II OSK 72/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą możliwości wznowienia postępowania w sprawie milcząco przyjętego zgłoszenia robót budowlanych, uznając, że pierwszeństwo mają instrumenty nadzoru budowlanego.
Skarga kasacyjna dotyczyła możliwości wznowienia postępowania w sprawie milcząco przyjętego zgłoszenia robót budowlanych. Strona skarżąca argumentowała, że przepisy K.p.a. o milczącym załatwieniu sprawy powinny mieć zastosowanie, a także że możliwe jest wznowienie postępowania w takiej sytuacji. NSA uznał, że choć przepisy o milczącym załatwieniu sprawy mogą mieć zastosowanie do zgłoszenia robót budowlanych, to jednak nie można stosować trybu wznowienia postępowania na podstawie art. 122g K.p.a., ponieważ pierwszeństwo mają instrumenty prawne nadzoru budowlanego.
W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę kasacyjną A. W. od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił skargę na decyzję Wojewody o umorzeniu wznowionego postępowania w sprawie zgłoszenia robót budowlanych. Sprawa dotyczyła budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, której zgłoszenie zostało przyjęte przez Starostę bez sprzeciwu (tzw. milcząca zgoda). Skarżąca kasacyjnie zarzucała naruszenie przepisów P.p.s.a. i K.p.a. poprzez błędną interpretację i przyjęcie, że do milczącego załatwienia sprawy w trybie art. 30 P.b. nie ma zastosowania art. 122g K.p.a. (dotyczący wznowienia postępowania). Argumentowała, że przepisy K.p.a. o milczącym załatwieniu sprawy powinny mieć zastosowanie do zgłoszenia robót budowlanych. NSA przyznał, że co do zasady przepisy K.p.a. o milczącym załatwieniu sprawy mogą mieć zastosowanie do zgłoszenia robót budowlanych, co stanowiło błąd w uzasadnieniu WSA. Jednakże, NSA podkreślił, że do przypadków milczącego przyjęcia zgłoszeń budowlanych nie stosuje się przepisów o wznowieniu postępowania na mocy art. 122g K.p.a. Uzasadniono to tym, że Prawo budowlane zawiera kompleksowe instrumenty prawne, którymi dysponuje nadzór budowlany (np. tryb naprawczy z art. 50-51 P.b.), służące usuwaniu skutków naruszenia prawa w obszarze budowlanym. Te instrumenty mają pierwszeństwo przed trybem wznowienia postępowania. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewoda prawidłowo umorzył postępowanie wznowieniowe, a WSA słusznie to zaakceptował. Nie było podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 122g K.p.a. i art. 30 P.b., ani zarzutu naruszenia art. 7 Konstytucji RP.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, do przypadków milczącego przyjęcia zgłoszeń budowlanych nie stosuje się przepisów o wznowieniu postępowania na mocy art. 122g K.p.a., ponieważ pierwszeństwo mają instrumenty prawne nadzoru budowlanego.
Uzasadnienie
Prawo budowlane zawiera kompleksowe instrumenty prawne (np. tryb naprawczy z art. 50-51 P.b.) służące usuwaniu skutków naruszenia prawa w obszarze budowlanym, które mają pierwszeństwo przed trybem wznowienia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
P.b. art. 30 § ust. 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Niewniesienie przez organ administracji architektoniczno-budowlanej sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych jest milczącym załatwieniem sprawy w rozumieniu K.p.a.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
P.b. art. 29 § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 50 § -51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Instrumenty prawne nadzoru budowlanego służące usuwaniu skutków naruszenia prawa w obszarze budowlanym.
K.p.a. art. 122a § § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja milczącej zgody.
K.p.a. art. 122g
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Odesłanie do trybów nadzwyczajnych w sprawach załatwionych milcząco; nie stosuje się do zgłoszeń budowlanych.
K.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pierwszeństwo instrumentów prawnych nadzoru budowlanego nad trybem wznowienia postępowania w sprawach milcząco przyjętych zgłoszeń robót budowlanych.
Odrzucone argumenty
Możliwość zastosowania art. 122g K.p.a. (wznowienie postępowania) do spraw milcząco załatwionych w trybie art. 30 P.b. Błędna interpretacja przepisów o milczącym załatwieniu sprawy przez WSA.
Godne uwagi sformułowania
Pierwszeństwo mają instrumenty prawne usuwania naruszenia prawa (w obszarze prawa budowlanego), którymi dysponują organy nadzoru budowlanego. Zgłoszenie robót budowlanych inicjuje postępowanie, w którym organ architektoniczno-budowlany ma obowiązek podjąć szereg czynności wyjaśniających celem ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy w zakresie niezbędnym do kwalifikacji prawnej robót budowlanych i zbadania zgodności z prawem zamierzenia inwestycyjnego.
Skład orzekający
Jan Szuma
sprawozdawca
Leszek Kiermaszek
przewodniczący
Roman Ciąglewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów K.p.a. o milczącym załatwieniu sprawy w kontekście Prawa budowlanego oraz wyłączenie stosowania trybu wznowienia postępowania w takich przypadkach na rzecz instrumentów nadzoru budowlanego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji milczącego przyjęcia zgłoszenia robót budowlanych i próby wznowienia postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie budowlanym – możliwości wznowienia postępowania w przypadku milczącej zgody organu. Wyjaśnia relację między przepisami K.p.a. a Prawem budowlanym.
“Milcząca zgoda w budownictwie: czy można wznowić postępowanie?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 72/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-11-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-01-15 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jan Szuma /sprawozdawca/ Leszek Kiermaszek /przewodniczący/ Roman Ciąglewicz Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 Hasła tematyczne Budowlane prawo Administracyjne postępowanie Umorzenie postępowania Sygn. powiązane II SA/Sz 550/23 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2023-10-25 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 682 art. 29 ust. 1 i 3, art. 30 ust. 5, art. 48, art. 50-51 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.) Dz.U. 2023 poz 775 art. 149 § 3, art. 122a § 2 pkt 2 i art. 122g Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 października 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 550/23 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 28 kwietnia 2023 r., nr AP-2.7840.64.2023.MJ(1) w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania w sprawie zgłoszenia robót budowlanych oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 25 października 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 550/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę A. W. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego (zwanego dalej "Wojewodą") z dnia 28 kwietnia 2023 r., nr AP-2.7840.64.2023.MJ(1) utrzymującą w mocy decyzję Starosty G. (zwanego dalej "Starostą") z dnia 31 marca 2023 r., nr 4/IV-AB/2023 o umorzeniu wznowionego postępowania administracyjnego w sprawie zgłoszenia robót budowlanych obejmujących budowę przydomowej oczyszczalni ścieków, zlokalizowanej na terenie działki nr [...], w obrębie ewidencyjnym [...] – przyjętego bez sprzeciwu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła A. W. zarzucając naruszenie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") w zw. z art. 149 § 3, art. 122a § 2 pkt 2 i art. 122g ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej "K.p.a.") i art. 30 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.) przez błędną interpretację tych przepisów i przyjęcie, że do instytucji milczącego sposobu załatwienia sprawy przewidzianej w art. 30 P.b. nie ma w ogóle zastosowania art. 122g K.p.a. (ustanawiający możliwość wdrożenia w omawianym przypadku postępowania nadzwyczajnego), 2. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. i w zw. z art. 7 Konstytucji RP przez oddalenie skargi, pomimo iż w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji obu instancji. Wystąpiła także o zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zd. drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zawartych w niej zarzutów. Nie relacjonuje się w nim ustaleń faktycznych oraz argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). W sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego (art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a.), stąd należy ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą sprecyzowanego zagadnienia prawnego. A. W. wystąpiła o wznowienie postępowania "zakończonego" milczącą zgodą Starosty, która wyrażała się w przyjęciu bez sprzeciwu zgłoszenia U. K. i W. K. robót budowlanych polegających na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr [...], obręb [...]. Otrzymawszy wniosek o wznowienie postępowania Starosta postanowieniem z dnia 23 marca 2023 r. wznowił postępowanie (k. 20 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), przeanalizował treść zgłoszenia, jednak decyzją z dnia 31 marca 2023 r. umorzył postępowanie nie dopatrując się zaistnienia przesłanek wznowieniowych. Rozpoznawszy odwołanie Wojewoda ocenił sprawę inaczej. Uznał, że do postępowania z art. 30 P.b., uregulowanego w P.b., nie mają zastosowania przepisy działu II, rozdziału 8a K.p.a. Stanowisko takie zaaprobował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając skargę. Jak zaznaczono, w skardze kasacyjnej A. W. przekonuje, że przepisy K.p.a. o milczącym załatwieniu sprawy należy stosować do przyjęcia zgłoszenia w trybie art. 30 P.b. bez sprzeciwu, gdyż tego rodzaju regulacja jest właśnie przepisem szczególnym pozwalającym na taką formę rozstrzygnięcia. Należy więc stosować przepisy ogólne tego dotyczące, wprowadzone do K.p.a. w 2017 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca trafnie wywodzi, że co do zasady przepisy działu II, rozdział 8a K.p.a. znajdują zastosowanie do procedur milczącego przyjęcia zgłoszenia w rozumieniu P.b. – i w tym zakresie uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest błędne – jednakże nie mogło to stanowić wystarczającej podstawy do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Należy bowiem zauważyć, że do spraw uregulowanych w P.b. nie znajdzie zastosowania art. 122g K.p.a. odsyłający do trybów nadzwyczajnych. Odnosząc się do kwestii, czy niewniesienie przez organ administracji architektoniczno-budowlanej sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych (art. 30 ust. 5 P.b.) jest milczącym załatwieniem sprawy w rozumieniu art. 122a k.p.a. – Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 427/21, a zaprezentowane tam trafne argumenty prawne przyjmuje jako własne. Nie ulega wątpliwości, że w orzecznictwie, przywołanym zresztą przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, prezentowano różne stanowiska co do zakresu stosowania instytucji milczącego załatwienia sprawy, wprowadzonej w art. 122a i nast. K.p.a. ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Ujmując to syntetycznie można wskazać, że po wejściu w życie nowelizacji K.p.a. z 2017 r. prezentowano z jednej strony stanowisko, zgodnie z którym regulacja kodeksowa znajduje zastosowanie w tych przypadkach, w których konstrukcja zawarta w przepisie prawa materialnego odpowiada formom milczącego załatwienia sprawy z art. 122a § 2 k.p.a., a zatem nie ma potrzeby, aby w ustawie szczególnej zawarte było wyraźne odesłanie do przepisów działu II, rozdziału 8a K.p.a. (por. A. Wróbel, w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany KPA, wyd. Lex 2019), a z drugiej strony pogląd odmienny, to według którego kodeksowe przepisy o milczącym załatwieniu sprawy znajdą zastosowanie wówczas, gdy ustawodawca expressis verbis zawrze w przepisie szczególnym odesłanie do rozdziału 8a K.p.a. (por. B. Adamiak, w: Adamiak, Borkowski, KPA, Komentarz, 2019, s. 696 - 697; J. Piecha, w: R. Hauser, M. Wierzbowski, KPA, Komentarz, wyd. 7, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 1033 - 1038; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2019 r. II OSK 941/18 oraz z dnia 26 lutego 2020 r. II OSK 1066/18, orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że art. 30 ust. 5 P.b. odpowiada art. 122a § 2 pkt 2 K.p.a., w myśl którego sprawę uznaje się za załatwioną milcząco w sposób w całości uwzględniający żądanie strony, jeżeli w terminie miesiąca od dnia doręczenia żądania strony właściwemu organowi administracji publicznej albo innym terminie określonym w przepisie szczególnym, organ ten nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji (milcząca zgoda). Instytucję zgłoszenia budowy lub wykonania określonych robót budowlanych uregulowano jako rozwiązanie alternatywne dla pozwolenia na budowę, zastrzeżone dla przypadków określonych w ustawie (w obecnym stanie prawnym – art. 29 ust. 1 i 3 P.b.). Stosownie do art. 30 ust. 5, zgłoszenia należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Organ administracji architektoniczno-budowlanej, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, może, w drodze decyzji, wnieść sprzeciw. Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu w tym terminie. Zgłoszenie robót budowlanych inicjuje postępowanie, w którym organ architektoniczno-budowlany ma obowiązek podjąć szereg czynności wyjaśniających celem ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy w zakresie niezbędnym do kwalifikacji prawnej robót budowlanych i zbadania zgodności z prawem zamierzenia inwestycyjnego. Uprawnione jest wnioskowanie, że zgłoszenie robót budowlanych stanowi żądanie wszczęcia postępowania w sprawie, która stosownie do aktualnych regulacji proceduralnych (art. 1 pkt 1 in fine K.p.a.) może być załatwiona milcząco w razie niewniesienia sprzeciwu w myśl art. 122a § 1 K.p.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, i przychylając się do stanowiska skarżącej, odpowiedzieć się należy za poglądem, że do zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych uregulowanego w art. 30 P.b. znajdą co do zasady zastosowanie przepisy działu II, rozdziału 8a K.p.a., jako że zgłoszenie i możliwość jego przyjęcia bez sprzeciwu odpowiada formule milczącej zgody z art. 122a § 2 pkt 2 K.p.a.: "Sprawę uznaje się za załatwioną milcząco w sposób w całości uwzględniający żądanie strony, jeżeli w terminie miesiąca od dnia doręczenia żądania strony właściwemu organowi administracji publicznej albo innym terminie określonym w przepisie szczególnym organ ten [...] nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji (milcząca zgoda)". Zaznaczyć trzeba, że brak w P.b. wyraźnego odesłania do działu II, rozdziału 8a K.p.a. nie oznacza, że regulacja zawarta w art. 30 ust. 5 P.b. nie jest przepisem szczególnym stanowiącym o milczącym załatwieniu sprawy w myśl art. 122a § 1 K.p.a. Rozważając tę kwestię nie można pominąć licznych wypowiedzi w literaturze, wskazujących, że niewniesienie sprzeciwu do zgłoszenia robót (art. 30 ust. 5 P.b.) jest przykładem milczącego załatwienia sprawy. Jeszcze przed nowelizacją Kodeksu postępowania administracyjnego z 2017 r. A. Gliniecki, komentując art. 30 P.b. przyjął, iż brak sprzeciwu oznacza pozytywne rozstrzygnięcie sprawy wskutek milczenia organu, przy czym dodał, że instytucja zgłoszenia, jak i załatwienia sprawy przez fakt milczenia organu (milcząca zgoda), nie znalazły odzwierciedlenia w przepisach K.p.a. (zob. A. Gliniecki (red.), Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2016, wyd. el.). Podobnie scharakteryzował przepis art. 30 ust. 5 P.b. T. Grossmann stwierdzając, że w tym przypadku mamy do czynienia z milczącą zgodą organu, stanowiącą formę zgodnego z prawem załatwienia sprawy administracyjnej (zob. T. Grossmann, "Charakter prawny terminu do wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia robót budowlanych - próba reinterpretacji art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego", ZNSA rok VIII nr 1 (40)/2012 r.). Wraz z wprowadzeniem do K.p.a. instytucji milczącego załatwienia sprawy, pojawiły się wątpliwości, czy dotyczy ona również obowiązujących przed nowelizacją regulacji szczególnych, których normy prawa materialnego uzależniają ukształtowanie sytuacji prawnej jednostki od milczenia organu, tak jak w przypadku art. 30 ust. 5 P.b. W szczególności problematyczna okazała się interpretacja art. 122a § 1 K.p.a. stanowiącego, że sprawa może być załatwiona milcząco, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. Naczelny Sąd Administracyjny za przekonujące uważa stanowisko tych przedstawicieli doktryny, którzy traktują art. 30 ust. 5 P.b. jako "przepis szczególny" w rozumieniu art. 122a § 1 K.p.a. Art. 30 ust. 5 P.b. odpowiada istocie milczącej zgody, zdefiniowanej w art. 122a § 2 k.p.a., a zatem brak w P.b. wyraźnego odesłania do rozdziału 8a K.p.a. nie powinien być przeszkodą do kwalifikacji przypadku niewniesienia sprzeciwu do zgłoszenia robót budowlanych jako milczącego załatwienia sprawy w myśl art. 122a § 1 K.p.a. Jak już zaznaczono na wstępie merytorycznych rozważań zaprezentowanych w niniejszym uzasadnieniu, wyrażone powyżej stanowisko dotyczące możliwości odniesienia przepisów art. 122a i nast. K.p.a. do zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych nie daje wystarczającej podstawy do uwzględnienia skargi kasacyjnej A. W. Niniejsza sprawa dotyczy wznowienia postępowania względem rozstrzygnięcia Starosty w trybie milczącej zgody (wskutek niewniesienia sprzeciwu), a więc oceny wymagało nie tylko zagadnienie dotyczące zasadności stosowania do milczącego przyjęcia zgłoszenia budowlanego przepisów działu II, rozdziału 8a K.p.a., ale konkretnie również zasadności zastosowania przepisu art. 122g K.p.a. odsyłającego w takim przypadku do procedury wznowieniowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie do przypadków milczącego przyjęcia zgłoszeń budowy lub wykonywania innych robót budowlanych nie stosuje się przepisów o wznowieniu postępowania na mocy odesłania z art. 122g K.p.a. Takie stanowisko zostało wyrażone w przywołanym wyroku z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 427/21, ale też prezentowano je później w wyrokach z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 2774/22 oraz z dnia 2 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1961/23 (orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 122g K.p.a.: "Do spraw załatwionych milcząco przepisy rozdziałów 12 i 13 w dziale II stosuje się odpowiednio. Przyjmuje się, że skutek wydania decyzji ostatecznej powstał w terminie czternastu dni od dnia upływu terminu, o którym mowa w art. 122c § 1". Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że nie ma podstaw do "odpowiedniego" stosowania kodeksowego trybu postępowania o wznowienie postępowania z rozdziału 13 K.p.a. (art. 145 i nast. K.p.a.), a to z uwagi na kompleksowe uregulowania Prawa budowlanego dotyczące usuwania następstw naruszeń prawa w obszarze przedmiotowym tej ustawy. Trzeba pamiętać, że zgłoszenie budowy lub wykonywania innych robót budowlanych stanowi element kompleksowego procesu budowlanego, który podlega reglamentacji P.b., aż do momentu oddania obiektu budowlanego do użytkowania. W przypadkach naruszenia prawa w obszarze uregulowanym w P.b. aktualizują się uprawnienia organów nadzoru budowlanego. Między innymi tryb naprawczy z art. 50-51 P.b. daje organom nadzoru budowlanego instrumenty prawne dotyczące przedmiotu uprzedniego procesu budowlanego – w tym robót budowlanych realizowanych na podstawie zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych. Nadzór budowlany władny jest zablokować działania inwestora naruszające prawo, choćby formalnie proces budowlany realizowany był na podstawie zgłoszenia, wobec którego nie wniesiono sprzeciwu. Zgodnie z art. 50 ust.. 1 pkt 2-4 P.b. organy nadzoru budowlanego mogą wdrożyć tryb naprawczy wobec robót wykonywanych między innymi w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska, lub, na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3 P.b., lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych między innymi "w przepisach". Przesłanki trybu naprawczego są wiec na tyle szerokie, że pozwalają na zapobieżenie wykonywania robót budowlanych z naruszeniem prawa. Należy też pamiętać, że dokonanie zgłoszenia i brak sprzeciwu właściwego organu architektoniczno-budowlanego nie oznacza, że organ nadzoru budowlanego nie może podjąć postępowania w celu dokonania sprawdzenia, czy inwestycja została wykonana na podstawie zgłoszenia z naruszeniem prawa. Zgłoszenie wykonania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza natomiast co do zasady ustalenie, że roboty te były wykonywane w warunkach uzasadniających zastosowanie art. 48 P.b. (chyba że rzeczywistym zamiarem inwestora było obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę). Odnotować też należy, że uregulowana w P.b. procedura naprawcza opiera się na odrębnej, szczególnej regulacji. Gdy przeanalizować przesłanki z art. 50 ust. 1 pkt 1-4 P.b. dostrzec można, że ustawodawca uwzględnia skutki udzielenia inwestorowi pozwolenia na budowę. Wyraża się to w przesłance z punktu 4, gdzie eksponuje się ustalenie przez nadzór budowlany, że "doszło do istotnego odstępstwa od ustaleń i warunków w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach". Zgłoszenie budowy lub wykonywania innych robót budowlanych i brak sprzeciwu organu architektoniczno-budowlanego pozwala inwestorowi legalnie rozpocząć realizację inwestycji, jednak nie wyłącza to możliwości wszczęcia przez nadzór budowlany postępowania, jeżeli roboty budowlane prowadzone są z naruszeniem przepisów – wszakże o tym ostatnim art. 50 ust. 1 pkt 4 in fine P.b. właśnie stanowi. Tym bardziej ingerencja nadzoru budowlanego będzie uzasadniona, jeżeli zgłoszenie zostało złożone z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3 P.b. Dla unaocznienia szerszego kontekstu systemowego wypada nadmienić, że pośrednią wskazówką dotyczącą tego, czy można stosować tryby nadzwyczajne do milczącej zgody z art. 30 ust. 5 i 6 P.b. na podstawie art. 122g K.p.a. są przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 1112, dalej "u.u.i.ś.") zwłaszcza, że weszły w życie, gdy rozdział 8a K.p.a. już obowiązywał. Przepisy u.u.i.ś. odnoszą się wprawdzie do trybu stwierdzenia nieważności, niemniej mogą one naprowadzać, czy sam ustawodawca upatruje w art. 122g K.p.a. podstawy do konkurencyjnego trybu usuwania naruszeń prawa w obszarze prawa budowlanego (wobec milczącego przyjęcia zgłoszenia), czy – stosownie do tego, co zostało przedstawione powyżej – pierwszeństwo należy dać instrumentom prawnym, którymi dysponuje nadzór budowlany, przy założeniu, że "odpowiednie" stosowanie trybów nadzwyczajnych do milczącej zgody organu architektoniczno-budowlanego pozostawałoby wtedy wyłączone. Zgodnie z art. 76 ust. 4 pkt 1 u.u.i.ś. w przypadku stwierdzenia, że organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu do zgłoszenia budowy przedsięwzięcia wymagającego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach – nakazuje regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska skierowanie wniosku do nadzoru budowlanego w trybie art. 50 ust. 1 P.b. Przepis ten sugeruje, że ustawodawca właśnie w art. 50 ust. 1 P.b. upatruje instrumentu usuwania skutków (wadliwego) braku sprzeciwu do zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych. Trzeba przy tym podkreślić, że generalnie art. 76 u.u.i.ś., jako taki, dotyczy kierowania przez organy ochrony środowiska właśnie wniosków o stwierdzenie nieważności (zob. zwłaszcza ust. 3) i dotyczy to przypadków poważnych naruszeń, bowiem dopuszczenia inwestycji bez wymaganej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Można sądzić, że gdyby ustawodawca zakładał, iż skutki (wadliwego) braku sprzeciwu w takich warunkach powinny być usuwane w trybie nadzwyczajnym w oparciu o odesłanie z art. 122g K.p.a., to wyraziłby to wprost, a tym bardziej nie wprowadzałby do ustawy regulacji takiej jak art. 76 ust. 4 pkt 1 u.u.i.ś., która kieruje właśnie do art. 50 ust. 1 P.b. Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że przywołał powyższe przepisy u.u.i.ś. pomocniczo. W niniejszej sprawie zagadnienie ich stosowania nie było podnoszone. Warto natomiast zwrócić na nie uwagę, gdyż zawierają one swoistą wskazówkę ustawodawcy dotyczącą usuwania skutków (wadliwego) braku sprzeciwu wobec zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych. Podsumowując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w skardze kasacyjnej skutecznie wykazano – przedstawiając zarzut naruszenia art. 122a ust. 2 pkt 2 K.p.a. – że uzasadnienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie było nieprawidłowe w zakresie, w jakim zaprezentowano w nim pogląd o niestosowaniu (w ogóle) przepisów art. 122a i nast. K.p.a. o milczącym załatwieniu sprawy do zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych. Ostatecznie jednak zaskarżony wyrok uznać należało za odpowiadający prawu, bowiem wdrożenie i prowadzenie postępowania wznowieniowego względem przyjętego bez sprzeciwu zgłoszenia U. K. i W. K. nie znajduje podstawy w art. 122g K.p.a. przewidującym stosowanie tego rodzaju trybu nadzwyczajnego "odpowiednio", a więc stosownie do zaistniałego w danym przypadku kontekstu normatywnego. Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, co zostało wyjaśnione wyżej, że z uwagi na kompleksowo uregulowane w P.b. instrumenty prawne pozostające w dyspozycji nadzoru budowlanego służące usuwaniu skutków naruszenia prawa w obszarze prawa budowlanego, odpowiednie stosowanie procedury wznowieniowej w przypadku przyjęcia zgłoszenia bez sprzeciwu – jest wyłączone. Trafnie zatem Wojewoda w zaskarżonej decyzji odpowiedział się za umorzeniem postępowania wznowieniowego zainicjowanego przez A. W., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie to zaaprobował. Zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 122g K.p.a. i art. 30 P.b. nie mógł być więc skuteczny. Nie jest zasadny także zarzut skargi kasacyjnej odwołujący się do art. 7 Konstytucji (w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem "Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa". Stosownie do tego, co zostało wyjaśnione wyżej, wdrożenie przez organy architektoniczno-budowlane trybu wznowieniowego względem zgłoszenia musiałoby znaleźć odpowiednie umocowanie w art. 122g K.p.a. Tymczasem zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pierwszeństwo mają w danym przypadku instrumenty prawne usuwania naruszenia prawa (w obszarze prawa budowlanego), którymi dysponują organy nadzoru budowlanego. Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 P.p.s.a. Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 2 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI