II OSK 730/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki A. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który utrzymał w mocy odmowę Prezydenta Miasta Wrocławia wykreślenia budynku z gminnej ewidencji zabytków. Spółka, właścicielka budynku, wnioskowała o jego wykreślenie, twierdząc, że uległ on zniszczeniu i utracił wartość zabytkową. Do wniosku dołączono opinie techniczne i historyczno-architektoniczne. Organ odmówił wykreślenia, wskazując na zachowane walory historyczne, naukowe i autentyczności bryły, elewacji oraz ornamentyki. WSA we Wrocławiu podzielił to stanowisko, uznając, że przebudowa dotyczyła głównie wnętrza i nie miała istotnego znaczenia dla wartości historycznej obiektu. Skarga kasacyjna podnosiła zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię przepisów o ochronie zabytków oraz nieuwzględnienie wyroku TK. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że postępowanie w sprawie wykreślenia z ewidencji ma charakter uproszczony i nie stosuje się do niego przepisów KPA o postępowaniu dowodowym. Podkreślono, że budynek nadal posiada zachowane walory historyczne, naukowe i autentyczności, takie jak bryła, pokrycie dachowe, elewacja i ornamentyka. Twierdzenia o wyburzeniu większości budynku i utracie wartości zabytkowej nie znalazły potwierdzenia w aktach sprawy. Sąd zaznaczył, że wysokie koszty remontu nie są przesłanką do wykreślenia obiektu z ewidencji, a istotne są cechy samego budynku, a nie otoczenia. NSA stwierdził, że budynek jest świadectwem historii miasta i przykładem XIX-wiecznej architektury, a jego stan jest zadowalający, co uzasadnia utrzymanie go w ewidencji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania przepisów KPA w sprawach dotyczących ewidencji zabytków, kryteria oceny wartości zabytkowej obiektu budowlanego, znaczenie autentyczności i stanu technicznego dla ochrony zabytków, a także rozróżnienie między ochroną obiektu a ochroną układu urbanistycznego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej procedury administracyjnej związanej z gminną ewidencją zabytków i może wymagać adaptacji do innych form ochrony zabytków.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postępowanie w przedmiocie wyłączenia obiektu z gminnej ewidencji zabytków powinno być prowadzone w formie decyzji administracyjnej z zastosowaniem przepisów KPA o postępowaniu dowodowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie to ma charakter uproszczony i jest czynnością materialno-techniczną, a przepisy KPA o postępowaniu dowodowym nie mają zastosowania.
Uzasadnienie
Ustawa o ochronie zabytków nie przewiduje wydawania decyzji administracyjnej w sprawie wykreślenia z ewidencji, co skutkuje odstąpieniem od pełnego postępowania wyjaśniającego.
Czy budynek, który przeszedł przekształcenia i wymaga remontu, ale zachował swoją historyczną bryłę, elewację i ornamentykę, nadal posiada wartość zabytkową uzasadniającą jego pozostawienie w gminnej ewidencji zabytków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, budynek nadal posiada wartości historyczne, naukowe i autentyczności, które uzasadniają jego pozostawienie w ewidencji, nawet jeśli wymaga remontu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że budynek zachował zasadniczo swoją bryłę, pokrycie dachowe, artykulację elewacji i ornamentykę, a twierdzenia o utracie wartości zabytkowej nie znalazły potwierdzenia. Wysokie koszty remontu nie są przesłanką do wykreślenia.
Czy zmiana charakteru otoczenia (np. dobudowa nowoczesnego budynku) wpływa na ocenę wartości zabytkowej konkretnego obiektu wpisanego do gminnej ewidencji zabytków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dla oceny pozostawienia budynku w ewidencji istotne są cechy samego budynku i jego indywidualna wartość zabytkowa, a nie cechy obszaru, na którym się znajduje.
Uzasadnienie
Sprawa dotyczy zabytku nieruchomego jako dzieła architektury, a nie historycznego układu urbanistycznego, dlatego zmiany w otoczeniu nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Przepisy (12)
Główne
u.o.z.i.o.z. art. 3 § pkt 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Definicja zabytku jako świadectwa minionej epoki lub zdarzenia, które zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
u.o.z.i.o.z. art. 3 § pkt 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Definicja zabytku nieruchomego jako dzieła architektury i budownictwa.
u.o.z.i.o.z. art. 6 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Ochrona zabytków nieruchomych.
u.o.z.i.o.z. art. 22 § ust. 5 pkt 3
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Obowiązek prowadzenia gminnej ewidencji zabytków.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia w przypadku naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i działania organu na podstawie przepisów prawa.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny wiarygodności i mocy dowodów.
rozp. MKiDN art. 16 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem
Regulacje dotyczące prowadzenia gminnej ewidencji zabytków.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie w sprawie wykreślenia z gminnej ewidencji zabytków ma charakter uproszczony i nie stosuje się do niego przepisów KPA o postępowaniu dowodowym. • Budynek nadal posiada zachowane walory historyczne, naukowe i autentyczności (bryła, elewacja, ornamentyka), co uzasadnia jego pozostawienie w ewidencji. • Wysokie koszty remontu nie są przesłanką do wykreślenia obiektu z ewidencji. • Istotne są cechy samego budynku, a nie otoczenia, w którym się znajduje.
Odrzucone argumenty
Budynek uległ zniszczeniu i utracił wartość zabytkową. • Wyburzenie części budynku i dobudowa nowoczesnej konstrukcji spowodowały utratę jego autentyzmu i wartości zabytkowej. • Stan techniczny budynku uniemożliwia jego zachowanie i remont. • Naruszenie przepisów postępowania (KPA) i prawa materialnego (ustawa o ochronie zabytków).
Godne uwagi sformułowania
organ prowadzi postępowanie mające uproszczony charakter • budynek zachował walory historyczne i naukowe oraz walory autentyczności wynikające z jego zasadniczo zachowanej bryły, geometrii pokrycia dachowego, artykulacji elewacji poprzez jej rytmizację pilastrami oraz prostym, zgeometryzowanym ornamentem ceglanym czy też rytmem otworów okiennych • wysokie koszty przeprowadzenia niezbędnych prac remontowych przy zabytku nie są przesłanką za wykreśleniem go z ewidencji, podobnie jak stan jego zachowania • istotne są cechy tego budynku i jego indywidualna wartość zabytkowa, a nie cechy obszaru, na którym się znajduje • obiekt podlega ochronie i opiece bez względu na stan zachowania
Skład orzekający
Jacek Chlebny
przewodniczący sprawozdawca
Jerzy Stankowski
sędzia
Grzegorz Rząsa
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania przepisów KPA w sprawach dotyczących ewidencji zabytków, kryteria oceny wartości zabytkowej obiektu budowlanego, znaczenie autentyczności i stanu technicznego dla ochrony zabytków, a także rozróżnienie między ochroną obiektu a ochroną układu urbanistycznego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej procedury administracyjnej związanej z gminną ewidencją zabytków i może wymagać adaptacji do innych form ochrony zabytków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ochrony dziedzictwa kulturowego i interpretacji przepisów dotyczących zabytków, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i budowlanym, a także dla właścicieli nieruchomości zabytkowych.
“Czy zniszczony budynek nadal jest zabytkiem? NSA wyjaśnia kryteria ochrony dziedzictwa.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.