II OSK 734/13

II OSK 734/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-10-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-03-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Łuczaj
Wojciech Mazur
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Op 528/12 - Wyrok WSA w Opolu z 2012-12-28
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
art. 48 ust. 1, art. 49 ust. 3
Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędzia NSA Wojciech Mazur Protokolant: asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Op 528/12 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Op 528/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę M.K. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W toku postępowania prowadzonego z urzędu przez Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim, wszczętego na skutek stosownego zawiadomienia, ustalono, że wiata o pow. 160 m² została wybudowana przy istniejącym budynku gospodarczym na maszyny rolnicze, na działce nr ewid. [...] w M. nr [...], należącej do M.K. Przedmiotowa wiata została częściowo obudowana ścianami murowanymi z bloczków betonowych o grubości 25 cm, posiada dach jednospadowy pokryty blachą trapezową ze spadkiem w kierunku sąsiedniej działki. Nadto organ ustalił, że inwestor dokonał w dniu 3 grudnia 2009 r. zgłoszenia w Starostwie Powiatowym w P. robót budowlanych polegających na budowie dwóch budynków gospodarczych oraz wiaty na maszyny rolnicze. Z dołączonych dokumentów wynika, że wiata miała być obiektem wolno stojącym, jednokondygnacyjnym o powierzchni zabudowy 24,7 m², obudowanym z trzech stron ścianami murowanymi z cegły. Organ ustalił jednocześnie, że dla obszaru, na którym znajduje się przedmiotowa wiata nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Wobec powyższych ustaleń Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim postanowieniem z dnia [...] września 2010 r., działając na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia określonych w osnowie dokumentów. Inwestor złożył projekt budowlany wiaty gospodarczej oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jednakże nie złożył najistotniejszego dokumentu jakim jest zaświadczenie Burmistrza G. o zgodności budowy przedmiotowej wiaty z ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Tym samym inwestor nie spełnił obowiązku nałożonego ww. postanowieniem. W tej sytuacji decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim nakazał inwestorowi rozbiórkę wybudowanej bez wymaganego pozwolenia wiaty gospodarczej o powierzchni zabudowy ok. 160 m².
W wyniku rozpoznania przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. wniesionego przez inwestora odwołania decyzja z dnia [...] stycznia 2011 r. została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim wydał ponownie w dniu [...] marca 2011 r. postanowienie nr [...], którym nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia wskazanych tam dokumentów oraz w dniu [...] października 2011 r. wydał decyzję nr [...] w przedmiocie rozbiórki wiaty gospodarczej, która w wyniku wniesionego przez M.K. odwołania została uchylona przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...], a to wobec uzyskania przez inwestora decyzji Burmistrza G. o warunkach zabudowy, o czym organ nie wiedział, a która następnie została złożona do akt sprawy.
Następnie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. organ powiatowy nałożył na inwestora obowiązki poprzez zapewnienie sprawdzenia przedłożonego projektu budowlanego pod względem zgodności z przepisami przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności, aktualnego na dzień sprawdzenia zaświadczenia o wpisie osoby sprawdzającej na listę właściwej izby samorządu zawodowego oraz uzupełnienie ww. dokumentacji technicznej o projekt zagospodarowania działki sporządzonej na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub jednostkowej.
Skarżący nie wykonał zobowiązania organu. Skierował natomiast do organu pismo z dnia 13 marca 2012 r., w którym wskazał, że wydana przez Burmistrza G. decyzja o warunkach zabudowy nie odpowiada treści wniosku i stąd też, jak to określił skarżący: "aktualnie jestem na etapie prostowania przedmiotowej decyzji, bądź wydania nowej".
W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim, działając na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), po stwierdzeniu niewykonania obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r., decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] nakazał inwestorowi rozbiórkę przedmiotowej wiaty.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł inwestor. Natomiast zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem treści pisma Burmistrza G. z dnia 24 sierpnia 2012 r. w przedmiocie ewentualnego postępowania dotyczącego zmiany ostatecznej decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji obejmującej budowę wiaty gospodarczej wydanej na rzecz inwestora. Wskazując na ustalony stan faktyczny oraz przepisy art. 48 ustawy Prawo budowlane organ odwoławczy stwierdził, że zapadła w sprawie decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. W sprawie nie budzi wątpliwości, że wybudowany obiekt, ze względu na parametry, wymagał uzyskania pozwolenia na budowę, którym inwestor nie dysponował. Nałożone postanowieniem na inwestora określone obowiązki stanowiły pierwszy etap postępowania legalizacyjnego. Wśród nałożonych na inwestora obowiązków organ pierwszej instancji nie nałożył obowiązku przedłożenia zmienionej ostatecznej decyzji Burmistrza G. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Argumentował nadto, że wobec treści złożonego odwołania zwrócił się do Burmistrza G. i został poinformowany, że przed tym organem nie toczy się żadne postępowanie w przedmiocie zmiany decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. i stąd też ten argument odwołania nie jest prawdziwy. Skoro zatem upłynął termin wykonania obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r., a zobowiązany ich nie wykonał, to organ zobligowany treścią przepisu art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane zmuszony był nakazać rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu. Organ odwoławczy zauważył nadto, że odwołujący dysponował odpowiednio długim okresem, który umożliwiał wykonanie nałożonych obowiązków, a mimo to ich nie wykonał do chwili wydania przedmiotowej decyzji.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu złożył inwestor, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono: naruszenie art. 10 § 1 i 2 K.p.a. poprzez odstąpienie od zawiadomienia skarżącego o zakończeniu postępowania i brak umożliwienia mu wypowiedzenia się co do zebranych materiałów, dowodów i zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, w sytuacji gdy w sprawie nie występowała jakakolwiek przesłanka uzasadniająca takie odstąpienie w świetle art. 10 § 2 K.p.a., a które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania; naruszenie przepisów art. 9 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego bez należytego i wyczerpującego poinformowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem tego postępowania, w sytuacji gdy istniała konieczność takiego poinformowania przed wydaniem decyzji, a także naruszenie zaskarżoną decyzją interesu skarżącego, zwłaszcza jego prawa własności przez nakazanie rozbiórki wybudowanego obiektu budowlanego, jak i narażenie go na uszczerbek majątkowy, w sytuacji gdy legalizacja takiej samowolnej budowy była i jest możliwa.
W odpowiedzi na skargę Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ podkreślił, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. jest chybiony, gdyż skarżący nie wykazał, że brak tego zawiadomienia uniemożliwił mu podjęcie konkretniej czynności procesowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że przedmiotem oceny jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim z dnia [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie nakazania skarżącemu rozbiórki wiaty gospodarczej o powierzchni 160 m², wobec niewykonania obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r.
W ocenie Sądu przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu.
Dalej Sąd wyjaśnił, że podstawę materialno - prawną decyzji stanowił przepis art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623), który stanowił, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego podjęły czynności, o których mowa w art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane i postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. nałożyły na skarżącego obowiązek przedłożenia ściśle i wyraźnie oznaczonych dokumentów, zakreślając jednocześnie skarżącemu odpowiednio długi termin na wykonanie tego zobowiązania. Skarżący pomimo upływu tego terminu nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Zatem zasadnie przyjęto w zaskarżonej decyzji, że nie jest możliwe dokonanie legalizacji samowolnie wybudowanej wiaty gospodarczej o powierzchni ok. 160 m², albowiem skarżący nie wykonał obowiązków nałożonych na niego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. Zdaniem Sądu takie stanowisko organów obu instancji musi zostać zaaprobowane, gdyż w sprawie niekwestionowane są (nie czyni tego skarżący podważając ustalenia stanu faktycznego, ani w treści odwołania, ani też w skardze) ustalone przez organy parametry wybudowanego obiektu, ani też brak wymaganego pozwolenia na budowę, jak i fakt niewykonania nałożonych na skarżącego zobowiązań, które miały na celu przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego dokonanej przez skarżącego samowoli budowlanej.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie nastąpiła żadna z okoliczności, która uzasadniałaby zarzut naruszenia przez organ art. 9 K.p.a. Nadto Sąd wyjaśnił, że naruszenia obowiązku udzielania informacji skarżący upatruje w treści pisma z dnia 13 marca 2012 r., w którym w związku z nałożeniem na niego obowiązków określonych w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2012 r., wskazywał na okoliczności dotyczące rozbieżności, jaka - jego zdaniem - występuje pomiędzy wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy, a zapadłą w tym zakresie decyzją. Zdaniem Sądu skoro skarżący posiadał wiedzę i to z toczącego się postępowania dotyczącą tego, że niewykonanie jasno i wyraźnie określonych obowiązków w terminie zakreślonym w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2012 r. skutkuje wydaniem decyzji o rozbiórce obiektu, to zbędne było udzielanie przez organ informacji o skutkach niewykonania tego zobowiązania. Dostrzec należy również, że skarżący nie udowodnił naruszenia przez organ obowiązku informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków. Skarżący pominął milczeniem to, że organy administracji, w związku z jego twierdzeniami, przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i ustaliły, że nie podjął on czynności zmierzających do zmiany decyzji o warunkach zabudowy. Skarżący nie przypisał także żadnego znaczenia obowiązkom, które nałożone zostały na niego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r., a wśród których brak było zobowiązania do złożenia decyzji o warunkach zabudowy o innej treści niż została złożona. Podkreślenia wymaga zatem to, że zasada udzielania informacji nie oznacza obowiązku organu udzielania stronie pomocy prawnej, czy też zastępowania jej aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania.
W ocenie Sądu na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Lektura akt administracyjnych, zdaniem Sądu, dowodzi, że skarżący aktywnie uczestniczył w postępowaniu prowadzonym od września 2010 r. oraz że organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie zastosował się do wymogu przewidzianego przepisem art. 10 § 1 K.p.a. Jednakże zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Skarżący nie wskazał na to, że naruszenie zasady z art. 10 K.p.a. uniemożliwiło mu dokonanie konkretnej czynności procesowej.
Powyższe, zdaniem Sądu, prowadzi do konstatacji, że skarżący, w takim stanie faktycznym, nie został pozbawiony możliwości przedłożenia organowi nadzoru budowlanego pierwszej instancji dokumentów, które w sposób jasny i wyraźny zostały określone w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2012 r. Niewykonanie tego zobowiązania, wobec kategorycznego brzmienia przepisu art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy Prawo budowlane, obligowało organ do wydania nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu. Dlatego Sąd wniesioną skargę oddalił.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł M.K. zaskarżając go w całości. Zakwestionowanemu orzeczeniu zarzucono:
1/ naruszenie prawa materialnego, a to art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy Prawo budowlane oraz art. 49 ust. 3 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne uznanie, iż przedmiotowa budowa skarżącego stanowi absolutnie samowolę budowlaną, co w konsekwencji powoduje konieczność jej wyburzenia;
2/ naruszenie przepisów postępowania, a to art. 9 i 10 K.p.a. w zakresie braku rzetelnej informacji ze strony organów wobec skarżącego jako strony w postępowaniu w którym zgłosił w sposób formalny konieczność pełnej informacji i rzetelnego pogłębionego wyjaśnienia w zakresie oczekiwania przez organ "uzupełnienia dowodowego w postępowaniu";
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz rozliczenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał, że dyskusyjną tezą jest, iż przedmiotowa wiata stanowi samowolę budowlaną, na którą trzeba mieć absolutną zgodę organu, a nie tylko obowiązek zgłoszenia. Trudno też zgodzić się z organem, że skarżący nie skorzystał z możliwości legalizacji przedmiotowego obiektu, skoro odpowiedział na wezwanie organu w takim zakresie w jakim je pojął. Analizując bowiem pismo z dnia 13 marca 2012 r. istnieją poważne wątpliwości, czy skarżący należycie rozumiał tok postępowania oraz czy miał świadomość czego się od niego oczekuje. W ocenie autora skargi kasacyjnej do końca nie wiadomo dlaczego nie było możliwe dokonanie legalizacji spornej wiaty, gdyż trudno uznać, aby w świetle art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, wiata ta nie wchodziła w zakres możliwości takiej oceny.
Nadto, zdaniem autora skargi kasacyjnej, organ naruszył przepis art. 10 § 1 K.p.a. poprzez "ograniczenie prawa strony w zakresie swojej aktywności". Skarżący nie został zawiadomiony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i tym samym nie mógł wypowiedzieć się co do tego materiału, a była w tym zakresie taka możliwość, gdyż wtedy by skarżący zrozumiał na czym polega konieczność uzupełnienia przez niego brakujących dokumentów. Z kolei naruszenia art. 9 K.p.a. autor skargi kasacyjnej upatruje w tym, iż w stanie faktycznym tej sprawy skarżący pozbawiony był możliwości zrozumienia i przedłożenia dokumentów wynikających z postanowienia organu z dnia [...] stycznia 2012 r. nakładającego obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości przedłożonego projektu budowlanego, albowiem to co jest zrozumiałe dla urzędnika nie musi być zrozumiałe dla strony ze względu na brak wykształcenia, obycia życiowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się zaistnienia żadnej z przesłanek nieważności postępowania, zatem wniesiona skarga kasacyjna została rozpoznana w ramach podniesionych w jej treści zarzutów. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Wywiedziona w tej sprawie skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Na wstępie jedynie informacyjnie podkreślić należy, iż skarga ta w ramach zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego nie została w pełni prawidłowo sformułowana. Pełnomocnik skarżącego podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy Prawo budowlane oraz art. 49 ust. 3 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne uznanie, iż "przedmiotowa budowa skarżącego stanowi absolutnie samowolę budowlaną co w konsekwencji powoduje konieczność jej wyburzenia", nie określając formy tego naruszenia czy to poprzez ich błędną wykładnię, czy też niewłaściwe zastosowanie czego wymaga art. 174 pkt 1 P.p.s.a. Oczywiście wadliwość ta utrudnia odniesienie się do zarzutów skargi kasacyjnej, jednakże nie uniemożliwia jej merytorycznego rozpoznania.
Przystępując do wyjaśnienia przesłanek oddalenia skargi kasacyjnej wskazać należy, iż nie budzi jakichkolwiek wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy Prawo budowlane oraz art. 49 ust. 3 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne uznanie, że przedmiotowa budowa skarżącego stanowi absolutnie samowolę budowlaną, pozostaje całkowicie chybiony.
Z niespornych i niezakwestionowanych ustaleń faktycznych w tej sprawie wynika, że w 2010 r. skarżący zrealizował wiatę gospodarczą o powierzchni zabudowy 160 m², na posesji w M. nr [...] gmina G. Obiekt ten został wybudowany przy istniejącym budynku gospodarczym na maszyny rolnicze, wiata ta częściowo została obudowana ścianami z bloczków betonowych, posiada dach jednospadowy pokryty blachą trapezową. Wprawdzie dnia 3 grudnia 2009 r. inwestor dokonał zgłoszenia w Starostwie Powiatowym w P. robót budowlanych polegających na budowie dwóch budynków gospodarczych oraz wiaty na maszyny rolnicze, która miała być obiektem wolno stojącym, jednokondygnacyjnym o powierzchni zabudowy 24,7 m², obudowanym z trzech stron ścianami murowanymi z cegły, lecz zgłoszenie to nie dotyczyło przedmiotowej inwestycji.
Natomiast zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Z kolei w art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 tej ustawy wskazano, że zgłoszenia wymagają wolno stojące parterowe budynki gospodarcze, wiaty i altany o powierzchni zabudowy do 25 m². Tym samym budynki gospodarcze, wiaty czy altany przekraczające tę powierzchnię zabudowy wymagają niewątpliwie pozwolenia na budowę. Takiego zatem pozwolenia na budowę wymagała, ze względu na powierzchnię zabudowy, realizacja przedmiotowej wiaty.
Tym samym zrealizowana przez inwestora wiata gospodarcza o powierzchni zabudowy 160 m², na wybudowanie której wymagane było pozwolenie budowlane postawiona została w warunkach samowoli budowlanej. Była to samowola budowlana o jakiej mowa w art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Stąd też organ nadzoru budowlanego wdrożył w takiej sytuacji postępowanie legalizacyjne mające na celu doprowadzenie tak samowolnie zrealizowanej inwestycji do stanu zgodnego z prawem.
W toku tego postępowania legalizacyjnego, w szczególności po przedstawieniu przez stronę projektu budowlanego, organ działając na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 49 ust. 3 ustawy Prawo budowlane nałożył na inwestora, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w terminie do 15 marca 2012 r. poprzez zapewnienie sprawdzenia przedłożonego projektu budowlanego pod względem zgodności z przepisami przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności oraz aktualnego na dzień sprawdzenia zaświadczenia o wpisie osoby sprawdzającej na listę właściwej izby samorządu zawodowego oraz uzupełnienie ww. dokumentacji technicznej o projekt zagospodarowania działki sporządzonej na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub jednostkowej.
Pomimo upływu wyznaczonego terminu strona, co nie jest również kwestionowane w skardze kasacyjnej, nie wykonała nałożonych na nią ww. postanowieniem obowiązków. Stosunkowo długi termin wykonania nałożonych na inwestora obowiązków pozwalał wywiązać się z nich w zakreślonym czasie. Niewywiązanie się z nałożonego postanowieniem obowiązku w wyznaczonym terminie spowodowało zatem przerwanie procedury legalizacyjnej, a praktycznie jej zakończenie.
Dlatego też, stosownie do dyspozycji art. 49 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, bezskuteczny upływ terminu rodził obowiązek wydania decyzji w trybie art. 48 ust. 1, a więc nakazu rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia. Taka decyzja została wydana w tej sprawie i jest ona zgodna z prawem, co właściwie i jednoznacznie prawidłowo zostało ocenione przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku.
Również przedstawione zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania nie są usprawiedliwione.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zarzut naruszenia art. 9 i 10 K.p.a. statuujących odpowiednio zasadę obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej oraz czynnego udziału strony w postępowaniu nie jest usprawiedliwiony.
Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wykazał w motywach zaskarżonego wyroku, że skarżący aktywnie uczestniczył w postępowaniu prowadzonym od września 2010 r., oraz że organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie zastosował się do wymogu przewidzianego przepisem art. 10 § 1 K.p.a. Jednakże zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Takie prawidłowe stanowisko Sądu pierwszej instancji wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje bowiem ugruntowany pogląd, że zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy (por. m.in. wyrok NSA z 2 lutego 2011 r., I OSK 575/10, LEX nr 1070853, wyrok NSA z 12 października 2010 r., II OSK 1279/09, LEX nr 746442). Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że skarżący nie wskazał, ani w skardze do Sądu pierwszej instancji, ani w skardze kasacyjnej, żadnych czynności, których mógłby dokonać przed organami administracji, gdyby został zawiadomiony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków.
Nie można również uznać by w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia art. 9 K.p.a., co wynika również z właściwego stanowiska przedstawionego w tym zakresie w zaskarżonym wyroku. Generalnie odnośnie zasady ogólnej udzielania informacji stronom, zawartej w art. 9 K.p.a., w orzecznictwie podnosi się, że użyty w tym przepisie zwrot "należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych" nie może być utożsamiony z udzielaniem stronom pomocy prawnej czy zastępowaniem ich aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania (zob. wyrok NSA z 27 sierpnia 1997 r., III SA 66/96, LEX nr 30854).
W skardze kasacyjnej zauważono, iż w stanie faktycznym tej sprawy skarżący kasacyjnie pozbawiony był możliwości zrozumienia i przedłożenia dokumentów wynikających z postanowienia organu z dnia [...] stycznia 2012 r. nakładającego obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości przedłożonego projektu budowlanego. Jednakże mimo takich twierdzeń, z analizy akt sprawy nie wynika by skarżący posiadał czy też zgłaszał wątpliwości związane z treścią zobowiązania nałożonego na niego ww. postanowieniem, jak też by zwracał się do organu o wyjaśnienie wątpliwości z tym związanych, czy też wnioskował o przesunięcie terminu wykonania tych obowiązków, w związku z wykazywanymi wątpliwościami w tym zakresie. Natomiast w piśmie strony z dnia 13 marca 2012 r. wskazano na okoliczności dotyczące rozbieżności, jaka zdaniem skarżącego występuje pomiędzy wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy, a zapadłą w tym zakresie decyzją, co nie było przecież objęte obowiązkiem nałożonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trafny jest pogląd Sądu pierwszej instancji, iż skoro skarżący posiadał wiedzę i to z toczącego się postępowania dotyczącą tego, że niewykonanie jasno i wyraźnie określonych obowiązków w terminie zakreślonym w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2012 r. skutkuje wydaniem decyzji o rozbiórce obiektu, to zbędnym było udzielanie przez organ informacji o skutkach niewykonania tego zobowiązania. Należy w całości zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, jak i argumentacją zawartą na jej poparcie, iż w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 9 K.p.a., zaś strona nie podniosła w skardze kasacyjnej takiej argumentacji, która podważyłaby zaprezentowany w zaskarżonym wyroku pogląd.
Przedstawione zatem w motywach tego uzasadnienia stanowisko prowadzi do wniosku, że zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.