II OSK 720/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-12-11
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanerozbiórkastan technicznyosuwiskodecyzja ostatecznauchylenie decyzjiinteres społecznyinteres stronyKPANSA

Podsumowanie

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej odmowy uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę budynku mieszkalno-gospodarczego z uwagi na jego zły stan techniczny i położenie na aktywnym osuwisku.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej S.Ł. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jego skargę na decyzję o odmowie uchylenia nakazu rozbiórki budynku mieszkalno-gospodarczego. Budynek został uszkodzony przez osuwisko, a organy administracji uznały, że nie ma podstaw do uchylenia decyzji nakazowej w trybie art. 155 K.p.a., ponieważ decyzja ta ma charakter związany i jej uchylenie byłoby sprzeczne z interesem społecznym ze względu na zagrożenie dla życia i zdrowia. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądów niższych instancji i organów administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną S.Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który utrzymał w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą uchylenia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Limanowej z 2011 r. nakazującej rozbiórkę budynku mieszkalno-gospodarczego. Budynek ten, zlokalizowany na działce nr [...] w miejscowości [...], został uszkodzony w wyniku ruchów osuwiskowych, co potwierdziły dokumenty geologiczne. Organy administracji, w tym MWINB, odmówiły uchylenia decyzji nakazowej w trybie art. 155 K.p.a., wskazując, że decyzja ta ma charakter związany i nie podlega zmianie ze względu na interes społeczny, jakim jest bezpieczeństwo publiczne. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę S.Ł., uznając, że organy prawidłowo zastosowały prawo. S.Ł. w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 155 K.p.a., argumentując, że jego wola utrzymania substancji budowlanej powinna być uwzględniona. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że decyzja nakazująca rozbiórkę na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego ma charakter związany i nie może być uchylona ani zmieniona w trybie art. 155 K.p.a., zwłaszcza gdy przemawia za tym interes społeczny. Sąd uznał, że przedłożona ekspertyza techniczna nie podważyła stanu budynku i nie zawierała wystarczających badań, a dalsze zwlekanie z rozbiórką stanowiłoby naruszenie interesu społecznego.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja nakazująca rozbiórkę na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego ma charakter związany i nie podlega uchyleniu ani zmianie w trybie art. 155 K.p.a., ponieważ przepisy szczególne (Prawo budowlane) sprzeciwiają się takiej możliwości, a jej uchylenie byłoby sprzeczne z interesem społecznym.

Uzasadnienie

Decyzja nakazująca rozbiórkę na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego jest decyzją związaną, a nie uznaniową. Przepis ten należy traktować jako przepis szczególny, który wyłącza możliwość zastosowania art. 155 K.p.a. Uchylenie takiej decyzji byłoby sprzeczne z interesem społecznym, polegającym na zapewnieniu bezpieczeństwa poprzez usunięcie obiektu zagrażającego życiu i zdrowiu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

K.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis art. 155 K.p.a. może mieć zastosowanie głównie do decyzji uznaniowych, a nie do decyzji związanych, takich jak decyzja nakazująca rozbiórkę na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego. Przepisy szczególne (Prawo budowlane) sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji w trybie art. 155 K.p.a.

uPb art. 67 § ust. 1

Ustawa Prawo budowlane

Określa sytuację, w której właściwy organ wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę obiektu budowlanego, jeśli nie nadaje się on do remontu, odbudowy lub wykończenia.

Pomocnicze

uPb art. 48

Ustawa Prawo budowlane

Przywołany jako przykład decyzji związanej, podobnej do decyzji z art. 67 ust. 1 uPb.

uPb art. 51 § ust. 5

Ustawa Prawo budowlane

Przywołany jako przykład decyzji związanej, podobnej do decyzji z art. 67 ust. 1 uPb.

Ppsa art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis określający oddalenie skargi przez sąd administracyjny.

Ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepisy określające podstawy uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny (naruszenie prawa materialnego lub postępowania).

Ppsa art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Wyraża zasadę trwałości decyzji ostatecznych.

K.p.a. art. 7a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (in dubio pro libertate).

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.

