II OSK 726/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając, że przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy dotyczące zawieszenia terminów dotyczą wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy, co skutkowało oddaleniem skargi na bezczynność organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę dla obywatela Turkmenistanu, uznając, że przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie mają zastosowania. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, interpretując przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy jako mające zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy. W konsekwencji NSA oddalił skargę na bezczynność organu.
Sprawa dotyczyła skargi obywatela Turkmenistanu na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za uzasadnioną, stwierdzając bezczynność organu i rażące naruszenie prawa, mimo argumentacji Wojewody o zastosowaniu przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (u.p.o.u.) zawieszających bieg terminów. Sąd I instancji uznał, że przepisy te nie mają zastosowania do obywatela Turkmenistanu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Wojewody, uznał, że Sąd I instancji dokonał wadliwej wykładni przepisów art. 100c i 100d u.p.o.u. NSA podkreślił, że przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich narodowości, a nie tylko do obywateli Ukrainy. W związku z tym, brak działania organu w określonym terminie nie mógł być kwalifikowany jako bezczynność w rozumieniu przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. NSA uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej stwierdzenia bezczynności i zobowiązania organu do działania, a w tym zakresie oddalił skargę. Odstąpiono od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich narodowości.
Uzasadnienie
NSA oparł się na wykładni językowej i historycznej przepisów, wskazując, że ustawa nie wprowadza odrębnej definicji 'cudzoziemca' na potrzeby tych przepisów, a intencją ustawodawcy było objęcie regulacją wszystkich cudzoziemców w celu usprawnienia postępowań w obliczu nadzwyczajnych okoliczności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
u.p.o.u. art. 100c § 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis ten, wraz z art. 100d, ma zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy, i zawiesza bieg terminów na załatwianie spraw dotyczących zezwoleń na pobyt i pracę.
u.p.o.u. art. 100c § 3
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis ten, wraz z art. 100d, ma zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy, i zawiesza bieg terminów na załatwianie spraw dotyczących zezwoleń na pobyt i pracę.
u.p.o.u. art. 100d
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis ten, wraz z art. 100c, ma zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy, i zawiesza bieg terminów na załatwianie spraw dotyczących zezwoleń na pobyt i pracę.
Pomocnicze
u.p.o.u. art. 1 § 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy, który nie determinuje znaczenia normatywnego przepisów art. 100c i 100d.
u.p.o.u. art. 1 § 2
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy, który nie determinuje znaczenia normatywnego przepisów art. 100c i 100d.
u.c. art. 112a
Ustawa o cudzoziemcach
Nowelizacja wprowadzona ustawą z 17 grudnia 2021 r., która nie wyłącza zastosowania ogólnych regulacji k.p.a.
u.c. art. 3 § 2
Ustawa o cudzoziemcach
Definicja 'cudzoziemca' jako osoby nieposiadającej obywatelstwa polskiego.
k.p.a. art. 12 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania.
k.p.a. art. 12 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania.
k.p.a. art. 35 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu załatwiania sprawy bez zbędnej zwłoki.
k.p.a. art. 35 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek niezwłocznego załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 64 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wezwania strony do usunięcia braków formalnych wniosku.
p.p.s.a. art. 149 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza, czy organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
p.p.s.a. art. 149 § 1a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd ocenia, czy bezczynność lub przewlekłość miały charakter rażącego naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeśli brak jest podstaw do jej uwzględnienia.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę w określonych przypadkach.
p.p.s.a. art. 207 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy art. 100c i 100d u.p.o.u. mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy. Wojewoda nie pozostawał w bezczynności, ponieważ przepisy u.p.o.u. zawieszają bieg terminów na załatwianie spraw.
Odrzucone argumenty
Przepisy art. 100c i 100d u.p.o.u. dotyczą tylko obywateli Ukrainy. Bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa.
Godne uwagi sformułowania
NSA podkreślił, że przepisy art. 100c ust. 1-4 i art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich narodowości, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie. Intencją projektodawcy było odniesienie skutków stosowania analizowanej regulacji do wszystkich cudzoziemców. Celem 'zamrożenia' biegu terminów na załatwienie sprawy z całą pewnością nie jest 'uprzywilejowane' traktowanie wojewodów i zwolnienie ich z obowiązku prowadzenia postępowań zainicjowanych wnioskami złożonymi przez cudzoziemców.
Skład orzekający
Tomasz Bąkowski
przewodniczący
Robert Sawuła
sędzia
Grzegorz Antas
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w kontekście postępowań dotyczących zezwoleń na pobyt i pracę dla wszystkich cudzoziemców."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu obowiązywania przepisów u.p.o.u. i ich interpretacji w kontekście bezczynności organów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów dotyczących pobytu cudzoziemców w Polsce, szczególnie w kontekście przepisów wprowadzonych w związku z wojną na Ukrainie. Wyjaśnia, że pewne ułatwienia proceduralne dotyczą wszystkich cudzoziemców, co ma istotne znaczenie praktyczne.
“Ważny wyrok NSA: Ustawa o pomocy Ukrainie dotyczy wszystkich cudzoziemców, nie tylko obywateli Ukrainy!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 726/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-10-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-04-08 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Grzegorz Antas /sprawozdawca/ Robert Sawuła Tomasz Bąkowski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 658 Sygn. powiązane III SAB/Gl 225/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-11-22 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok w części i w tej części skargę oddalono Odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 listopada 2023 r. sygn. akt III SAB/Gl 225/23 w sprawie ze skargi S.G. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę 1. uchyla zaskarżony wyrok w punktach 1, 2 oraz 4 i w tym zakresie oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 22 listopada 2023 r., III SAB/Gl 225/23, w wyniku rozpoznania skargi S. G. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, stwierdził, że organ dopuścił się w sprawie bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1), zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 2. miesięcy od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem (pkt 2), dalej idącą skargę oddalił (pkt 3), zasądzając równocześnie od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt 4). W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym orzeczeniem, Sąd I instancji przyjął, że S. G., obywatel Turkmenistanu wnioskiem z 8 listopada 2022 r. wystąpił do Wojewody Śląskiego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, a następnie w związku z niezałatwieniem sprawy pismem z 10 czerwca 2023 r. wniósł skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego, poprzedzoną ponagleniem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w sprawie powinny znajdować zastosowanie art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 103 ze zm.), dalej: u.p.o.u., zawieszające bieg terminów na załatwianie sprawy we wnioskowanym zakresie. Uznając skargę za uzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że w jego ocenie nie mają wpływu na rozpoznanie skargi przepisy u.p.o.u. z uwagi na zakres podmiotowy i przedmiotowy ww. aktu. Zdaniem Sądu I instancji nie można podzielić poglądu organu, że odnosi się on do postępowań, w których wnioskodawcami są wszyscy cudzoziemcy, co oznacza, że skarżący, jako obywatel Turkmenistanu, nie jest objęty jego regulacją. Sąd I instancji stwierdził, że z uwagi na fakt, iż wszczęcie postępowania administracyjnego nastąpiło po dniu wejścia w życie nowelizacji art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.); dalej: u.c., wprowadzonej ustawą z 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91), oceny stanu bezczynności organu należało dokonać z uwzględnieniem przepisów w brzmieniu nadanym tą nowelizacją. Sąd zauważył, że art. 112a u.c. nie określa, w jakim terminie, organ powinien wezwać stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku oraz przedłożenia dokumentów niezbędnych do prawidłowego załatwienia sprawy, niemniej nie oznacza to, iż organ w tym zakresie nie jest związany żadnym terminem. Zdaniem Sądu, art. 112a u.c. nie wyłącza bowiem zastosowania ogólnych regulacji kodeksowych, w tym wyrażonej w art. 12 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: k.p.a., zasady szybkości postępowania, jak również wynikającego z art. 35 § 1 k.p.a. obowiązku organu załatwiania sprawy bez zbędnej zwłoki, mającej w istocie walor ogólnej zasady postępowania i w tym sensie powiązanym z obowiązkiem niezwłocznego załatwienia sprawy (art. 35 § 2 k.p.a.). Jakkolwiek organ poinformował stronę, że złożony wniosek jest obarczony brakami formalnymi, to w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego, iż stronę wezwano do uzupełnienia braków formalnych. W przypadku stwierdzenia, że złożony przez skarżącego wniosek nie odpowiada wymogom ustalonym w przepisach prawa, rzeczą organu było wezwanie wnoszącego podanie na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. w związku z odpowiednim przepisem szczególnym do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 7 dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Powyższe, jak wskazał Sąd I instancji, oznacza, że organ pozostawał w bezczynności w zakresie załatwienia wniosku cudzoziemca złożonego 8 listopada 2022 r. Oceniając charakter zaistniałej bezczynności, jak tego wymaga art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność ta miała charakter rażący, wyjaśniając, z czym należy łączyć tego rodzaju kwalifikację. Sąd, jak wyjaśnił, nie przychylił się do wniosku strony o przyznanie odszkodowania od organu z uwagi na fakt, że żądanie to nie mieści się w treści normy prawnej z art. 149 § 2 p.p.s.a., w którym mowa jest o wymierzeniu organowi grzywny i przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Wojewoda Śląski złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w części, tj. w zakresie punktów 1, 2 i 4 sentencji wyroku, zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 100c ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i 2 oraz ust. 4, a także art. 100d u.p.o.u. poprzez jego niezastosowanie, ewentualnie poprzez błędną wykładnię przejawiającą się w przyjęciu, że dotyczy on jedynie postępowania, w którym stroną są tylko obywatele Ukrainy a nie wszyscy cudzoziemcy; 2) art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 100c ust. 1 i 3 u.p.o.u. poprzez wadliwe uwzględnienie skargi, będące rezultatem niezastosowania, ewentualnie błędnej wykładni przepisów art. 100c ust. 1 i 3 u.p.o.u., co przejawiło się w przyjęciu, że przepisy te dotyczą jedynie postępowania w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy sensu stricto; 3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 100c ust. 1 i 3 u.p.o.u. poprzez niezastosowanie tych przepisów i odmowę oddalenia skargi, będącą rezultatem niezastosowania przepisów art. 100c ust. 1 i 3 u.p.o.u. i odmowy oddalenia skargi; 4) art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez wadliwe stwierdzenie, że bezczynność miała charakter rażący, podczas gdy organ nie mógł załatwić sprawy z uwagi na braki formalne wniosku; 5) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, przejawiające się w lakonicznym, zdawkowym i uniemożliwiającym prawidłową kontrolę instancyjną uzasadnieniu wyroku, zwłaszcza w kontekście uznania przewlekłości postępowania za rażącą. Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części, tj. pkt. 1, 2 i 4 oraz oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjne zważył, co następuje: Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny nieprawidłowości zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że została ona oparta przez Wojewodę Śląskiego na uzasadnionych podstawach, Sąd I instancji dopuścił się bowiem przypisanego mu przez skarżący kasacyjnie organ naruszenia art. 100c ust. 1 i 3 oraz art. 100d u.p.o.u. poprzez dokonanie wadliwej wykładni powyższych przepisów, co skutkowało błędnym zastosowaniem w sprawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., będącym rezultatem przyjęcia przez Sąd, że sposób rozpoznania przez Wojewodę Śląskiego wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę odpowiada stanowi bezczynność organu administracji publicznej i ma ona charakter kwalifikowany (rażący). Zasadnicze znaczenie dla podzielenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów skargi kasacyjnej ma stwierdzenie, że Sąd I instancji, wyznaczając zakres zastosowania art. 100c ust. 1 i 4, a także art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u., nieprawidłowo uznał, iż kształtuje go w sposób bezpośredni dyspozycja art. 1 ust. 1 i 2 u.p.o.u., przez co przyjęta przez ustawodawcę zasada, zgodnie z którą zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach dotyczących m.in. udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie obowiązywania tych przepisów nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, nie mogła wpływać na ocenę działań podejmowanych w kontrolowanej sprawie przez Wojewodę, jeżeli ich przedmiotem było rozpoznanie wniosku o udzielenie zezwolenia pobytowego złożonego przez obywatela Turkmenistanu. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za ugruntowane należy uznać stanowisko interpretacyjne, zgodnie z którym przepisy art. 100c ust. 1-4 i art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich narodowości, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.p.o.u. (por. wyrok NSA z 28 sierpnia 2024 r., II OSK 226/24; wyrok NSA z 21 sierpnia 2024 r., II OSK 174/24; wyrok NSA z 25 lipca 2024 r., II OSK 469/24; wyrok NSA z 17 lipca 2024 r., II OSK 470/24; wyrok NSA z 2 lipca 2024 r., II OSK 2574/23; wyrok NSA z 27 czerwca 2024 r., II OSK 2194/23; wyrok NSA z 10 czerwca 2024 r., II OSK 2151/23; wyrok NSA z 27 maja 2024 r., II OSK 31/24; wyrok NSA z 8 maja 2024 r., II OSK 1551/23; wyrok NSA z 3 kwietnia 2024 r., II OSK 1114/23; wyrok NSA z 10 sierpnia 2023 r., II OSK 2521/22; wyrok NSA z 4 lica 2023 r., II OSK 2421/22; wyrok NSA z 5 czerwca 2023 r., II OSK 2059/22). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną to zapatrywanie, jak i wspierającą je argumentację w całości podziela. Zauważyć trzeba, że nie inaczej powyższe zagadnienie ocenia się w piśmiennictwie (por. G. Wymysłowski [w:] Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy. Komentarz z wzorami dotyczącymi pobytu, dostępu do rynku pracy, świadczeń społecznych, edukacji i opieki zdrowotnej, red. P. Drembkowski, Warszawa 2022, komentarz do art. 100c, Nb 6; M. Jaźwińska, P. Mickiewicz, K. Słubik [w:] Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Komentarz, red. W. A. Klaus, Warszawa 2022, komentarz do art. 100c, uwaga 2). Powołane przepisy, jak trafnie zauważył skarżący organ, posługują się pojęciem cudzoziemca bez wskazania jego narodowości lub przynależności państwowej. Skoro u.p.o.u. nie wprowadza odrębnej – na potrzeby tego aktu prawnego – definicji legalnej pojęcia cudzoziemca, należy uznać, że jest to pojęcie tożsame z cudzoziemcem, o którym mowa w art. 3 pkt 2 u.c., czyli osobą, która nie posiada obywatelstwa polskiego. Zauważyć należy, że dodany przez art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830) art. 100a u.c. w ust. 1 wprost odsyła do pojęcia cudzoziemca "o którym mowa w art. 2 ust. 1 lub 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz. Urz. UE L 71 z 4.3.2022, str. 1-6)", czyli kategorii wysiedleńców, którzy musieli opuścić Ukrainę począwszy od dnia 24 lutego 2022 r. w następstwie inwazji wojskowej rozpoczętej w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne. Takiego ograniczenia nie zawierają przepisy art. 100c ust. 1-4 i art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u. Wskazane rozumienie pojęcia cudzoziemca jest spójne z szerokim zakresem spraw, których dotyczą ww. przepisy, znaczna część tych spraw nie ma bowiem jakiegokolwiek bezpośredniego związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną. Wbrew przyjmowanemu przez Sąd I instancji założeniu, zakres podmiotowy i przedmiotowy u.p.o.u. unormowany w jej art. 1 nie determinuje znaczenia normatywnego przepisów art. 100c ust. 1-4 i art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u. Jakkolwiek ich dodanie do ustawy w drodze jej nowelizacji dokonanej 8 kwietnia 2022 r. i 12 stycznia 2023 r. miało swoje źródło w masowym napływie obywateli Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, nie oznacza to jednakże, że cel ww. działań legislacyjnych wiązać należy z wolą uregulowania w omawianym aspekcie wyłącznie sytuacji prawnej tychże obywateli Ukrainy. Wewnętrzna systematyka u.p.o.u. pozwala analizowanej regulacji przypisać autonomiczne znaczenie prawne zorientowane na wprowadzenie szczególnego (czasowego) rozwiązania kształtującego bieg terminów na załatwianie spraw w toku wszystkich postępowań administracyjnych (dotyczących udzielania/zmiany/cofnięcia cudzoziemcom zezwoleń pobytowych), których sprawność regulowana kodeksowymi zasadami ogólnymi oraz wymaganiami przewidzianymi w przepisach u.c., jak przyjął ustawodawca, nie może zostać zachowana z uwagi na nadzwyczajne okoliczności wywołane działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy oraz potrzebę udzielenia pomocy jej obywatelom przybyłym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co nie pozostaje bez wpływu na sposób wykonywania przez właściwe organy prowadzące postępowania w omawianych sprawach powierzonych im zadań. Za przyjętym wnioskiem przemawia również wykładnia historyczna (por. wyrok NSA z 13 lutego 2024 r., II OSK 639/23). Intencją projektodawcy, wyrażoną wprost podczas procesu legislacyjnego (zapis przebiegu posiedzenia Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych nr 111 z 7 kwietnia 2022 r.) obejmującego projekt rządowy ustawy o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2147, Sejm IX kadencji) było odniesienie skutków stosowania analizowanej regulacji do wszystkich cudzoziemców. Wymaga podkreślenia, że ustawodawca nie zwolnił organów administracji od obowiązku przestrzegania zasady szybkości postępowania przewidzianej w art. 12 k.p.a., ale jedynie przez oznaczony czas wyłączył możliwość domagania się przez cudzoziemca stwierdzenia wystąpienia bezczynności lub przewlekłości oraz zastosowania z tego powodu wskazanych w p.p.s.a. środków ich zwalczania. W wyroku z 13 lutego 2024 r., II OSK 2362/23 Naczelny Sąd Administracyjny trafnie zaznaczył, że celem "zamrożenia" biegu terminów na załatwienie sprawy z całą pewnością nie jest "uprzywilejowane" traktowanie wojewodów i zwolnienie ich z obowiązku prowadzenia postępowań zainicjowanych wnioskami złożonymi przez cudzoziemców. Przepisy art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 u.p.o.u. należy rozumieć w ten sposób, że na organie administracji w dalszym ciągu spoczywa obowiązek podejmowania czynności zmierzających do zakończenia postępowania, przy czym w okresach wskazanych w tych przepisach wojewoda nie jest związany ustawowym terminem załatwienia sprawy, co ma ułatwić mu opanowanie wpływu spraw. Z takim rozumieniem ww. przepisów koreluje zapis zawarty w art. 100c ust. 2 i art. 100d ust. 2 u.p.o.u., że czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. Pozwala to organowi na prowadzenie postępowań administracyjnych i podejmowanie w ich ramach rozstrzygnięć bez uszczerbku dla innych niż zasada szybkości zasad postępowania administracyjnego. Mając na uwadze datę złożenia przez skarżącego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę (8 listopada 2022 r.), skutek braku rozpoczęcia biegu terminu na załatwienie sprawy zainicjowanej żądaniem skarżącego, wynikający z wejścia w życie z dniem 15 kwietnia 2022 r. art. 100c ust. 1 u.p.o.u., nie pozwalał, uwzględniając dodatkowo normę art. 100c ust. 4 oraz art. 100d ust. 1 i 4 u.p.o.u., sposobu rozpatrywania wniosku skarżącego, prowadzącego do niewydania przez Wojewodę Śląskiego wnioskowanej decyzji do dnia wniesienia przez cudzoziemca skargi, kwalifikować jako formy bezczynności organu wraz z nadaniem temu stanowi cechy rażącego naruszenia prawa, wbrew treści przywołanych w skardze kasacyjnej przepisów u.p.o.u. Następstwem powyższej wadliwości było nieoddalenie przez Sąd I instancji wniesionej przez cudzoziemca skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., pomimo zaistnienia w sprawie okoliczności, które podjęcie takiej decyzji procesowej uzasadniały. Podzielenie przez Naczelny Sąd Administracyjny w przedstawionym zakresie zarzutów skargi kasacyjnej nie przekłada się na ocenę, że uzasadniony charakter ma również postawiony Sądowi I instancji zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Sporządzenie uzasadnienia nieodpowiadającego wymaganiom, jakie stawia ww. przepis, tylko wyjątkowo może wypełniać podstawę kasacyjną przewidzianą w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Ma to miejsce wówczas, gdy wskutek uchybienia wymaganiom określającym zasady motywowania orzeczeń nie poddaje się ono kontroli instancyjnej, w szczególności nie ma wszystkich koniecznych elementów, bądź zawiera takie braki, które ją uniemożliwiają. Zaskarżony wyrok tego rodzaju wadliwości jest pozbawiony. W zakresie wymaganym przez art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji uzasadnił powody nakazujące uwzględnić mu skargę, co obejmuje również wyjaśnienie sposobu zastosowania w sprawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Argumentacja organu zamieszczona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (s. 5) pozbawiona jest rzeczowego odniesienia się do zarzutu uznającego sporządzone przez Sąd uzasadnienie za lakoniczne i zdawkowe. Argumentację tę trudno postrzegać jako opartą na merytorycznym analizie zaznaczonej kwestii, która mogłaby prowadzić do wykazania błędu zaistniałego w uzasadnieniu wyroku z 22 listopada 2023 r., jeżeli uwagi Wojewody Śląskiego nie odpowiadają uwarunkowaniom sprawy rozpatrzonej zaskarżonym wyrokiem. Odwołują się do "uznania przewlekłości postępowania" w kontrolowanej sprawie, pomimo że Sąd I instancji stwierdził, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu, uznanie stanu przewlekłości za rażący miało również "implikować" przyznanie sumy pieniężnej, pomimo że w wyroku brak jest tego rodzaju rozstrzygnięcia. W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. uchylił punkty 1, 2 i 4 zaskarżonego wyroku i w tym zakresie oddalił skargę. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI