II OSK 708/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie. SKO odmówiło zobowiązania Gminy Miasto Jasło, właściciela działki nr [...], do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wodnym lub przywrócenia stanu poprzedniego. Problem wynikał z gromadzenia się wody na działce nr [...] i jej przenikania do piwnic sąsiednich nieruchomości należących do skarżącego. Sąd I instancji oraz organ odwoławczy uznali, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 29 Prawa wodnego, ponieważ właściciel działki nr [...] nie dokonał żadnych zmian stanu wody na gruncie. Woda gromadziła się na działce z powodu podniesienia i utwardzenia terenów sąsiednich oraz naturalnego obniżenia działki nr [...]. Skarżący zarzucał naruszenie prawa materialnego (art. 29 Prawa wodnego) poprzez błędną wykładnię, twierdząc, że bierne zachowanie właściciela gruntu (tolerowanie stagnowania wody) również może być traktowane jako naruszenie stosunków wodnych. Podnosił również naruszenie przepisów postępowania (art. 9 i 61 § 1 kpa) przez brak pouczenia o konieczności rozszerzenia wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądów niższych instancji. Sąd podkreślił, że art. 29 Prawa wodnego wymaga aktywnego działania właściciela gruntu powodującego zmianę stanu wody, a bierne tolerowanie sytuacji nie jest wystarczające. Zaznaczył również, że postępowanie wszczęte na wniosek strony wiąże organ co do zakresu żądania, a obowiązek informowania stron z art. 9 kpa nie oznacza ingerencji w treść wniosku, choć w takich sytuacjach zasadne jest wszczęcie postępowania z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 29 Prawa wodnego w kontekście odpowiedzialności właściciela gruntu za zmiany stanu wody, zwłaszcza w sprawach dotyczących gromadzenia się wody z terenów sąsiednich oraz ograniczeń postępowania wnioskowego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie problem wynika z działań na gruntach sąsiednich, a nie z działań właściciela spornej działki. Interpretacja art. 9 kpa w kontekście rozszerzania wniosku może być różnie stosowana w zależności od okoliczności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy bierne zachowanie właściciela gruntu polegające na tolerowaniu stagnowania wody na jego działce, wskutek czego nastąpiła szkoda na działce sąsiedniej, może być traktowane jako naruszenie stosunków wodnych w rozumieniu art. 29 Prawa wodnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bierne zachowanie właściciela gruntu nie może być traktowane jako naruszenie stosunków wodnych w rozumieniu art. 29 Prawa wodnego, ponieważ przepis ten wymaga aktywnego działania właściciela powodującego zmianę stanu wody na gruncie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 29 Prawa wodnego wymaga aktywnego działania właściciela gruntu, które powoduje zmianę stanu wody na gruncie i szkody dla sąsiadów. Samo tolerowanie stagnowania wody, gdy przyczyna leży poza działką właściciela, nie jest podstawą do nałożenia obowiązku.
Czy organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie na wniosek strony, ma obowiązek ingerować w zakres tego wniosku i rozszerzać go z urzędu, jeśli uzna to za konieczne dla wszechstronnego wyjaśnienia sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Obowiązek informowania stron z art. 9 kpa nie oznacza obowiązku ingerowania w zakres wniosku strony, który jest wyraźnie określony. W takich sytuacjach, jeśli stwierdzono szkodliwy wpływ zmian stanu wody, zasadne jest wszczęcie postępowania z urzędu.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że postępowanie wnioskowe wiąże organ co do treści żądania strony. Obowiązek informowania z art. 9 kpa nie nakłada na organ obowiązku rozszerzania wniosku, ale w przypadku stwierdzenia problemu, organ powinien rozważyć wszczęcie postępowania z urzędu.
Przepisy (6)
Główne
u.p.w. art. 29
Prawo wodne
Właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich ani odprowadzać wód na grunty sąsiednie. Ma obowiązek usunąć przeszkody i zmiany w odpływie wody powstałe na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta może nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, jeżeli spowodowane przez niego zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie.
Pomocnicze
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Organy czuwają nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
k.p.a. art. 61 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego lub przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi kasacyjnej, sąd orzeka jak w sentencji.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 29 ustawy – Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż bierne zachowanie właściciela gruntu polegające na tolerowaniu stagnowania wody na jego działce, wskutek czego nastąpiła szkoda na działce sąsiedniej, nie może być traktowane jako naruszenie stosunków wodnych. • Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 9 w związku z art. 61 § 1 kpa polegające na braku pouczenia strony postępowania administracyjnego o konieczności rozszerzenia przedmiotowego i podmiotowego wniosku w sytuacji, gdy było to konieczne dla rozstrzygnięcia kwestii zmiany stosunków wodnych.
Godne uwagi sformułowania
bierne zachowanie właściciela gruntu • nie budzi jego wątpliwości fakt, że na przedmiotowej działce występuje kumulowanie się wody, która spływa na nią z wyżej położonych działek sąsiednich • nie doszło do naruszenia stanu wód, gdyż nie dokonano zmian na działce nr [...] • nie została bowiem spełniona jedna, zasadnicza przesłanka z tego przepisu – właściciel nie dokonał zmiany stanu wody na gruncie (nie podjął żadnych działań na działce) • postępowanie administracyjne wszczęte na żądanie strony (art. 61 § 1 kpa) wniosek strony wiąże organy administracji publicznej co do treści tego żądania, a tym samym pozbawione są one kompetencji do podejmowania czynności postępowania poza zakresem żądania.
Skład orzekający
Janina Kosowska
sprawozdawca
Jerzy Stelmasiak
przewodniczący
Maciej Dybowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 29 Prawa wodnego w kontekście odpowiedzialności właściciela gruntu za zmiany stanu wody, zwłaszcza w sprawach dotyczących gromadzenia się wody z terenów sąsiednich oraz ograniczeń postępowania wnioskowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie problem wynika z działań na gruntach sąsiednich, a nie z działań właściciela spornej działki. Interpretacja art. 9 kpa w kontekście rozszerzania wniosku może być różnie stosowana w zależności od okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje złożoność przepisów Prawa wodnego i Kodeksu postępowania administracyjnego w kontekście sporów sąsiedzkich dotyczących wody. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne określenie żądania we wniosku i jakie mogą być konsekwencje braku aktywnego działania właściciela gruntu.
“Czy tolerowanie wody na własnej działce to naruszenie prawa? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.