II OSK 725/24

II OSK 725/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak
Grzegorz Rząsa /sprawozdawca/
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SAB/Wr 406/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-01-24
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 185 § 1 w zw. z art. 183 § 1 i § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt I SAB/Wr 406/23 w sprawie ze skargi Y. B. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 24 stycznia 2024 r., sygn. akt I SAB/Wr 406/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: "WSA we Wrocławiu") po rozpoznaniu skargi Y. B. obywatela Ukrainy (dalej: "cudzoziemka", "strona") na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: "Wojewoda", "organ", "skarżący kasacyjnie") w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy: stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności (pkt I), która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II); umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu kończącego postępowanie w określonym terminie (pkt III); przyznał od Wojewody na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 100 zł (pkt IV); zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt V).
2. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
2.1. Wnioskiem z 10 maja 2023 r. cudzoziemka wystąpiła o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W tym samym dniu organ poinformował o treści art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r., poz. 519 ze zm., dalej: "ustawa o cudzoziemcach" lub "u.o.c."), art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 103 ze zm., dalej: "ustawa o pomocy" lub "specustawa") oraz wezwał do uzupełnienia dokumentów na potwierdzenie danych zawartych we wniosku. W dniu 16 maja 2023 r. Wojewoda zwrócił się w trybie art. 109 ust. 1 u.o.c. do odpowiednich służb. Strona wniosła ponaglenie z 23 sierpnia 2023 r. a następnie skargę z 4 września 2023 r. na bezczynność Wojewody. Organ 25 września 2023 r. wydał decyzję.
2.2. Wskazanym na wstępie wyrokiem z 24 stycznia 2024 r., WSA we Wrocławiu stwierdził, że skarga jest zasadna. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności. Podkreślono, że strona nie może ponosić negatywnych skutków zwlekania przez organ z rozpoznaniem wniosku, który nie zawiera braków formalnych i do którego dołączono komplet, niezbędnych do jego uwzględnienia, dokumentów. Następnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy zakresu czasowego, podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, jak i braku w tym zakresie zmian w ustawie o cudzoziemcach oraz p.p.s.a, przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą w niniejszej sprawie, w konsekwencji do kontroli legalności tego postępowania dokonywanej przez sąd administracyjny.
3. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda, zaskarżając go w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a i art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 100d ust. 4 w zw. z art. 100d ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy poprzez stwierdzenie bezczynności organu i przyznanie stronie skarżącej od Wojewody sumy pieniężnej w sytuacji, gdy zgodnie z art. 100d ust. 4 wskazanej wyżej ustawy zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś zgodnie z art. 100d ust. 3 pkt 1 i 2 wskazanej wyżej ustawy w okresie do dnia 30 czerwca 2024 r. przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się oraz organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.
Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
4. Pismem z 26 marca 2024 r. stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną cudzoziemka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
5.1. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, ale z innych przyczyn niż wskazane w podstawach skargi kasacyjnej.
5.2. Należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie wystąpiła przesłanka nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wskazana w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
5.3. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że zaskarżony wyrok WSA we Wrocławiu nie został, wbrew wymogowi z art. 137 § 4 p.p.s.a., podpisany przez wszystkich członków składu orzekającego (zob. k. 36 akt sądowych). Na wyroku tym znajdują się bowiem podpisy SWSA Jarosława Horobiowskiego oraz SWSA Piotra Kieresa, brak jest natomiast podpisu AWSA Dominika Dymitruka. Dodać należy, że wspomnianej wady sentencji wyroku nie sanuje podpisanie uzasadnienia wyroku przez wszystkich członków składu orzekającego (zob. k. 46 akt sądowych). Rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej następuje bowiem w sentencji, a nie w uzasadnieniu wyroku (zob. art. 138 p.p.s.a. w zw. z art. 141 p.p.s.a.). Sporządzenie uzasadnienia wyroku jest odrębną czynnością procesową sądu, mającą charakter sprawozdawczy i wtórny wobec sentencji wyroku.
5.4. Zagadnienie braku podpisu członka składu orzekającego pod sentencją wyroku było przedmiotem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazuje się, że brak pod sentencją wymaganych podpisów wszystkich członków składu orzekającego uniemożliwia ocenę, że istotnie wszyscy sędziowie brali udział w wydaniu tego rozstrzygnięcia. Podpisanie sentencji orzeczenia przez cały skład orzekający jest wymogiem bezwzględnie obowiązującym, a także potwierdzeniem zgodności zamieszczonego w sentencji rozstrzygnięcia z przebiegiem narady oraz wolą składu orzekającego. Utrzymanie zatem w obrocie prawnym orzeczenia niepodpisanego przez wszystkich członków składu orzekającego uchybiałoby powadze wymiaru sprawiedliwości. W takim układzie procesowym nie można stwierdzić, że skład sądu orzekającego był zgodny z przepisami prawa w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zamiast wielu zob. np. wyroki NSA z: 15 grudnia 2006 r., sygn. akt II OSK 98/06; 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 533/14; 5 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 2032/19; 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1553/23 - CBOSA). Takie też stanowisko prezentowane jest w piśmiennictwie (zob. np. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2023, 8 wyd., Nb 4 do art. 137; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, 5 wyd., teza 7 do art. 137). Brak podpisu niektórych członków składu orzekającego pod sentencją wyroku, stanowiący przesłankę nieważności postępowania sądowoadministracyjnego z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., należy natomiast odróżnić od sytuacji, w której sentencja nie została w ogóle podpisana przez któregokolwiek z członków składu orzekającego. Wówczas bowiem należy przyjąć, że mamy do czynienia z orzeczeniem prawnie nieistniejącym (sententia non existens). Środek prawny wniesiony od takiego "orzeczenia" podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny z innych przyczyn, tj. z powodu braku przedmiotu zaskarżenia.
5.5. Z Uwagi na zaistnienie w sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, odnoszenie się do zarzutów skargi kasacyjnej byłoby przedwczesne.
5.6. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 183 § 1 i § 2 pkt 4 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.
5.7. O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., uznając, że w niniejszej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, z uwagi na fakt, że powodem uchylenia zaskarżonego wyroku były wyłącznie uchybienia proceduralne Sądu I instancji.