II OSK 736/22

Naczelny Sąd Administracyjny2022-11-15
NSAAdministracyjneWysokansa
cudzoziemcypobyt czasowyudostępnianie aktbezczynność organuskarga kasacyjnaprawo administracyjnepostępowanie administracyjneNSA

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody Mazowieckiego, potwierdzając bezczynność organu w udostępnieniu akt sprawy cudzoziemce, mimo ich czasowego braku w posiadaniu organu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Mazowieckiego od wyroku WSA w Warszawie, który zobowiązał Wojewodę do udostępnienia akt sprawy T.B. w terminie 14 dni. T.B., obywatelka Ukrainy, wniosła o udostępnienie akt sprawy dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy. Wojewoda argumentował, że nie mógł udostępnić akt, ponieważ znajdowały się one w NSA w związku z inną skargą. NSA uznał jednak, że organ pozostawał w bezczynności, ponieważ nie podjął działań w celu uzyskania akt ani nie poinformował strony o braku możliwości ich udostępnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który stwierdził bezczynność Wojewody w udostępnieniu akt sprawy cudzoziemce T.B. oraz zobowiązał go do ich udostępnienia. T.B. wniosła o udostępnienie akt sprawy dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy. Wojewoda argumentował, że nie mógł udostępnić akt, ponieważ znajdowały się one w NSA w związku z inną skargą na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. WSA uznał jednak, że Wojewoda pozostawał w bezczynności, ponieważ przez ponad dwa miesiące od wpływu wniosku nie podjął żadnych działań w celu udostępnienia akt ani nie poinformował o przyczynach opóźnienia. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził prawidłowość oceny WSA. Sąd podkreślił, że obowiązek udostępnienia akt wynika z art. 73 § 1 k.p.a. i nawet czasowy brak akt w posiadaniu organu nie zwalnia go z obowiązku działania. NSA uznał, że Wojewoda nie wykazał, iż akta znajdowały się poza jego dyspozycją przez cały okres od wpływu wniosku do dnia wyrokowania. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w udostępnieniu akt sprawy.

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, organ pozostaje w bezczynności, jeśli nie podejmuje działań w celu uzyskania akt lub poinformowania strony o braku możliwości ich udostępnienia, nawet jeśli akta czasowo nie znajdują się w jego posiadaniu.

Uzasadnienie

Obowiązek udostępnienia akt wynika z k.p.a. Brak akt w posiadaniu organu nie zwalnia go z obowiązku działania i informowania strony. Ogólna zasada szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) znajduje zastosowanie, gdy nie ma odrębnych terminów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (21)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § par. 2 pkt 8

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 73 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1 i 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 3 § par. 2 pkt 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 51 § par. 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 58 § par. 1 pkt 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § par. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 35

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 37 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 35 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 74 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 52 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 37 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 12

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ogólna zasada szybkości postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ pozostawał w bezczynności, ponieważ nie podjął działań w celu uzyskania akt ani nie poinformował strony o braku możliwości ich udostępnienia, mimo że akta czasowo nie znajdowały się w jego posiadaniu. Skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia akt sprawy jest dopuszczalna, gdyż takie działanie ma charakter materialno-techniczny. Skarżący wyczerpał środki zaskarżenia przed wniesieniem skargi na bezczynność.

Odrzucone argumenty

Wojewoda nie był zobowiązany do załatwienia wniosku o udostępnienie akt sprawy, ponieważ w czasie jego złożenia nie prowadził żadnego postępowania i nie posiadał akt. W sprawie nie mają zastosowania terminy wskazane w art. 35 k.p.a. Organ nie pozostawał w bezczynności, nie wydając postanowienia o odmowie dostępu do akt sprawy w trybie art. 74 § 2 k.p.a., gdyż nie zachodziły przesłanki do takiej odmowy. Skarga na bezczynność została złożona przed wyczerpaniem środków zaskarżenia.

Godne uwagi sformułowania

Obowiązek udostępnienia stronie postępowania akt sprawy wynika wprost z przepisów k.p.a., zgodnie bowiem z art. 73 § 1 tejże ustawy strona ma prawo wglądu do akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Nieprawidłowo zatem skarżący kasacyjnie organ administracji w skardze kasacyjnej podniósł, iż jako prowadzący postępowanie w sprawie z wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie był zobowiązany do załatwienia wniosku o udostępnienie akt sprawy i że nie pozostawał on w bezczynności nie udostępniając przedmiotowych akt, argumentując to faktem, iż w czasie złożenia wniosku o ich udostępnienie nie prowadził żadnego postępowania w sprawie skarżącego i nie posiadał akt. Prawdą jest, iż w momencie złożenia wniosku akta znajdowały się w siedzibie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, (...) jednakże Wojewoda nie nadał wnioskowi dalszego biegu, ani nie poinformował skarżącej, iż akt tych nie posiada, ani kiedy będzie w ich posiadaniu. Zatem ocena Sądu I instancji co do pozostawania przez organ w bezczynności jest prawidłowa. Sprawa udostępnienia akt postępowania nie jest samodzielną sprawą administracyjną, a kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje odrębnych terminów dla załatwienia wniosku strony o udostępnienie akt. Nie oznacza to jednak, że organu tego nie wiążą jakiekolwiek terminy i może on działać w sposób zupełnie dowolny. Zastosowanie tu znajduje ogólna zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 k.p,a.

Skład orzekający

Małgorzata Miron

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Jurkiewicz

sędzia

Grzegorz Antas

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że bezczynność organu w udostępnianiu akt sprawy jest podstawą do skargi, nawet jeśli akta czasowo nie znajdują się w posiadaniu organu. Podkreślenie obowiązku działania organu i informowania strony."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku akt w posiadaniu organu w momencie wniosku, ale z możliwością ich odzyskania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak prawo do informacji i dostęp do akt są egzekwowane w praktyce, nawet w skomplikowanych sytuacjach proceduralnych związanych z pobytem cudzoziemców.

Czy brak akt w urzędzie zwalnia go z obowiązku ich udostępnienia? NSA odpowiada: niekoniecznie!

Lexedit — asystent AI dla prawników

Analizuj umowy, identyfikuj ryzyka i edytuj dokumenty z pomocą AI. Wrażliwe dane są anonimizowane zanim opuszczą Twój komputer.

Analiza umów

Ryzyka, klauzule i rekomendacje w trybie śledzenia zmian

Pełna anonimizacja

Dane osobowe usuwane lokalnie przed wysyłką do AI

Bezpieczeństwo danych

Szyfrowanie, brak trenowania modeli na Twoich dokumentach

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II OSK 736/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Grzegorz Antas
Małgorzata Miron /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 par. 2 pkt 8, art. 51 par. 1 i 2, art. 58 par. 1 pkt 6, art. 149 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 35, art. 37 par. 1, art. 74
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wa 1529/21 w sprawie ze skargi T.B. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie udostępnienia akt sprawy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lutego 2022 r. sygn. akt IV SAB/Wa 1529/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T.B. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie prowadzenia postępowania w sprawie udostępnienia akt sprawy: 1) zobowiązał Wojewodę Mazowieckiego do udostępnienia akt sprawy w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdził, że Wojewoda Mazowiecki dopuścił się bezczynności w wykonaniu czynności, o której mowa w pkt 1; 3) stwierdził, że bezczynność, o której mowa powyżej, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4) oddalił skargę w pozostałym zakresie; 5) zasądził od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącej kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 1 października 2020 r. T.B. (obywatelka Ukrainy) wystąpiła do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda Mazowiecki decyzją z 22 lutego 2021 r. nr WSC-II-B.6151.55408.2020 udzielił cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy do dnia 21 lutego 2022 r. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z 5 lipca 2021 r. nr DL.WIIPO.410.1462.2021/KG/II uchylił ww. decyzję Wojewody Mazowieckiego w części dot. terminu ważności udzielonego zezwolenia i udzielił stronie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę z terminem ważności do dnia 21 lutego 2024 r. W pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
Wnioskiem z dnia 5 lipca 2021 r. (data wpływu do Wojewody Mazowieckiego 7 lipca 2021 r.) skarżąca wniosła o udostępnienie akt sprawy.
W dniu 27 lipca 2021 r. do Wojewody Mazowieckiego wpłynęła powyższa decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wraz z informacją, że akta administracyjne zostaną przesłane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w związku ze złożoną w dniu 8 lipca 2021 r. skargą na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie rozpatrywania odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego.
Skarżąca wystosowała ponaglenie, które wpłynęło do organu drugiej instancji w dniu 13 sierpnia 2021 r.
W dniu 22 września 2021 r. do Wojewody Mazowieckiego wpłynęła skarga skarżącej z dnia 20 września 2021 r., skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na bezczynność organu w sprawie wydania dokumentu tożsamości cudzoziemca w postaci karty pobytu, na podstawie decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 5 lipca 2021 r. nr DL.WIIPO.410.1462.2021/KG/II oraz nieudostępnienia akt sprawy.
W ww. skardze cudzoziemka zarzuciła naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym.
Skarżąca wniosła o:
1. zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego (wyrobienia karty pobytu) w terminie 7 dni od daty doręczenia akt organowi;
2. o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
3. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej;
4. wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości,
5. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, opłaty sądowej oraz opłaty od pełnomocnictwa według norm prawem przewidzianych.
Wojewoda Mazowiecki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie. Organ akcentował, że pełnomocnik skarżącego wystosował wniosek o udostępnienie akt sprawy w dniu 5 lipca 2021 r., a biorąc pod uwagę fakt, że decyzje na wniosek pełnomocnika cudzoziemca, zarówno przez organ I jak i II instancji są doręczane mu za pośrednictwem platformy ePUAP, należy uznać, że wniosek pełnomocnika skarżącego został stworzony zaraz po powzięciu przez niego informacji o wydanym w tym samym dniu rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Dalej organ podniósł, iż pełnomocnik strony skarżącej składa liczne skargi na bezczynność obu organów, zatem ma pełną świadomość, że złożenie skargi na bezczynność organu II instancji jest związane z koniecznością przesłania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wraz z odpowiedzią na złożoną skargę akt administracyjnych dotyczących postępowań obu instancji, a co się z tym wiąże, również braku możliwości zadośćuczynienia jego prośbie o udostępnienie akt sprawy przez Wojewodę Mazowieckiego.
Organ II instancji podkreślił, iż w sprawie brak jest podstaw do wydania postanowienia o odmowie udostępnienia akt, gdyż w sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 74 k.p.a. Brak możliwości zadośćuczynienia wnioskowi pełnomocnika wynika ze złożenia przez niego skargi na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.
W przypadku uwzględnienia skargi przez Sąd, organ wniósł o niezasądzanie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Podniósł, że pełnomocnik skarżącego wniósł do tut. Sądu ponad tysiąc skarg w przedmiocie bezczynności i przewlekłości Wojewody Mazowieckiego oraz Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w sprawach dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców. Składane skargi są tożsamej treści, różnią się jedynie danymi osobowymi skarżących. Sam pełnomocnik przyczynia się zatem do długości trwania tych postępowań, składając do sądu skargi w sprawach, w których już wydano decyzje i karty pobytu. Zdaniem Wojewody Mazowieckiego wielość analogicznych spraw prowadzonych przez tego samego pełnomocnika i nakład jego pracy dają podstawy do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika na podstawie art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 dalej: p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekając przywołanym na wstępie wyrokiem uznał skargę za zasadną.
W pierwszej kolejności Sąd stwierdzając kognicję sądu administracyjnego do rozpoznania przedmiotowej skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie akt sprawy wyjaśnił, że w świetle przepisów art. 73 § 1 k.p.a. prawo wglądu do akt przysługuje stronie postępowania również po zakończeniu postępowania. Natomiast odmowa umożliwienia stronie przeglądana akt sprawy następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 74 § 2 k.p.a.).
Odnosząc się do kwestii terminowości Sąd wskazał, iż organ przez ponad dwa miesiące od daty wpływu wniosku nie poinformował skarżącej o przyczynach nie udostępnienia akt sprawy ani o możliwym terminie ich udostępnienia tym samym nie zastosował się ani do treść art. 35 § 1-2 k.p.a. ani art. 36 k.p.a. Sytuacja ta nie uległa także zmianie w dacie rozpoznawania skargi. Sąd przyjął zatem, że stosownie do art. 35 § 1 k.p.a. organ winien był działać bez zbędnej zwłoki w możliwie jak najkrótszym terminie, a w omawianej sprawie doszło do bezczynności organu.
Oceniając postępowanie Wojewody w świetle powyższych kryteriów Sąd uwzględnił skargę. Sąd wskazał, iż decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 5 lipca 2021 r. została przekazana organowi I instancji 27 lipca 2021 r. wraz z informacją, że akta administracyjne zostały przekazane do WSA w Warszawie w związku ze złożoną w dniu 8 lipca 2021 r. skargą na bezczynność Szefa Urzędu w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody. W dniu 5 lipca 2021 r. do Wojewody wpłynął wniosek skarżącej o udostępnienie akt sprawy, z kolei w dniu 13 sierpnia 2021 r. do organu wpłynęło ponaglenie. W dniu 22 września 2021 r. do organu wpłynęła skarga cudzoziemca. Wojewoda zwrócił się do Sądu I instancji z prośbą o wypożyczenie akt administracyjnych dopiero 29 września 2021 r. Ponadto w dacie rozpoznania skargi kwestia udostępnienia akt sprawy nadal nie została rozpatrzona. Powyższe oznacza, iż organ pozostawał w zwłoce od dnia 6 sierpnia 2021 r. (gdyż miesięczny termin do rozpatrzenia wniosku upłynął z dniem 5 sierpnia 2021 r.) do dnia wyrokowania tj. 2 lutego 2022 r. – łącznie przez okres prawie 6 miesięcy. Z powyższych względów należało wskazać, że doszło do bezczynności organu, co stwierdzono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
W pkt 1 sentencji wyroku Sąd zobowiązał Wojewodę Mazowieckiego do podjęcia czynności w sprawie wniosku skarżącej z dnia 5 lipca 2021 r. o udostępnienie akt sprawy w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Oceniając, czy stwierdzona bezczynność postępowania miała miejsce z rażącym naruszaniem prawa, Sąd wskazał, iż nie było wystarczających podstaw do przypisania bezczynności cechy rażącego naruszenia prawa (pkt 3 sentencji wyroku). Zdaniem Sądu sama skarżąca, która korzystała z dopuszczonym prawem środków ochrony swoich interesów, powinna była liczyć się z ograniczonym dostępem do akt. Te względy przemawiały również za tym, że nie było podstaw do przyznania od organu, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., sumy pieniężnej oraz wymierzenia organowi grzywny (pkt 4 sentencji wyroku). Skarżąca nie wykazała również, skutecznie, że z faktu oczekiwania na dostęp do akt doznała jakiejkolwiek krzywdy.
Końcowo Sąd wskazał, że o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a. Na koszty te składają się: kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi oraz kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika profesjonalnego - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz.U. z 2018 poz. 256 (pkt 5 wyroku). Sąd nie znalazł również podstaw do zastosowania art. 206 p.p.s.a, gdyż w ocenie Sądu przywołanie orzeczeń sądów administracyjnych nie może samo w sobie stanowić uzasadnienia do rozpoznawanej sprawy.
Wojewoda Mazowiecki wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości.
1. art. 149 § 1 pkt 1 i 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 35 i art. 73 k.p.a. poprzez uznanie, że to Wojewoda Mazowiecki, jako prowadzący postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy był również uprawniony do załatwienia wniosku o udostępnienie akt sprawy i że pozostawał on w bezczynności nie udostępniając akt sprawy w terminie wskazanym w art. 35 k.p.a., podczas gdy organ w czasie złożenia wniosku o udostępnienie akt sprawy nie prowadził żadnego postępowania w sprawie skarżącego i nie posiadał akt sprawy, a w sprawie nie mają zastosowania terminy wskazane w art. 35 k.p.a. ;
2. art. 149 § 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 74 § 1 i 2 k.p.a. poprzez uznanie, że organ pozostawał w bezczynności nie wydając postanowienia o odmowie dostępu do akt sprawy w trybie art. 74 § 2 k.p.a., podczas, gdy w przedmiotowej prawie nie zachodziła żadna z przesłanek wskazanych w art. 74 § 1 k.p.a. uzasadniająca wydanie takiej odmowy.
3. art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i art 52 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 37 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że skarga na bezczynność została złożona po wyczerpaniu środków zaskarżenia, co w konsekwencji doprowadziło do uznania przez Sąd, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie akt sprawy, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy należało uznać, że skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia, co winno skutkować odrzuceniem skargi.
W następstwie postawionych wyżej zarzutów skarżący kasacyjnie organ wniósł o:
1. uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku;
2. uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
3. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Strona zrzekła się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
Analiza zarzutów skargi kasacyjnej, ich uzasadnienia oraz motywów zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że istota sprawy sprowadzała się do oceny czy organ administracyjny zobligowany był do udostępnienia akt sprawy o udzielnie zgody na pobyt w sytuacji, gdy akta te nie pozostawały w posiadaniu organu. Na tak zadane pytanie należało udzielić odpowiedzi twierdzącej.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie był bowiem sporny: 5 lipca 2021 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał decyzję, mocą której uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego w części dot. terminu ważności udzielonego zezwolenia i udzielił stronie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę z terminem ważności do dnia 21 lutego 2024 r. W pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W dniu 7 lipca 2021 r. do Wojewody wpłynął wniosek skarżącej z dnia 5 lipca 2021 r. o udostępnienie akt sprawy. Sama decyzja Szefa Urzędu do organu pierwszej instancji wpłynęła dnia 27 lipca 2021 r. wraz z informacją, że wobec złożenia skargi na bezczynność organu w wydaniu decyzji akta administracyjne, w tym wniosek o udzielenie zgody na pobyt czasowy, zostały przekazane do Sądu pierwszej instancji. W dniu 13 sierpnia 2021 r. do organu wpłynęło ponaglenie, a w dniu 22 września 2021 r. wpłynęła skarga cudzoziemki z dnia 20 września 2021 r. Dnia 29 września 2021 r. Wojewoda wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wypożyczenie akt w celu wydania karty pobytu.
Oceniając powyższe działanie / zaniechanie organu należało stwierdzić, że trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, iż dopuszczalne jest wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu w nierozpatrzeniu wniosku o udostępnienie akt sprawy. Takie działanie, mające materialno-techniczny charakter, należało zaliczyć do grupy czynności, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Podkreślić należy, iż obowiązek udostępnienia stronie postępowania akt sprawy wynika wprost z przepisów k.p.a., zgodnie bowiem z art. 73 § 1 tejże ustawy
strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Nieprawidłowo zatem skarżący kasacyjnie organ administracji w skardze kasacyjnej podniósł, iż jako prowadzący postępowanie w sprawie z wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie był zobowiązany do załatwienia wniosku o udostępnienie akt sprawy i że nie pozostawał on w bezczynności nie udostępniając przedmiotowych akt, argumentując to faktem, iż w czasie złożenia wniosku o ich udostępnienie nie prowadził żadnego postępowania w sprawie skarżącego i nie posiadał akt. Prawdą jest, iż w momencie złożenia wniosku akta znajdowały się w siedzibie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, gdyż w dniu 5 lipca 2021 r., wydał on decyzję na skutek odwołania wniesionego przez cudzoziemkę, jednakże Wojewoda nie nadał wnioskowi dalszego biegu, ani nie poinformował skarżącej, iż akt tych nie posiada, ani kiedy będzie w ich posiadaniu. Zatem ocena Sądu I instancji co do pozostawania przez organ w bezczynności jest prawidłowa.
Skarżący kasacyjnie podniósł również, iż w sprawie nie mają zastosowania terminy wskazane w art. 35 k.p.a. Ze stwierdzeniem tym należy się zgodzić, gdyż sprawa udostępnienia akt postępowania nie jest samodzielną sprawą administracyjną, a kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje odrębnych terminów dla załatwienia wniosku strony o udostępnienie akt. Nie oznacza to jednak, że organu tego nie wiążą jakiekolwiek terminy i może on działać w sposób zupełnie dowolny. Zastosowanie tu znajduje ogólna zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 k.p,a.
W świetle powyższego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 i 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 73 i 35 k.p.a.
Również zarzut naruszenia art. 74 § 1 i 2 k.p.a w powiązaniu z naruszeniem art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a należało uznać za nieuzasadniony.
Jak wynika z uzasadnienia tego zarzutu autor skargi kasacyjnej upatruje tego naruszenia w błędnym przyjęciu przez Sąd, że organ winien był wydać postanowienie odmawiające wglądu w akta sprawy w oparciu o ww. przepis. Tymczasem analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie pozwala na przyjęcie, że Sąd I instancji zajął takie stanowisko. Sąd stwierdził jedynie, że fizyczny brak akt w organie nie mógł stanowić uzasadnienia bezczynności organu, a jeśli organ twierdził, że ten fakt zwalnia go z udostępniania akt to winien był wydać stosowne rozstrzygniecie w oparciu o art. 74 § 2 k.p.a. Sąd w niniejszej sprawie nie przyjął zatem, że spełnione zostały przesłanki do wydania takiego rozstrzygnięcia. Z tych względów brak jest podstaw do uznania zasadności, że Sąd wojewódzki naruszył ww. przepis.
Konkludując, trafnie Sąd I instancji przyjął, że organ pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie akt. Pomimo bowiem, że akt tych faktycznie do 5 października 2021 r. nie posiadał, to od 27 lipca 2021 r. do 29 września 2021 r. nie dokonał żadnych czynności mających na celu ich uzyskanie/wypożyczenie.
Jedynie na marginesie wskazać natomiast należy, iż Wojewoda był w posiadaniu akt administracyjnych sprawy w okresie od 6 października 2021r., kiedy to Sąd I instancji przekazał przedmiotowe akta do Wojewody, do co najmniej 15 października 2021 r., kiedy to dokonywał personalizacji karty pobytu dla cudzoziemki. W tym czasie mógł udostępnić cudzoziemce akta sprawy do wglądu, tym bardziej, iż korespondencja z pełnomocnikiem skarżącej prowadzona była za pośrednictwem platformy ePUAP, co umożliwia szybki przepływ informacji. Skarżąca nie została jednak poinformowana o możliwości przeglądania akt sprawy. Wobec powyższego zaistniała bezczynność jest bezsprzeczna, bowiem niesporny pozostaje fakt, iż nastąpiła ona w okresie od 7 lipca 2021r. (dzień wpływu wniosku do Wojewody) do dnia wyrokowania przez tutejszy Sąd, gdyż z akt sprawy nie wynika, aby akta te zostały stronie udostępnione. Powyższe spowodowało, że trafnie zobowiązano Wojewodę do udostępnienia skarżącej akt sprawy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
W zakresie zaś zarzutu naruszenia art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 i art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 37 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że skarga na bezczynność została złożona po wyczerpaniu środków zaskarżenia, co jak wskazuje skarżący w konsekwencji doprowadziło do uznania przez Sąd, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udostępnienia akt sprawy, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy należało uznać, że skarżąca nie wyczerpała środków zaskarżenia, co winno skutkować odrzuceniem skargi - Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż skarżąca dochowała obowiązku wyczerpania środków zaskarżenia, bowiem do Wojewody Mazowieckiego w dniu 13 sierpnia 2021 r. wpłynęło ponaglenie, które obejmowało zarówno bezczynność w wydaniu karty pobytu jak i udostępnieniu akt, natomiast w dniu 9 września 2021 r. sama skarga na bezczynność. Powyższe powoduje, iż nie zaistniały przesłanki do odrzucenia tejże skargi.
Z tych względów należało uznać, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, a to obligowało do jej oddalenia.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym po stwierdzeniu spełnienia ustawowych warunków przewidzianych w art. 182 § 2 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie, który wniósł skargę kasacyjną, zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie.