 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ niższej instancji.
K.p.a. art. 78 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy przeprowadzania dowodów przez organ.
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego.
K.p.a. art. 68 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy charakteru protokołu.
Prawo budowlane art. 59a § ust. 2
Ustawa - Prawo budowlane
Warunki pozwolenia na użytkowanie.
Prawo budowlane art. 59d
Ustawa - Prawo budowlane
Sporządzanie protokołu z obowiązkowej kontroli.
P.p.s.a. art. 75 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy dowodów w postępowaniu.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku sądu.
P.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zasądzenia zwrotu kosztów.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zasądzenia zwrotu kosztów.
Prawo budowlane art. 59a § ust. 2 pkt 2, 3 i 5
Ustawa - Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 57 § ust. 1, 2, 3
Ustawa - Prawo budowlane
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 10 K.p.a. poprzez brak zapewnienia skarżącym czynnego udziału w postępowaniu, co skutkowało przeprowadzeniem postępowania dowodowego bez ich udziału i wydaniem wadliwej decyzji. • Organ odwoławczy nie odniósł się merytorycznie do zarzutów odwołujących się dotyczących niezgodności obiektu z projektem zamiennym i przekroczenia granicy działki. • WSA błędnie ocenił, że uchybienie proceduralne zostało sanowane w postępowaniu odwoławczym.
Odrzucone argumenty
Zarzuty materialne skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego (uznanie za stronę postępowania) okazały się bezpodstawne, gdyż NSA potwierdził, że odwołujący się byli stronami postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. • Skuteczny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 10 K.p.a. poprzez zaakceptowanie niezapewnienia skarżącym, jako stronom postępowania, czynnego w nim udziału, co skutkowało przeprowadzeniem postępowania dowodowego bez ich udziału, a w konsekwencji wydaniem wadliwej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. • Odwołanie zostało merytorycznie rozpatrzone przez WINB z uwagi na to, że odwołujący się zostali przez organ odwoławczy uznani za strony postępowania o pozwolenie na użytkowanie. • W tej sytuacji, odwołujący się mieli prawo do czynnego udziału w postępowaniu. • W myśl art. 10 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. • Zapewnienie możliwości czynnego udziału w postępowaniu jest tym bardziej wymagane, gdy strony bez własnej winy nie brały udziały w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, a do postępowania prowadzonego jedynie z udziałem inwestora przystąpiły z własnej inicjatywy poprzez wniesienie odwołania. […]
Skład orzekający
Roman Ciąglewicz
przewodniczący sprawozdawca
Marzenna Linska-Wawrzon
sędzia
Jerzy Stankowski
sędzia del. NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego i weryfikacji protokołu z kontroli."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie i roli protokołu z kontroli.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie procedur administracyjnych i prawa do obrony dla stron postępowania, nawet jeśli początkowo nie były uznane za strony. Pokazuje też, że nawet rutynowe pozwolenie na użytkowanie może stać się przedmiotem sporu prawnego.
“Nawet rutynowe pozwolenie na użytkowanie budynku może zostać uchylone z powodu naruszenia procedury!”
Dane finansowe
WPS: 1587 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.