II OSK 741/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA, uznając, że postanowienie o odmowie wznowienia postępowania egzekucyjnego było prawidłowe, mimo błędnego uzasadnienia WSA.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K. Z. od wyroku WSA oddalającego jej skargę na postanowienie GINB o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego. Wniosek o wznowienie dotyczył śmierci męża strony, która była podstawą do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zarówno GINB, jak i WSA uznały, że postanowienie dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym nie kończy sprawy i nie podlega wznowieniu. NSA, choć uznał błędne uzasadnienie WSA, ostatecznie oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że odmowa wznowienia była prawidłowa z uwagi na uchybienie terminowi do złożenia wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego. Sprawa wywodziła się z wniosku K. Z. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem utrzymującym w mocy postanowienie o niezasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Podstawą wniosku o wznowienie była śmierć męża strony, która nastąpiła przed wydaniem postanowienia. Organ pierwszej instancji odmówił wznowienia, wskazując na uchybienie miesięcznego terminu do złożenia wniosku. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie, argumentując, że postanowienie dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym ma charakter wpadkowy i nie kończy sprawy, a zatem nie podlega wznowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił to stanowisko, uznając, że postanowienie o zarzutach w postępowaniu egzekucyjnym nie kończy sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując przepisy dotyczące wznowienia postępowania i stosowania ich do postanowień, uznał, że WSA błędnie przyjął niedopuszczalność wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem o zarzutach w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd wskazał, że takie postanowienia, choć incydentalne, mogą podlegać wznowieniu, jeśli są zaskarżalne zażaleniem i ostateczne. Niemniej jednak, NSA stwierdził, że w tej konkretnej sprawie odmowa wznowienia była prawidłowa, ponieważ wniosek został złożony z uchybieniem terminu, co stanowiło samodzielną podstawę do odmowy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie organu egzekucyjnego wydane w przedmiocie zarzutów, mimo że ma charakter wpadkowy i nie kończy postępowania egzekucyjnego, może być przedmiotem postępowania o wznowienie postępowania, jeśli jest ostateczne i zaskarżalne zażaleniem.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przepisy o wznowieniu postępowania (art. 145 k.p.a.) stosuje się odpowiednio do postanowień, od których przysługuje zażalenie. Choć postanowienie o zarzutach w postępowaniu egzekucyjnym jest incydentalne, może ono podlegać wznowieniu, jeśli wystąpiły przesłanki z art. 145 k.p.a. i mogły one wpłynąć na wynik tego postanowienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (12)
Pomocnicze
k.p.a. art. 123 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 126
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 148 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 149 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 33
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 34
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 34 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 34 § § 5
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchybienie miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania stanowi samodzielną podstawę do odmowy jego uwzględnienia.
Odrzucone argumenty
Postanowienie o zarzutach w postępowaniu egzekucyjnym nie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie i nie podlega wznowieniu na podstawie art. 145 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego nie rozstrzyga ono żadnej sprawy co do istoty, załatwia jedynie kwestię wpadkową odpowiednie zastosowanie do postanowień przepisów o wznowieniu postępowania nie oznacza wznowienia postępowania w sprawach zakończonych takimi postanowieniami, bo postanowienie ze swej natury nie jest rozstrzygnięciem w sprawie.
Skład orzekający
Grzegorz Czerwiński
przewodniczący
Robert Sawuła
członek
Tomasz Zbrojewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem incydentalnym w postępowaniu egzekucyjnym oraz znaczenie terminów procesowych w postępowaniu o wznowienie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji postanowienia o zarzutach w postępowaniu egzekucyjnym, ale ogólne zasady dotyczące wznowienia postępowania i terminów mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii proceduralnej dotyczącej wznowienia postępowania administracyjnego w kontekście postępowania egzekucyjnego, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Czy można wznowić postępowanie zakończone postanowieniem o zarzutach w egzekucji? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 741/18 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2019-02-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-03-15 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Grzegorz Czerwiński /przewodniczący/ Robert Sawuła Tomasz Zbrojewski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s 638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane VII SA/Wa 216/17 - Wyrok WSA w Warszawie z 2017-11-29 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 2096 art. 123, 126, 145 § 1, art. 148 § 1, art. 149 § 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2016 poz 599 art. 33 i art. 34 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity Dz.U. 2018 poz 1302 art. 145 § 1 pkt 1 pkt c, art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 216/17 w sprawie ze skargi K. Z. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 listopada 2017r., wydanym w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 216/17, oddalił skargę K. Z. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego. Powyższy wyrok został podjęty w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] października 2016 r., wydanym na podstawie art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 – dalej w skrócie "k.p.a."), odmówił K. Z. wznowienia postępowania zakończonego własnym ostatecznym postanowieniem z [...] lipca 2016 r. utrzymującym w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] maja 2014 r. o niezasadności zarzutów zgłoszonych przez K. i J. Z. w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu organ wskazał, że 18 sierpnia 2016 r. wpłynęło pismo K. Z. informujące o śmierci jej męża – strony postępowania, który zmarł 7 maja 2016r. Skarżąca wniosła jednocześnie o uchylenie postanowienia z [...] lipca 2016 r. Według organu, pismo K. Z. stanowiło wniosek o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Został on jednak złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Z odpisu skróconego aktu zgonu J. Z. sporządzonego 9 maja 2016 r., wynika że został on wydany za uiszczeniem opłaty skarbowej w tym samym dniu. Zatem wnioskodawczyni o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania dowiedziała się najpóźniej 9 maja 2016 r., a organy nadzoru budowlanego o powyższej okoliczności poinformowała ponad 3 miesiące później. Wniosek o wznowienie postępowania został nadany w placówce pocztowej 17 sierpnia 2016 r., co oznacza, że nie został zachowany miesięczny termin z art. 148 § 1 k.p.a. Po rozpatrzeniu zażalenia K. Z., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] grudnia 2016 r., na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że wznowieniu nie podlega każdy ostateczny akt administracyjny, ale tylko ten, który kończy sprawę, ponieważ przesłanki wznowienia postępowania mają charakter procesowy i do ostatecznego zakończenia sprawy mogą być naprawione przez organ administracji (np. poprzez powtórzenie czynności). Żądaniem wznowienia postępowania zostało objęte postanowienie z [...] lipca 2016 r., utrzymujące w mocy postanowienie z [...] maja 2014 r., wydane, na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. – dalej w skrócie "u.p.e.a."). Postanowienie z [...] lipca 2016 r. ma charakter incydentalny, ponieważ zostało wydane w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie wyegzekwowania obowiązku wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] marca 2010 r. nakazującej K. Z. i J. Z. rozbiórkę budynku inwentarsko – gospodarczego i w żaden sposób nie kończy tego postępowania. Zatem postanowienie z [...] lipca 2016 r. nie może być przedmiotem postępowania wznowieniowego, gdyż nie kończy postępowania w sprawie i z tego względu bez znaczenia pozostaje w sprawie termin złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W związku z powyższym, organ uznał, że należy utrzymać w mocy postanowienie odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego, jednakże z innym uzasadnieniem. Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K. Z., wnosząc o jego uchylenie z powodu naruszenia art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez niewznowienie postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącej, zaskarżone postanowienie nie ma charakteru wpadkowego i brak możliwości wznowienia postępowania nim zakończonego uniemożliwia usunięcie nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wydając wyrok oddalający skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił charakter instytucji wznowienia postępowania, a następnie podzielił stanowisko organu odwoławczego o niedopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem z [...] lipca 2016 r. Postanowieniem tym zostało utrzymane w mocy postanowienie organu pierwszej instancji stwierdzające niezasadność zgłoszonych przez K. Z. i J. Z. zarzutów. Na podstawie art. 33 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, których podstawą mogą być tylko okoliczności enumeratywnie wymienione w art. 33 u.p.e.a. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów. Zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Z samego brzmienia art. 34 § 1 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny rozpatruje zgłoszone zarzuty, nie bada natomiast wszelkich okoliczności mających wpływ na poprawność prowadzonej egzekucji. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są więc sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że postępowanie, w którym postanowienie takie jest podejmowane stanowi część innego już toczącego się postępowania egzekucyjnego i może wprawdzie posiadać walor ostateczności, jednakże nie rozstrzyga ono żadnej sprawy co do istoty. Załatwia jedynie kwestię wpadkową, która następnie będzie stanowiła podstawę do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Według Sądu I instancji, interpretacja art. 145 § 1 k.p.a. prowadzi do wniosku, że wnioskiem o wznowienie postępowania może być objęta nie każda decyzja ostateczna, ale decyzja "kończąca sprawę". Za taką wykładnią przemawia zarówno wykładnia gramatyczna (ustawodawca użył sformułowania "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną", a nie "w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną"), jak i celowościowa. Przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania mają charakter ściśle procesowy i do ostatecznego zakończenia sprawy mogą być naprawione przez organ administracji (np. poprzez powtórzenie czynności). Stąd też nie podlega wznowieniu postępowanie niezakończone decyzją ostateczną albo decyzją, która nie kończy postępowania w sprawie. Powyższe stwierdzenie ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Przywołując w następnej kolejności treść art. 126 k.p.a., Sąd I instancji podkreślił, że postanowienie wydane w oparciu o art. 34 u.p.e.a. jest wprawdzie postanowieniem, od którego przysługuje zażalenie, ale powyższe nie oznacza, że postępowanie nim zakończone może zostać wznowione. Stosując bowiem przepisy art. 145 i następne do postanowień w sposób odpowiedni, należy przyjąć, że można wznowić jedynie sprawę zakończoną wydaniem postanowienia nie tylko ostatecznego ale i kończącego postępowanie w sprawie. Takim postanowieniem nie jest ocena zarzutów zgłoszonych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym wydana w oparciu o art. 34 u.p.e.a., skoro jest to postanowienie o charakterze wpadkowym, wydane w trakcie postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła K. Z. reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. Wobec zaskarżonego wyroku podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 34 w zw. z art. 33 u.p.e.a., poprzez dokonanie błędnej wykładni powołanych przepisów polegającej na przyjęciu, że postępowanie w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jest postępowaniem wpadkowym i nie podlega wznowieniu w trybie art. 145 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., chociaż nie wynika to z powoływanych przepisów i przeczy przyjętej praktyce w działalności organów administracyjnych, w wyniku czego WSA w Warszawie bezzasadnie oddalił skargę na odmowę wznowienia postępowania administracyjnego przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. WSA w Warszawie błędnie przyjął, że postępowanie w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym nie rozstrzyga żadnej sprawy co do istoty i stanowi część innego już toczącego się postępowania - egzekucyjnego, a pojawiające się w nim wady mogą być usunięte w wyniku toczącego się postępowania egzekucyjnego, chociaż z brzmienia przepisów i przyjętej ich interpretacji w orzecznictwie wynika, że w istocie jest wprost przeciwnie; 2. naruszenie art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. zw. z art. 149 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że złożony przez skarżącą wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem postanowienia z [...] lipca 2016 r., podlegał odmowie. Powyższe uchybienia przepisom miały istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, bowiem doprowadziły do błędnego uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że skarżącej nie przysługuje wznowienie zakończonego postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, a w konsekwencji do bezzasadnego oddalenia przez Sąd skargi na odmowę wznowienia postępowania administracyjnego przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, ponieważ zaskarżone orzeczenie, pomimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest ocena dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2016 r. utrzymującym w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] maja 2014 r. o stwierdzeniu niezasadności zarzutów zgłoszonych przy K. i J. Z. w postępowaniu egzekucyjnym. Aprobując w całości stanowisko organu odwoławczego Sąd I instancji podniósł, że postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Stanowi część innego już toczącego się postępowania – egzekucyjnego i może posiadać walor ostateczności, jednakże nie rozstrzyga ono żadnej sprawy co do istoty, załatwia jedynie kwestię wpadkową, która następnie będzie stanowiła podstawę do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W dalszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że stosując przepisy art. 145 i następne do postanowień w sposób odpowiedni, można jedynie wznowić postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem postanowienia nie tylko ostatecznego ale i kończącego postępowanie w sprawie. Takim orzeczeniem nie jest postanowienie odnoszące się do oceny zarzutów zgłoszonych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, wydane na podstawie art. 34 u.p.e.a. Stanowisko Sądu I instancji przyjęte w ślad za Głównym Inspektorem Nadzoru Budowlanego nie zasługuje na uwzględnienie, choć analiza akt sprawy pozwala uznać, że sama odmowa wznowienia postępowania jest co do zasady prawidłowa. W pierwszym rzędzie wskazać trzeba, że postanowienia z mocy art. 123 § 2 k.p.a. dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Zatem zasadą jest, że postanowienia mają charakter wpadkowy, incydentalny. Stosownie do art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. W piśmiennictwie podkreśla się, że postanowienia ostateczne zaskarżalne zażaleniem mogą być wzruszone w nadzwyczajnych postępowaniach kontrolnych, a mianowicie w wyniku wznowienia incydentalnego postępowania, w którym zapadło postanowienie (art. 145-152), względnie w postępowaniu o stwierdzenie jego nieważności (art. 156-159). Przepisy o wznowieniu postępowania mogą być stosowane tylko do zaskarżalnych zażaleniem postanowień, które stały się już ostateczne oraz do postanowień wydawanych na podstawie art. 134 k.p.a. Do postanowień zaskarżalnych zażaleniem i ostatecznych należy zaliczyć postanowienia wydane przez organ drugiej instancji w wyniku rozpatrzenia zażalenia oraz postanowienia organu pierwszej instancji, w stosunku do których upłynął termin do wniesienia zażalenia i termin ten nie został przywrócony. Odpowiednie zastosowanie do postanowień przepisów o wznowieniu postępowania nie oznacza wznowienia postępowania w sprawach zakończonych takimi postanowieniami, bo postanowienie ze swej natury nie jest rozstrzygnięciem w sprawie. Oznacza ono dopuszczalność wznowienia postępowania co do tej incydentalnej kwestii, która została rozstrzygnięta postanowieniem. G. Łaszczyca (Postanowienie administracyjne..., s. 500) przyjmuje, że odpowiednie stosowanie do postanowień przepisów art. 145–152 wymaga takiej ich modyfikacji, która uwzględni cechy postanowienia, jako czynności kończącej określony ciąg czynności procesowych podjętych w toku postępowania co do istoty sprawy, podsumowanych przez jego wydanie albo także czynności podjętych poza tokiem postępowania co do istoty sprawy, zakończonych przez jego wydanie. W tym przypadku wznowienie dotyczy bowiem postępowania incydentalnego, wpadkowego, ubocznego i zmierza do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia kwestii załatwionej postanowieniem, w związku z którym dochodzi do wznowienia. Ustalenie podstaw wznowienia postępowania incydentalnego wymaga odpowiedniego zastosowania do tego przepisów art. 145-145b k.p.a. Wznowienie takiego postępowania z uwagi na wystąpienie którejś z przesłanek wymienionych w tych przepisach będzie uzasadnione, gdy dotyczy wyłącznie przebiegu tego postępowania i określona przesłanka mogła wpłynąć tylko na jego wynik. Jeśli dotyczy ona szerszego zakresu czynności procesowych podjętych w sprawie, to zamiast wznowienia incydentalnego postępowania należy raczej rozważyć wznowienie postępowania w sprawie (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 126 pod red. H. Knysiak-Molczyk – Lex, Art. 126 - Komentarz aktualizowany Kodeksu postępowania administracyjnego – A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt - Gotowicz - Lex). W wyroku z 13 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 800/17 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że odpowiednie zastosowanie art. 145 § 1 k.p.a. do postanowień, od których przysługuje zażalenie, nie może oznaczać stosowania tego przepisu wyłącznie do postanowień kończących postępowanie, bowiem stanowiłoby to bezpośrednie stosowanie tego przepisu i czyniłoby zbędnym umieszczenie przez prawodawcę w art. 126 k.p.a. zastrzeżenia o jedynie odpowiednim stosowaniu do postanowień tych przepisów. Przyjęcie takiej wykładni prawa wiązałoby się także z pominięciem specyfiki postanowień, które co do zasady są orzeczeniami procesowymi nie kończącymi postępowania. Jednocześnie NSA nie podzielił poglądu, jakoby regulacja zawarta w art. 126 k.p.a. wprowadzała generalną możliwość wznawiania postępowania, w stosunku do wszystkich postanowień, od których przysługuje zażalenie. Prowadziłoby to do niedopuszczalnej z punktu widzenia zasady racjonalności prawodawcy sytuacji, w której wznowienie postępowania nie służyłoby od decyzji niekończącej postępowania (decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.), a jednocześnie ten nadzwyczajny środek prawny byłby dopuszczalny w stosunku do zaskarżalnych postanowień nie mających wpływu na sposób zakończenia postępowania, takich jak na przykład postanowienie o zawieszeniu postępowania, względnie postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. Odpowiednie stosowanie do postanowień, od których przysługuje zażalenie, przepisów dotyczących wznowienia postępowania, oznacza, iż przepisy te znajdą zastosowanie do tego rodzaju zaskarżalnych postanowień, które funkcjonalnie zbliżone są do decyzji kończących postępowanie, przez co rozumieć należy zarówno postanowienia kończące postępowanie (np. postanowienie o wymierzeniu grzywny z tytułu samowolnego przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego), jak i postanowienia, które wprawdzie postępowania w danej sprawie administracyjnej nie kończą, ale przesądzają w całości bądź w części o sposobie zakończenia sprawy decyzją kończącą postępowanie. Wprawdzie wspomniany wyrok został wydany w sprawie dotyczącej odmowy wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem, wydanym w trybie art. 49 ust. 1 prawa budowlanego (opłaty legalizacyjnej), jednak zasadniczy pogląd w nim zaprezentowany o prawnej możliwości wznowienia postępowania zakończonego wydaniem postanowienia, zasługuje na aprobatę także w sprawie niniejszej. Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że Sąd I instancji orzekając o oddaleniu skargi K. Z. błędnie przyjął, iż nie jest możliwe wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem wydanym w toku postępowania egzekucyjnego o bezzasadności zarzutów. Postanowienie to jest zaskarżalne zażaleniem, co wynika z art. 34 § 5 u.p.e.a., zaś ostateczne postanowienie organu II instancji może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Niewątpliwie nie kończy ono postępowania egzekucyjnego i ma charakter incydentalny. W orzecznictwie podkreśla się, że zarzuty zawarte w art. 33 § 1 u.p.e.a. są podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Dlatego też postępowanie polegające na rozpatrzeniu zarzutów i zajęciu stanowiska co do ich zasadności ma prowadzić do merytorycznego załatwienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Nie rozstrzyga ono zagadnień proceduralnych, ale jest merytorycznym rozstrzygnięciem zapadłym w ramach postępowania egzekucyjnego, pomimo że następuje w formie postanowienia, a nie decyzji, i zależy od postępowania głównego (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 maja 2013 r., I SA/Ol 152/13, LEX nr 1323412). Rozstrzygnięcie to odnosi się także bezpośrednio do zakresu obowiązków zobowiązanego. Trafny jest wobec tego zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 126 k.p.a., art. 34 w zw. z art. 33 u.p.e.a. Stwierdzone uchybienie, wbrew odmiennemu stanowisku skarżącej kasacyjnie, pozostaje jednak bez istotnego wpływu na wynik sprawy i z tego też względu nie mogło skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku ponieważ, o czym była mowa na wstępie rozważań, rozstrzygnięcie GINB o odmowie wznowienia postępowania w rozpatrywanej sprawie, było bowiem co do zasady prawidłowe. W ustalonym stanie faktycznym sprawy, którego skarżąca kasacyjnie nie zdołała skutecznie podważyć, wznowienie postępowania było niedopuszczalne z przyczyn, które Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] przyjął za podstawę rozstrzygnięcia. Mianowicie, K. Z. o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (czyli o śmierci własnego męża) dowiedziała się najpóźniej w dacie sporządzenia odpisu skróconego aktu zgonu - 9 maja 2016 r., natomiast wniosek o wznowienie postępowania nadała w placówce pocztowej 17 sierpnia 2016 r. Zatem wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie terminu 1 miesiąca liczonego od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Uchybienie terminu z art. 148 § 1 k.p.a., stanowiło dostateczną podstawę do podjęcia, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Wobec tego zarzut kasacyjny naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 149 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie orzeczono, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI