II OSK 738/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-04-04
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanerozbiórkaobiekt małej architekturyplan miejscowysamowola budowlanaskarga kasacyjnaNSAnadzór budowlany

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, uznając go za niezgodny z planem miejscowym i niebędący obiektem małej architektury.

Skarga kasacyjna dotyczyła nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, który skarżący określał jako "budkę na narzędzia" i obiekt małej architektury. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że obiekt nie spełnia definicji obiektu małej architektury, jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i nie może być legalizowany. Sąd podkreślił również niedociągnięcia formalne skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. B. od wyroku WSA w Krakowie, który utrzymał w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę budynku gospodarczego. Skarżący zarzucał m.in. błędną kwalifikację obiektu jako budynku gospodarczego zamiast obiektu małej architektury, niezgodność z planem miejscowym oraz naruszenie przepisów KPA. Sąd kasacyjny zwrócił uwagę na niedokładności w sformułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej, w tym brak precyzyjnego wskazania aktów prawnych i ich brzmień. Mimo to, Sąd przystąpił do merytorycznego rozpoznania sprawy. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że sporny obiekt, mimo tymczasowego charakteru, przekroczył dopuszczalny termin 180 dni bez rozbiórki lub przeniesienia, co wymagało pozwolenia na budowę. Ponadto, obiekt znajdował się na terenie objętym planem miejscowym (symbol KL - droga), a nie REz (zieleń o wysokim reżimie ochrony), co wykluczało zastosowanie wyjątku dla obiektów małej architektury. Sąd uznał, że obiekt nie spełnia definicji obiektu małej architektury ze względu na jego rozmiary i funkcję. Nie było również podstaw do zawieszenia postępowania w związku z toczącą się sprawą o zasiedzenie, gdyż kwestia własności nie była prejudycjalna dla rozbiórki, a przyczyną nakazu była niezgodność z planem. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, obiekt o funkcji gospodarczej, posiadający ściany i dach, nie może być uznany za obiekt małej architektury, nawet jeśli nie jest trwale związany z gruntem.

Uzasadnienie

Sąd odwołał się do definicji obiektu małej architektury z P.b. i ustaleń organów wskazujących na gospodarczy charakter obiektu, co wyklucza taką kwalifikację.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Niewłaściwe zastosowanie przepisu, skutkujące zaniechaniem uchylenia decyzji lub utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji.

P.b. art. 48 § 1

Prawo budowlane

Podstawa do nakazu rozbiórki samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naruszenie przepisów postępowania, skutkujące uchyleniem decyzji.

p.p.s.a. art. 125 § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek zawieszenia postępowania sądowego.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

P.b. art. 3 § 5

Prawo budowlane

Definicja tymczasowego obiektu budowlanego.

P.b. art. 29 § 1 pkt 12

Prawo budowlane

Zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dla tymczasowych obiektów budowlanych (w brzmieniu sprzed nowelizacji z 19.09.2020 r.).

P.b. art. 3 § 4

Prawo budowlane

Definicja obiektu małej architektury.

P.b. art. 48 § 2

Prawo budowlane

Warunek odstąpienia od nakazu rozbiórki samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego.

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności.

K.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

K.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.

K.p.a. art. 97 § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do zawieszenia postępowania.

p.p.s.a. art. 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądu administracyjnego.

r.w.t. art. 3 § 8

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Definicja budynku gospodarczego.

plan art. 14 § 3 pkt 1 lit. a

Uchwała Rady Gminy Kościelisko nr XXIII/157/2001 z dnia 2 lipca 2001 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

Dopuszczenie obiektów małej architektury w terenach zieleni o wysokim reżimie ochrony.

plan art. 14 § 3 pkt 3

Uchwała Rady Gminy Kościelisko nr XXIII/157/2001 z dnia 2 lipca 2001 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

Możliwość modernizacji, przebudowy i rozbudowy istniejących obiektów budowlanych.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obiekt nie spełnia definicji obiektu małej architektury. Obiekt jest niezgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Obiekt, przekraczając termin 180 dni, wymagał pozwolenia na budowę. Kwestia własności nieruchomości nie była prejudycjalna dla rozbiórki.

Odrzucone argumenty

Błędna kwalifikacja obiektu jako budynku gospodarczego. Obiekt powinien być traktowany jako obiekt małej architektury. Naruszenie przepisów KPA poprzez brak zawieszenia postępowania w związku ze sprawą o zasiedzenie. Możliwość modernizacji obiektu na podstawie § 14 ust. 3 pkt 3 planu miejscowego.

Godne uwagi sformułowania

sporny obiekt nie jest trwale związany z gruntem, został posadowiony na tzw. "peckach" i w rzeczywistości stanowi "budkę na narzędzia" nie można doń odnosić wyjątku od zakazu zabudowy (dopuszczenie obiektów małej architektury) z § 14 ust. 3 pkt 1 lit. a planu nie sposób uznać go za obiekt małej architektury nie daje się pogodzić z ustaleniami obecnie obowiązującego planu miejscowego przepisy planów miejscowych, takie jak dozwalające modernizację, przebudowę czy rozbudowę "istniejących" obiektów budowlanych nie mogą być poczytywane, jako takie, które dopuszczają dalsze istnienie samowoli budowlanych i sankcjonują je kwestia własności działki nr [...] nie stanowiła zagadnienia prejudycjalnego

Skład orzekający

Jan Szuma

sprawozdawca

Paweł Miładowski

przewodniczący

Tomasz Zbrojewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obiektów małej architektury, tymczasowych obiektów budowlanych, zgodności z planem miejscowym oraz zasad legalizacji samowoli budowlanych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych ustaleń faktycznych i konkretnego planu miejscowego. Nacisk na formalne wymogi skargi kasacyjnej może ograniczać jej uniwersalność.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowy spór budowlany dotyczący kwalifikacji obiektu i jego zgodności z planem miejscowym, z dodatkowym aspektem niedociągnięć formalnych skargi kasacyjnej.

Czy "budka na narzędzia" to obiekt małej architektury? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 738/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Szuma /sprawozdawca/
Paweł Miładowski /przewodniczący/
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II SA/Kr 745/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-11-15
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 745/22 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 kwietnia 2022 r. nr 149/22, znak: WOB.7721.529.2021.JKLI w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 745/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A. B. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie (zwanego dalej "Wojewódzkim Inspektorem") z dnia 19 kwietnia 2022 r., nr 149/22 (WOB.7721.529.2021.JKLI), którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem z dnia 28 września 2021 r., nr 240/21 (NB.5J60.3.12.2016.OP) nakazującą skarżącemu rozbiórkę budynku gospodarczego na działce nr [...] obręb [...] w [...] .
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. B. zarzucając naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a "p.p.s.a." w zw. z art. 48 ust. 1 "ustawy prawo budowlane" poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie uchylenia decyzji Wojewódzkiego Inspektora w sytuacji, gdy w okolicznościach sprawy, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie było podstaw do rozbiórki budynku z uwagi na fakt, iż obiekt błędnie zakwalifikowano jako budynek gospodarczy. A. B. podkreślił, że sporny obiekt nie jest trwale związany z gruntem, został posadowiony na tzw. peckach i w rzeczywistości stanowi "budkę na narzędzia". Taka charakterystyka obiektu prowadzi do wniosku, iż jest to obiekt małej architektury, który nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a "p.p.s.a." w zw. z art. 28 i 29 "ustawy prawo budowlane" poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, iż obiekt cechujący się brakiem trwałego związania z gruntem, o niewielkich wymiarach (2,18 m x 3,22 m) stanowi budynek gospodarczy i wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, czy zgłoszenia, w sytuacji, gdy jest to obiekt małej architektury;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a "p.p.s.a." w zw. z § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora w sytuacji, gdy doszło do naruszenia przepisów prawa budowlanego w wyniku wadliwego przyjęcia, iż budynek stanowiący przedmiot postępowania to budynek gospodarczy, a nie obiekt małej architektury;
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a "p.p.s.a." w zw. z § 14 ust. 3 pkt 3 uchwały Rady Gminy Kościelisko nr XXIII/157/2001 z dnia 2 lipca 2001 r. "w przedmiocie przyjęcia Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego" poprzez niewłaściwe zastosowanie tej normy prawnej i w konsekwencji przyjęcie, że sporny obiekt jest niezgodny planem, w sytuacji gdy budynek ten istniał już przed wejściem w życie uchwały go zatwierdzającej, czyli przed dniem 3 października 2001 r. – co potwierdzają zdjęcia lotnicze. Zgodnie z § 14 ust. 3 pkt. 3: "istniejące obiekty budowlane mogą być modernizowane, przebudowywane i rozbudowywane...". Oznacza to, że budynki istniejące w dniu wejście w życie planu nie podlegają rozbiórce i mogą nadal funkcjonować;
5. art. 1 i 145 § 1 pkt 1 lit. c "p.p.s.a." w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 8 "KPA" polegające na oddaleniu skargi (braku uchylenia zaskarżonej decyzji), w sytuacji gdy w świetle dowodów nie ma podstaw do zakwalifikowania obiektu jako budynku gospodarczego, co w konsekwencji doprowadziło do wydania nakazu rozbiórki. Skarżący po raz kolejny podkreślił, że sporny budynek stanowił "budkę na narzędzia" będącą obiektem małej architektury;
6. art. 125 § 1 pkt 1 "p.p.s.a." w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 "k.p.a." poprzez brak zawieszenia postępowania administracyjnego w do czasu prawomocnego zakończenia sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym w Zakopanem, sygn. akt I Ns 859/15 w przedmiocie stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. W ocenie skarżącego stwierdzenie zasiedzenia ma charakter sprawy prejudycjalnej.
Wskazując na powyższe A. B. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie decyzji obu instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Wystąpił także o zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania.
Odpowiedź na skargę kasacyjną przedstawił uczestnik postępowania A. K. domagając się oddalenia skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy wskazać, że art. 193 zd. drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie relacjonuje więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
Wspomniane wyżej związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wyrażone w art. 183 § 1 P.p.s.a. ma znaczenie nie tylko z perspektywy Sądu, ale pośrednio także wpływa na obowiązki profesjonalnego pełnomocnika sporządzającego skargę kasacyjną dla reprezentowanego przezeń podmiotu. Podstawy skargi kasacyjnej wyznaczają granice rozpoznania sprawy w drugiej instancji sądowej. Wyrażają się one we wskazaniu zarzutów naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Przedstawienie podstaw kasacyjnych jest obligatoryjne i powinny być one jednoznacznie sprecyzowane (art. 174 pkt 1 i 2, art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Oznacza to, że należy oczekiwać wskazania przez profesjonalnego pełnomocnika – autora skargi kasacyjnej – przepisów objętych zarzutami, to jest jednostek redakcyjnych aktów prawnych, jak i też sprecyzowania dat i nazw tych aktów oraz ich publikatorów pozwalających na zorientowanie się, którego brzmienia przepisu (ze względu na jego obowiązywanie na przestrzeni czasu) zarzut dotyczy.
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie spełnia powyższych standardów. Pierwszy zarzut dotyczy przepisów, jak to określono: "p.p.s.a." i "ustawy prawo budowlane". Nie podano ani nazwy (w pierwszym przypadku), ani dat, ani publikatorów tych aktów prawnych. W przypadku "p.p.s.a.", z uwagi na powszechnie przyjętą i utrwaloną praktykę stosowania tego skrótu, Naczelny Sąd Administracyjny – bacząc, aby doszło do nieuzasadnionego uszczerbku konstytucyjnego prawa do sądu skarżącej kasacyjnie (art. 45 ust. 1 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) – przyjął, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczyły ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.).
Gdy chodzi natomiast o "ustawę prawo budowlane", to niepodanie przez autora skargi kasacyjnej dokładnych danych aktu prawnego i jego publikatora uznać należy za istotną niestaranność, zwłaszcza, że przedstawiono zarzut naruszenia art. 48 ust. 1 ustawy, który właśnie w niniejszej sprawie stosowany był w innym (dawniejszym) brzmieniu, aniżeli obowiązujące na datę decyzji. Z tego powodu tym bardziej należało oczekiwać sprecyzowania danych aktu prawnego, łącznie z publikatorem, tak aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł zorientować się, która wersja regulacji obowiązująca na przestrzeni czasu jest objęta zarzutem. Naczelny Sąd Administracyjny uznał pomimo to, że w omawianym zakresie merytoryczne rozpoznanie skargi kasacyjnej jest możliwe. Autorka skargi kasacyjnej na stronie 7 i 8 jej uzasadnienia nadmieniła bowiem, że podnosi naruszenie "ustawy prawo budowlane w brzmieniu sprzed obowiązującej od dnia 19 września 2020 r. nowelizacji". Zdanie to jest wystarczające do uznania, że zarzut skargi kasacyjnej dotyczy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, wedle brzmienia określonego w tekście jednolitym z Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 (dalej "P.b."), czyli aktualnego bezpośrednio przed nowelizacją ustawy, która weszła w życie 19 września 2020 r.
Niestaranność w przygotowaniu skargi kasacyjnej zmusiła Naczelny Sąd Administracyjny do poczynienia także dalszych uwag odnośnie kolejnego zarzutu skargi kasacyjnej. Wskazano w nim na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z "art. 28" i w zw. z "art. 29" P.b. Te ostatnie przepisy podzielone są na kolejne jednostki redakcyjne, których w samej formule zarzutu nie sprecyzowano. Naczelny Sąd Administracyjny kierując się staraniami, aby skargę kasacyjną w omawianym zakresie merytorycznie rozpoznać, uwzględnił więc także wywód na stronie 10-11 skargi kasacyjnej, gdzie autorka skargi kasacyjnej doprecyzowała, iż w istocie ma na myśli art. 28 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 19 P.b. Niestety uwagi autorki skargi kasacyjnej przedstawione w uzasadnieniu prowadzą jedynie do dalszej dezorientacji, co zakresu zarzutów i stanu prawnego, do którego się odnoszą. Przytoczona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej treść art. 29 ust. 2 pkt 19 P.b. dotyczącego zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz dokonania zgłoszenia w odniesieniu do obiektu małej architektury odnosi się do brzmienia ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane po nowelizacji, która weszła w życie 19 września 2020 r. Autorka skargi kasacyjnej przedstawia więc argumentację nie odpowiadającą stanowi prawnemu, co do którego skarga kasacyjna miała się odnosić stosownie do uwag na stronie 7 jej uzasadnienia. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny – związany granicami skargi kasacyjnej – zmuszony był odstąpić od merytorycznego rozpoznania omawianego tu zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 28 i w zw. z art. 29 P.b. Sformułowano go w zbyt ogólny sposób (bez podania podjednostek redakcyjnych tekstu prawnego), natomiast wyjaśnienia prawne autora skargi kasacyjnej odnoszą się do nieadekwatnego stanu prawnego. Przez to nie ma możliwości określenia zakresu zarzutu.
Kolejny zarzut dotyczy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Należałoby dodać, czego zabrakło w skardze kasacyjnej, że na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 z późn. zm., dalej "r.w.t.") i takie brzmienie przyjęto na potrzeby dalszych rozważań.
W przypadku naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 3 pkt. 3 uchwały Rady Gminy Kościelisko nr XXIII/157/2001 z dnia 2 lipca 2001 r. "w przedmiocie przyjęcia Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego" dla precyzji należałoby wskazać, że uchwały o takiej nazwie nie wydano, natomiast akt o podanym numerze to "uchwała nr XXIII/157/2001 Rady Gminy Kościelisko z dnia 2 lipca 2001 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wschodniej części obszaru wsi Kościelisko w Gminie Kościelisko (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego Nr 133, poz. 1993 z późn. zm., dalej "plan") i do tej konkretnie uchwały Sąd w dalszych wywodach będzie się odnosił.
Dla porządku wreszcie zaznaczyć wypada, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące "KPA", czy "k.p.a." należało odnieść – z uwagi na powszechne stosowanie tego skrótu – do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a.").
Poczyniwszy powyższe uwagi przejść należy do merytorycznego rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej.
Zarzuty 1., 2. i 5. (numeracja wedle listy na stronach 1-2 niniejszego uzasadnienia) oparte zostały na tym samym założeniu. A. B. akcentuje – co zresztą zostało wielokrotnie powtórzone w skardze kasacyjnej – że wbrew ustaleniom organów, zaaprobowanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, sporny budynek "w sposób błędny został zakwalifikowany jako budynek gospodarczy w sytuacji, gdy obiekt nie jest trwale związany z gruntem, został posadowiony na tzw. "peckach" i w rzeczywistości stanowi budkę na narzędzia, zaś taka charakterystyka obiektu prowadzi do wniosku, iż jest to obiekt małej architektury, który nie wymaga uzyskania pozwolenia ani zgłoszenia do właściwych organów architektoniczno-budowlanych".
Aby odnieść się do powyższego w tym miejscu należy przytoczyć istotne dla sprawy ustalenia organów. W toku postępowania przyjęto, że budynek, którego dotyczy nakaz rozbiórki, kwalifikuje się do kategorii tymczasowych obiektów budowlanych. Zgodnie z art. 3 ust. 5 P.b. rozumie się przez to obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe. Przypisując spornemu obiektowi określoną kwalifikację Wojewódzki Inspektor uwzględnił, że w myśl art. 29 ust. 1 pkt 12 P.b. (brzmienie sprzed nowelizacji, która weszła w życie 19 września 2020 r.) pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Organ dalej jednak zauważył, że z zeznań inwestora, wniesionych do protokołu z oględzin z dnia 6 lipca 2021 r. wynika, że budynek powstał około 15 lat temu (k. 59 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Do doprowadziło Wojewódzkiego Inspektora do konkluzji, że wskazana data realizacji obiektu okazała się kluczowa do stwierdzenia, iż na jego budowę inwestor powinien dysponować pozwoleniem na budowę. Obiekt bowiem nie uległ rozbiórce i nie został przeniesiony w inne miejsce w okresie znacznie dłuższym niż 180 dni.
Nie jest do końca jasne w jakim kierunku zmierza argumentacja skarżącego eksponująca, że sporny budynek to obiekt małej architektury. Można jedynie mniemać, że odnosi się to do brzmienia planu. W toku postępowania ustalono, że działka nr [...] przy ul. [...] w [...] znajduje się w obszarze oznaczonym symbolami REz i KL. REz to stosownie do § 14 ust. 1 pkt 2 planu tereny zieleni o wysokim reżimie ochrony. W ramach ustalonych zasad zabudowy, zagospodarowania i ochrony ustalono w ich obrębie zakaz zabudowy z wyjątkiem, między innymi: obiektów małej architektury (§ 14 ust. 3 pkt 1 lit. a planu). Można mniemać, że skarżący chciałby właśnie ten wyjątek odnieść do zrealizowanego obiektu. Wypada dodać, że obejmujący działkę symbol KL to z kolei tereny komunikacji drogowej, ulice lokalne, jednojezdniowe z dwoma pasami ruchu.
Naczelny Sąd Administracyjny uznaje argumentację skarżącego, wywiedzioną w oparciu założenie o kwalifikacji budynku jako obiektu małej architektury, za nietrafną. Przede wszystkim na podstawie akt sprawy można ustalić, że sporny obiekt nie znajduje się w obszarze działki oznaczonym REz, ale w części objętej symbolem KL, czyli w granicach wyznaczonej planem drogi. Przez to nie można doń odnosić wyjątku od zakazu zabudowy (dopuszczenie obiektów małej architektury) z § 14 ust. 3 pkt 1 lit. a planu.
Niezależnie od powyższego nieprzekonujące jest twierdzenie skarżącego, że sporny obiekt, to obiekt małej architektury. Zgodnie z art. 3 pkt 4 P.b. do takiej kategorii zaliczają się niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Z ustaleń organów wynika, że mamy do czynienia z obiektem o funkcji gospodarczej, którego określono jako stróżówkę przy prowadzonej działalności parkingu. Charakterystyka spornego obiekt, w tym także to, że posiada ściany i dach, powoduje, że nie sposób uznać go za obiekt małej architektury. Nie przekonuje o tym także wielokrotnie powtarzane przez skarżącego w skardze kasacyjnej stwierdzenie o "budce na narzędzia". Rozsądna ocena zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że obiekt ze względu na swoje rozmiary i charakterystykę nie koresponduje z definicją z art. 3 pkt 4 P.b.
Nakaz rozbiórki budynku gospodarczego na działce nr [...] orzeczono bez wdrażania procedury legalizacyjnej dlatego, że organy nie dopatrzyły się perspektyw doprowadzenia tego budynku do stanu zgodnego z prawem. Zgodnie z art. 48 ust. 2 P.b., w brzmieniu, które miało zastosowanie w niniejszej sprawie, podstawowym warunkiem odstąpienia od nakazu rozbiórki samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego i przystąpienia do jego legalizacji, jest ustalenie, że budowa "jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego".
Jak zaznaczono, sporny obiekt został zakwalifikowany przez organy do tymczasowych obiektów budowlanych. Jako posadowiony i nie rozebrany ani nie przeniesiony przez okres około 15 lat, powinien być traktowany jako taki, który wymaga pozwolenia na budowę. Zarazem rozważany obiekt nie daje się pogodzić z ustaleniami obecnie obowiązującego planu miejscowego.
Mając to wszystko na uwadze należy uznać, że nie są usprawiedliwione zarzuty skargi kasacyjnej obejmujące naruszenie grup przepisów: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 48 ust. 1 P.b. oraz art. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 8 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zasadnie zaaprobował ustalenia i konkluzje organów nadzoru budowlanego. Przeprowadzona przezeń kontrola legalności decyzji była prawidłowa (art. 1 P.p.s.a.) i nie zachodziły podstawy do uwzględniania skargi w pierwszej instancji sądowej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ani lit. c P.p.s.a.
Nie okazał się zasadny także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z § 3 pkt 8 r.w.t. O nakazie rozbiórki obiektu nie zadecydowało uznanie go za budynek gospodarczy w rozumieniu przywołanego tu przepisu r.w.t. O nakazie przesądziło ustalenie, że wzniesiono obiekt, który pełni funkcję gospodarczą, a zarazem nie zaliczająca się do obiektów zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Obiekt ten okazał się nie do pogodzenia z ustaleniami planu miejscowego – co wyjaśniono wyżej.
Nie jest usprawiedliwiony także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. § 14 ust. 3 pkt 3 planu poprzez wadliwe przyjęcie, że sporny obiekt jest niezgodny z planem w sytuacji, gdy budynek ten istniał już przed jego wejściem w życie. Abstrahując od faktu, że sporny obiekt zdaje się nie znajdować na terenie REz, ale w obszarze wyznaczonej planem drogi, należy stwierdzić, że skarżący błędnie wyprowadza wniosek, że § 14 ust. 3 pkt 3 planu ma jakoby dozwalać na legalizację samowolnych obiektów na terenach objętych zakazem zabudowy. Weryfikacji samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego pod kątem przesłanek legalizacji dokonuje się stosownie do stanu faktycznego i prawnego w dacie orzekania przez organy nadzoru budowlanego. Ustala się więc obowiązujące, określone w planie miejscowym, funkcje oraz zasady zabudowy i zagospodarowania terenu. Przepisy planów miejscowych, takie jak dozwalające modernizację, przebudowę czy rozbudowę "istniejących" obiektów budowlanych nie mogą być poczytywane, jako takie, które dopuszczają dalsze istnienie samowoli budowlanych i sankcjonują je.
Bezzasadny jest wreszcie zarzut naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania administracyjnego z uwagi na toczące się postępowanie o zasiedzenie działki, na której znajduje się sporna zabudowa. Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonych aktów według stanu faktycznego i prawnego na datę ich wydania. Już z tego powodu nie było podstaw do postawienia Wojewódzkiemu Sądowo Administracyjnemu w Krakowie zarzutu niezastosowania art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. i niezawieszenia postępowania sadowego.
Nie jest zasadny także zarzut naruszenia art. 97 ust. 1 pkt 4 K.p.a. Problematyka dotycząca możliwości zastosowania tej regulacji przez organy nadzoru budowlanego nie została przemilczana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Sąd pierwszej instancji trafnie stwierdził, że kwestia własności działki nr [...] nie stanowiła zagadnienia prejudycjalnego. Przyczyną nakazu rozbiórki była niezgodność obiektu z planem, a nie brak po stronie inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Gdy chodzi natomiast o podmiotowe aspekty postępowania, to nie było wątpliwości, że A. B. występuje w sprawie w roli inwestora, a więc zalicza się do kręgu podmiotów, do których mogą być skierowane nakazy z decyzji wydanej na podstawie art. 48 P.b. (art. 52 P.b.). W ustalonych okolicznościach sprawy sądowe rozstrzygnięcie dotyczące własności działki nr [...] nie warunkowało wydania decyzji rozbiórkowej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając w granicach skargi kasacyjnej i uznając podniesione w niej zarzuty za nieusprawiedliwione, oddalił wniesioną skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI