II OSK 750/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-21
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanenadzór budowlanyroboty budowlanesamowola budowlanastan zgodny z prawemprawo własnościsądy administracyjneskarga kasacyjnawspólnota mieszkaniowa

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą legalizacji samowolnie zmurowanego otworu drzwiowego w budynku, podkreślając, że spory o naruszenie prawa własności rozstrzygane są przed sądem powszechnym, a postępowanie naprawcze w nadzorze budowlanym koncentruje się na zgodności z przepisami technicznymi.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej T.K. od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił jej skargę na decyzję WINB o odstąpieniu od nakazania doprowadzenia części obiektu do stanu zgodnego z prawem. Chodziło o zamurowanie otworu drzwiowego w ścianie nośnej budynku, co skarżąca uważała za naruszenie jej prawa własności. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że postępowanie w nadzorze budowlanym w trybie art. 51 p.b. nie bada prawa do dysponowania nieruchomością, a spory cywilne dotyczące naruszenia prawa własności powinny być rozstrzygane przed sądem powszechnym.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który utrzymał w mocy decyzję Warmińsko-Mazurskiego WINB o odstąpieniu od nakazania doprowadzenia części obiektu do stanu zgodnego z prawem. Sprawa dotyczyła samowolnie zmurowanego otworu drzwiowego w ścianie nośnej budynku, który oddzielał lokale użytkowe nr 1 i 2. Skarżąca T.K. (właścicielka lokalu nr 2) zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym naruszenie jej prawa własności gwarantowanego przez Konstytucję. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu I instancji. Sąd podkreślił, że postępowanie w trybie art. 51 Prawa budowlanego koncentruje się na zgodności wykonanych robót z przepisami prawa administracyjnego i technicznobudowlanego, a nie na kwestiach prawa do dysponowania nieruchomością czy sporów cywilnych między właścicielami. Wskazano, że naruszenie prawa własności w wyniku robót budowlanych powinno być dochodzone przed sądem powszechnym. NSA uznał, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił, iż organ nadzoru budowlanego nie miał podstaw do nakładania obowiązku wykonania robót budowlanych, a kwestia zgody Wspólnoty Mieszkaniowej czy ustalenia inwestora nie miała wpływu na rozstrzygnięcie w kontekście przepisów prawa budowlanego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nadzoru budowlanego nie ma takiego obowiązku. Postępowanie to koncentruje się na zgodności wykonanych robót z przepisami prawa administracyjnego i techniczno-budowlanego, a spory cywilne dotyczące naruszenia prawa własności powinny być rozstrzygane przed sądem powszechnym.

Uzasadnienie

Ratio legis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego polega na doprowadzeniu robót do stanu zgodnego z prawem w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego. Utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych potwierdza, że w przypadku naruszenia prawa własności, pokrzywdzony powinien dochodzić swoich praw przed sądem powszechnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

p.b. art. 51 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 3 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.w.l. art. 22 § ust. 3 pkt 4

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

p.b. art. 51 § ust. 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 50 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 104 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 31 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.b. art. 32 § ust. 4 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie naprawcze w nadzorze budowlanym nie bada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Spory dotyczące naruszenia prawa własności rozstrzygane są przed sądem powszechnym. Roboty budowlane zgodne z przepisami technicznymi i nie zagrażające bezpieczeństwu mogą być legalizowane nawet jeśli naruszają prawo własności innych osób, o ile nie naruszają istoty tego prawa.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa własności skarżącej przez zamurowanie otworu drzwiowego. Niewłaściwa wykładnia art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. poprzez ograniczenie pojęcia 'stanu zgodnego z prawem' tylko do kwestii techniczno-budowlanych. Niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 2 w zw. z art. 22 ust. 3 pkt 4 u.w.l. poprzez wezwanie Wspólnoty do podjęcia uchwały w przedmiocie zgody na legalizację. Niezastosowanie art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP poprzez akceptację stanu naruszającego prawo własności. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 8, 9, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez brak pełnego zbadania sprawy, nieustalenie inwestora i prawa do dysponowania nieruchomością.

Godne uwagi sformułowania

ratio legis art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. polega na doprowadzeniu wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego. W przypadku naruszenia prawa własności w wyniku wykonywanych samowolnie robót budowlanych pokrzywdzony może dochodzić swoich praw wyłącznie przed sądem powszechnym. Prawo własności może być zatem ograniczane w drodze ustawy, a jedną z takich ustaw jest Prawo budowlane, która przewiduje ograniczenia wynikające z art. 51 ust. 1 p.b. W sytuacji gdy organ nadzoru budowlanego doszedł do wniosku, że wykonane roboty budowlane nie naruszają obowiązujących przepisów prawa i nie znalazł podstaw do nałożenia jakichkolwiek obowiązków w tym zakresie, zbędnym było prowadzenie dalszego postępowania w celu ustalenia inwestora tych robót.

Skład orzekający

Tomasz Zbrojewski

przewodniczący

Paweł Miładowski

członek

Piotr Broda

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska sądów administracyjnych w zakresie rozgraniczenia kompetencji organów nadzoru budowlanego i sądów powszechnych w sprawach dotyczących samowolnych robót budowlanych naruszających prawo własności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowolnie zmurowanego otworu drzwiowego w ścianie nośnej, ale zasady są szersze dla innych samowoli budowlanych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje konflikt między prawem budowlanym a prawem własności, pokazując, gdzie należy dochodzić swoich praw w przypadku naruszeń.

Zamurowali Ci drzwi? Nadzór budowlany czy sąd cywilny – gdzie szukać sprawiedliwości?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 750/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Miładowski
Piotr Broda /sprawozdawca/
Tomasz Zbrojewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Ol 732/22 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2022-12-08
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 51 ust. 1 pkt 2,
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1048
art. 3 ust. 2,  art. 22 ust. 3 pkt 4
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 64 ust. 1 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 732/22 w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Warmińsko – Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 sierpnia 2022 r. znak: P.7721.30.2022 19 RL w przedmiocie doprowadzenia części obiektu do stanu zgodnego z prawem oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 8 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 732/22, oddalił skargę T.K. na decyzję Warmińsko – Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) z 8 sierpnia 2022 r. nr P.7721.30.2022 w przedmiocie doprowadzenia części obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Olsztyna (dalej: PINB) działając na podstawie art. 51 ust. 7 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 i w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333), dalej: p.b. oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej: k.p.a., nakazał właścicielowi wpisanego do rejestru zabytków budynku przy ul. [...] w O., Wspólnocie Mieszkaniowej, doprowadzenie ściany nośnej oddzielającej lokale użytkowe nr [...] i nr [...] w tym budynku do stanu poprzedniego poprzez rozebranie przegrody uniemożliwiającej otwieranie drzwi mających zapewniać możliwość przejścia z lokalu użytkowego nr [...] na korytarz prowadzący z wejścia do budynku w ścianie szczytowej od strony budynku przy ul. [...] do lokalu użytkowego nr 1 i do pomieszczeń nr 4 (dawniej pom. lekarza) i do pom. nr 5 (WC). W uzasadnieniu wskazano, że w pismem z 28 czerwca 2019 r. R.S. (właściciel lokalu użytkowego nr 1) w budynku przy ul. [...] w O., zwrócił się do PINB o zalegalizowanie zamknięcia/zamurowania otworu drzwiowego w korytarzu łączącym niegdyś 2 lokale mieszczące się w tym budynku. W trakcie kontroli przeprowadzonej 11 marca 2020 r. inspektor PINB stwierdził, że w ścianie o gr. 25 cm oddzielającej lokal użytkowy nr 2 (właścicielem którego jest T.K.) od korytarza (część wspólna budynku) prowadzącego z wejścia do budynku w ścianie szczytowej od strony budynku przy ul. [...] do lokalu użytkowego nr 1 i do pomieszczeń: nr 4 i nr 5 - których właścicielem jest również R.S. - zamurowano od strony korytarza otwór komunikacyjny umożliwiający wcześniej przechodzenie z korytarza do lokalu użytkowego nr 2. W trakcie kontroli R.S. oświadczył, że nie był inwestorem ww. zamurowania oraz że w dniu nabycia lokalu nr 1 (w 2004 r.) nie było możliwości przejścia obecnie zamurowanym otworem drzwiowym. PINB zwrócił się do Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o zajęcie stanowiska w tej sprawie, który odpowiedział, że generalnie względy ochrony konserwatorskiej budynku nie stoją w sprzeczności ze zmianami polegającymi na zamurowywaniu wewnętrznych otworów drzwiowych pozbawionych zabytkowych stolarek, które nie charakteryzują się wartością historyczną. R.S. przedłożył w inspektoracie Uchwałę Nr 1/2020 Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości położonej w Olsztynie przy ul. [...] (dalej: Wspólnota) z 17 stycznia 2020 r., którą to uchwałą Wspólnota udzieliła zgody właścicielowi lokalu użytkowego nr 1 na wyłączenie z nieruchomości wspólnej i przyłączenie do lokalu użytkowego nr 1 przyległego korytarza o powierzchni około 9 m2, który po przyłączeniu będzie prowadził jedynie do lokalu użytkowego nr 1. Uchwała ta wyrokiem Sądu Okręgowego w Olsztynie z 29 września 2020 r., sygn. akt I C 257/20, została uchylona w całości.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Wspólnota. WINB postanowieniem z 8 czerwca 2022 r. wezwał Wspólnotę do przedłożenia uchwały w przedmiocie wyrażenia zgody dotyczącej legalizacji zrealizowanych robót budowlanych, następnie decyzją z 8 sierpnia 2022 r. nr P.7721.30.2022 uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości oraz orzekł o odstąpieniu od nakładania obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych mających na celu doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż z akt zgromadzonych w sprawie wynika, że roboty budowlane zostały zrealizowane prawdopodobnie pomiędzy rokiem 2005 a 2019. Nie ustalono inwestora wykonanych robót. Ingerencja w ścianę nośną obiektu budowlanego wymagała stosownej zgody organów administracji architektoniczno-budowlanej. Z przekazanej uchwały Wspólnoty nr 6/2022 z 7 lipca 2022 r. wynika, że wolą Wspólnoty jest pozostawienie zamurowanego otworu drzwiowego. Natomiast kwestie sporu cywilnego nie mogą rzutować na możliwość legalizacji wykonanych robót budowlanych.
Skargę na powyższą decyzję WINB wniosła T.K. zarzucając jej naruszenie: art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przeprowadzenie w sposób wadliwy kontroli instancyjnej; art. 6, art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. po art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. poprzez odstąpienie od nakładania obowiązku wykonania określonych czynności lub robót związanych z zamurowaniem ściany nośnej przez brak pełnego i wszechstronnego zbadania sprawy; art. 3 ust. 2 w zw. a art. 22 ust. 3 pkt 4 ustawy z 22 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2021 r. poz. 1048 ze zm.), dalej: u.w.l., przez wezwanie Wspólnoty do podjęcia uchwały w przedmiocie wyrażenia zgody na legalizację zmurowanych drzwi.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., następnie przytoczył jego treść. W ocenie Sądu organ prowadzący postępowanie wypełnił zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności organ nadzoru budowlanego ustalił, że w ścianie o gr. 25 cm oddzielającej lokal użytkowy nr 2 (właścicielem którego jest skarżąca) od korytarza prowadzącego z wejścia do budynku w ścianie szczytowej od strony budynku przy ul. [...] do lokalu użytkowego nr 1 (którego właścicielem jest R.S.) i do pozostałych pomieszczeń zamurowano od strony korytarza otwór komunikacyjny. Zarówno ze znajdującej się w aktach sprawy opinii rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych z 7 lutego 2020 r., jak również ze stanowiska wyrażonego przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków przy piśmie z 14 kwietnia 2020 r. wynika, iż przedmiotowe roboty nie stoją w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie wynika również aby organ nadzoru budowlanego miał wątpliwości, co do jakości wykonanych robót w kontekście ich zgodności ze sztuką budowlaną.
Dlatego też Sąd I instancji odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia interesu prawnego skarżącej wyjaśnił, iż w przypadku, gdy właściciel nieruchomości czuje się poszkodowany zaistniałą sytuacją może dochodzić swoich praw nie przed organami nadzoru budowlanego, tylko przed sądem powszechnym. Naruszenie prawa własności w trakcie wykonywania robót budowlanych nie musi automatycznie pociągać za sobą obowiązku doprowadzenia do stanu poprzedniego. Istotne jest bowiem, czy wynik tych robót jest zgodny z obowiązującymi normami, czy nie zagraża życiu, zdrowiu i bezpieczeństwu ludzi i mienia. Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę podzielił stanowisko reprezentowane w licznych wyrokach sądów administracyjnych, w myśl którego w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 p.b. organy nadzoru budowlanego nie zajmują się kwestią prawa do dysponowania nieruchomością.
Skargę kasacyjną wniosła T.K. zaskarżając powyższy wyrok w całości i zarzucając stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów:
I. prawa materialnego tj.:
1) art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, poprzez ograniczenie pojęcia "stanu zgodnego z prawem" tylko do kwestii przydatności wykonywanych robót pod względem techniczno- budowlanym oraz zaniechanie zbadania przez Sąd I instancji posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie wykonanych robót budowlanych, a w konsekwencji uznanie za prawidłowe odstąpienie od nakładania obowiązku wykonania określonych czynności lub robót związanych z zamurowaniem otworu komunikacyjnego (tj, wykonaniem przegrody uniemożliwiającej otwieranie drzwi) oddzielającego lokale użytkowe nr 1 i 2 w budynku przy ul. [...] w O.;
2) art. 3 ust. 2 w zw. a art. 22 ust. 3 pkt 4 u.w.l. przez niewłaściwe zastosowanie tj. wezwanie Wspólnoty do podjęcia uchwały w przedmiocie wyrażenia zgody na legalizację zmurowanych drzwi oddzielających lokal nr 2 od wspólnego korytarza, uznanie za konieczne jej przedstawienia w toku postępowania administracyjnego i wywodzenie z jej treści skutków prawnych istotnych dla przedmiotu sprawy;
3) art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej przez niezastosowanie tj. poprzez akceptację stanu naruszającego konstytucyjne prawo skarżącej do własności i jej ochrony, w konsekwencji czego zamurowano bezprawnie w lokalu skarżącej wyjście z jej lokalu, a następnie zalegalizowano bez jej zgody to naruszenie;
II. przepisów postępowania tj.:
1) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej, nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji pomimo mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przez organ przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 8, art. 9 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez brak pełnego i wszechstronnego zbadania sprawy, brak wskazania inwestora robót, wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla potrzeb postępowania naprawczego, w wyniku czego uznano iż samowolnie wykonane roboty budowlane polegające na zamurowaniu skarżącej otworu drzwiowego bez zgody właściwych organów oraz zgody właściciela lokalu nr 2 zakwalifikowano jako zgodne z prawem;
2) art. 151 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na zaniechaniu rozpoznania istoty sprawy w jej granicach i pominięciu wskazywanych w skardze zarzutów dotyczących kwestii prawidłowości wyrażenia zgody Wspólnoty na legalizację wykonywanych samowolnie robót budowlanych.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania sądowego za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm prawem przepisanych zrzekając się jednocześnie rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wspólnota oraz R.S. wnieśli o jej oddalenie.
W replice na odpowiedź na skargę kasacyjną (pismo z 12 października 2023r.) skarżąca przestawiła swoje stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego i materialnego.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty kasacyjne dotyczący naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. oraz art. 3 ust. 2 w zw. z art. 22 ust. 3 pkt u.w.l. poprzez nieprawidłową wykładnię pojęcia "stanu zgodnego z prawem" ograniczającą się tylko do zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi bez konieczności badania prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz wezwanie Wspólnoty do podjęcia uchwały w przedmiocie wyrażenia zgody na zamurowanie drzwi i wywodzenie z niej skutków prawnych.
Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie, stwierdzić należy, iż ratio legis art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. polega na doprowadzeniu wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego. Stanowisko takie, jak słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, utrwalone zostało w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2021 r. sygn. akt II OSK 2032/18, LEX nr 3184725 oraz wyrok NSA z dnia 4 lutego 2010 r. sygn. akt II OSK 259/10, LEX nr 597516 oraz wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK2140/10, LEX nr 1138086). W konsekwencji należy przyjąć, że w przypadku naruszenia prawa własności w wyniku wykonywanych samowolnie robót budowlanych pokrzywdzony może dochodzić swoich praw wyłącznie przed sądem powszechnym. W takim przypadku, organ nadzoru budowlanego nie może bowiem żądać od inwestora wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. nie stanowi bowiem podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązek złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Stanowisko to znalazło także potwierdzenie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/10. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż kwestia związana z dostępem skarżącej do korytarza za zamurowanym drzwiami, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, a tym samym rozstrzyganie o zasadności powołania się na art. 3 ust. 2 w zw. z art. 22 ust. 3 pkt 4 u.w.l. także w kontekście charakteru wykonanych robót budowlanych, jest w warunkach niniejszej sprawy bezcelowe.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma także podstaw, by skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji, że dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie uwzględnił Konstytucyjnie gwarantowanej ochrony prawa własności (art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP). Wykładnia mających zastosowanie w niniejszej sprawie norm prawa materialnego doprowadziła Sąd pierwszej instancji do trafnego wniosku, że wojewódzki organ nadzoru budowlanego prawidło odstąpił od nakładania obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych mających na celu doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Jakkolwiek wydane rozstrzygnięcie może godzić w prawo własności skarżącej, to należy podkreślić, że prawo to nie jest prawem absolutnym. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Ograniczenia w zakresie korzystania z prawa własności, podobnie jak w przypadku innych konstytucyjnych wolności i praw (art. 31 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Prawo własności może być zatem ograniczane w drodze ustawy, a jedną z takich ustaw jest Prawo budowlane, która przewiduje ograniczenia wynikające z art. 51 ust. 1 p.b. Zatem wydanie rozstrzygnięcia znajdującego oparcie w przepisach ustawy nie świadczy o dokonaniu wykładni art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., niezgodnej z konstytucyjnym wzorcem ochrony prawa własności.
Naruszenia przepisów postępowania (art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 , art. 80 k.p.a.) skarżąca kasacyjnie upatruje w braku jej zgody na wykonanie kwestionowanych robót budowlanych oraz nie ustaleniu ich inwestora. Należy zauważyć, że w sytuacji gdy organ nadzoru budowlanego doszedł do wniosku, że wykonane roboty budowlane nie naruszają obowiązujących przepisów prawa i nie znalazł podstaw do nałożenia jakichkolwiek obowiązków w tym zakresie, zbędnym było prowadzenie dalszego postępowania w celu ustalenia inwestora tych robót. Wyrażona w art. 12 § 1 k.p.a. zasada szybkości postępowania oznacza, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Jednocześnie mając na uwadze, że w ramach prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania naprawczego nie było potrzeby badania prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, nie było również potrzeby uzyskiwania zgody skarżącej, czy też Wspólnoty Mieszkaniowej w tym zakresie.
Bez znaczenia dla oceny zaskarżonego orzeczenia pozostaje kwestia odmiennej oceny organu odwoławczego oraz Sądu I instancji, co do potrzeby badania w ramach postępowania naprawczego prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, bowiem była to okoliczność, które pozostawała bez wpływu na wynik sprawy, na co zresztą wskazał Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzając, że nie dopatrzył się uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanej decyzji.
Zamierzonego skutku nie mógł odnieść także zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sformułowany w tym przepisie nakaz "rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem oceny innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Przedmiotem niniejszej sprawy, a w konsekwencji przedmiotem kontroli sadowej była decyzja Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 sierpnia 2022 r. o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych mających na celu doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Sąd pierwszej instancji orzekał w granicach sprawy wyznaczonych treścią art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., a zatem nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga. Należy też wskazać, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, jak również prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 450/15), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyroki NSA z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt I GSK 264/09; z dnia 25 marca 2011 r., sygn. akt I FSK 1862/09; z dnia 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 610/06; z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt I GSK 241/14). To, że skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z oceną dokonaną w sprawie przez Sąd pierwszej instancji nie oznacza, że doszło do naruszenia tego przepisu. O naruszeniu tego przepisu wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej nie świadczy również brak odniesienie się przze Sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi. Tego typu uchybienie mogłoby stanowić podstawę do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. ale takiego zarzutu skarga kasacyjna nie zawiera. Jednocześnie skarga kasacyjna nie zawiera argumentacji, która uzasadniałaby istotny wpływ na wynika sprawy podniesionych w niej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a tylko takie naruszenia mogą stanowić o zasadności zarzutów skargi kasacyjnej w tym zakresie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. Jednocześnie na mocy art. 182 § 2 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI