II SA/Bk 295/18

II SA/Bk 295/18 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2018-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-05-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Grażyna Gryglaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 72/19 - Wyrok NSA z 2020-02-28
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 267
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 września 2018 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z kosztów postępowania administracyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w H. (dalej: PINB), na podstawie art. 267 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.), odmówił J. R. zwolnienia od poniesienia kosztów postępowania administracyjnego w wysokości 984 zł, powstałych w związku z wykonaniem ekspertyzy technicznej drewnianej stodoły na działce nr [...] przy ul. [...] w N.
Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że J. R. został wezwany do dostarczenia ekspertyzy technicznej drewnianej stodoły zlokalizowanej na przedmiotowej działce. Z uwagi na nieprzedłożenie ekspertyzy, zlecono wykonanie zastępcze, a następnie PINB ustalił koszty postępowania administracyjnego w kwocie 984 zł, stanowiące wynagrodzenie za sporządzenie ekspertyzy. Jak wskazał PINB, zgodnie z art. 81c ust. 2 i ust. 4 ustawy - Prawo budowlane, koszty ekspertyzy ponosi osoba zobowiązana do jej dostarczenia, co zdaniem organu, wyklucza możliwość zwolnienia z tych kosztów na podstawie art. 267 K.p.a.
PINB wyjaśnił także, że analiza aktualnej sytuacji majątkowej J. R. nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku o zwolnienie z kosztów postępowania administracyjnego. Podano, że z nadesłanych dokumentów, wynika iż strona w latach 2012 – 2016 osiągnęła dochód brutto w wysokości 77 tys. zł oraz w 2017 r. dochód miesięczny do sierpnia 489 zł a od września do dnia wydania postanowienia miesięczny dochód wynosił, zgodnie z przedłożonymi umowami o pracę ponad 2.200 zł. Nadto wnioskodawca wyjaśnił, że nie korzysta z pomocy społecznej z powodu ubóstwa, ponieważ dochód na osobę przewyższa kryterium przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Strona przedłożyła rachunki o wydatkach w 2018 r. i 2017 r. na naukę i ochronę zdrowia na łączną kwotę 7.300 zł, jak też oświadczenie o udzieleniu pożyczki dla zobowiązanego przez członka rodziny na kwotę 5.000 zł. Według oświadczenia strony miesięczne wydatki na utrzymanie wynoszą 2.053 zł, natomiast dochód miesięczny wynosi 1.793 zł.
Organ pierwszej instancji podniósł, że zakładając, iż od 2012 r. zobowiązany przez pięć lat comiesięcznie uszczupliłby swoje wydatki o około 17 zł, problem zobowiązań na dzień dzisiejszy by nie istniał. Strona mogła także wystąpić o rozłożenie zobowiązania na korzystne raty. Wskazano, że wyrok wydany w sprawie II SA/Bk 630/17 został oparty na niepełnej wiedzy o dochodach, ponieważ J. R. w dniu rozprawy był zatrudniony na etacie z miesięcznym dochodem w wysokości ponad 2.200 zł, a nie jak to określono w uzasadnieniu wyroku, że dochód nie przekracza 400 zł miesięcznie. Organ zarzucił stronie manipulowanie faktami od samego początku, tj. od czasu dostarczenia ekspertyzy, gdzie zamiast ekspertyzy zostało doręczone czasopismo a pracownicy organu zostali posądzeni o niszczenie dokumentów. Wskazano, że co prawda z przedłożonych wyjaśnień i innych złożonych wiarygodnych dokumentów wynika, że comiesięczne wydatki strony przekraczają osiągany dochód. Taki stan budżetu domowego, zdaniem organ, może świadczyć jednak o niefrasobliwości postępowania strony. Jako, że dochód uzyskiwany przez stronę od września 2017 r. przewyższa ustawowe minimalne wynagrodzenie za pracę w 2017 r. wynoszące 2.000 zł (w poprzednich latach odpowiednio niższe) oraz kwotę najniższej emerytury w 2017 r., która wynosiła 1.000 zł, organ stwierdził że zasadny jest zarzut braku należytej staranności o dbanie o własne interesy. Końcowo podano, że zwolnienie od poniesienia kosztów sporządzenia ekspertyzy byłoby działaniem aspołecznym z uwagi na sąsiadów, którzy ponieśli znaczne koszty w wyniku szeregu postępowań wszczętych na wniosek J. R.
J. R. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wniósł o jego uchylenie oraz zwolnienie w całości od poniesienia kosztów postępowania administracyjnego. Wywiódł, że od 2012 r. do września 2017 r. jego stały miesięczny dochód był niższy niż koszty przedmiotowej ekspertyzy, która w dodatku nie wykazała najmniejszego zagrożenia pożarowego ze strony jego budynku. Od września 2017 r. do końca lutego 2018 r. jego miesięczny dochód wynosił 2.000 zł, ale w tym też czasie był zmuszony opłacić naukę w wysokości 2.800 zł oraz ze względu na niedziałającą służbę zdrowia opłacić leczenie stomatologiczne w kwocie 7.000 zł. Z tego też względu jest zapożyczony u najbliższej rodziny na kwotę 5.000 zł. Aktualnie jego dochód wynosi 0 zł.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PWINB) utrzymał zaskarżone postanowienie pierwszoinstancyjne w mocy.
W uzasadnieniu podano, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w H. wskazał na wyliczenia dochodu wnioskodawcy, które to wyliczenia organ odwoławczy przyjmuje za własne. Stwierdzono, że wynika z nich, iż przy zachowaniu należytej staranności zobowiązany byłby w stanie w okresie 4 lat odłożyć należną sumę, odkładając co miesiąc kwotę 17 zł. Obecnie od [...] listopada 2012 r., tj. daty wydania postanowienia ustalającego koszty postępowania w wysokości 984 zł do dnia wydania niniejszego postanowienia upłynęło 65 miesięcy - co oznacza, że zobowiązany odkładając kwotę po 15 zł miesięcznie spłaciłby całość zobowiązania publicznoprawnego (15,14 zł x 65 miesięcy = 984 zł). Tym samym w ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka niewątpliwej niemożności poniesienia przedmiotowych kosztów administracyjnych. J. R. miał i ma możliwość spłaty zobowiązania, chociażby poprzez rozłożenie świadczenia na raty.
Podniesiono, że kwestia ubóstwa jest problemem wielu polskich rodzin, ale nie może być przesłanką do ewidentnego nadużywania prawa. Wskazano, że koszty zostały spowodowane przez samego skarżącego, który nie przedłożył żądanej oceny technicznej wysyłając w kopercie tygodnik "Teletydzień", oskarżając później pracowników organu pierwszej instancji o zniszczenie przesłanej ekspertyzy. Organ podniósł, że porównanie tylko wydatków z dochodami nie może stanowić o przyjęciu niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę kosztów. Dlatego też w ocenie organu odwoławczego J. R. nie wykazał ani we wniosku o zwolnienie, ani w zażaleniu aby nie był w stanie ponieść kosztów chociażby w minimalnej wysokości. Strona nie wykazała bowiem jakiejkolwiek woli spłaty zobowiązania, zarzucając jedynie organom niezwolnienie jej z kosztów postępowania. Z drugiej strony powołuje się na wydatki związane z leczeniem stomatologicznym oraz zadłużeniem u najbliższej rodziny (nie wskazując na żadne dokumenty poza oświadczeniem, np. potwierdzeniem przelewu, czy zgłoszeniem pożyczki do Urzędu Skarbowego, co rodzi podejrzenie sporządzenia dokumentów wyłącznie na potrzeby niniejszego postępowania). Także kwestia częściowego zwolnienia z kosztów nie może być zastosowana w niniejszej sprawie, albowiem skarżący w ocenie organów przez okres ponad 6 lat mógł dokonać spłaty chociażby części zobowiązania - czego nie dokonał.
Natomiast powoływanie się w zażaleniu na okoliczność zwolnienia przez sądy z kosztów postępowania sądowego nie może wpłynąć na ocenę niewątpliwej niemożliwości poniesienia kosztów postępowania administracyjnego. Zwolnienie od kosztów sądowych związane jest ze złożeniem oświadczenia, z którego wynika, że strona nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Tym samym inne są przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych, a inne zwolnienia od kosztów postępowania, o których stanowi art. 267 K.p.a., gdzie przesłanką jest niewątpliwa niemożność ich poniesienia.
Reasumując stwierdzono, że wniosek o zwolnienie z kosztów postępowania nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wnioskodawca nie wykazał, aby zachodziła niewątpliwa niemożność uiszczenia kwot po 15 zł miesięcznie przez okres 65 miesięcy.
Skargę na to postanowienie do sądu administracyjnego złożył J. R., który zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a) art. 6, 7, 8, 9, 10 w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1, art. 144, art. 267 K.p.a. i w zw. z art. 83 ust 2 ustawy - Prawo budowlane, w wyniku przeprowadzenia postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywatela do organów państwa, zaniechanie podjęcia na wniosek strony kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego, a także przedstawienie stanu faktycznego niezgodnie z rzeczywistością, przy jednoczesnym braku wyczerpującego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych;
b) art. 12 § 1 i 2 K.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób bezczynny i przewlekły, czego dowodzą, zdaniem skarżącego, wyroki w sprawach II SAB/Bk 83/13, II SAB/Bk 115/16, II SAB/Bk 21/17;
c) art. 77, 78, 80, 81 w zw. z art. 267 K.p.a. w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane przez:
- brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a przede wszystkim w związku z brakiem stwierdzenia w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący w ciągu ostatnich sześciu lat, jak i obecnie, nie był i nie jest w stanie ponieść spornych kosztów postępowania administracyjnego a z kolei przy nieprawdziwym stwierdzeniu, że skarżący mający stały bardzo niski miesięczny dochód na przestrzeni ostatnich sześciu lat był i jest w stanie ponieść sporne koszty, obecnie z odsetkami w kwocie 1.500 zł;
- nieprawdziwe stwierdzenie, że udzielnie skarżącemu przez polskie sądy w ciągu ostatnich sześciu lat pomocy całkowitej w postaci całościowego zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania pełnomocnika z urzędu nie jest obiektywną przesłanką do zwolnienia go ze spornych kosztów;
- nieprawdziwe stwierdzenie, że skarżący na przestrzeni lat mógł poczynić oszczędności, w sytuacji gdy nie było go na to stać;
- pominięcie nieoczekiwanych wydatków jakie skarżący był zmuszony ponieść na przełomie roku 2017/2018, tj. na leczenie stomatologiczne w wysokości 7.000 zł i na studia podyplomowe w wysokości 2.800 zł;
- pominięcie faktu, że skarżący ze względu na swoją bardzo trudną sytuację materialną jest zapożyczony u najbliższej rodziny na chwilę obecną na kwotę 5.000 zł;
d) art. 5 ust. 1 w zw. z art. 6, 7 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji przez odmowę zwolnienia skarżącego ze spornych kosztów postępowania administracyjnego;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego, brak zapewnienia w toku postępowania sprawiedliwości i rzetelności przy rozstrzyganiu o sytuacji jednostki;
b) art. 7 Konstytucji RP przez naruszenie zasady praworządności;
c) art. 17 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w związku z ogólnie pojętym zakazem nadużywania praw przez organy administracji publicznej.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji i zwrot wszystkich kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że postępowanie wszczęte z urzędu przez nadzór budowlany (w związku z zagrożeniem pożarowym generowanym przez stodołę na działce skarżącego) zakończyło się odmową nakazania jakichkolwiek czynności, zaś sądy administracyjne stwierdziły, że w sprawie tej wystąpiła przewlekłość. PINB kosztami za prowadzone postępowanie obciążył skarżącego, który we wniosku z dnia [...] czerwca 2012 r., na podstawie art. 267 K.p.a., wystąpił o zwolnienie go z tych kosztów (tj. kosztów ekspertyzy technicznej, w której stwierdzono brak zagrożenia pożarowego). Następnie PINB postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. odmówił zwolnienia, a organy odmawiały mu prawa do zaskarżenia tego postanowienia odmownego (jak się później okazało niezasadnie). Dlatego skarżący w dniu [...] sierpnia 2016 r. złożył ponowny wniosek o zwolnienie z kosztów postępowania administracyjnego. W drugim wniosku skarżący wykazał niższe dochody. Z uwagi na przedłużające się rozpoznawanie wniosku, skarżący zaskarżył bezczynność w tym zakresie, a sąd uwzględnił skargę prawomocnym wyrokiem z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Bk 115/16 i zobligował organ do załatwienia wniosku z dnia [...] sierpnia 2016 r. w terminie 14 dni od zwrotu akt administracyjnych organowi. Termin ten przekroczono, zdaniem skarżącego, o 13 dni, sprawa o bezczynność w tym zakresie została oddalona wyrokiem wydanym w sprawie II SA/Bk 165/17. Natomiast na wezwanie PINB o przedstawienie w terminie siedmiu dni zaświadczeń o korzystaniu ze świadczeń z pomocy społecznej z powodu ubóstwa oraz o dochodach za rok 2016, skarżący przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r. przedstawił wszystkie żądane informacje, jednak PINB w ogóle nie wziął ich pod uwagę. Postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. odmówiono zwolnienia z kosztów sporządzenia ekspertyzy. Postanowienie to zostało uchylone przez organ odwoławczy w dniu [...] czerwca 2017 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy powiatowy organ nadzoru budowlanego po raz drugi odmówił zwolnienia z kosztów sporządzenia ekspertyzy. Tym razem organ odwoławczy postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2017 utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie. Wyrokiem z dnia 9 listopada 2017 r. wydany w sprawie II SA/Bk 630/17 sąd administracyjny uchylił oba wymienione postanowienia.
Ponownie rozpatrując sprawę organ wezwał skarżącego do dostarczenia dokumentacji o stanie majątkowym, zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń z pomocy społecznej z powodu ubóstwa, zaświadczeń o dochodach za okresy roczne, tj. w latach 2012 – 2017, zaświadczenia lekarskiego lub innego dokumentu świadczącego o przeciwskazaniach do podjęcia pracy. Strona przedstawiła wszystkie wymagane dokumenty a ponadto dodatkowe dokumenty o nieprzewidzianych wydatkach, jak fakturę na kwotę 2.800 zł za studia podyplomowe, zaświadczenie siostry skarżącego że ze względu na bardzo trudną sytuację materialną skarżący od wielu ostatnich lat jest u niej zapożyczony na łączna kwotę 5.000 zł. Organy po raz kolejny nie uwzględniły dostarczonych dokumentów i odmówiły zwolnienia go od spornych kosztów postępowania administracyjnego. W międzyczasie wszczęto postępowanie egzekucyjne i na dzień 28 września 2017 r. naliczono odsetki w kwocie 426,15 zł. Z tego względu, że sprawa zwolnienia skarżącego z kosztów postępowania nie została zakończona a organ wszczął postepowanie egzekucyjne w tej sprawie, skarżący wystąpił z wnioskiem do GINB o unieważnienie postanowienia PWINB z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia o uznaniu zarzutów skarżącego w kwestii prowadzonej egzekucji za nieuzasadnione.
Zdaniem skarżącego w sprawie zostało wykazane, że nie jest on w stanie ponieść spornych kosztów postępowania administracyjnego, zwłaszcza wykazano, że w chwili obecnej posiada on status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, a jego stały miesięczny dochód wynosi 0 zł. Nadto wykazany został stały niski dochód netto za poszczególne lata: rok 2012 - 12.430 zł (miesięcznie 1.035,83 zł); rok 2013 - 12.510 zł (miesięcznie 1.042,50 zł); rok 2014 - 12.218 zł (miesięcznie 1.018,18 zł), rok 2015 - 15.737 zł (miesięcznie 1.311,45 zł), rok 2016 - 10.485 zł (miesięcznie 873,75 zł), rok 2017 – 11.83,75 zł (miesięcznie 923,65 zł). Skarżący podkreślił, że w związku ze stałym niskim dochodem uzyskiwał prawa pomocy w postępowaniach sądowoadministracyjnych. Zdaniem skarżącego nie można zgodzić się z organem odwoławczym, że czym innym jest zwolnienie od opłaty sądowej a czym innym zwolnienie od poniesienia kosztów postępowania administracyjnego. W obu wypadkach chodzi bowiem o niewątpliwą niemożność poniesienia kosztów.
W ocenie skarżącego, organy nie ustosunkowały się do materiałów przedstawionych przez niego, o które same wnioskowały. Nie mógł on też poczynić oszczędności, bowiem dochód wystarczał wyłącznie na zaspokojenie elementarnych potrzeb. Nie uwzględniono również wydatków związanych z leczeniem stomatologicznym oraz ze studiami podyplomowymi a także faktu zapożyczenia skarżącego u siostry. Skarżący podał, że aktualnie jest bezrobotny, bowiem od wielu lat jest "gnębiony" przez lokalne organy administracji publicznej, których to przedstawiciele wielokrotnie interweniowali u jego pracodawców w celu pozbawienia go pracy, a co za tym idzie pozbawienia go i tak skromnych środków do życia.
W konkluzji skarżący wniósł aby sąd "przerwał w końcu tę farsę", której autorami są organy nadzoru budowlanego oraz zwolnił go w całości z kosztów sporządzenia ekspertyzy. Od 2012 r. zachodziła i nadal zachodzi "niewątpliwa niemożność" poniesienia przez niego przedmiotowych kosztów, które zostały wytworzone przez organy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Postanowienie będące przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej zostało wydane na skutek ponownie prowadzonego postępowania przez organy nadzoru budowlanego w sprawie wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2016 r. o zwolnienie z kosztów postępowania administracyjnego związanych z wykonaniem ekspertyzy technicznej. Poprzednio wydane rozstrzygnięcia zarówno organu drugiej jak i pierwszej instancji o odmowie zwolnienia od poniesienia przedmiotowych kosztów, zostały uchylone wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 9 listopada 2017 r. wydanym w sprawie II SA/Bk 630/17. W ocenie Sądu organy nie ustosunkowały się wyczerpująco do przedłożonej przez skarżącego w dniu [...] kwietnia 2017 r. dokumentacji dotyczącej jego sytuacji majątkowej i życiowej. Przede wszystkim ustalenia w zakresie dochodu skarżącego, zdaniem Sądu, były dowolne oraz nie uwzględniały zasad doświadczenia życiowego. Sąd wskazał, że w 2016 r. skarżący uzyskiwał średni dochód w wysokości około 875 zł miesięcznie, zaś na datę wydania wyroku dochód nie przekraczał 400 zł miesięcznie. W ocenie Sądu, jeżeli ten dochód był faktycznie dochodem jedynym i wyłącznym, a tego organy nie ustaliły ponad wszelką wątpliwość, to pozostaje on na granicy egzystencji. Stąd też twierdzenie o możliwości poczynienia oszczędności nie zostało odniesione do okoliczności sprawy i rzetelnie uargumentowane. Nadto zarzucono, że organy nie ustosunkowały się do twierdzeń strony o trudnej sytuacji życiowej związanej z niemożnością znalezienia pracy lepiej płatnej w okolicy zamieszkania. Sąd zaznaczył przy tym, iż nie można wykluczyć że taka sytuacja może mieć miejsce w przypadku osób stosunkowo młodych i zdolnych do zarobkowania. Jako bezskuteczny potraktowano argument o publicznym charakterze kosztów postępowania stwierdzając, że pojęcie "niewątpliwej niemożności poniesienia kosztów" nie nawiązuje do takiej przesłanki. Uzasadnione wątpliwości Sądu wywołało także odwoływanie się do argumentu dotyczącego tego, że skarżący przez wiele lat nie uiszczał należności, w kontekście pozostawania organów w bezczynności w sprawach skarżącego, w tym w sprawach związanych z obowiązkiem uiszczenia przez niego przedmiotowych kosztów postępowania. Również, w ocenie Sądu, fakt nieprzedstawienia zaświadczenia o korzystaniu z pomocy społecznej nie wyklucza wystąpienia "niewątpliwej niemożności poniesienia kosztów". Sąd wyraził także pogląd, że chociaż przesłanki uzyskiwania zwolnienia z kosztów postępowania sądowego są inne niż przesłanki uzyskania zwolnienia na podstawie art. 267 K.p.a. to nie można było pominąć powodów, dla których te zwolnienia w postępowaniach sądowych i to od niewielkich kwot miały miejsce. Sąd zaznaczył przy tym, że przepis art. 267 K.p.a. uprawnia do zwolnienia w całości lub w części i w związku z tym odmowa zwolnienia wymagało wskazania dlaczego organ nie uznał ze uzasadnione częściowego zwolnienia. W konkluzji Sąd stwierdził, że w sprawie nie wykazano, iż nie zachodzi "niewątpliwa niemożność poniesienia kosztów postępowania administracyjnego". W ponownie prowadzonym postępowaniu nakazano wziąć pod uwagę okoliczność uzyskiwania przez skarżącego dochodu z tytułu działalności publicystycznej i ocenić jakie to ma znaczenie dla wyniku sprawy.
Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, że w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (wyrok NSA z 6 lutego 2013 r., II GSK 2101/11, pub. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępna pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej powoływana jako CBOSA) do której, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie sposób zaliczyć skarżącego.
Prowadząc postępowanie ponownie w dniu [...] lutego 2018 r. wezwano skarżącego do dostarczenia: pełnej informacji o stanie majątkowym; zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa a w przypadku braku takiego zaświadczenia wyjaśnienia z jakiego powodu taka sytuacja ma miejsce; zaświadczenia o dochodach za poszczególne okresy roczne w latach 2012 – 2017 z uwzględnieniem dochodu z działalności publicystycznej; zaświadczenia lekarskiego lub innego dokumentu świadczącego o przeciwskazaniach do podjęcia pracy w przypadku gdy skarżący nie pracuje; wskazania comiesięcznych wydatków na utrzymanie.
Z dokumentacji przedstawionej przez skarżącego wynika przede wszystkim, że na dzień orzekania przez Sąd w sprawie II SA/Bk 630/17 skarżący był zatrudniony na etacie z miesięcznym dochodem w wysokości ponad 2.200 zł. Oznacza to, że uzasadnienie wyroku wydanego w sprawie II SA/Bk 630/17 oraz wytyczne odnośnie dalszego postępowania oparte zostały na nieprawdziwym fakcie uzyskiwania przez skarżącego dochodu nie przekraczającego 400 zł miesięcznie.
W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę niniejszą, fakt uzyskiwania przez skarżącego w okresie od września 2017 r. do końca lutego 2018 r. miesięcznego dochodu w wysokości 2.200 zł jest wystarczającym ustaleniem, wykluczającym stwierdzenie, że zachodzi przesłanka niewątpliwej niemożności poniesienia przez niego w całości kosztów postępowania administracyjnego w wysokości 984 zł. Uzyskiwanie dochodu w takiej wysokości przez pół roku prowadzi do wniosku, że skarżący miał możliwość spłaty przedmiotowego zobowiązania. Zdaniem Sądu, uzyskiwanie dochodu w wysokości przewyższającej minimalne wynagrodzenie za pracę, które w 2017 r. wyniosło 2.000 zł i kwotę najniższej emerytury, wynoszącej w 2017 r. - 1.000 zł jest okolicznością która wyklucza skarżącego z kręgu osób ubogich. W doktrynie przyjmuje się zaś, że przepis art. 267 K.p.a. wprowadza instytucję tzw. prawa ubogich (vide: Cz. Martysz, Kometarz do art. 267 Kodeksu postępowania administracyjnego, pub. Lex) do którego, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie sposób zaliczyć skarżącego.
Odnosząc się do obecnej sytuacji materialnej skarżącego stwierdzić należy, że jest ona spowodowana jego świadomym działaniem i nie może obciążać konsekwencjami finansowymi organów administracji publicznej. Charakter wydatków wskazanych przez skarżącego, tj. koszty poniesione na studia podyplomowe i leczenie stomatologiczne w łącznej wysokości 7.300 zł, w żadnej mierze nie uzasadniają prymatu interesu strony, przed interesem publicznym. Organy w sprawie niniejszej uwzględniły sytuację materialną skarżącego, a dodatkowo kierowały się interesem społecznym przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. W ocenie tej trafnie wskazano na dotychczasową postawę skarżącego wobec powstałych kosztów postępowania administracyjnego. Przede wszystkim podnieść należy, że koszty te zostały spowodowane przez samego skarżącego, który nie przedłożył wymaganej oceny technicznej. Zamiast oceny technicznej przesłał do organu tygodnik "Teletydzień". Skarżący nie wykazał przy tym jakiejkolwiek woli spłaty zobowiązania. Słusznie podnosi organ odwoławczy, że przez okres ponad 6 lat mógł on dokonać spłaty chociażby części zobowiązania, czego nie dokonał. Gdyby skarżący w tym okresie w swoich wydatkach uwzględnił kwotę około 20 zł miesięcznie zobowiązanie byłoby już spłacone. Tymczasem zadłużenie wzrasta w uwagi na naliczanie odsetek.
Nadto Sąd zauważa, że skarżący jest osobą zdrową, młodą, zdolną do pracy w wyuczonym zawodzie nauczyciela z wyższym wykształceniem, nie posiada na utrzymaniu członków rodziny – są to przesłanki obiektywne, zaprzeczające "niewątpliwej niemożności poniesienia kosztów" o jakiej stanowi art. 267 K.p.a. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący wielokrotnie zmieniał miejsca zatrudnienia, co wskazuje na zapotrzebowanie na rynku pracy na wykonywany przez niego zawód.
Reasumując stwierdzić należy, że organ, odmawiając skarżącemu zwolnienia z kosztów wykonania ekspertyzy technicznej, nie przekroczyły, zdaniem Sądu, granic uznania administracyjnego, a ocena zebranego w sprawie materiału nie była dowolna. Samo zaś uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w sposób dostateczny wyjaśnia motywy, którymi kierował się organ podejmując kwestionowane przez stronę rozstrzygnięcie, co czyni zadość minimalnym wymogom stawianym przez art. 107 § 3 K.p.a.
Mając powyższe na uwadze skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.