II OSK 739/20

Naczelny Sąd Administracyjny2022-11-08
NSAAdministracyjneWysokansa
warunki zabudowyplanowanie przestrzenneinteres prawnystrona postępowaniaprawo sąsiedzkieNSApostępowanie administracyjneuchwałanieruchomości

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że właściciele nieruchomości sąsiednich, nawet jeśli nie graniczą bezpośrednio z terenem inwestycji, mogą mieć interes prawny w postępowaniu o warunki zabudowy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Łodzi, który uchylił decyzję o odmowie uchylenia decyzji o warunkach zabudowy dla hali przeładunkowej odpadów. WSA uznał, że Wspólnota Mieszkaniowa, której działka przylegała do terenu inwestycji, miała interes prawny w postępowaniu. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że prawo sąsiedzkie i potencjalne uciążliwości inwestycji mogą przyznawać status strony również właścicielom nieruchomości sąsiednich, niekoniecznie bezpośrednio przylegających.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez inwestora od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. WSA uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. odmawiającą uchylenia decyzji o warunkach zabudowy dla hali przeładunkowej odpadów komunalnych. Kluczową kwestią było ustalenie, czy Wspólnota Mieszkaniowa, której działka nr [...] przylegała do terenu inwestycji, posiadała interes prawny w postępowaniu o wydanie warunków zabudowy, co WSA uznał za zasadne. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego za bezzasadne. Sąd podkreślił, że w postępowaniu o warunki zabudowy stroną może być nie tylko inwestor i właściciel działki inwestycyjnej, ale także właściciele działek sąsiednich, nawet jeśli nie graniczą bezpośrednio z terenem inwestycji, jeśli planowana inwestycja może negatywnie oddziaływać na ich nieruchomości ponad przeciętną miarę. NSA potwierdził prawidłową wykładnię przepisów dotyczących interesu prawnego i prawa sąsiedzkiego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, właściciel nieruchomości sąsiedniej, która nie graniczy bezpośrednio z terenem inwestycji, może posiadać interes prawny, jeśli planowana inwestycja może negatywnie oddziaływać na jego nieruchomość ponad przeciętną miarę.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że prawo sąsiedzkie (art. 144 k.c.) i ochrona interesu prawnego (art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p.) mogą przyznawać status strony w postępowaniu o warunki zabudowy również właścicielom nieruchomości sąsiednich, które nie przylegają bezpośrednio do działki inwestycyjnej. Kluczowe jest ustalenie potencjalnych uciążliwości inwestycji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przepis ten stanowi materialnoprawną podstawę wydania decyzji o warunkach zabudowy i jest podstawą do ustalenia kręgu stron postępowania.

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Ogólna zasada ustalania stron postępowania, znajdująca zastosowanie w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 6 § ust. 2 pkt 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych.

u.p.z.p. art. 63 § ust. 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określa charakter decyzji o warunkach zabudowy w kontekście dalszego procesu inwestycyjnego (nie rodzi praw do terenu) i nie ogranicza sposobu zagospodarowania nieruchomości sąsiednich.

k.c. art. 144

Kodeks cywilny

Reguluje prawo sąsiedzkie, dotyczące immisji (uciążliwości) ponad przeciętną miarę.

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Określa zakres prawa własności.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy wymogów formalnych uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy związania sądów administracyjnych wykładnią prawa wyrażoną w orzeczeniu NSA.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego.

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy rozstrzygnięć merytorycznych sądu.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA prawidłowo uznał, że Wspólnota Mieszkaniowa posiada interes prawny w postępowaniu o warunki zabudowy. Prawo sąsiedzkie i potencjalne uciążliwości inwestycji mogą przyznawać status strony również właścicielom nieruchomości sąsiednich, niegraniczących bezpośrednio z terenem inwestycji. Granice ewidencyjne działki inwestycyjnej są istotne dla ustalenia kręgu stron, a nie tylko faktyczny teren inwestycji.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 7, 77 § 1, 80, 149 § 2, 107 § 3, 145 § 1 pkt 4, 151 § 1 pkt 1, 138 § 2 k.p.a.). Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 63 ust. 2 u.p.z.p. w zw. z art. 28 k.p.a., art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z art. 28 k.p.a.). Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (nieprawidłowe uzasadnienie wyroku). Zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

o interesie prawnym właścicieli działki leżącej w sąsiedztwie terenu, którego dotyczy postępowanie o wydanie warunków zabudowy, decyduje nie charakter tego sąsiedztwa (bezpośredni, pośredni), ale zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości. stroną postępowania w sprawie warunków zabudowy może być nie tylko właściciel (użytkownik wieczysty) działki bezpośrednio graniczącej z terenem inwestycji, ale również innej działki znajdującej się w granicach obszaru analizowanego. w każdej konkretnej sprawie tego rodzaju, organ wydający decyzję, ustalając krąg osób, które mają interes prawny w sprawie, musi badać czy, a jeśli tak, to jak daleko, sięgać będzie oddziaływanie planowanej inwestycji z uwzględnieniem jej charakteru. istotne są granice ewidencyjne nieruchomości inwestycyjnej, a nie granice terenu inwestycji ograniczone do części działki lub części działek ewidencyjnych. przeciwna wykładnia mogłaby prowadzić do obejścia zasady ochrony interesów właścicieli nieruchomości sąsiednich, wynikającej m.in. z przywołanego wyżej art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p., odczytywanego w powiązaniu z art. 140 i 144 k.c.

Skład orzekający

Leszek Kiermaszek

przewodniczący

Robert Sawuła

sędzia

Grzegorz Rząsa

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniu o warunki zabudowy, interpretacja prawa sąsiedzkiego i interesu prawnego właścicieli nieruchomości sąsiednich."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy hali przeładunkowej odpadów, ale zasady interpretacji prawa sąsiedzkiego są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu ustalania stron w postępowaniach administracyjnych dotyczących nieruchomości, z praktycznym znaczeniem dla właścicieli sąsiadujących terenów.

Czy sąsiad zza płotu też ma coś do powiedzenia w sprawie warunków zabudowy? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 739/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Rząsa /sprawozdawca/
Leszek Kiermaszek /przewodniczący/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Łd 496/19 - Wyrok WSA w Łodzi z 2019-11-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1945
art. 6 ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej przy udziale Prokuratora Okręgowego w Łodzi skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 496/19 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 5 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 496/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w L. (dalej: "Wspólnota Mieszkaniowa", "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o warunkach zabudowy, uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta L. z [...] lutego 2019 r., nr [...] oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz skarżącej kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
2. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
2.1. Postanowieniami z [...] września 2018 r., [...] września 2018 r. i z [...] września 2018 r. Prezydent Miasta L., działając na wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w L. oraz właścicieli nieruchomości położonych w L. przy ul. [...] i [...], wznowił postępowanie w sprawie zakończonej własną ostateczną decyzją z [...] lutego 2018 r., nr [...] o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie hali przeładunkowej odpadów komunalnych, przewidzianej do realizacji w L. przy ul. [...], na fragmentach działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...] i [...] w obrębie [...]. Następnie decyzją z [...] lutego 2019 r., nr [...], organ pierwszej instancji odmówił uchylenia decyzji o warunkach zabudowy z [...] lutego 2018 r., stwierdzając, że w wyniku wznowionego postępowania jednoznacznie ustalono, że wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony, ponieważ nie wykazali interesu prawnego w tym postępowaniu.
2.2. Po rozpoznaniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej oraz S. M., decyzją z [...] kwietnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium wskazało, że o interesie prawnym właścicieli działki leżącej w sąsiedztwie terenu, którego dotyczy postępowanie o wydanie warunków zabudowy, decyduje nie charakter tego sąsiedztwa (bezpośredni, pośredni), ale zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości. Zakres tego oddziaływania pozwala na ustalenie kręgu osób, które mają interes prawny w sprawie. Zdaniem Kolegium, w rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że zakres oddziaływania planowanego przedsięwzięcia ogranicza się do terenów bezpośrednio przylegających do terenu inwestycji. Kolegium podkreśliło przy tym, że w sprawie terenem planowanej inwestycji są jedynie fragmenty działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...] i [...] w obrębie [...]. Faktyczne miejsce realizacji inwestycji obejmuje wyłącznie część działek ewidencyjnych, których położenie, zgodnie z ustaleniami organu pierwszej instancji, wyłącza oddziaływanie inwestycji na nieruchomości będące własnością wnioskodawców. Natomiast działki odwołujących się położone są w oddaleniu od tego terenu i nie graniczą z nim.
2.3. Wydając zaskarżony wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że skarga Wspólnoty Mieszkaniowej jest zasadna. Sąd nie zgodził się z ustaleniami organów, dotyczącymi stwierdzenia, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. WSA w Łodzi przypomniał ustalenia organów dotyczące terenu planowanej inwestycji i podkreślił, że pojęcie interesu prawnego mającego stanowić w niniejszej sprawie wyznacznik legitymacji do występowania w niej w charakterze strony, którego istnienie jest przedmiotem sporu, ma charakter materialnoprawny. Zatem źródeł tego interesu upatrywać w regulacjach prawa materialnego, które znalazły zastosowanie w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta L. z [...] lutego 2018 r. o warunkach zabudowy. Materialnoprawną podstawę wydania wskazanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1945, dalej: "u.p.z.p."), przede wszystkim jej art. 61. Zdaniem WSA w Łodzi, stroną postępowania w sprawie warunków zabudowy może być nie tylko właściciel (użytkownik wieczysty) działki bezpośrednio graniczącej z terenem inwestycji, ale również innej działki znajdującej się w granicach obszaru analizowanego. Sąd dodał, że w każdej konkretnej sprawie tego rodzaju, organ wydający decyzję, ustalając krąg osób, które mają interes prawny w sprawie, musi badać czy, a jeśli tak, to jak daleko, sięgać będzie oddziaływanie planowanej inwestycji z uwzględnieniem jej charakteru. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy nieprawidłowo i gołosłownie stwierdziły, po pierwsze, że zakres oddziaływania planowanego przedsięwzięcia ogranicza się tylko do terenów bezpośrednio przylegających do terenu inwestycji (brak w tym względzie niezbędnych ustaleń w kwestii rozmiaru, stopnia i zakresu uciążliwego oddziaływania zamierzonej inwestycji na otoczenie), a po drugie, że samo przyleganie działki stanowiącej własność skarżącej do jednej z działek, której fragment znajduje się w granicach terenu inwestycji, nie przesądza jeszcze o prawie Wspólnoty do uczestniczenia w tym postępowaniu w charakterze strony. Sąd nie podzielił stanowiska organów, zgodnie z którym faktyczne miejsce realizacji inwestycji, obejmujące tylko część działek, wyłączało oddziaływanie inwestycji na nieruchomości będące własnością wnioskodawców. Zdaniem Sądu, niewątpliwe przyleganie działki nr [...] do terenu inwestycji, nie daje podstaw do przyjęcia, że Wspólnota Mieszkaniowa nie posiada przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta Miasta L. z [...] lutego 2018 r. Za słusznością tego stanowiska z pewnością nie przemawia fakt, wbrew temu, co przyjęły organy, że terenem planowanej inwestycji są jedynie fragmenty działek ewidencyjnych wskazanych w zaskarżonej decyzji.
3.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła [...] sp. z o.o. z siedzibą w K., zaskarżając go w całości.
Na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., art. 149 § 2 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z [...] kwietnia 2019 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, będące wynikiem:
i. nieprawidłowej oceny, że organy obu instancji w niewłaściwy sposób przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i dokonały błędnych ustaleń w sprawie występowania podstawy wznowienia m.in. poprzez stwierdzenie, że organy te nie wyjaśniły okoliczności, które albo nie były istotne dla wydania rozstrzygnięcia, albo zostały dostatecznie wyjaśnione,
ii. błędnego uznania, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji było nieprawidłowe,
iii. nieprawidłowego ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla wydania orzeczenia i dokonaniu ustaleń w sposób sprzeczny z materiałem dowodowym;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w. zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z [...] kwietnia 2019 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, będące wynikiem nieprawidłowej oceny, że skarżącej i pozostałym podmiotom objętym decyzją organu pierwszej instancji przysługuje przymiot strony w postępowaniu, w którym została wydana decyzja o warunkach zabudowy, ponieważ postępowanie dotyczy ich interesu prawnego i tym samym, że została spełniona przesłanka wznowienia postępowania,
c) art. 151 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z [...] kwietnia 2019 r. oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu pierwszej instancji pomimo istnienia podstaw do jej oddalenia w całości, na skutek wadliwego ustalenia, że nie zachodziły podstawy do odmowy uchylenia decyzji o warunkach zabudowy z uwagi na brak podstawy wznowieniowej, ponieważ organy błędnie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające,
d) art. 141 § 4 p.p.s.a., również w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie wyroku przejawiające się w jego niejasności, niezupełności i wewnętrznej sprzeczności utrudniających zrozumienie motywów, którymi kierował się Sąd przy wydawaniu orzeczenia i tym samym wykonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku oraz poprzez nieprawidłowe, niejasne wskazania co do dalszego postępowania i tym samym nieprawidłowe wykonanie funkcji kontrolnej,
2) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
a) art. 63 ust. 2 u.p.z.p. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na pominięciu przy ustalaniu zakresu stosowania art. 28 k.p.a. i dokonywaniu ustaleń okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,
b) art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że z brzmienia tego przepisu wynika możliwość przyznania statusu strony w postępowaniu z wniosku o wydanie warunków zabudowy właścicielom nieruchomości znajdujących się w obszarze analizowanym oraz poprzez jego niewłaściwe (bezpodstawne) zastosowanie dla ustalenia kręgu stron w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania, w którym została wydana decyzja o warunkach zabudowy.
Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz rozpoznanie i oddalenie skargi w całości, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od Wspólnoty Mieszkaniowej na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Skarżąca kasacyjnie wniosła też o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
3.2. W piśmie z [...] stycznia 2020 r., stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną, Prokurator Prokuratury Okręgowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie.
3.3. W piśmie z [...] stycznia 2020 r., stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną, uczestnik postępowania, S. M. również wniosła o jej oddalenie.
3.4. W piśmie z [...] lutego 2020 r., uczestnik postępowania, Wspólnota Mieszkaniowa, wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
4.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
4.3. Bezzasadne okazały zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., sformułowane w powiązaniu z art. 153 oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. (punkt 1d petitum skargi kasacyjnej). Należy przyjąć, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie zawiera obligatoryjnych elementów wskazanych w tym przepisie albo zostało sporządzone w ten sposób, że nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia (por. np. wyrok NSA z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 2688/18 oraz wyrok NSA z 11 października 2022, sygn. akt II OSK 1462/21, CBOSA). Przenosząc te ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy po pierwsze wskazać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie, wymagane przez art. 141 § 4 p.p.s.a., elementy. Po drugie, z uzasadnienia tego jednoznacznie wynika, jakimi motywami kierował się Sąd pierwszej instancji, uwzględniając skargę. Otóż w odniesieniu do Wspólnoty Mieszkaniowej, Sąd pierwszej instancji sformułował stanowczą ocenę prawną, że skarżącej przysługiwał interes prawny w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Konkluzja ta została sfomułowania przez Sąd pierwszej instancji w kontekście ustalenia, że należąca do skarżącej działka nr [...] przylega bezpośrednio do jednej z działek, której fragment znajduje się w granicach terenu inwestycji. Natomiast w odniesieniu do pozostałych wnioskodawców Sąd pierwszej instancji wskazał na potrzebę dokonania przez organy administracji publicznej indywidualnych ocen co do posiadania przez te podmioty interesu prawnego, mając na uwadze położenie nieruchomości należących do tych osób oraz uciążliwości związane z inwestycją polegającą na budowie hali przeładunkowej odpadów komunalnych. Ta z kolei konstatacja Sądu pierwszej instancji związana jest z przyjętym przez ten Sąd poglądem, że w okolicznościach danej sprawy status strony w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy może przysługiwać również właścicielom nieruchomości, które tylko pośrednio sąsiadują z nieruchomościami, na których ma być prowadzona przedmiotowa inwestycja. Z kolei w świetle art. 153 p.p.s.a. należy przyjąć, że wskazania co do dalszego postępowania powinny być konkretne i jednoznacznie sformułowane, tak aby w ponownie prowadzonym postępowaniu umożliwić organowi administracji usunięcie wszystkich uchybień prawa, z powodu których Sąd uchylił zaskarżoną decyzję (por. np. wyrok NSA z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 739/21, CBOSA). W realiach niniejszej sprawy obowiązki organów administracji publicznej przy ponownym rozpoznaniu sprawy, zainicjowanej wnioskami o wznowienie przedmiotowego postępowania, zostały jednoznacznie sformułowane. Otóż organy te zobowiązane będą do uznania, że Wspólnocie Mieszkaniowej przysługiwał status strony w postępowaniu zakończonym wydaniem przez Prezydenta Miasta L. decyzji z [...] lutego 2019 r., nr [...]. Jeżeli natomiast chodzi o pozostałych wnioskodawców, to organy zobowiązane będą do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, czy podmioty te legitymują się statusem strony, mając m.in. na uwadze położenie nieruchomości należących do tych wnioskodawców względem nieruchomości, na których ma być prowadzona sporna inwestycja w kontekście ewentualnego negatywnego oddziaływania przedmiotowej inwestycji na te nieruchomości z uwzględnieniem stopnia jej uciążliwości. Natomiast zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. nie został w ogóle uzasadniony i jako taki nie poddaje się kontroli kasacyjnej (por. np. wyrok NSA z 19 lutego 2020 r., sygn. akt I FSK 1624/17, CBOSA).
4.4. Bezzasadne okazały się również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania (punkty 1a-c petitum skargi kasacyjnej). Przede wszystkim należy wskazać, że skarżąca kasacyjnie, formułując te zarzuty, w istocie zmierza do podważenia ocen prawnomaterialnych zawartych w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku. Dowodzi tego lektura uzasadnienia skargi kasacyjnej, gdzie brak jest odrębnego uzasadnienia tych zarzutów. Skarżąca kasacyjnie przywołuje tam co prawda przepisy wskazane w punktach 1a-c petitum skargi kasacyjnej, ale czyni to wyłącznie w kontekście prowadzonych następnie rozważań prawnomaterialnych dotyczących statusu strony w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Uzupełniająco należy wskazać, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej sformułowano stwierdzenie o "nieprawidłowo ustalonych okolicznościach faktycznych" przez Sąd pierwszej instancji. Stwierdzenie to mogłoby być odczytane jako zarzut oparcia kwestionowanego wyroku na własnych ustaleniach Sądu, nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Rzecz jednak w tym, że w skardze kasacyjnej nie powołano, adekwatnego w kontekście takiego zarzutu, art. 133 § 1 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z 6 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 1013/21 oraz wyrok NSA z 9 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 485/18, CBOSA).
4.5. Bezzasadne okazały się również zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego (punkt 2 petitum skargi kasacyjnej). Istota tych zarzutów sprowadza się do kwestii przesłanek, jakie należy mieć na uwadze przy ustaleniu kręgu stron w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Odnosząc się do tych zarzutów należy po pierwsze podkreślić, że przepisy u.p.z.p. nie przewidują szczególnych zasad ustalania kręgu stron na gruncie postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (por. np. wyrok NSA z 19 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 1759/16, CBOSA). Przepisem takim nie jest w szczególności powołany w skardze kasacyjnej art. 63 ust. 2 u.p.z.p. Przepis ten określa przede wszystkim charakter decyzji o warunkach zabudowy w ramach dalszego procesu inwestycyjnego (tj. decyzja ta nie rodzi praw do terenu w kontekście postępowania dotyczącego udzielenia pozwolenia na budowę) oraz potwierdza, że z faktu wydania tej decyzji nie wynikają per se ograniczenia w sposobie zagospodarowania nieruchomości sąsiednich. Tym samym, w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy znajduje zastosowanie zasada ogólna wyrażona w art. 28 k.p.a. Po drugie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy stroną są, w każdym przypadku, obok inwestora, właściciele działki, której dotyczy wniosek (działki inwestycyjnej). Stronami takiego postepowania są również, pomijając wyjątkowe sytuacje, właściciele działek bezpośrednio sąsiadujących z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja. Ponadto, stronami takiego postępowania mogą być, w zależności od okoliczności danej sprawy, również właściciele działek sąsiednich nie przylegających bezpośrednio do działki inwestycyjnej (por. np. wyrok NSA z 7 marca 2000 r., sygn. akt IV SA 364/99, LEX nr 54743; wyrok NSA 28 października 2020 r. sygn. akt II OSK 1196/20, CBOSA; wyrok NSA z 22 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 78/19, CBOSA). Można powiedzieć, że w sprawie dotyczącej ustalenia warunków zabudowy przyznanie statusu strony właścicielom działek sąsiednich, niegraniczących bezpośrednio z działką inwestycyjną, wymaga uwzględnienia uciążliwości planowanej inwestycji oraz dokonania oceny, czy realizacja tej inwestycji może skutkować, w realiach danej sprawy, zakłóceniami w korzystaniu z tych nieruchomości ponad przeciętną miarę, o której mowa w art. 144 k.c. Konieczność odwołania się w tej kwestii do zasad tzw. prawa sąsiedzkiego wynika m.in. z art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p., zgodnie z którym każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. (por. np. wyrok NSA z 19 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 917/09 oraz wyrok NSA z 2 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 78/19 - CBOSA). W realiach niniejszej sprawy wymaga podkreślenia, że z punktu widzenia oceny statusu strony w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy istotne są granice ewidencyjne nieruchomości inwestycyjnej, a nie granice terenu inwestycji ograniczone do części działki lub części działek ewidencyjnych. Przeciwna wykładnia mogłaby prowadzić do obejścia zasady ochrony interesów właścicieli nieruchomości sąsiednich, wynikającej m.in. z przywołanego wyżej art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p., odczytywanego w powiązaniu z art. 140 i 144 k.c. Reasumując, WSA w Łodzi przyjął w zaskarżonym wyroku prawidłową wykładnię art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 oraz art. 63 ust. 2 u.p.z.p., a następnie dokonał właściwej subsumpcji wynikającego z akt sprawy stanu faktycznego.
4.6. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI