II OSK 746/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-12-19
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanebudowlaurządzenie reklamowesamowola budowlananakaz rozbiórkilegalizacjapozwolenie na budowęzgłoszenieNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki M. sp. z o.o. od wyroku WSA w Poznaniu, potwierdzając zasadność nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego urządzenia reklamowego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki M. sp. z o.o. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił jej skargę na decyzję Wielkopolskiego WINB nakazującą rozbiórkę urządzenia reklamowego. Spółka argumentowała, że urządzenie nie wymagało pozwolenia na budowę i powinno być traktowane jako instalacja reklamowa, a nie budowla. NSA uznał jednak, że urządzenie, ze względu na swoją konstrukcję i sposób posadowienia, jest trwale związane z gruntem i stanowi budowlę, na którą wymagane jest pozwolenie na budowę. Ponieważ budowa odbyła się bez pozwolenia i nie doszło do skutecznej legalizacji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki M. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który utrzymał w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę urządzenia reklamowego. Spółka kwestionowała uznanie obiektu za budowlę wymagającą pozwolenia na budowę, argumentując, że jest to jedynie urządzenie reklamowe podlegające zgłoszeniu. WSA w Poznaniu, a następnie NSA, uznały jednak, że ze względu na sposób posadowienia (betonowa stopa fundamentowa, trwale związana z gruntem) oraz rozmiar i przeznaczenie, urządzenie reklamowe należy zakwalifikować jako budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego. Budowa budowli bez wymaganego pozwolenia na budowę, a także bez zgłoszenia, skutkuje zastosowaniem art. 48 Prawa budowlanego, który przewiduje nakaz rozbiórki, jeśli nie jest możliwa legalizacja obiektu. W niniejszej sprawie spółka nie przedłożyła wymaganych dokumentów do legalizacji w wyznaczonych terminach, a podejmowane przez nią działania uznano za próbę przedłużenia postępowania. NSA, podzielając stanowisko WSA, oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, mimo ewentualnych wadliwości uzasadnienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wolnostojące urządzenie reklamowe, trwale związane z gruntem, jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego i wymaga pozwolenia na budowę.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na ugruntowanym orzecznictwie, zgodnie z którym o trwałym związaniu z gruntem decyduje nie tylko sposób posadowienia, ale także wielkość urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa, które wymagają stabilnego posadowienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

Prawo budowlane art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Ogólna zasada, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę.

Prawo budowlane art. 48 § ust. 1 - 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Procedura postępowania w przypadku budowy obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, w tym nakaz rozbiórki w przypadku niespełnienia obowiązków legalizacyjnych.

Pomocnicze

Prawo budowlane art. 3 § pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budowli, w tym wolno stojących, trwale związanych z gruntem urządzeń reklamowych.

Prawo budowlane art. 29 § ust. 2 pkt 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wyłączenie obowiązku pozwolenia na budowę dla instalowania tablic i urządzeń reklamowych (z pewnymi wyjątkami).

Prawo budowlane art. 30 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wymóg zgłoszenia dla budowy obiektów, które nie wymagają pozwolenia na budowę.

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka zawieszenia postępowania, gdy jego wynik zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość oddalenia skargi kasacyjnej, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Urządzenie reklamowe jest budowlą w rozumieniu Prawa budowlanego, wymagającą pozwolenia na budowę. Budowa bez pozwolenia i brak skutecznej legalizacji uzasadniają nakaz rozbiórki. Działania inwestora miały na celu jedynie przedłużenie postępowania, a nie faktyczną legalizację.

Odrzucone argumenty

Urządzenie reklamowe nie jest budowlą, a jedynie urządzeniem podlegającym zgłoszeniu. Naruszenie art. 48 Prawa budowlanego poprzez zastosowanie go w sytuacji, gdy obiekt nie wymagał pozwolenia na budowę. Naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. poprzez niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego. Naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez nie zawieszenie postępowania, mimo toczącego się postępowania o warunki zabudowy.

Godne uwagi sformułowania

o tym czy urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem czy też nie, nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia nośnika reklamowego w inne miejsce, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Procedura legalizacyjna, uregulowana w art. 48 Prawa Budowlanego nie zawiera norm uznaniowych, lecz normy bezwzględnie obowiązujące, których zastosowanie nie zależy od woli organu nadzoru budowlanego. podejmowane przez niego działania miały charakter jedynie pozoracji zmierzającej do przedłużenia czasu prowadzenia postępowania legalizacyjnego, a nie faktycznego zalegalizowania wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego.

Skład orzekający

Andrzej Wawrzyniak

przewodniczący

Grzegorz Czerwiński

sprawozdawca

Piotr Broda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia budowli w kontekście urządzeń reklamowych, stosowanie procedury legalizacyjnej i nakazu rozbiórki w Prawie budowlanym, ocena działań inwestora jako próby przewlekania postępowania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, ale jego argumentacja dotycząca definicji budowli i procedury legalizacyjnej ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowolnie stawianych reklam i stanowi przykład stosowania przepisów Prawa budowlanego w praktyce. Pokazuje, jak sądy interpretują pojęcie 'budowli' i jakie są konsekwencje braku pozwolenia.

Samowolna reklama na fundamencie: kiedy urządzenie staje się budowlą i grozi mu rozbiórka?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 746/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący/
Grzegorz Czerwiński /sprawozdawca/
Piotr Broda
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Po 918/20 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2021-07-07
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 2 pkt 6, art. 48 ust. 2 - 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 97 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant starszy inspektor sądowy Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Po 918/20 w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 2 października 2020 r. nr WOA.7721.202.2019.MT w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Po 918/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 października 2020 r., nr WOA.7721.202.2019.MT w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z 2 października 2020 r., Nr WOA.7721.202.2019.MT Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako WWINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania (dalej jako: PINB) nr 261/2019 z 13 maja 2019 r., którą nakazano inwestorowi M. Sp. z o.o. siedzibą w W. rozbiórkę wolnostojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego, wybudowanego na nieruchomości przy ul. [...] w P. (działka nr [...], arkusz nr [...], obręb [...]).
W ocenie organu odwoławczego PINB prawidłowo uznał obiekt posadowiony przy ul. [...] w P. (działka nr [...]) za trwale związany z gruntem, co z kolei uzasadnia uznanie go w świetle art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego za budowlę. Wybudowanie zaś budowli podlega ogólnej zasadzie wyrażonej w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz.U. z 2020, poz. 1133 ze zm., w brzemieniu obowiązującym przed nowelizacją z dnia 19 września 2020 r., dalej: Prawo budowlane) "roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31". Natomiast w świetle z art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymagają roboty budowlane polegające na "instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym". Zgodnie zaś z art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, budowa takich obiektów wymaga zgłoszenia. Natomiast przedmiotowa reklama nie podlega w/w wyłączeniu, gdyż w świetle prawa budowlanego oraz orzecznictwa jest ona budowlą, a nie urządzeniem reklamowym wymienionym w art. 29 ust. 1 pkt 6.
WWINB podniósł, że w niniejszej sprawie nie wydano pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu reklamowego. W takim przypadku zastosowanie znajduje art. 48 Prawa budowlanego. Zastosowanie procedury legalizacyjnej, zgodnie z art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego jest możliwe jedynie, gdy przedmiotowa budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Jednakże dla nieruchomości na której postawiono rzeczony obiekt reklamowy nie uchwalono do tej pory miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Mając na uwadze powyższe, organ pierwszej instancji umożliwił legalizację przedmiotowego obiektu reklamowego jego inwestorowi, wydając w dniu 14 listopada 2018 r. postanowienie nr 220/2018 (którym wstrzymano prowadzenie robót budowlanych oraz nałożono obowiązek przedłożenia w określonym terminie dokumentów określonych w sentencji ww. postanowienia nr 220/2019 z 14 listopada 2019 r.). Natomiast organ odwoławczy postanowieniem z 30 grudnia 2019 r. wyznaczył na wykonanie przedmiotowych obowiązków termin 90 dni (upływający w dniu 4 marca 2019 r.). Do dnia wydania zaskarżonej decyzji żądane dokumenty nadal nie wpłynęły.
WWINB wskazał, że zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego "w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 7" (tj. wydany zostaje nakaz rozbiórki obiektu). Zatem nieprzedłożenie wymaganych dokumentów w wyznaczonym przez organ terminie jest wystarczającą przesłanką do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. PINB nie tylko miał prawo ale i obowiązek wydać decyzję już dnia 5 marca 2019 r., kierując się interesem strony wstrzymał się z wydaniem takowej decyzji do dnia 13 maja 2019 r. Mimo upływu ponad roku, Spółka nadal nie przedłożyła żadnych dokumentów. W ocenie WWINB biorąc pod uwagę nieprzedłożenie przez Spółkę dokumentów, decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu reklamowego jest w pełni uzasadniona.
Skargę na decyzję WWINB wywiodła do tut. Sądu M. Sp. z o.o. siedzibą w W. zarzucając jej naruszenie:
1. art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy przedmiot postępowania nie jest obiektem budowlanym wymagającym dla jego posadowienia uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a w przypadku uznania, iż obiekt będący przedmiotem postępowania wymagał uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, zastosowanie tego przepisu wobec możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego;
2. art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności nie ustalenie czy zachodzą przesłanki określone w art. 48 ust 2. Prawa budowlanego oraz poprzez błędną ocenę materiału dowodowego polegającą na braku wyjaśnienia na jakiej podstawie organ przyjął, iż obiekt w stosunku do którego prowadzone jest postępowanie dla swojej legalności wymagał uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, w sytuacji gdy inwestor dokonał wyłącznie montażu nośnika reklamowego;
3. art. 97 § 1 pkt. 4 K.p.a. poprzez nie wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania w sytuacji gdy toczy się postępowanie w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji stanowiące zagadnienie wstępne dla niniejszego postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wyrokiem z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Po 918/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 października 2020 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Odpowiednie zarządzenie Przewodniczący Wydziału II tut. Sądu wydal 26 stycznia 2021 r. o czym poinformowani zostali: pełnomocnik strony skarżącej, organ oraz uczestnicy postępowania.
Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie znajdują zastosowane przepisy Prawa Budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją wprowadzoną ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020, poz. .471). Do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. (art. 25 cyt. ustawy).
Mając na uwadze, że sprawa dotyczy decyzji nakazującej rozbiórkę wolnostojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego, Sąd stwierdził, że kontrolowane postępowanie było prowadzone w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 48 ust. 1 i 2 tej ustawy, organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (ust. 3). W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (ust. 4). Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona.
Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją dotyczyło urządzenia reklamowego składającego się z ze stopy fundamentowej, betonowej, wylewanej, zagłębionej w gruncie, widoczna jest górna płaszczyzna stopy, słupa stalowego o średnicy 1,1 m, zamocowanego do ww. stopy za pomocą kotew stalowych, dolna część słupa, mocowana do stopy posiada wymiary 1,50 m x 1,50 m, słup posiada znaczną wysokość, stalowa konstrukcja do mocowania dwóch tablic reklamowych, zamocowana do ww. słupa, - jedna tablica reklamowa o wymiarach 18 m x 6 m, oświetlona z góry lampami na wysięgnikach. W/w stopa żelbetowa stanowi stabilną podstawę dla słupa z tablicą reklamową.
Przepisy Prawa Budowlanego wyróżniają dwa rodzaje wolnostojących urządzeń reklamowych. Do pierwszej grupy należy zaliczyć, wymienione jako budowle w art. 3 pkt 3 – "wolno stojące, trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe", na które wymagane jest pozwolenie na budowę. Do drugiej zaś grupy należy zaliczyć tablice i urządzenia reklamowe, na instalowanie których jest wymagane jedynie dokonanie zgłoszenia właściwemu organowi (art. 29 ust. 2 pkt 6 p.b.). Pojęcie "instalowanie" jest przez ustawodawcę używane w p.b. zawsze w sposób zakładający związek instalowanego elementu (urządzenia) z istniejącym już obiektem np. instalowanie krat na obiektach budowlanych, instalowanie urządzeń na obiektach budowlanych (art. 29 ust. 2 pkt 14 i 15), a nie instalowaniem na gruncie (zob. wyrok NSA z 12 października 2011 r., sygn. II OSK 1433/10, dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 28 ust. 1 p.b., ma charakter wyjątku, a wobec tego nie może też intepretowane rozszerzająco.
Sąd stwierdził, że podziela ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że o tym czy urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem czy też nie, nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia nośnika reklamowego w inne miejsce, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia okoliczność posiadania przez obiekt fundamentów, czy wielkość zagłębienia w gruncie. Istotne jest, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję, co sprowadza się do konieczności zapewnienia słupowi i tablicy stabilnej podstawy uniemożliwiającej łatwe jej przesunięcie, przeniesienie w inne miejsce czy zniszczenie przy silnych podmuchach wiatru (wyroki NSA: z 12 maja 2009 r., sygn. II OSK 735/08, z 10 października 2010 r., sygn. II OSK 1596/09, z 1 października 2009 r., sygn. II OSK 1461/08, z 10 marca 2008 r., sygn. II OSK 186/07, z 5 stycznia 2011 r., sygn. II OSK 25/10, z 8 stycznia 2019 r., sygn. II OSK 1150/17, dostępne w CBOSA).
W myśl art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego budowlą są między innymi wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe.
Wobec powyższego nie budziło wątpliwości Sądu, że przedmiotowe urządzenie reklamowe należało uznać za budowlę. Wybudowanie zaś budowli podlega ogólnej zasadzie wyrażonej w art. 28 Prawa budowlanego zgodnie z którą roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.
W sprawie bezsprzeczne jest, iż przedmiotowe urządzenie reklamowe powstało bez pozwolenia na budowę, nie dokonano także zgłoszenia zamiaru jego budowy. Dla nieruchomości, na której postawiono przedmiotowy obiekt reklamowy nie uchwalono też miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W przypadku budowy obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę zastosowanie znajduje art. 48 Prawa budowlanego. Decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje się dopiero wtedy gdy nie jest możliwa jego legalizacja.
Organ I instancji umożliwił legalizację przedmiotowego obiektu reklamowego jego inwestorowi. Postanowieniem z 14 listopada 2018 r. wstrzymał inwestorowi – M. Sp. z o.o. prowadzenie robót budowlanych oraz nałożył obowiązek przedłożenia w terminie 90 dni od dnia doręczenia postanowienia dokumentów określonych w sentencji ww. postanowienia z 14 listopada 2018 r. (cztery egzemplarze projektu budowlanego, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zaświadczenia prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzję o warunkach zabudowy).
Następnie WWINB uchylił postanowienie PINB z 11 czerwca 2019 r. oraz orzekł o obowiązku przedłożenia dokumentów w terminie 90 dni od daty otrzymania postanowienia wydanego przez WWINB. Spółka postanowienie otrzymała w dniu 3 stycznia 2020 r. i do dnia wydania decyzji w I instancji (tj. 13 maja 2020 r.) żądanych dokumentów nie przedłożyła.
Sąd zauważył, że decyzją z 4 marca 2020 r. Prezydent Miasta Poznania umorzył postępowanie administracyjne o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowego nośnika reklamowego z uwagi na stwierdzenie zrealizowania planowanej inwestycji oraz brak przedłożenia przez wnioskodawcę (skarżącą) dokumentacji potwierdzającej, iż toczy się postępowanie legalizacyjne dotyczące obiektu objętego wnioskiem. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika nadto, że wniosek inicjujący postępowanie w tej sprawie złożony został przez inwestora 5 listopada 2019 r. i dotyczył budowy nośnika reklamowego przewidzianej do realizacji na działce nr [...], a następnie, wobec ustalenia, iż wnioskowana inwestycja została już zrealizowana, organ w piśmie z 21 stycznia 2020 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia dokumentu z Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego, z którego wynika konieczność uzyskania decyzji ustalającej warunki zabudowy w celu ewentualnej legalizacji obiektu oraz ujednolicenie parametrów inwestycji. W piśmie zawarto pouczenie, iż w przypadku nie dotrzymania określonego terminu (14 dni) istnieje możliwość złożenia wniosku o zawieszenie postępowania. Termin określony w wezwaniu upływał z końcem 12 lutego 2020 r. Przedmiotowe pismo wnioskodawca pozostawił bez odpowiedzi. Inwestor nie zaskarżył także decyzji o umorzeniu postępowania.
W tej sytuacji procesowej organ nadzoru budowlanego był zobligowany wydać nakaz rozbiórki.
Procedura legalizacyjna, uregulowana w art. 48 Prawa Budowlanego nie zawiera norm uznaniowych, lecz normy bezwzględnie obowiązujące, których zastosowanie nie zależy od woli organu nadzoru budowlanego. W razie ustalenia, że obiekt budowlany powstał bez wymaganego pozwolenia na budowę i wdrożenia procedury legalizacyjnej, a następnie niewywiązania się przez inwestora z obowiązku przedłożenia zażądanych dokumentów, ustawodawca nie pozostawił organowi wyboru w zakresie treści rozstrzygnięcia, obligując go do orzeczenia nakazu rozbiórki. Żaden przepis Prawa Budowlanego nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki.
Jak wynika z pism procesowych składanych w toku postępowania sądowoadministarcyjnego przez samą stronę skarżącą kolejny wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej, samowolnie wzniesionej budowli sporządziła ona dopiero w dniu 28 lipca 2020 r. (k. 70 akt sądowych, strona skarżąca nie przedstawiła dokumentów wskazujących na datę złożenia wniosku), przy czym także ten wniosek był niepełny i nie zawierał wskazania, iż składany jest w ramach postępowania legalizacyjnego i nie zawierał wszystkich koniecznych załączników mapowych.
Z powyższego jasno wynika, że inwestor nie wykonał nałożonych na niego obowiązków i nie zamierza ich wykonać, zaś podejmowane przez niego działania miały charakter jedynie pozoracji zmierzającej do przedłużenia czasu prowadzenia postępowania legalizacyjnego, a nie faktycznego zalegalizowania wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego. Na powyższe wyraźnie wskazuje zestawienie dat składanych wniosków inicjujących postępowanie w przedmiocie warunków zabudowy z terminami określonymi przez organy nadzoru budowlanego, brak informowania tych organów o biegu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, czy wreszcie składanie wniosków niekompletnych i niewskazujacych, iż są one składane w ramach procedury legalizacyjnej.
Zdaniem Sądu, znamiennym jest także, iż strona mimo złożenia kolejnego, datowanego na 28 lipca 2020 r. wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji nie poinformowała o tym fakcie organu nadzoru budowlanego prowadzącego postępowanie odwoławcze mimo, iż była w tym postępowaniu reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, informacje takową zgłaszając dopiero w skardze na decyzję z dnia 2 października 2020 r.
Podkreślenia wymaga, iż tą samą metodę działania obliczoną na przewlekanie czasu trwania postępowania strona skarżąca próbowała także zastosować w postępowaniu sądowadministracyjnym.
Mimo że skarga sporządzona została przez profesjonalnego pełnomocnika, to nie dołączono do niej jakichkolwiek dokumentów potwierdzających stanowiącą istotę argumentacji okoliczność, iż w sprawie toczy się postępowanie o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowego obiektu, zaś odpowiadając w tym zakresie na wezwanie sądu dostarczono dokumentację niepełną, obejmującą jedynie potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię wniosku z 28 lipca 2020 r., nie opatrzoną jednakże potwierdzeniem złożenia tego wniosku w organie oraz w żaden sposób nieuwierzytelnione, a więc pozbawione wartości dowodowej kopie wezwania z 3 września 2020 r. (k. 77 akt sądowych) oraz niepodpisanego pisma złożonego w imieniu skarżącej Spółki stanowiącego jakoby odpowiedź na to wezwanie (k. 78 akt sądowych).
W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, nie zasługiwały na aprobatę zarzuty skargi. Sąd nie podzielił również stanowiska skarżącej jakoby organ w sposób niewyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy w sprawie. Zdaniem Sądu wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 K.p.a., organ odwoławczy w sposób wyczerpujący uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie, odwołując się do obowiązujących regulacji prawnych.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę kasacyjną wniosła M. sp. z o.o. z siedzibą w W. podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 48 ustawy w zw. z art. 30 w związku z art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo budowlane poprzez uznanie, iż zasadnym było orzeczenie nakazu rozbiórki w stosunku do obiektu nie wymagającego pozwolenia na budowę;
2. art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na braku rozpoznania w całości podniesionego przez skarżącego w skardze zarzutu naruszenia art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane oraz art. 7 i art. 77 K.p.a.;
3. art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a., polegające na braku rozpoznania w całości podniesionego przez skarżącego w skardze zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącej kasacyjnie Spółki, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy w dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez M. sp. z o.o. z siedzibą w W. nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 48 ustawy w zw. z art. 30 w związku z art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo budowlane. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał okoliczności faktyczne i prawne, które przemawiały za prawidłowością rozstrzygnięć wydanych przez organy administracji. Stanowisko Sądu I instancji w tej kwestii jest pełne i wyczerpujące. Stanowisko to, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy w pełni podzielić. Ponowne przytaczanie argumentów wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest niecelowe.
Analogicznie ocenić należy zarzut naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny sporządzając uzasadnienie wyroku nie naruszył wymogów wynikających z art. 141 § 1 P.p.s.a. Sąd ten wskazał podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia oraz ją wyjaśnił jak również odniósł się w wystarczający sposób do zarzutów skargi. Uzasadnienie wyroku pozwala na odtworzenie toku rozumowania Sądu I instancji oraz ocenę prawidłowości wydanego przez ten Sąd rozstrzygnięcia. Zasadnie Sąd uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia i nie wymagał uzupełnienia. Ocena tego materiału nie nosi cech dowolności i mógł on stanowić podstawę poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Brak było tym samym podstaw do kwestionowania prawidłowości wydanych przez organy administracji decyzji.
Podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej nie mógł być zarzut naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a., polegające na braku rozpoznania w całości podniesionego przez skarżącego w skardze zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.
Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku nie odniósł się wprost do kwestii zaistnienia w sprawie przesłanki zawieszenia postępowania art. 97 § 1 pkt. 4 K.p.a. jednakże z poczynionych przez ten Sąd ustaleń mających odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym wynika, że nie zaistniała przesłanka do zawieszenia postępowania w oparciu o ww. przepis.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI