II OSK 718/24

II OSK 718/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Rząsa /sprawozdawca/
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Leszek Kiermaszek
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Cudzoziemcy
Sygn. powiązane
III SAB/Gl 397/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-01-16
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w pozostałej części skargę kasacyjną oddalono
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 583
art. 100c, art. 100d
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie sędzia NSA Leszek Kiermaszek sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. akt III SAB/Gl 397/23 w sprawie ze skargi N. N. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżony wyrok w zakresie punktów 1, 2, 3 i stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 3 września 2021 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. oddala skargę kasacyjną w pozostałej części; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt III SAB/Gl 397/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA w Gliwicach"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi N. N., obywatela Republiki Indii (dalej: "cudzoziemiec", "strona", "skarżący") na bezczynność Wojewody Śląskiego (dalej: "Wojewoda", "organ", "skarżący kasacyjnie") w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy: stwierdził bezczynność Wojewody, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1); zobowiązał organ do rozpoznania wniosku w terminie 60 dni od otrzymania akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem (pkt 2) wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 zł (pkt 3); oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 4); zasądził zwrot kosztów postępowania (pkt 5).
2. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
2.1. Wnioskiem z 3 września 2021 r. (data wpływu do organu) cudzoziemiec wystąpił o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy. Organ, 3 stycznia 2022 r. wezwał do uzupełnienia braków formalnych podania. W dniu 22 czerwca 2022 r. organ poinformował stronę m.in. o treści art. 100c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 583 ze zm.; dalej: "ustawa o pomocy" lub "specustawa ukraińska"). Wojewoda 29 czerwca 2022 r. oraz 22 sierpnia 2022 r. w trybie art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354 ze zm.; dalej: "ustawa o cudzoziemcach" lub "u.o.c.") zwrócił się do odpowiednich służb o informacje o cudzoziemcu. Pismem z 23 maja 2023 r. organ wezwał do uzupełnienia dokumentów. Strona kilkukrotnie składała aktualne dokumenty i zwracała się o wydanie decyzji. Wobec braku aktywności organu cudzoziemiec 15 września 2023 r. złożył ponaglenie. Następnie wniósł skargę z 4 października 2023 r. na bezczynność Wojewody. Pismem z 6 listopada 2023 r. organ wezwał do uzupełnienia wniosku oraz poinformował o treści art. 100d ustawy o pomocy. Decyzją z 7 sierpnia 2024 r. Wojewoda odmówił wnioskowanego zezwolenia.
2.2. Wskazanym na wstępie wyrokiem z 16 stycznia 2024 r., WSA w Gliwicach stwierdził, ze skarga cudzoziemca jest zasadna. Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd skarżącego, że ustawa o pomocy nie znajduje zastosowania w jego sprawie, bowiem skarżący jest obywatelem Republiki Indii. Następnie wskazano, że w ustawie o cudzoziemcach na zasadach ogólnych dochodzi do wszczęcia postępowania z dniem złożenia wniosku, jednak nie rozpoczynają biegu żadne terminy obligujące organ do załatwienia sprawy. Termin do załatwienia sprawy zaczyna bieg od dnia, kiedy nastąpiło ostatnie ze zdarzeń przewidzianych w art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, a termin kiedy one nastąpią zależy od organu, bo to on wyznacza cudzoziemcowi termin do osobistego stawiennictwa w organie. W ocenie WSA w Gliwicach, narusza to art. 41 oraz art. 47 zd. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. U. UE C. z 2007 r. nr 303, poz. 1; dalej: "KPP"), z którego wynika prawo do dobrej administracji praz prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu. Następnie zauważono, że z art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 2011/98/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim (Dz. U. UE L. z 2011 r. nr 343, poz. 1; dalej: "dyrektywa 2011/98/UE") wynika, że termin do wydania decyzji w każdym przypadku rozpoczyna bieg z dniem złożenia wniosku i wynosi on maksymalnie 4 miesiące. Może on ulec wydłużeniu tylko o czas, w jakim organ oczekiwał na dostarczenie przez zainteresowanego informacji lub dokumentów. Tym samym w ocenie sądu pierwszej instancji art. 112a ust. 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach został błędnie implementowany do krajowego porządku prawnego. WSA w Gliwicach wskazał, że z akt sprawy wynika, że zarzut bezczynności jest uzasadniony (wniosek wpłynął do organu 3 września 2021 r., zatem winien być załatwiony do 3 listopada 2021 r.). Jednocześnie sąd pierwszej instancji stwierdził, że zarzucana opieszałość organu ma charakter rażący. Zobowiązano również do załatwienia sprawy oraz wymierzono organowi grzywnę w kwocie 1000 zł. Ponadto WSA w Gliwicach oddalił skargę w pozostałym zakresie (w skardze domagano się m.in. przyznania skarżącemu sumy pieniężnej).
3. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda, zaskarżając go w części, tj. w pkt 1, 2, 3 i 5, zarzucając mu:
1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 100c ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i 2 oraz ust. 4 a także art. 100d ustawy o pomocy poprzez jego niezastosowanie, ewentualnie poprzez błędną wykładnię przejawiającą się w przyjęciu, że dotyczy on jedynie postępowania w której stroną są tylko obywatele a nie wszyscy cudzoziemcy;
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) obrazę art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 100c ust. 1 i 3 ustawy o pomocy poprzez wadliwe uwzględnienie skargi, będącą rezultatem niezastosowania, ewentualnie błędnej wykładni przepisów art. 100c ust. 1 i 3 ustawy o pomocy, co przejawiło się w przyjęciu, że przepisy te dotyczą jedynie postępowania w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy sensu stricto;
b) obrazę art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 100c ust. 1 i 3 ustawy o pomocy poprzez niezastosowanie tych przepisów i odmowę oddalenia skargi, będącą rezultatem niezastosowania przepisów art. 100c ust. 1 i 3 ustawy o pomocy i odmowę oddalenia skargi;
c) obrazę art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez wadliwe stwierdzenie, że bezczynność miała charakter rażący, podczas gdy organ nie mógł załatwić sprawy z uwagi na braki formalne wniosku;
d) obrazę art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie przejawiające się w lakonicznym, zdawkowym i uniemożliwiającym prawidłową kontrolę instancyjną uzasadnieniu wyroku, zwłaszcza w kontekście uznania "przewlekłości" postępowania za rażącą.
Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, tj. co do punktów: 1, 2, 3 i 5 oraz oddalenie skargi; ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach. Ponadto Wojewoda wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie, skarżący kasacyjnie organ oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
4. Pismem z 20 marca 2024 r. stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną cudzoziemiec wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
5.1. Skarga kasacyjna okazała się częściowo uzasadniona.
5.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
5.3. W sprawie niniejszej kwestią o zasadniczym znaczeniu jest zagadnienie podmiotowego zakresu zastosowania art. 100c i 100d ustawy o pomocy. WSA w Gliwicach w zaskarżonym wyroku przyjął, że przepisy ustawy o pomocy nie dotyczą wszystkich cudzoziemców. Zdaniem Wojewody, art. 100c i 100d ustawy o pomocy odnoszą się do wszystkich cudzoziemców, a zatem również do skarżącego, który jest obywatelem Republiki Indii i ubiega się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia determinuje kierunek rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, albowiem w świetle art. 100c ust. 4 oraz art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach dotyczących m.in. udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie obowiązywania tych przepisów nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
5.4. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy. Stanowisko to jest już ugruntowane w orzecznictwie NSA (zob. np. wyroki z: 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22; 4 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2421/22; 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2521/22; 25 lipca 2024 r., sygn. akt II OSK 206/24; 11 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1074/24; 23 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1301/24 - CBOSA). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela argumentację zawartą m.in. w uzasadnieniu wyroku NSA z 13 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 2362/23, CBOSA. W tym kontekście należy zatem przypomnieć, że w analizowanych przepisach art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy mówi się o "cudzoziemcu", bez wskazania jego narodowości lub przynależności państwowej, a nie np. "obywatelu Ukrainy". Skoro specustawa ukraińska nie wprowadza odrębnej – na potrzeby tej ustawy – definicji legalnej pojęcia "cudzoziemiec", należy uznać, że jest to pojęcie tożsame z cudzoziemcem, o którym mowa w art. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, czyli osobą, która nie posiada obywatelstwa polskiego. Zauważyć należy, że dodany tą samą nowelizacją z 8 kwietnia 2022 r. art. 100a w ust. 1 wprost odsyła do pojęcia cudzoziemca, "o którym mowa w art. 2 ust. 1 lub 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz. Urz. UE L 71 z 4.3.2022, str. 1-6)", czyli kategorii wysiedleńców, którzy musieli opuścić Ukrainę począwszy od dnia 24 lutego 2022 r. w następstwie inwazji wojskowej rozpoczętej w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne. Takiego ograniczenia nie zawierają przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy. Takie rozumienie pojęcia "cudzoziemiec" jest spójne z szerokim zakresem spraw, których dotyczą przepisy art. 100c i art. 100d specustawy ukraińskiej. Znaczna część tych spraw nie ma bowiem jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną – np. zezwolenia na pobyt stały czy cofnięcia posiadanych już zezwoleń. Zauważyć trzeba, że w odniesieniu do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE jednym z warunków udzielenia takiego zezwolenia jest – zgodnie z art. 211 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach – legalny i nieprzerwany pobyt na terytorium RP co najmniej przez 5 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku. Jeśli zatem przyjąć, że przepisy art. 100c specustawy ukraińskiej dotyczą wyłącznie osób przybyłych do Polski w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie, to żadna z tych osób nie byłaby uprawniona do skutecznego złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, co prowadziłoby do wniosku, że przepis art. 100c ust. 1 pkt 1 lit.c specustawy ukraińskiej jest bezprzedmiotowy. Objęcie zakresem unormowań art. 100c ust. 1 pkt 1 lit.c specustawy ukraińskiej cudzoziemców, którzy z natury rzeczy nie mogą być osobami, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy, świadczy o jasnym zamiarze ustawodawcy objęcia zakresem także art. 100c ust. 1 pkt 1 lit.a ustawy o pomocy nie tylko osób przybyłych na terytorium RP w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie, a wszystkich cudzoziemców ubiegających się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu. W końcu, przyjmując, że powołane przepisy dotyczą wyłącznie cudzoziemców, o których mowa w art. 2 ust. 1 specustawy ukraińskiej, nie sposób byłoby racjonalnie wyjaśnić, dlaczego ustawodawca zdecydował się na pogorszenie sytuacji prawnej wyłącznie tej grupy cudzoziemców. Regulacja wprowadzona w art. 100c i art. 100d specustawy ukraińskiej w sposób istotny ogranicza zasadę szybkości postępowania organów administracji (art. 12 k.p.a.) i prawo strony do załatwienia jej sprawy w rozsądnym terminie. Z przyczyn przedstawionych wyżej, a także mając na uwadze intencje ustawodawcy oraz nie do końca prawidłowe (z punktu widzenia zasad prawidłowej legislacji) zawarcie rozwiązań mających na celu usprawnienie postępowań dotyczących generalnej kategorii legalizacji pobytu cudzoziemców niejako "przy okazji" nowelizacji specustawy ukraińskiej, przy wykładni przepisów art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy nie należy kierować się wewnętrzną systematyką specustawy ukraińskiej oraz samym celem tej szczególnej ustawy, w obrębie której zamieszczono omawiane przepisy. Zakres podmiotowy i przedmiotowy specustawy ukraińskiej unormowany w art. 1 ust. 1 tej ustawy nie jest zbieżny z zakresem przepisów art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy, których celem dodania do specustawy w drodze ustaw nowelizujących odpowiednio z 8 kwietnia 2022 r. i 12 stycznia 2023 r. nie było bezpośrednio uregulowanie sytuacji prawnej obywateli Ukrainy przybywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Wyżej wskazane przepisy stanowią regulację o charakterze szczególnym i mogą być stosowane samodzielnie. Reasumując ten fragment rozważań, przepisy art. 100c i art. 100d specustawy ukraińskiej stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy.
5.5. Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy przypomnieć, że wniosek skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu 3 września 2021 r. W tym dniu nie obowiązywał jeszcze art. 100c specustawy ukraińskiej, który to przepis wszedł w życie z dniem 15 kwietnia 2022 r. W orzecznictwie, na tle art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej, wyjaśniono, że organ nie został zwolniony z odpowiedzialności prawnej z tytułu naruszenia, w okresie przed 15 kwietnia 2022 r., prawa strony do rozpoznania w rozsądnym terminie sprawy administracyjnej dotyczącej tytułów pobytowych cudzoziemców. W odniesieniu do takich stanów faktycznych stronie przysługuje pełna ochrona sądowa z tytułu naruszenia tego prawa, gwarantowana m.in. w art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 w zw. z art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 149 p.p.s.a. (zob. np. wyrok NSA z 10 czerwca 2024 r., sygn. akt II OSK 2363/23; wyrok NSA z NSA z 27 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 519/23; wyrok NSA z 21 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2342/22 - CBOSA).
5.6. W realiach niniejszej sprawy organ dopuścił się bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem postępowanie w sprawie administracyjnej zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego, który wpłynął do organu w dniu 3 września 2021 r. i nie zostało zakończone zgodnie z terminem wskazanym w art. 35 § 3 k.p.a. W tym kontekście trzeba przypomnieć, że art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022, poz. 91) należy rozumieć w ten sposób, że na nowo od dnia wejścia w życie tej ustawy biegną tylko te terminy załatwiania spraw wymienionych w tym przepisie, które w dniu jej wejścia w życie jeszcze nie upłynęły (zob. wyrok NSA z 13 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1985/22, CBOSA). Już z tego powodu odwoływanie się w zaskarżonym wyroku do art. 112a u.o.c., w tym prowadzenie rozważań co do ewentualnej wadliwej implementacji w tym przepisie postanowień art. 5 dyrektywy 2001/55/WE, należało uznać za zbędne. Podobnie, kwestie oceny wspomnianej implementacji nie miały jakiegokolwiek znaczenia w aspekcie przyjęcia, że do skarżącego miały zastosowanie art. 100c i 100d ustawy o pomocy (por. np. wyroki NSA z 23 października 2024 r., II OSK 801/24 oraz 30 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1085/24 - CBOSA). Uwzględniając zatem okres miedzy złożeniem wniosku 3 września 2021 r. a 15 kwietnia 2022 r. (data wejścia w życie art. 100c specustawy ukraińskiej), zasadne jest przyjęcie, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wspomnianego podania skarżącego.
5.7. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, bezczynność Wojewody nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W świetle art. 100c ust. 4 specustawy ukraińskiej, dokonując kwalifikacji stwierdzonej bezczynności można było uwzględnić tylko okres przed 15 kwietnia 2022 r. Ogólnie rzecz ujmując, taka kwalifikacja będzie zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Na tę ocenę rzutuje z kolei m.in. zbyt długi okres prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że z reguły dopiero co najmniej kilkunastokrotne przekroczenie maksymalnego terminu wyznaczonego przez prawodawcę na załatwienie sprawy jest przekroczeniem na tyle dużym, a przez to też i oczywistym, że nie będzie budziło wątpliwości odnośnie do uznania go za przekroczenie rażące (zob. np. wyrok NSA z 6 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 1055/23, CBOSA). Przenosząc te ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy po pierwsze stwierdzić, że organ podejmował czynności zmierzające do załatwienia sprawy administracyjnej, wzywając do uzupełnienia braków formalnych podania (karta 36 akt administracyjnych). Po drugie, należy mieć na uwadze, okres, który należy brać pod uwagę z punktu kwalifikacji bezczynności, który nieznacznie przekroczył pół roku (wniosek złożono 3 września 2021 r., art. 100c ustawy o pomocy wszedł w życie 15 kwietnia 2022 r.). Dodatkowo, na brak podstaw do przyjęcia rażącego naruszenia prawa w realiach niniejszej sprawy ma wpływ również okoliczność, że organ rozpoznawał sprawę skarżącego w okresie pandemii COVID-19 (por. np. wyrok NSA z 4 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1870/22, CBOSA), a następnie kryzysu migracyjnego wywołanego masowym napływem do Polski obywateli Ukrainy w związku z wojną rosyjsko-ukraińską rozpoczętą 24 lutego 2022 r. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że bezczynność Wojewody nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
5.8. W związku ze znajdującą się w aktach administracyjnych decyzją Wojewody z 7 sierpnia 2024 r. nr SOII.6151.15364.2021 uchylono zaskarżony wyrok w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego (pkt 2). Dodać należy, że w stanie prawnym obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. zbędne jest umarzanie postępowania w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia w sytuacji, w której organ załatwił sprawę po wniesieniu skargi (zob. np. wyrok NSA z 20 grudnia 2023 r., sygn. akt II OSK 297/23 i cyt. tam orzecznictwo i piśmiennictwo).
5.9. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok również w części, w jakiej wymierzono organowi grzywnę w wysokości 1000 zł (pkt 3). Z użytej w art. 149 § 2 p.p.s.a. formuły "może orzec" wynika, że sąd administracyjny jest uprawniony, a nie zobowiązany do wymierzenia grzywny w razie stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłości. Ustawodawca nie tylko nie wskazał przypadków, w których sąd zobowiązany jest wymierzyć grzywnę w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a., ale nawet nie wskazał kryteriów, którymi sąd powinien się kierować podejmując decyzję w tej sprawie (określono jedynie maksymalną wysokość kwot, jakie mogą być wymierzone organowi). Mamy tu zatem do czynienia z instytucją opartą na uznaniu sędziowskim (por. np. wyrok NSA z 19 października 2024 r., II OSK 903/24, CBOSA). W realiach niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę rozważania wskazane w punkcie 5.7. niniejszego uzasadnienia nie można uznać, że uzasadnionym było wymierzenie Wojewodzie grzywny.
5.10. W sprawie nie doszło natomiast do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Należy zauważyć, że naruszenie ww. przepisu może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie zawiera obligatoryjnych elementów wskazanych w tym przepisie albo zostało sporządzone w ten sposób, że nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia (por. np. wyrok NSA z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 2688/18 oraz wyrok NSA z 11 października 2022, sygn. akt II OSK 1462/21, CBOSA). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie, wymagane przez art. 141 § 4 p.p.s.a., elementy. Ponadto, z uzasadnienia tego wyroku jednoznacznie wynika, jakimi motywami kierował się sąd pierwszej instancji. Natomiast w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować ocen prawnych wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
5.11. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylono zaskarżony wyrok w punktach 1, 2, 3 oraz na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 sentencji, zaś na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalono skargę kasacyjną w pozostałej części.
5.12. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., mając na uwadze poważne rozbieżności w wykładni zakresu podmiotowego art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej, jakie ujawniły się w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych.