II OSK 7/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej uszkodzenia słuchu, uznając, że niewielki ubytek słuchu był jedynie chorobą współistniejącą, a nie odrębną chorobą zawodową.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. Ż. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił jego skargę na decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem. Sąd administracyjny uznał, że choć skarżący pracował w warunkach narażenia na hałas i miał niewielki ubytek słuchu, nie stanowiło to odrębnej choroby zawodowej, a jedynie schorzenie współistniejące z wcześniej rozpoznaną chorobą wibracyjną. NSA podzielił to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który utrzymał w mocy decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej w postaci uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem. Skarżący argumentował, że wykonywał pracę w warunkach narażenia na hałas, a stwierdzony u niego ubytek słuchu powinien zostać uznany za chorobę zawodową. WSA w Lublinie, a następnie NSA, uznali, że postępowanie powinno być prowadzone na podstawie rozporządzenia z 1983 r. Zgodnie z tym rozporządzeniem, choroba zawodowa wymaga, aby schorzenie było wymienione w wykazie i spowodowane czynnikami szkodliwymi w środowisku pracy. W niniejszej sprawie, mimo stwierdzenia niewielkiego obustronnego ubytku słuchu, opinie medyczne wskazywały, że nie stanowi on odrębnej choroby zawodowej, a jedynie schorzenie współistniejące z wcześniej rozpoznaną chorobą wibracyjną. NSA podkreślił, że domniemanie związku przyczynowego między chorobą a warunkami pracy jest wzruszalne i może być obalone dowodem przeciwnym, co miało miejsce w tej sprawie. Sąd uznał, że organy i WSA prawidłowo oceniły materiał dowodowy, a ubytek słuchu nie spełniał kryteriów choroby zawodowej. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Niewielki ubytek słuchu, nawet u pracownika narażonego na hałas, nie stanowi odrębnej choroby zawodowej, jeśli opinie medyczne wskazują, że nie ma cech klinicznych uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem i jest jedynie chorobą współistniejącą z inną, wcześniej rozpoznaną chorobą zawodową.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że domniemanie związku przyczynowego między chorobą a warunkami pracy jest wzruszalne. W tej sprawie dowody przeciwne wykazały, że ubytek słuchu nie miał cech odrębnej choroby zawodowej, a jedynie współistniał z chorobą wibracyjną. Opinie medyczne nie potwierdziły, aby ubytek słuchu był spowodowany hałasem w stopniu kwalifikującym go jako chorobę zawodową.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych art. § 1 § 1
Za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Domniemanie związku przyczynowego jest wzruszalne.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych art. § 10
Postępowanie rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z 30 lipca 2002 r. jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu niższej instancji.
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej art. 37
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach art. § 11
Utrata mocy obowiązującej rozporządzenia z 1983 r.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach art. § 10
Postępowanie rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Domniemanie związku przyczynowego między chorobą a warunkami pracy jest wzruszalne i może być obalone dowodem przeciwnym. Niewielki ubytek słuchu nie stanowi odrębnej choroby zawodowej, jeśli opinie medyczne wskazują, że jest to choroba współistniejąca z inną, wcześniej rozpoznaną chorobą zawodową.
Odrzucone argumenty
Niewielki ubytek słuchu, stwierdzony u pracownika narażonego na hałas, powinien zostać uznany za chorobę zawodową. Organy sanitarne były związane treścią opinii lekarskich i powinny były stwierdzić chorobę zawodową. WSA nie dokonał kontroli działalności administracji publicznej w zakresie zgodności z prawem i utrzymał sprzeczną z prawem decyzję.
Godne uwagi sformułowania
domniemanie prawne ma charakter wzruszalny (tzw. praesumptio iuris tantum) może być obalone dowodem przeciwnym czynniki szkodliwe, występujące w środowisku pracy nie mogły wywołać stwierdzonego u pracownika schorzenia ubytek ten nie stanowi odrębnej choroby zawodowej, lecz jedynie chorobę współistniejącą
Skład orzekający
Alicja Plucińska-Filipowicz
przewodniczący
Henryk Dolecki
członek
Małgorzata Jaśkowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących chorób zawodowych, w szczególności rozróżnienie między chorobą zawodową a schorzeniem współistniejącym, oraz wzruszalność domniemania związku przyczynowego."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2005 roku i specyfiki rozporządzeń dotyczących chorób zawodowych z tamtego okresu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje złożoność procedury stwierdzania chorób zawodowych i znaczenie opinii medycznych w kontekście prawnym. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych.
“Czy lekki niedosłuch po latach pracy w hałasie to choroba zawodowa? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 7/05 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2005-09-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-01-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Alicja Plucińska- Filipowicz /przewodniczący/ Henryk Dolecki Małgorzata Jaśkowska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6200 Choroby zawodowe Hasła tematyczne Ochrona zdrowia Inne Sygn. powiązane III SA/Lu 331/04 - Wyrok WSA w Lublinie z 2004-10-19 Skarżony organ Inspektor Sanitarny Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tezy Wprowadzone w par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. nr 65 poz. 294 ze zm./ domniemanie prawne ma charakter wzruszalny /tzw. praesumptio iuris tantum/, i jako takie może być obalone dowodem przeciwnym, np. w sytuacji gdy organ rentowy wykaże, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak została ona spowodowana przyczynami niepozostającymi w związku z pracą, lub że czynniki szkodliwe występujące w środowisku pracy nie mogły wywołać stwierdzonego u pracownika schorzenia. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz, Sędziowie NSA Henryk Dolecki, Małgorzata Jaśkowska (spr.), Protokolant Anna Wieczorek, po rozpoznaniu w dniu 8 września 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt III SA/Lu 331/04 w sprawie ze skargi A. Ż. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] maja 2004 r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u A. Ż. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. W uzasadnieniu decyzji podano, że z orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r., wydanego przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. wynika, iż u A. Ż. rozpoznano "obustronny odbiorczy ubytek słuchu niewielkiego stopnia", jednocześnie nie rozpoznając choroby zawodowej. Stwierdzono natomiast, że ma rozpoznaną w 1999 r. chorobę zawodową w postaci naczyniowo-ruchowego zespołu wibracyjnego. Choroby zawodowej nie rozpoznał także Instytut Medycyny Pracy w Ł., gdzie strona była ponownie badana na jej wniosek. Stwierdzono, iż występujący u badanego ubytek słuchu nie przedstawia klinicznych cech uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem. Ubytek ten nie jest charakterystyczny dla przewlekłego urazu akustycznego, w dokumentacji badań okresowych brak jest zapisów o skargach badanego na niedosłuch, sam zaś ubytek nie ma stopnia upośledzającego społeczną aktywność (orzeczenie nr [...], z dnia [...].11.2003 r.). Wyrokiem z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt III SA/Lu 331/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, wniesioną od decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] maja 2004 r. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że obecnie stwierdzanie chorób zawodowych reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz. 1115). Zgodnie z jego § 11 w dniu 3 września 2002 r. straciło moc obowiązującą rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm.), jednak stosownie do § 10 rozporządzenia postępowanie rozpoczęte przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Z akt sprawy nie wynika, z jaką datą postępowanie zostało wszczęte. Za datę taką Sąd uznał dzień rozpoczęcia postępowania w sprawie rozpoznania choroby zawodowej, a to nastąpiło nie później niż [...] grudnia 2001 r. (data sporządzenia protokołu z postępowania wyjaśniającego) w związku ze zgłoszonym przypadkiem choroby zawodowej. W konsekwencji Sąd uznał, iż należało zastosować w sprawie przepisy dawnego rozporządzenia. Zgodnie z § 1 pkt. 1 cyt. rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się: choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Wykaz stanowiący załącznik do rozporządzenia wskazuje w poz. 15 "uszkodzenie słuchu wywołane hałasem". Sąd zwrócił przy tym uwagę, iż istnienie lekkiego upośledzenia słuchu, jakie zostało stwierdzone u badanego nie wykazuje klinicznych cech uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem. Wskazał, że w orzecznictwie podkreśla się, iż bez orzeczenia lekarskiego organ nie może dokonać rozpoznania choroby. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 15 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA 2074/97 (niepublikowane, Lex nr 45828) takie orzeczenia zakładów służby zdrowia są traktowane w postępowaniu jak opinie biegłych. Sąd nie znalazł przekonywujących argumentów uzasadniających uznanie opinii lekarskich za niewiarygodne. Odpis wyroku doręczono stronie 15 listopada 2004r. W skardze kasacyjnej z dnia 10 grudnia 2004 r., sporządzonej przez adwokata, A. Ż. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 1 oraz § 10 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, w związku z pkt. 15 załącznika do tego rozporządzenia przez przyjęcie, że obustronny odbiorczy ubytek słuchu niewielkiego stopnia stanowi o braku podstaw do przyjęcia, że schorzenie to stanowi chorobę zawodową, a także naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 6 i 7 kpa oraz art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa przez niedokonanie kontroli działalności administracji publicznej w zakresie zgodności z prawem i utrzymanie sprzecznej z prawem decyzji oraz art. 6 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 75 § 1 kpa poprzez brak wezwania skarżącego do przedłożenia całości materiału dowodowego, jakim dysponuje w sprawie. W konsekwencji A. Ż. wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Skarżący był zatrudniony w okresie od [...].08.1968 r. do dnia [...].12.1995 r. w charakterze montera, blacharza spawacza oraz spawacza, a następnie jako spawacz montażysta. Narażony był wówczas na hałas przekraczający dopuszczalne normy. Dolegliwości związane ze słuchem zgłaszał od kilku lat. Postać naczyniowo-nerwowa zespołu wibracyjnego została zakwalifikowana jako choroba zawodowa przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. w dniu [...].11.1999 r. Jako przyczynę podano warunki pracy narażające na wibrację. W zaświadczeniu tym jako chorobę współistniejącą wskazano obustronne ubytki słuchu do 60 dB na częstotliwościach 3000-6000 Hz (zaświadczenie z dnia [...].11.1999 r., audiogram z [...].11.1999 r.). W dniu [...] czerwca 2003 r na podstawie opinii biegłych sądowych w sprawie sygn. akt Nr [...]1 skarżący został uznany za częściowo niezdolnego do pracy z powodu choroby zawodowej - postaci naczyniowo - ruchowej nerwowej choroby wibracyjnej. Obok tego schorzenia stwierdzono wówczas u niego także tzw. niedosłuch obustronny. W ocenie biegłych schorzenia te były związane z 28 letnią pracą w warunkach narażenia na wibrację i hałas (dowód opinia biegłych sądowych z dnia [...].06.2003 r. i z dnia [...] .07.2003 r.). Ten obustronny ubytek słuchu nie został jednak następnie decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego uznany za chorobę zawodową, co według skarżącego stanowiło o naruszeniu przez organ § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. Zgodnie bowiem z tym przepisem o uznaniu za chorobę zawodową decydują dwa czynniki: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynnika szkodliwego, przy czym przy ocenie działania tego czynnika należy uwzględniać okoliczności wymienione w § 1 ust. 2 tegoż rozporządzenia. Skarżący przytoczył w tym miejscu pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 lipca 1984 r. w sprawie o sygnaturze II PRN 9/84 (opublikowany w OSNCP nr 4 z 1984 r. poz. 53), zgodnie z którym konstrukcja przepisu § 1 cyt. rozporządzenia przemawia za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie oraz, że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Z akt wynika, że A. Ż. wykonywał pracę w warunkach hałasu przekraczającego dopuszczalne natężenie i stwierdzono u niego obustronne odbiorcze upośledzenie słuchu. Zdaniem Skarżącego w tej sytuacji organy sanitarne były obowiązane stwierdzić chorobę zawodową wymienioną w pkt. 15 wykazu. Okoliczność natomiast, że stwierdzony ubytek jest niewielkiego stopnia jest pozbawiony znaczenia prawnego (tak też m.in. SN IAPiUS w wyroku z dnia 3 lutego 1999 r., III RN 110/98, opublikowanym w OSNAPiUS 1999 r. nr 22 poz. 709). Skarżący podkreślił w skardze kasacyjnej również i to, że w toku postępowania administracyjnego dopuszczono się uchybień, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, zaś WSA nie dokonał kontroli działalności administracji publicznej w tym względzie. Inspektor Sanitarny był bowiem związany treścią § 1 rozporządzenia z 1983 r. i powinien wydać decyzję stwierdzającą chorobę zawodową. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organy inspekcji sanitarnej działały w błędnym przekonaniu, że opinia Poradni Chorób Zawodowych WOMP w L. oraz opinia Instytutu Medycyny Pracy w Ł. są wiążące, podczas gdy są one tylko jednym z rodzajów dowodów podlegających swobodnej ocenie organów. Sam fakt, iż decyzje w przedmiocie choroby zawodowej wydaje się na podstawie orzeczeń właściwych jednostek służby zdrowia nie zwalnia organu orzekającego od obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego. W związku z tym inspektor sanitarny był obowiązany do ustosunkowania się do zaświadczenia lekarskiego wydanego przez WOMP w L. w dniu [...].11.1999 r. Uchybienie powyższe stanowi naruszenie przepisów postępowania w szczególności art. 6, 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa. W tym przypadku WSA obowiązany jest do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego i uchylenia takiej decyzji. Nadto według skarżącego wskazać należy, że WSA w Lublinie nie wezwał do przedłożenia całości materiału dowodowego, jakim dysponował A. Ż., co stanowi naruszenie art. 6 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 75 § 1 kpa. Skarżący nie wiedział zaś, iż powinien złożyć do akt sprawy korzystne dla siebie opinie biegłych. Do skargi dołączono zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia [...].11.1999 r., wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. z rozpoznaniem postaci naczyniowo-ruchowej zespołu wibracyjnego jako choroby zawodowej, oraz jako chorobę współistniejącą obustronny ubytek słuchu, audiogram, opinie lekarzy sądowych z dnia [...].06.2003 r., którzy stwierdzili u skarżącego m. in. chorobę wibracyjną – postać naczyniowo – ruchową oraz niedosłuch obustronny, które powodowały u A.Ż. częściową niezdolność do pracy. Ponadto do środka odwoławczego A. Ż. załączył opinię z dnia [...] lipca 2003 r., w której zawarte zostało określenie chorób, jak powyżej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że: Skarga nie ma uzasadnionych podstaw, o których jest mowa w art. 174 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), i jako taka podlega oddaleniu. Po pierwsze zauważyć należy, iż WSA w Lublinie prawidłowo ustalił, iż w sprawie A. Ż. miały zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm.). Wskazywał na to wprost § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz. 1115). Po drugie wskazać trzeba, iż zgodnie z definicją choroby zawodowej, zawartej w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Jedną z chorób zamieszczonych w pkt. 15 tego wykazu jest uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Bogate orzecznictwo w tym zakresie wskazywało przy tym, iż brak było i jest podstaw prawnych do tego, aby z prawnego pojęcia choroby zawodowej eliminować "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu", ze względu na stopień uszkodzenia słuchu (tak m.in. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 marca 2002 r., w sprawie sygn. akt III RN 78/01, opublikowany w Prawie Pracy nr 3 2003 r. s. 31, SN w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 czerwca 2000 r., sygn. akt III RN 202/99, opublikowany w Wokanda nr 9 z 2000 r. poz. 33, Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 marca 2001 r., sygn. akt I SA 1389/00, niepublikowany, LEX nr 77664). W niniejszej sprawie u A. Ż. stwierdzono niewielkie obustronne uszkodzenie słuchu, lecz okoliczność "niewielkiego" rozmiaru ubytku nie była istotna do podjęcia przez organ administracji zaskarżonej decyzji, później zaś do wydania przez WSA w Lublinie zaskarżonego wyroku, w związku z czym nie ma według Sądu potrzeby rozwijania tej kwestii. Choroby zawodowe stwierdza inspektor sanitarny na podstawie orzeczenia jednostek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. Takie dowody w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej nakazuje inspektorowi zgromadzić i ocenić § 10 ust. 1 rozporządzenia. Tylko wtedy, gdy orzeczenie lekarskie rozpoznaje chorobę zawodową, a dochodzenie epidemiologiczne wykazuje, że czynniki szkodliwe występowały w środowisku pracy, przesłanki wymagane do stwierdzenia choroby zawodowej należy uznać za spełnione. W niniejszej sprawie Skarżący, posiłkując się poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 lipca 1984 r., w sprawie o sygnaturze II PRN 9/84 (opublikowanym w OSNCP nr 4 z 1984 r. poz. 53), stwierdził, iż konstrukcja przepisu § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. przemawia za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie oraz, że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Pogląd ten podziela również Naczelny Sąd Administracyjny, z tym jednakże zastrzeżeniem, iż wprowadzone w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. domniemanie prawne ma charakter wzruszalny (tzw. praesumptio iuris tantum), i jako takie może być obalone dowodem przeciwnym, np. w sytuacji, gdy organ rentowy wykaże, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak została ona spowodowana przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą, lub że czynniki szkodliwe, występujące w środowisku pracy nie mogły wywołać stwierdzonego u pracownika schorzenia. Pogląd ten stanowi przy tym kontynuację linii orzeczniczej, przyjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z którą sam fakt zapadnięcia na chorobę wymienioną w załączonym wykazie do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. nie jest wystarczającą przesłanką do uznania jej za chorobę zawodową, jeżeli nie pozostaje ona w związku przyczynowym z warunkami występującymi w środowisku pracy, bądź gdy takiego związku nie można wywieść w wysokim stopniu prawdopodobieństwa (tak m.in. NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 sierpnia 1998 r., sygn. akt I SA 471/98, niepublikowany, LEX nr 45823). I z taką właśnie sytuacją, tj. z obaleniem domniemania mamy do czynienia w niniejszej sprawie. O ile bowiem we wszystkich opiniach sporządzonych przez Instytuty Medycyny Pracy wskazywane jest wystąpienie u A. Ż. niewielkiego obustronnego ubytku słuchu, o tyle równocześnie zawarte zostały w tychże opiniach stwierdzenia, iż ubytki te nie stanowią u niego odrębnej choroby zawodowej. Wskazano bowiem, iż ubytek słuchu u A. Ż. jest jedynie chorobą współistniejącą z chorobą zawodową w postaci naczyniowo – ruchowej zespołu wibracyjnego. W konsekwencji, związanie organów rentowych, a następnie Sądu treścią opinii lekarskich, na które to związanie powołuje się Skarżący w niniejszej sprawie miałoby miejsce jedynie wówczas, gdyby opinie te przesądzały o istnieniu odrębnej, nowej choroby zawodowej. Tymczasem, jak wynika z opinii sporządzonych przez Instytuty Medycyny Pracy w Ł. i L. A. Ż. ma niewielkie obustronne ubytki słuchu, które zdaniem biegłych nie stanowią odrębnej choroby zawodowej, lecz jedynie chorobę współistniejąca z wcześniej rozpoznaną chorobą zawodową. Badanie specjalistyczne, jakie zostało przeprowadzone przez IMP w Ł. wskazało przy tym, iż brak jest u A. Ż. klinicznych cech, pozwalających wyodrębnić ubytek słuchu jako odrębną chorobę zawodową, a nie tylko chorobę współistniejącą z wcześniej już rozpoznaną chorobą – naczyniowo – ruchowym zespołem wibracyjnym. Dysponując takim materiałem dowodowym, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L., a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w zaskarżonym wyroku z dnia 19 października 2004 r., oceniły, iż A. Ż. cierpi na chorobę, polegająca na obustronnym niewielkim ubytku słuchu, przy czym choroba ta nie stanowi choroby zawodowej, lecz jest jedynie chorobą współistniejącą. W tej sytuacji, przyjęty przez WSA w Lublinie stan faktyczny sprawy należało zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenić jako prawidłowo ustalony. Sąd pierwszej instancji miał bowiem uzasadnione podstawy (mieszczące się w szczególności w ramach zasad swobodnej oceny materiału dowodowego) do tego, aby ubytki słuchu, stwierdzone przez biegłych u A. Ż. nie traktować jako choroby zawodowej, ale wyłącznie jako chorobę współistniejącą. Zatem jako niezasadne należy uznać zarzuty, stanowiące istotę skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie, poprzez to, że uznał ubytki słuchu u A. Ż. jedynie za chorobę, nie zaś za jej kwalifikowaną postać, czyli za chorobę zawodową. WSA w Lublinie miał bowiem do takiej oceny pełne prawo w ramach zasady swobodnej oceny dowodów, której ram nie przekroczył. Zauważyć przy tym należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie posiłkował się dokumentacją zgromadzoną w sprawie przez organ administracji publicznej, która to dokumentacja pozwalała w pełnym zakresie na dokonanie oceny, czy ubytki słuchu stwierdzone u A. Ż. stanowią odrębną chorobę zawodową, czy też są jedynie chorobą współistniejąca z wcześniej rozpoznaną chorobą wibracyjną. Tym samym zarzut zawarty w skardze kasacyjnej, iż Sąd nie wezwał Skarżącego do przedstawienia pełnej dokumentacji choroby zawodowej, w tym zaświadczenia z dnia [...].11.1999 r. (czym naruszyć miał art. 6 p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 kpa) należy uznać za niezasadny. Kwestia istnienia u A. Ż. choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego wraz ze współistniejącą chorobą, polegającą na częściowej utracie słuchu, była bowiem od początku postępowania poza dyskusją. Problemem zaś była kwestia, czy utrata słuchu u A. Ż. jest, lub nie odrębną chorobą zawodową. A do tego aby rozstrzygnąć ten problem materiał jakim dysponował organ rentowy i WSA w Lublinie należało uznać za w pełni wystarczający. W konsekwencji NSA stwierdza, iż WSA w Lublinie prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, w szczególności § 1 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W niniejszej sprawie istota zarzutów, jakie zostały zawarte w skardze kasacyjnej A. Ż., nie sprowadza się bowiem nawet do odpowiedzi na pytanie, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, a wcześniej Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L. były związane domniemaniem faktycznym, zgodnie z którym, w przypadku pozytywnego ustalenia, że: 1) stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm.), oraz, 2) praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, domniemywać należy istnienia związku przyczynowego pomiędzy chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie, czy też nie były związane. Nie stwierdzono bowiem w toku postępowania, ażeby u A. Ż. występowało uszkodzenie słuchu o charakterze stanowiącym postać choroby zawodowej, lecz wskazano, że ubytek ten jest jedynie chorobą współistniejącą z choroba zawodową rozpoznaną wcześniej. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności sprawy Sąd na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI