Orzeczenie · 2023-02-27

II OSK 76/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2023-02-27

NSAbudowlaneWysokansa

prawo budowlanenadzór budowlanywszczęcie postępowaniaodmowa wszczęciainteres prawnystrona postępowaniazasada oficjalnościskarga kasacyjnaNSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa rozpatrywana przez NSA dotyczyła skargi kasacyjnej Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku WSA w Poznaniu, który uchylił postanowienia organów nadzoru budowlanego odmawiające wszczęcia postępowania legalizacyjnego na wniosek R.P. R.P. domagał się wszczęcia postępowania w sprawie legalności budowy i użytkowania obiektów na sąsiednich działkach, twierdząc, że naruszają one jego interes prawny. Organy obu instancji odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując na brak interesu prawnego R.P. oraz na zasadę oficjalności postępowania legalizacyjnego (art. 53a Prawa budowlanego), zgodnie z którą postępowania te wszczynane są z urzędu. WSA w Poznaniu uznał te argumenty za niezasadne, wskazując, że art. 53a Prawa budowlanego nie wyklucza możliwości wszczęcia postępowania na wniosek strony, a odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a K.p.a. wymaga wykazania oczywistego braku interesu prawnego, co nie miało miejsca w tej sprawie. Ponadto WSA zarzucił organom naruszenie przepisów dotyczących treści postanowień (art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a.), ponieważ nie sprecyzowano, o jakie konkretnie obiekty budowlane chodzi. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając w istocie stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że art. 53a Prawa budowlanego nie stanowi, iż postępowania te prowadzi się "wyłącznie z urzędu", a zatem nie wyklucza inicjatywy podmiotu powołującego się na swój interes prawny. NSA zwrócił uwagę na potrzebę skonkretyzowania obiektów budowlanych objętych wnioskiem oraz na możliwość wszczęcia postępowania z urzędu, jeśli organ dopatrzy się naruszeń prawa budowlanego, a następnie ustalenia kręgu stron. Sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania była przedwczesna z uwagi na brak identyfikacji obiektów i niejasność co do interesu prawnego skarżącego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja art. 53a Prawa budowlanego w kontekście możliwości wszczęcia postępowania legalizacyjnego na wniosek strony oraz zasady odmowy wszczęcia postępowania z powodu braku interesu prawnego.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją Prawa budowlanego i interpretacją przepisów K.p.a. w kontekście postępowań nadzoru budowlanego.

Zagadnienia prawne (3)

Czy przepis art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego, stanowiący, że postępowania legalizacyjne i naprawcze wszczyna się z urzędu, wyklucza możliwość wszczęcia takiego postępowania na wniosek strony posiadającej interes prawny?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepis art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego nie wyklucza możliwości wszczęcia postępowania legalizacyjnego i naprawczego na wniosek strony posiadającej interes prawny. Przepis ten jedynie doprecyzowuje, że organy są uprawnione i obowiązane do wszczynania takich postępowań z urzędu, gdy zachodzi taka potrzeba, ale nie stanowi, że postępowania te prowadzi się "wyłącznie z urzędu".

Uzasadnienie

NSA uznał, że brak jest podstaw do kategorycznego stwierdzenia, iż art. 53a Prawa budowlanego wyklucza inicjatywę podmiotu powołującego się na swój interes prawny. Użycie zwrotu "z urzędu" nie jest równoznaczne z "wyłącznie z urzędu", co potwierdza analiza innych przepisów ustawy Prawo budowlane. Wniosek strony o wszczęcie postępowania powinien być rozpatrzony, a odmowa wszczęcia na podstawie art. 61a K.p.a. wymaga wykazania oczywistego braku interesu prawnego.

Czy odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego z powodu braku interesu prawnego może nastąpić na etapie wstępnym, bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. z powodu braku interesu prawnego jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy brak ten jest oczywisty i nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. W sytuacji, gdy strona powołuje się na swój interes prawny, zazwyczaj niezbędne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu zweryfikowania jej legitymacji procesowej.

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji wskazał, że ocena legitymacji procesowej wnioskodawcy nie może być przeprowadzana na etapie wstępnym w oparciu o zebrane dowody, gdy wnioskodawca nie ma dostępu do materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się. W przypadku wątpliwości co do interesu prawnego, organ powinien wszcząć postępowanie, a następnie je umorzyć, jeśli w toku postępowania wyjaśniającego okaże się, że wniosek pochodzi od nieuprawnionego podmiotu.

Czy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego musi precyzyjnie określać, jakie obiekty budowlane są przedmiotem postępowania i dlaczego ich obszar oddziaływania nie obejmuje działki strony?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania musi być precyzyjne i zawierać wskazanie, jakie konkretnie obiekty budowlane znajdują się na spornych działkach i dlaczego organ uznał, że ich obszar oddziaływania nie obejmuje działki strony. Brak takiej precyzji powoduje, że postanowienie wymyka się kontroli sądowej.

Uzasadnienie

WSA uznał, że organy nie sprecyzowały, o jakie obiekty budowlane chodziło we wniosku R.P. i które z nich organ wziął pod uwagę, odmawiając wszczęcia postępowania. Brak tej identyfikacji uniemożliwiał kontrolę sądową nad rozstrzygnięciem. NSA potwierdził, że postanowienia organów obu instancji nie zawierały wystarczających informacji w tym zakresie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku WSA w Poznaniu.

Przepisy (14)

Główne

uPb art. 53a § ust. 1

Prawo budowlane

Postępowania uregulowane w rozdziale 5a Prawa budowlanego wszczyna się z urzędu.

K.p.a. art. 61a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego.

Pomocnicze

uPb art. 3 § pkt 20

Prawo budowlane

Definicja obszaru oddziaływania obiektu.

uPb art. 53a § ust. 2

Prawo budowlane

Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może wystąpić z żądaniem wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.

K.p.a. art. 61a § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego.

K.p.a. art. 61

Kodeks postępowania administracyjnego

Wszczęcie postępowania administracyjnego.

K.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Treść decyzji administracyjnej.

K.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

Podania wnoszone do organu.

Ppsa art. 141 § § 4