K.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja nakazująca rozbiórkę na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego ma charakter związany i nie podlega uchyleniu lub zmianie w trybie art. 155 K.p.a. Uchylenie decyzji nakazującej rozbiórkę byłoby sprzeczne z interesem społecznym, polegającym na zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego. Przedłożona ekspertyza techniczna nie była wystarczająca do podważenia stanu technicznego budynku i nie mogła stanowić podstawy do uchylenia decyzji nakazowej.

Odrzucone argumenty

Wola właściciela utrzymania substancji budowlanej powinna być uwzględniona w postępowaniu o uchylenie decyzji nakazującej rozbiórkę. Budynek położony na terenach wiejskich nie stanowi zagrożenia dla innych budynków czy osób postronnych.

Godne uwagi sformułowania

decyzja o nakazie rozbiórki wydana na podstawie art. 67 ust. 1 uPb ma charakter związany i nie można jej wzruszyć w trybie art. 155 K.p.a. przepis art. 155 K.p.a. może mieć zasadniczo zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych brak było możliwości uchylenia decyzji nakazowej PINB z 15 kwietnia 2011 r. znak: NB.II.7356-66/11 interes społeczny, polegający na konieczności usunięcia zagrożenia płynącego ze strony przedmiotowego obiektu budowlanego

Skład orzekający

Robert Sawuła

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Miładowski

sędzia

Mirosław Gdesz

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 155 K.p.a. w kontekście decyzji związanych, w szczególności decyzji nakazujących rozbiórkę na podstawie Prawa budowlanego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji budynku na aktywnym osuwisku i decyzji wydanej na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego. Może być stosowane do innych decyzji związanych, gdzie przepisy szczególne sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie decyzji w trybie art. 155 K.p.a.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego możliwości uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej, co ma znaczenie praktyczne dla wielu postępowań. Dodatkowo, kontekst budynku na osuwisku dodaje elementu faktycznego.

Czy można uchylić decyzję o rozbiórce budynku? NSA wyjaśnia granice art. 155 K.p.a.

Sektor

budownictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II OSK 720/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Gdesz
Paweł Miładowski
Robert Sawuła /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II OSK 730/22 - Postanowienie NSA z 2022-11-03
II SA/Sz 1095/21 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2021-12-16
II SA/Kr 730/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2021-09-29
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant referent Martyna Jendyk po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 września 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 730/21 w sprawie ze skargi S.Ł na decyzję nr 210/2021 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 maja 2021 r, znak: WOP.7721.2.2021.AWYG w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 29 września 2021 r., II SA/Kr 730/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Krakowie oddalił skargę S.Ł. na decyzję nr 210/2021 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie (MWINB) z 12 maja 2021 r. znak: WOP.7721.2.2021.AWYG, w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
2.1. Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Limanowej (PINB) toczyło się postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalno-gospodarczego na działce nr [...] położonej w miejscowości [...], gmina [...], które zakończyło się wydaniem w dniu 15 kwietnia 2011 r., decyzji znak: NB.II.7356-66/11, mocą której nakazano S.Ł. rozbiórkę budynku mieszkalno-gospodarczego zlokalizowanego na działce numer [...] położonej w miejscowości [...], gmina [...] (decyzja nakazowa). Termin rozpoczęcia rozbiórki wyznaczono na dzień następny, przypadający po upływie 8 tygodni, licząc od dnia doręczenia decyzji. Termin zakończenia rozbiórki wraz z terminem uporządkowania terenu wyznaczono na dzień 31 grudnia 2011 r.
2.2. Wyrokując w sprawie II SA/Kr 730/21 kolejno wskazano, że 6 listopada 2018 r. do PINB wpłynęło podanie S.Ł. w przedmiocie zmiany decyzji nakazowej wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania tej decyzji. W związku z prowadzeniem przez MWINB postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nakazowej, PINB postanowieniem z 21 listopada 2018 r., nr 293/2018 zawiesił postępowanie w przedmiocie uchylenia w/w decyzji. MWINB decyzją wydaną 5 sierpnia 2019 r., nr 467/2019, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji PINB z 15 kwietnia 2011 r. znak: NB.II.7356-66/11. W wyniku postępowania odwoławczego Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) decyzją wydaną 10 października 2019 r., znak: DON.7100.203.2019.SZG, utrzymał w mocy odmowną decyzję MWINB z 5 sierpnia 2019 r, a WSA w Warszawie wyrokiem z 7 lipca 2020 r., VII SA/Wa 2702/19, oddalił skargę S.Ł. na decyzję GINB z 10 października 2019 r. W/w wyrok stał się prawomocny od 5 września 2020 r.
2.3. Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że PINB postanowieniem z 8 grudnia 2020 r. podjął z urzędu zawieszone postępowanie administracyjne w sprawie uchylenia w trybie art. 155 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020, poz. 256 ze zm., K.p.a.) własnej decyzji ostatecznej z 15 kwietnia 2011 r.w przedmiocie nakazu rozbiórki.
2.4. Dalej w wyroku II SA/Kr 730/21 przywołano, że PINB decyzją z 31 grudnia 2020 r. nr 485/2020, znak: NB.501.1.51.2018, odmówił uchylenia w trybie art. 155 K.p.a. decyzji nakazowej ostatecznej z 15 kwietnia 2011 r. W uzasadnieniu odmowy PINB wskazał, że w ostatnich latach obserwuje się znaczną zmianę klimatu, w okresie letnim mamy do czynienia z ekstremalnymi suszami, jak również i intensywnymi opadami deszczu. Te zmiany pogodowe mogą w każdej chwili spowodować niebezpieczeństwo zagrożenia dla życia lub zdrowia osób przebywających w obrębie budynku. Świadczą o tym również zapiski w karcie rejestracyjnej osuwiska nr [...], która wraz z kartą osuwiska nr [...] została zaktualizowana przez Państwowy Instytut Geologiczny w związku z pismem organu I instancji z 1 października 2020 r.
2.5. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł S.Ł..
2.6. Jak dalej ustalił sąd pierwszej instancji, MWINB powołaną na wstępie decyzją z 12 maja 2021 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. (Dz. U. 2021, poz. 735) oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2020, poz. 1333 ze zm., uPb) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie brak było możliwości uchylenia decyzji nakazowej PINB. Zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony nie uzasadniały zmiany objętej wnioskiem decyzji, dlatego też decyzja organu I instancji odmawiająca żądanego przez stronę uchylenia jest prawidłowa. Podkreślono, że objęta wnioskiem o uchylenie decyzja została wydana na podstawie art. 67 ust. 1 uPb, zgodnie z którym "Jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia". W ocenie MWINB, brak było podstaw do uznania, że dołączone przez stronę dokumenty prywatne, tj. ekspertyza techniczna budynku mieszkalnego jednorodzinnego, która w sposób bardzo ogólny opisuje stan techniczny budynku i nie zawiera jakichkolwiek obliczeń statyczno-wytrzymałościowych istniejących elementów konstrukcyjnych oraz badań geologicznych podłoża, na którym usytuowany jest budynek, są aktualne i wystarczające w stopniu, który pozwalałby na zmianę oceny istnienia przesłanek z art. 155 K.p.a., a zatem interesu społecznego oraz słusznego interesu strony. W szerszym zakresie organ nie ma zaś kompetencji do badania i weryfikacji opisywanej ekspertyzy w ramach niniejszego postępowania. O ile bowiem organ zobligowany jest do uwzględnienia i oceny znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, to w toku postępowania prowadzonego w trybie art. 155 K.p.a. nie może prowadzić postępowania dowodowego zmierzającego do badania zasadności objętej wnioskiem o zmianę decyzji ostatecznej. MWINB podkreślił, że niniejsza decyzja odnosi się jedynie do kwestii zasadności i dopuszczalności uchylenia decyzji nakazowej z 15 kwietnia 2011 r. w świetle przesłanek z art. 155 K.p.a., nie odnosi się natomiast do kwestii oceny samej ostatecznej decyzji rozbiórkowej.
2.7. W wyroku przywołano ponadto, że zdaniem MWINB materiał dowodowy zawarty w aktach postępowania nie dawał podstaw do przyjęcia, że przywoływane przez organ I instancji okoliczności, które nie pozwalały na uchylenie decyzji o rozbiórce, uległy dezaktualizacji. Przedłożona w toku postępowania przez odwołującego się ekspertyza techniczna budynku mieszkalnego jednorodzinnego nie podważa faktu, że nakaz rozbiórki obiektu budowlanego został wydany prawidłowo. Stwierdzono, że dalsze zwlekanie z rozbiórką obiektu, a tym bardziej zmiana decyzji przez uchylenie nie leży w interesie społecznym. Przyjęcie przeciwnego punktu widzenia doprowadziłoby zdaniem MWINB do naruszenia interesu społecznego, polegającego na konieczności rozbiórki obiektów budowlanych z uwagi na bezpieczeństwo otoczenia. Zdaniem organu odwoławczego nie można było także uznać, że za wnioskowanym przez odwołującego się uchyleniem przedmiotowej decyzji przemawiał słuszny interes strony w rozumieniu art. 155 K.p.a.
3.1. Opisaną wyżej decyzję zaskarżył do WSA w Krakowie S.Ł., zarzucając jej naruszenia przepisów art. 6, 8 oraz art. 7, 77 w zw. z art. 154 i 155 K.p.a. oraz art. 104 K.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez PINB. Zdaniem skarżącego organy nadzoru budowlanego "chowają" się za treścią przepisów nie chcąc przyznać, że jego dom z pewnością nie stanowi dla skarżącego, jako osoby w nim zamieszkującej, żadnego niebezpieczeństwa.
3.2. W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
4.1. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Krakowie skargę oddalił.
4.2. W motywach orzeczenia sąd pierwszej instancji, mając na uwadze, że przepis art. 67 ust. 1 uPb nie pozostawiał organowi (z uwagi na charakter związany decyzji) swobody wyboru rozstrzygnięcia, stwierdził, że organy trafnie przyjęły że nie było możliwości uchylenia lub zmiany w trybie art. 155 K.p.a., ostatecznej decyzji nakazowej PINB z 15 kwietnia 2011 r. znak: NB.II.7356-66/11.
4.3. Sąd wojewódzki powtórzył za organem orzekającym, że wskutek ruchów osuwiskowych dom skarżącego został uszkodzony, posiada liczne zarysowania i pęknięcia na ścianach konstrukcyjnych na zewnątrz. Stwierdzono fragmentaryczne kawałki odwarstwiającego się tynku oraz liczne ubytki materiałowe. Geolog Powiatowy uczestniczący w kontroli potwierdził, że w przypadku zsuwu osuwiska nad budynkiem będzie ono bezpośrednio zagrażało budynkowi. Z treści karty dokumentacyjnej osuwiska z 21 czerwca 2010 r., sporządzonej przez A.W. i J.C., karty rejestracyjnej osuwiska (korekta) z 15 października 2010 r. sporządzonej przez te same osoby, jak również opinii geologicznej terenu osuwiska (stanowiącej załącznik do karty rejestracyjnej osuwiska - korekty) autorstwa geologa A.S., wynika, że brak jest możliwości ustabilizowania czynnego osuwiska ze względu na powierzchnię i miąższowość koluwium.
4.4. Zdaniem sądu pierwszej instancji PINB trafnie rozważył i wskazał, że w ostatnich latach obserwuje się znaczne zmiany pogodowe związane z problemami klimatycznymi, które mogą w każdej chwili spowodować niebezpieczeństwo zagrożenia dla życia lub zdrowia osób przebywających w obrębie budynku skarżącego. Dobitnie świadczą o tym również zapiski w karcie rejestracyjnej osuwiska nr [...], która wraz z kartą osuwiska nr [...] została zaktualizowana przez Państwowy Instytut Geologiczny. Złożona zaś ekspertyza techniczna przedmiotowego budynku mieszkalnego w sposób bardzo ogólny opisuje stan techniczny budynku i jak słusznie podniósł organ I instancji, nie zawiera jakichkolwiek obliczeń statyczno- wytrzymałościowych istniejących elementów konstrukcyjnych oraz badań geologicznych podłoża, na którym usytuowany jest budynek. Jej wnioski nie są ani przekonujące, ani aktualne.
5.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł S.Ł. – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – zaskarżając go w całości.
5.2. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący kasacyjnie zarzuca naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania, tj.:
a) art. 151 "p.p.s.a." (skarżącemu kasacyjnie zapewne chodzi o ustawę z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w dacie wniesienia skargi kasacyjnej: Dz. U. 2029, poz. 2325 ze zm., Ppsa – uwaga Sądu) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c tej ustawy oraz art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 155 "k.p.a." (autor skargi kasacyjnej nie zdefiniował użytego skrótu, z rozwinięcia podstaw kasacyjnych oraz prezentowanej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentacji przyjdzie uznać, że chodzi tu o przepisy K.p.a. – uwaga Sądu) oraz art. 16 § 1 K.p.a., a także art. 7a § 1 K.p.a. przez przyjęcie, że w rozpatrywanym przypadku zachodziły podstawy do oddalenia skargi i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji;
b) art. 153 Ppsa w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 7 K.p.a. poprzez dokonanie oceny prawnej, z której wynika, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do zmiany decyzji, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia oraz art. 141 § 4 Ppsa przez brak uzasadnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych mających znaczenie dla rozpatrywanej sprawy.
5.3. Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wnosił o: rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
5.4. Skarżący kasacyjnie uważa, że w sytuacji, gdy właściciel przejawia wolę utrzymania substancji budowlanej w ramach postępowania objętego normą art. 155 K.p.a., organ administracji budowlanej winien przeanalizować, czy tego rodzaju wola właściciela może być uwzględniona oraz przy zachowaniu ewentualnie jakich warunków. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną dla oceny słusznego interesu strony i interesu publicznego znaczenie ma okoliczność, że budynek skarżącego położony jest w terenach wiejskich i nie stanowi zagrożenia dla innych budynków czy osób postronnych.
5.5. Na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nikt się nie stawił.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (Dz. U. 2024, poz. 935) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia jej zarzutów.
W ocenie Sądu skarga kasacyjna nie posiadała usprawiedliwionych podstaw.
6.2. Przywołane w skardze kasacyjnej przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, albowiem są to przepisy o charakterze ogólnym i wynikowym, który określają oznaczone przypadki, kiedy skarga na decyzję lub postanowienie podlega uwzględnieniu przez sąd administracyjny. Sąd uchyla wówczas zaskarżoną decyzję w całości lub w części, jeśli dopatrzy się odpowiednio – naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, albo – innego niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego – naruszenia przepisów postępowania, o ile mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
6.3. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc wykazać jako zasadną podstawę skargi kasacyjnej naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa, wskazującego na niektóre z przesłanek uwzględnienia skargi m. in. na decyzję administracyjną, skoro w tej sprawie skargę na tego rodzaju akt oddalono na zasadzie art. 151 Ppsa, a nie uwzględniono jej na podstawie przywołanych przepisów Ppsa, powinna wskazać konkretne przepisy prawa materialnego, którym uchybił zaskarżony organ w sposób mający wpływ na wynik sprawy, a którego to uchybienia nie dostrzec miał wadliwie sąd pierwszej instancji, względnie powinna wskazać naruszenie konkretnych przepisów postępowania, które naruszył skarżony organ. W dalszej kolejności winna przekonać, że uchybienia przepisów postępowania przez skarżony organ były tego rodzaju, że – nie stanowiąc przesłanek wznowieniowych – mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nieskuteczność tej argumentacji prowadzić będzie do wniosku, że zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa będzie musiał zostać uznany jako nie oparty na usprawiedliwionej podstawie. Podobne uwagi odnieść należy do zarzutu naruszenia art. 151 Ppsa, z którego wynika jedynie, że gdy sąd nie uwzględnia skargi w całości lub w części, to ją oddala odpowiednio w całości lub w części. Powołane w skardze kasacyjnej przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 Ppsa mają charakter wynikowy, wskazują na oznaczone rozstrzygnięcia podejmowane przez sąd administracyjny, ale są konsekwencją ocen odnośnie innych norm prawa.
6.4. Chybione są powiązane z w/w przepisami zarzuty dotyczące naruszenia art. 155 oraz art. 16 § 1 K.p.a., a także art. 7a § 1 K.p.a. Prawidłowo sąd pierwszej instancji stwierdził, że decyzja o nakazie rozbiórki wydana na podstawie art. 67 ust. 1 uPb ma charakter związany i nie można jej wzruszyć w trybie art. 155 K.p.a. Zgodnie z art. 155 K.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 K.p.a. stosuje się odpowiednio. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przepis art. 155 K.p.a. może mieć zasadniczo zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględnić interes społeczny lub słuszny interes strony. Dlatego przepisu tego nie można stosować dla uchylenia lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania takiej decyzji. Stanowcza regulacja prawna w tym przepisie nie pozwala na jej korygowanie elementami natury słusznościowej, czy celowościowej, z powoływaniem się na interes społeczny lub uzasadniony interes strony. Inna wykładnia przepisu art. 155 K.p.a. prowadziłaby do wniosku, że organ w każdym przypadku, niezależnie od treści przepisów zobowiązany byłby do uwzględniania wniosków stron o uchylenie lub zmianę decyzji, jeśli tylko uzasadniać miałby to słuszny interes strony (por. wyroki NSA: z 13 października 1999 r., IV SA 1539/97, z 21 kwietnia 2006 r., II OSK 770/05, z 11 lutego 2010 r., II OSK 292/09, z 24 listopada 2011 r., II OSK 1685/10, z 9 maja 2012 r., II OSK 301/11, z 19 października 2012 r., II OSK 1153/11, z 16 stycznia 2013 r., II OSK 1699/11, z 7 marca 2013 r., II OSK 2130/11, z 9 sierpnia 2013 r., II OSK 756/12, z 10 lipca 2014 r., II OSK 302/13, z 16 lipca 2018 r. II OSK 3043/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym, że decyzja o nakazie rozbiórki wydana na podstawie art. 67 ust. 1 uPb ma (podobnie jak decyzja wydana na podstawie art. 48 czy art. 51 ust. 5 uPb) charakter związany i nie zależy od uznania organu administracji, ale wyłącznie od spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze, gdy występuje obiektywna niemożność przeprowadzenia remontu, odbudowy lub wykończenia budynku; po drugie, gdy właściciel nie ma zamiaru doprowadzenia tego budynku do stanu zgodnego z prawem (por. wyroki NSA: z 11 stycznia 2018 r. II OSK 782/16, LEX nr 2426728; czy z 8 kwietnia 2009 r. II OSK 515/08, LEX nr 558403), to brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany takiej decyzji w trybie art. 155 K.p.a. ze względu na interes strony. Przepis art. 67 ust. 1 uPb (podobnie jak art. 48 czy art. 51 ust. 5 uPb) należy więc traktować jako przepis szczególny, sprzeciwiający się uchyleniu lub zmianie na podstawie art. 155 K.p.a. decyzji nakazującej rozbiórkę. Podobny pogląd wyrażono w piśmiennictwie (A. Gliniecki [w:] A. Despot-Mładanowicz, A. Gliniecki, Z. Kostka, A. Ostrowska, W. Piątek, Prawo budowlane. Komentarz, Wyd. 3, Warszawa 2016, s. 657), wskazując na orzecznictwo, w którym przyjęto, iż decyzja nakazująca rozbiórkę nie może być uchylona lub zmieniona w trybie art. 154 bądź art. 155 K.p.a., pozostaje aktualne we wszystkich przypadkach nakazania rozbiórki przewidzianych w komentowanej ustawie.
6.5. Wbrew temu, co stwierdzono w skardze kasacyjnej, przedłożona w toku postępowania przez skarżącego ekspertyza/opinia techniczna budynku mieszkalnego jednorodzinnego, w której w sposób bardzo ogólny opisano stan techniczny budynku, nie zawierała jakichkolwiek obliczeń statyczno-wytrzymałościowych istniejących elementów konstrukcyjnych oraz badań geologicznych podłoża, na którym usytuowany jest budynek, nie może stanowić podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, gdyż taka przesłanka nie wynika z brzmienia z art. 155 K.p.a., albowiem organ nie miał kompetencji do badania i weryfikacji opisywanej ekspertyzy/opinii w ramach niniejszego postępowania. Nadto, nie podważyła ona faktu, że nakaz rozbiórki obiektu budowlanego został wydany, ponieważ ten wskutek ruchów osuwiskowych został uszkodzony i brak było możliwości doprowadzenia go do stanu niezagrażającego życiu i zdrowiu ludzi, a ponadto w toku postępowania w przedmiocie uchylenia decyzji rozbiórkowej pozyskano zaktualizowane karty rejestracyjne osuwiska, z których wynika dalsza możliwość wystąpienia ruchów masowych przy długotrwałych i intensywnych opadach atmosferycznych lub dużych roztopach.
6.6. Rację miały więc organy nadzoru budowlanego, że podnoszone w toku postępowania przez skarżącego okoliczności mające wskazywać na istnienie słusznego interesu strony, nie mogły stanowić przesłanki uzasadniającej uchylenie decyzji nakazowej, bowiem jej uchylenie stałoby w sprzeczności z interesem społecznym, polegającym na konieczności usunięcia zagrożenia płynącego ze strony przedmiotowego obiektu budowlanego, a wywołanego przez jego stan techniczny i czynne osuwisko.
6.7. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 7a § 1 K.p.a., zgodnie z którym jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Zasada ta (in dubio pro libertate) ma na celu ograniczenie ryzyka obciążenia strony skutkami niejasności przepisów. Zastosowany w sprawie przepis art. 155 K.p.a. w odniesieniu do ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę nie wywołuje w ocenie Sądu wątpliwości interpretacyjnych. Okoliczność, że skarżący kasacyjnie nie zgadza się z zaskarżonym rozstrzygnięciem, nie świadczy o naruszeniu przez organ powołanego w skardze oraz następnie w skardze kasacyjnej przepisów, ale o braku akceptacji dla zajętego stanowiska. Nadto, przedmiotem postępowania, w ramach którego wydano zaskarżoną decyzję objętą następnie kontrolą sądowoadministracyjną nie było "nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia", co wyklucza skuteczność zarzutu naruszenia art. 7a § 1 K.p.a.
6.8. W skardze kasacyjnej przedstawiono też zarzut naruszenia art. 16 § 1 K.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło do jego naruszenia. Przepis ten wyraża ogólną zasadę trwałości decyzji ostatecznych i choć wprawdzie stanowił on tło normatywne sprawy, ale nie był jednak bezpośrednio stosowany. Skoro organy uznały, że nie zachodzą przesłanki weryfikacji w trybie art. 155 K.p.a. ostatecznej decyzji nakazowej, to odmawiając jej uchylenia nie naruszono zasady względnej trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej z art. 16 § 1 K.p.a. dopuszczającej taką weryfikację, ale tylko w przypadkach wskazanych m. in. w Kodeksie. Przeciwnie, uwzględniono wynikający z przywołanej normy aspekt trwałości decyzji ostatecznej w obrocie prawnym.
6.9. Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 153 Ppsa w zw. z art. 107 § 3 i art. 7 K.p.a. oraz art. 141 § 4 Ppsa, ponieważ organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przez co spełniły wymagania z art. 7 K.p.a., zaś zgodnie z zasadami ogólnymi doszło do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i jego rozważenia, w konsekwencji wydania prawidłowych rozstrzygnięć opartych na właściwej podstawie prawnej wraz z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a., natomiast strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała na czym polegać miałoby naruszenie art. 153 Ppsa. Uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji odpowiada regułom określonym w art. 141 § 4 Ppsa. Ponadto poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 Ppsa nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa.
6.10. Mając na uwadze, że skarga kasacyjna nie podważyła ustaleniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, nie ma podstaw ku temu, aby przypisać organowi II instancji naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. (czy też niezastosowanie § 2 tego przepisu), który jest przepisem wynikowym. Skoro organ nie znalazł podstaw do zastosowania innego przepisu, a analiza akt sprawy doprowadziła do stwierdzenia, że znajduje on zastosowanie w niniejszej sprawie, to organ nie mógł podjąć odmiennego rozstrzygnięcia. Oddalenie skargi było zatem prawidłowe.
7. Skoro skarga kasacyjna nie posiadała usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na zasadzie art. 184 Ppsa.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę