II OSK 695/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-25
NSAAdministracyjneWysokansa
planowanie przestrzennemiejscowy plan zagospodarowania przestrzennegouchwała rady gminyinteres prawnywładztwo planistycznestudium uwarunkowańprawo administracyjnenieruchomościzagospodarowanie przestrzenneGdańsk

NSA uchylił częściowo wyrok WSA w Gdańsku, uwzględniając skargę kasacyjną Gminy Miasta Gdańska w zakresie stwierdzenia nieważności części miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczącego terenów mieszkaniowo-usługowych i ciągów pieszych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy Miasta Gdańska od wyroku WSA w Gdańsku, który stwierdził nieważność części miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (MPZP) dla obszaru Polskiego Haka. WSA uznał, że plan narusza interes prawny spółki L. S.A. poprzez wyłączenie funkcji portowych oraz poprzez ustalenia dotyczące zabudowy mieszkaniowo-usługowej i ciągów pieszych. NSA uchylił wyrok WSA w części dotyczącej stwierdzenia nieważności § 9, § 10, § 11, § 13 ust. 6 pkt 4 i ust. 19 pkt 7 oraz § 15 ust. 6 pkt 2 MPZP, uznając, że WSA błędnie ocenił zgodność planu ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz naruszył interes prawny spółki w odniesieniu do niektórych części planu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Gminy Miasta Gdańska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który częściowo stwierdził nieważność miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (MPZP) dla obszaru Polskiego Haka. WSA uznał, że plan narusza interes prawny spółki L. S.A. poprzez wyłączenie funkcji portowych na terenie jej użytkowania wieczystego oraz poprzez ustalenia dotyczące zabudowy mieszkaniowo-usługowej i przebiegu ciągów pieszych. NSA, analizując zarzuty skargi kasacyjnej, uznał część z nich za usprawiedliwione. Sąd uchylił wyrok WSA w części dotyczącej stwierdzenia nieważności § 9, § 10, § 11, § 13 ust. 6 pkt 4 i ust. 19 pkt 7 oraz § 15 ust. 6 pkt 2 MPZP. NSA stwierdził, że WSA błędnie ocenił zgodność planu ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego w zakresie funkcji mieszkaniowo-usługowej na terenach postoczniowych oraz że plan nie naruszał interesu prawnego spółki w odniesieniu do niektórych zapisów dotyczących ciągów pieszych. Sąd uznał również, że WSA przekroczył granice kontroli sądowej, stwierdzając nieważność części planu, które nie dotyczyły bezpośrednio interesu prawnego skarżącej spółki. W pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalono.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, wyłączenie funkcji portowych dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, w tym portów morskich, na terenie objętym granicą portu morskiego i użytkowanym przez spółkę do prowadzenia działalności portowej, stanowi naruszenie interesu prawnego spółki i prawa do prowadzenia działalności gospodarczej.

Uzasadnienie

NSA uznał, że wyłączenie funkcji portowych na terenie użytkowanym przez spółkę do prowadzenia działalności portowej, mimo że teren ten jest częścią portu morskiego i spółka wykorzystuje go do obsługi statków, narusza jej interes prawny i prawo do prowadzenia działalności gospodarczej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

Upzp art. 28 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ppsa art. 147 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Upzp art. 3 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Upzp art. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Upzp art. 15 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Upzp art. 20 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Upzp art. 9 § ust. 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Usg art. 101 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Konstytucja RP art. 64 § ust. 2 i 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 22

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Ppsa art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 133 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 174

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 176 § § 1 pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 207 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 58 § § 1 pkt 5a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko art. 2 § ust. 1 pkt 34

Uppm art. 2 § ust. 2

Ustawa o portach i przystaniach morskich

rozp. 2012

Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie ustalenia granicy portu morskiego w Gdańsku

Upzp art. 1 § ust. 2 pkt 7

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA błędnie ocenił zgodność MPZP ze Studium w zakresie funkcji mieszkaniowo-usługowej. WSA błędnie stwierdził nieważność części MPZP, które nie naruszały interesu prawnego strony skarżącej. Ustalenia MPZP dotyczące ciągów pieszych były wystarczająco precyzyjne.

Odrzucone argumenty

Wyłączenie funkcji portowych na terenie użytkowanym przez spółkę nie naruszało jej interesu prawnego. Ustalenia MPZP dotyczące zabudowy mieszkaniowo-usługowej były zgodne ze Studium. Przebieg ciągów pieszych został wskazany jedynie orientacyjnie.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Naczelny nie podziela stanowiska zawartego w zaskarżonym wyroku, aby te ustalenia, które znalazły się w § 10 MPZP zmierzały do obejścia Studium W ocenie Sądu Naczelnego należy pozostawić temu podmiotowi, które taką działalność gospodarczą prowadzi. Wymogiem formalnym rozpoznania skargi przez sąd administracyjny na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego [...] jest naruszenie taką uchwałą interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę.

Skład orzekający

Robert Sawuła

przewodniczący sprawozdawca

Tomasz Bąkowski

sędzia

Grzegorz Antas

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Granice kontroli sądowej nad miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego, zgodność planów ze studium, interes prawny strony w postępowaniu planistycznym, wykładnia przepisów dotyczących planowania przestrzennego."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki planowania przestrzennego w Gdańsku i interpretacji konkretnych przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii planowania przestrzennego, konfliktu interesów między rozwojem miejskim a prawami właścicieli nieruchomości oraz granic kontroli sądowej. Pokazuje, jak skomplikowane mogą być spory dotyczące miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.

NSA: Sąd nie może uchylić planu, jeśli nie narusza on interesu strony!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 695/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas
Robert Sawuła /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Bąkowski
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Gd 263/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2022-11-09
II OZ 202/23 - Postanowienie NSA z 2023-04-26
II OZ 201/23 - Postanowienie NSA z 2023-04-26
II OZ 203/23 - Postanowienie NSA z 2023-04-26
II OZ 204/23 - Postanowienie NSA z 2023-04-26
II OZ 205/23 - Postanowienie NSA z 2023-04-26
II OZ 590/23 - Postanowienie NSA z 2023-10-18
II OZ 591/23 - Postanowienie NSA z 2023-10-18
Skarżony organ
Rada Miasta~Prezydent Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i w tej części skargę oddalono, w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalono
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 741
art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 i art. 9 ust. 4; art. 3 ust. 1 i art. 1;
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym -  t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Grzegorz Antas Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Miasta Gdańska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 263/22 w sprawie ze skargi L. S.A. z siedzibą w G. na uchwałę Rady Miasta Gdańska z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] 1. uchyla zaskarżony wyrok w pkt 1. w części dotyczącej stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały odnośnie jej § 9, § 10, § 11, § 13 ust. 6 pkt 4 i ust. 19 pkt 7 oraz § 15 ust. 6 pkt 2 i w tym zakresie oddala skargę, 2. oddala skargę kasacyjną w pozostałym zakresie, 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 9 listopada 2022 r., II SA/Gd 263/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Gdańsku w sprawie ze skargi L. S.A. z/s w Gdańsku (Spółka, L.) na uchwałę Rady Miasta Gdańska z 30 września 2021 r. nr XXXIX/1015/21, w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Polski Hak – rejon ulicy tzw. Nowej Wałowej w mieście Gdańsku (Dz. Urz. Woj. Pom. 2021, poz. 3964; uchwała, MPZP, plan), w pkt 1. stwierdził nieważność § 9, § 10, § 11, § 12, § 13 ust. 4 pkt 1, ust. 6 pkt 4 i ust. 19 pkt 7 oraz § 15 ust. 6 pkt 2 zaskarżonej uchwały; w pkt 2. oddalił skargę w pozostałej części, w pkt 3. zasądził zwrot kosztów postępowania. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
2.1. Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, Spółka na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2021, poz. 1372 ze zm. Usg), wniosła do WSA w Gdańsku skargę na w/w uchwałę Rady Miasta Gdańska (Rada, organ planistyczny), zaskarżając ją w części, tj. w zakresie kart terenu oznaczonych numerami: [...], [...] i [...]. W skardze zarzucono naruszenie:
1) art. 3 ust. 1 oraz art. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 2021, poz. 741 ze zm.; Upzp), poprzez przekroczenie granic dyskrecjonalności przysługujących organowi uchwałodawczemu w ramach tzw. władztwa planistycznego, wskutek zaniechania wyważenia interesów prywatnych oraz interesu publicznego i przez to ograniczenie możliwości zrealizowania na terenie oznaczonym numerem [...] przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów odrębnych, w tym portów lub przystani morskich w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich (Dz. U. 2021, poz. 491 ze zm.; Uppm), do obsługi statków o nośności większej niż 1.350 t, wbrew ustaleniom Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Gdańska (uchwała nr LI/1506/18 Rady Miasta Gdańska z 23 kwietnia 2018 r. zmieniona uchwałą nr XII/218/19 Rady Miasta Gdańska z 27 czerwca 2019 r.; dalej: Studium), bez przedstawienia w uzasadnieniu uchwały jakichkolwiek argumentów przemawiających za tego rodzaju ograniczeniem praw skarżącej;
2) art. 22, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 140 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2020, poz. 1740 ze zm.; K.c.), w zw. z art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 15 ust. 2 pkt 6 Upzp wskutek wprowadzenia na terenie oznaczonym numerem [...] zakazu realizacji przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów odrębnych, w tym portów lub przystani morskich w rozumieniu art. 2 pkt 2 Uppm do obsługi statków o nośności większej niż 1.350 t, co stanowi niedozwolone ograniczenie swobody działalności gospodarczej, nadmierne ograniczenie praw rzeczowych podmiotów uprawnionych oraz niedopuszczalny zakaz prowadzenia określonej działalności gospodarczej, jak też w sprzeczności z treścią rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 29 maja 2012 r. w sprawie ustalenia granicy portu morskiego w Gdańsku od strony morza, redy i lądu (Dz. U. 2021, poz. 650; rozp. 2012), które, jako teren Portu Morskiego Gdańsk, wskazuje m.in. teren [...];
3) art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP oraz art. 140 K.c. w zw. z art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 15 ust. 2 pkt 6 Upzp wskutek nieuzasadnionego objęcia będącej przedmiotem użytkowania wieczystego skarżącej działki nr [...] postanowieniami dwóch różnych kart terenu: [...] oraz [...], tj. wprowadzenie na części działki jako dopuszczanej wyłącznie zabudowy mieszkalnej i usługowej, co uniemożliwia skarżącej czynienie z niej użytku zgodnego z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem oraz z pominięciem okoliczności, że cała działka [...] stanowi integralną część przedsiębiorstwa L. zlokalizowanego w G. przy ul [...], a zaskarżona uchwała czyni jej istotną część nieprzydatną z punktu widzenia prowadzonej przez skarżącą działalności i ogranicza prawo własności skarżącej;
4) art. 9 ust. 4 Upzp w zw. z ustaleniami Studium wskutek wprowadzenia na terenie oznaczonym numerem [...] zakazu realizacji przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów odrębnych, co obejmuje porty lub przystanie morskie w rozumieniu art. 2 pkt 2 Uppm do obsługi statków o nośności większej niż 1.350 t, mimo, że Studium:
– przewiduje utrzymanie enklawy przemysłowej, obejmującej m. in. teren oznaczony numerem [...] (s. 153 Studium),
– wskazuje, że teren oznaczony numerem [...] jest zagospodarowany pod kątem funkcji przemysłowej (s. 192 Studium);
5) art. 7 oraz art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021, poz. 735 ze zm., K.p.a.) poprzez brak przeprowadzenia oceny, jaki będzie wpływ obecnego oraz ewentualnego przyszłego zagospodarowania działek będących przedmiotem użytkowania wieczystego Spółki (objętych zaskarżonym planem działek [...] oraz [...], a także działek sąsiadujących z obszarem objętym zaskarżonym planem: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]) pod funkcje portowe/obsługę statków, względem terenów oznaczonych w zaskarżonym planie [...] oraz [...], przeznaczonych pod funkcje mieszkaniowo-usługowe, pod kątem ograniczeń, które należałoby ustanowić na terenach i w efekcie uchwalenie planu, które nie uwzględnia ww. istotnych okoliczności, a więc miało istotny wpływ na wynik sprawy.
2.2. Na podstawie art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329, Ppsa), Spółka wniosła o przeprowadzenie dowodów z załączonych do skargi dokumentów, tj.: informacji pobranej ze strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości, zakładki umożliwiającej przeglądanie treści ksiąg wieczystych - na okoliczność przysługiwania skarżącej prawa użytkowania wieczystego do działek wchodzących w skład nieruchomości oznaczonej numerem [...] przy ul. [...] w G., pisma dotyczącego kontroli okresowej pięcioletniej nabrzeży skarżącej, pisma Urzędu Morskiego w Gdyni - Kapitanatu Portu [...] z 13 listopada 2019 r. w sprawie odśnieżania oraz odladzania terenów i urządzeń portowych, badania sondażowego akwenu przy [...] w Porcie [...] należącym do skarżącej z 9 czerwca 2021 r. – na okoliczność ustalenia obecnego sposobu zagospodarowania działek stanowiących przedmiot użytkowania wieczystego skarżącej, a także planów i perspektyw rozwoju działalności skarżącej w kontekście rozbudowy niezbędnej infrastruktury portowej.
2.2. W wyroku przywołano, że interes prawny do wniesienia skargi skarżąca wywodzi z prawa użytkowania wieczystego nieruchomości objętych zaskarżonym planem, oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] (księga wieczysta nr [...]) i nr [...] (księga wieczysta nr [...]) oraz pozostawania tych działek i terenów oznaczonych [...] oraz [...] w obszarze wzajemnego oddziaływania w rozumieniu przepisów o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Skarżąca zwróciła uwagę, że działki składające się na nieruchomość oznaczoną numerem geodezyjnym [...], zlokalizowaną przy ul. [...] w G., wykorzystywane są jako tzw. baza lądowa, tj. zaplecze biurowe, techniczne i logistyczne dla prowadzonej przez nią działalności górniczej (wydobycie węglowodorów). Elementem tego zaplecza jest m. in. infrastruktura portowa w postaci nabrzeża uzbrojonego oraz rezerwy pod jego rozbudowę (działki: [...], [...], [...], [...]). Takie też (przemysłowe) przeznaczenie terenu przewiduje obowiązujące dla tego obszaru Studium; postanowienia zaskarżonej uchwały są w tym zakresie niezgodne ze Studium, godzą w uprawnienia skarżącej, pozbawiając ją możliwości jedynego logicznego, zgodnego z prowadzoną działalnością sposobu zagospodarowania działki nr [...]. Organ przekroczył tym samym granice przysługującej mu w ramach tzw. władztwa planistycznego dyskrecjonalności, naruszył uprawnienia skarżącej oraz uchybił założeniom własnego Studium. Zdaniem Skarżącej, ograniczając możliwość realizowania na wskazanych w skardze terenach przedsięwzięć z zakresu budowy portów morskich i przystani, organ przekroczył przysługujące mu władztwo planistyczne.
2.3. W odpowiedzi na skargę Rada, reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła o jej oddalenie.
Rada podniosła, że jednym z głównych celów MPZP było dopuszczenie funkcji mieszkaniowej w zwiększonym zakresie ze względu na zmieniający się charakter obszaru tzw. Polskiego Haka (wycofanie się funkcji produkcyjnej). Takie działanie jest zgodne z polityką miasta zawartą w Studium, tzw. rozwoju miasta do wewnątrz, czyli intensyfikowania zabudowy mieszkaniowej w dzielnicach posiadających rozwiniętą infrastrukturę społeczną i transportową. W związku z tym ustalenia planu w pełni odpowiadają kierunkom wskazanym w Studium, a więc nie naruszają jego ustaleń.
2.4. W replice na odpowiedź na skargę, Spółka wskazała na przesłanki dopuszczalności wniesienia skargi, dokonała charakterystyki obszaru Polskiego Haka w kontekście działań planistycznych i polityki przestrzennej organu, ponownie wskazała na naruszenia jej uprawnień właścicielskich oraz przeszkody w prowadzeniu działalności gospodarczej wskutek przekroczenia przez Radę granic przysługującego jej władztwa planistycznego oraz brak zgodności planu ze Studium. W ocenie skarżącej nie odniesiono się do istoty jej zarzutów.
2.5. W piśmie procesowym z 16 sierpnia 2022 r. organ planistyczny podtrzymał stanowisko prezentowane w odpowiedzi na skargę.
3.1. WSA w Gdańsku opisanym na wstępie wyrokiem z 9 listopada 2022 r. uwzględnił skargę stwierdzając nieważność MPZP w oznaczonej części.
3.2. Zdaniem sądu pierwszej instancji, wyłączając w karcie terenu oznaczonej symbolem [...] funkcję polegającą na realizowaniu przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, organ planistyczny naruszył interes prawny skarżącej, pozbawiając ją de facto możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, której przedmiot jest związany z prowadzeniem przedsiębiorstwa obejmującego infrastrukturę portową. Z powyższych względów sąd ten stwierdził nieważność § 13 ust. 4 pkt 1 zaskarżonej uchwały.
3.3. Sąd wojewódzki wskazał również, że w poprzednio obowiązującym dla tego terenu planie (uchwała Rady Miasta Gdańska nr XXXIX/1324/05 z 30 czerwca 2005 r.) w kartach terenu 002-M/U31 i 004-M/U31 jako przeznaczenie wskazano teren zabudowy mieszkaniowo-usługowej zawierające tereny mieszkaniowe M23 i usługowe U33, przy czym zabudowa mieszkaniowa mogła wynosić maksymalnie 50% powierzchni użytkowej. Natomiast w zaskarżonym w niniejszej sprawie planie ograniczeń takich brak. W związku z powyższym sąd a quo uznał, że przewidziana na terenach oznaczonym symbolem [...], [...], [...] i [...] zabudowa mieszkaniowo-usługowa zawierająca zabudowę wyłącznie intensywną - domy mieszkalne powyżej 4 mieszkań oraz/lub usługowa komercyjna i/lub publiczna, z dopuszczeniem mieszkań integralnie związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, stanowi naruszenie ustaleń Studium. Tego rodzaju naruszenie ma zaś charakter istotnego naruszenia zasad sporządzenia planu, które zgodnie z art. 28 ust. 1 Upzp skutkuje nieważnością uchwały w całości lub w części. Świadczy bowiem o oczywistej i istotnej sprzeczności ustaleń planu z aktem polityki przestrzennej organu, przesądzającej o istotnym naruszeniu zasad sporządzenia zaskarżonego planu (art. 28 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 4 i art. 20 ust. 1 Upzp). Z tych też względów sąd pierwszej instancji uznał, że § 9, § 10, § 11 i § 12 zaskarżonej uchwały, jako sprzeczne z ustaleniami Studium, w sposób istotny naruszają zasady sporządzenia planu i wymagają stwierdzenia ich nieważności. Ponadto sąd wojewódzki stwierdził, że analiza przyjętych w MPZP rozwiązań planistycznych wskazuje, że Rada przekroczyła władztwo planistyczne ustalając na poszczególnych terenach ciągi piesze, zgodnie z przebiegiem jedynie orientacyjnie wskazanym na rysunku planu.
3.4. Dalej sąd wojewódzki wskazał, że w § 13 ust. 6 pkt 4 zaskarżonej Uchwały, dotyczącym zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, wskazano na "wlot ciągu pieszego, zlokalizowany w północnej części terenu, na przedłużeniu ciągu pieszego wzdłuż rzeki Martwej Wisły, o którym mowa w § 12 ust. 6 pkt 4". Z kolei w § 15 ust. 6 pkt 2 wskazano na "ciąg pieszy o minimalnej szerokości 5 m, w tym 3 m szerokości wolnej od przeszkód, łączący ciąg pieszy w ulicy [...] ([...]) z ciągiem pieszym w ulicy [...] (poza granicami planu) przebiegający wzdłuż brzegu rzeki Motławy i kanału [...], jak na rysunku planu". Określeniem "jak na rysunku planu" posłużono się również w § 13 ust. 19 pkt 7 zaskarżonej uchwały. Konfrontując powyższe "zapisy" z częścią graficzną i legendą planu sąd pierwszej instancji stwierdził, że przebieg ciągów pieszych został wskazany jedynie orientacyjnie, co w ocenie tegoż sądu jest niedopuszczalne.
3.5. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności WSA w Gdańsku, na podstawie art. 147 § 1 Ppsa, stwierdził nieważność § 9, § 10, § 11, § 12, § 13 ust. 4 pkt 1, ust. 6 pkt 4 i ust. 19 pkt 7 oraz § 15 ust. 6 pkt 2 zaskarżonej uchwały (pkt 1 sentencji wyroku).
Zdaniem tegoż sądu, stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w oznaczonej części nie spowoduje dezintegracji planu w pozostałym zakresie, tj. dla terenów, co do których sąd nie stwierdził wadliwości w procesie uchwalania planu. Zakres pozostawionych "zapisów" planu – w ocenie sądu a quo – stanowi czytelną regulację odnoszącą się do zagospodarowania przestrzennego pozostałych terenów, co skutkowało oddaleniem skargi w pozostałej części (pkt 2 sentencji wyroku).
4.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ – Rada Miasta Gdańska, zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając go w zakresie pkt 1.
4.2. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuca się naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 147 § 1 Ppsa, art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 i art. 9 ust. 4 Upzp poprzez nieuzasadnione uwzględnienie skargi w części, w wyniku uznania, że zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem zasad sporządzania planu polegających na istotnym naruszeniu Studium i przyjęcie tego ustalenia za podstawę stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu;
2) art. 147 § 1 Ppsa, art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 i art. 9 ust. 4 Upzp poprzez nieuzasadnione uwzględnienie skargi w części w wyniku uznania, że ustalone w zaskarżonym planie miejscowym przeznaczenie terenów [...], [...], [...] i [...] pod zabudowę mieszkaniowo-usługową zawierającą zabudowę wyłącznie intensywną - domy mieszkalne powyżej 4 mieszkań oraz/lub usługową komercyjną i/lub publiczną, z dopuszczeniem mieszkań integralnie związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą godzi w sferę uprawnień skarżącej oraz zmierza do obejścia postanowień Studium i narusza jego postanowienia, co stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, podczas gdy ustalenia zaskarżonego planu miejscowego nie naruszają ustaleń Studium, które przewidują na przedmiotowym obszarze dominujące funkcje: mieszkaniowo-usługową - dla większości terenu Polskiego Haka - oraz przemysłowo-usługowo-składową, a także Centralne Pasmo Usługowe, strefę zabudowy śródmiejskiej oraz w części północnej - obszar przekształceń;
3) art. 147 § 1 Ppsa w zw. z art. 28 ust. 1, art. 3 ust. 1 i art. 1 Upzp poprzez nieuzasadnione uwzględnienie skargi w części w wyniku uznania, że Rada Miasta Gdańska naruszyła zasadę proporcjonalności i w sposób nieuzasadniony przyznała pierwszeństwo interesowi w postaci realizacji nowych inwestycji mieszkaniowych przed interesem polegającym na prowadzeniu przez skarżącą działalności gospodarczej oraz przed szeroko rozumianym interesem publicznym, podczas gdy zasada ta nie została przez organ naruszona, a tym samym brak było podstaw do uwzględnienia skargi i stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały;
4) art, 147 § 1 Ppsa w zw. z art. 22, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, art. 140 K.c. i art. 101 ust. 1 Usg poprzez nieuzasadnione uwzględnienie skargi w części w wyniku uznania, że wyłączenie w terenie oznaczonym [...] funkcji polegającej na realizowaniu przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko spowodowało naruszenie interesu prawnego skarżącej, pozbawiając ją de facto możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, podczas gdy Rada Miasta Gdańska działała w granicach przysługującego jej władztwa planistycznego, skarżąca nie została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a ustalenia zaskarżonego planu dopuszczają jej prowadzenie w dotychczasowym zakresie;
5) art. 147 § 1 Ppsa w zw. z art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 Upzp poprzez nieuzasadnione uwzględnienie skargi w części w wyniku uznania, że wyłączenie w terenie oznaczonym [...] funkcji polegającej na realizowaniu przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko stanowi naruszenie ustaleń Studium, podczas gdy wyłączenie przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko wynika właśnie z ustaleń Studium, które wskazuje obszar Polskiego Haka jako strefę ochrony ekspozycji sylwety historycznego Gdańska od strony północnej oraz strefę zabudowy śródmiejskiej;
6) art. 147 § 1 Ppsa w zw. z art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP, art. 140 K.c. w zw. z art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 15 ust. 2 pkt 6 Upzp poprzez nieuzasadnione uwzględnienie skargi w części w wyniku uznania, że objęcie nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym skarżącej ustaleniami dwóch różnych kart terenu naruszyło jej interes prawny i uniemożliwiło czynienie jej użytku zgodnego z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem, podczas gdy Rada działała w granicach przysługującego jej władztwa planistycznego z uwzględnieniem ładu przestrzennego, co uzasadniało włączenie części działki skarżącej do terenu sąsiadującego zgodnie z dyspozycją Studium;
7) art. 133 § 1 i art. 141 § 4 Ppsa polegające na nieuzasadnionym i bezpodstawnym pominięciu przez WSA w Gdańsku istotnej części akt sprawy w szczególności w postaci ustaleń Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Gdańska w zakresie kierunków rozwoju funkcji mieszkaniowo-usługowej, również w obszarze Centralnego Pasma Usługowego, obszarów wymagających przekształceń, czy idei rozwoju miasta "do wewnątrz";
8) art. 133 § 1 Ppsa poprzez oparcie zaskarżonego orzeczenia na własnych ustaleniach i faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy;
9) art. 141 § 4 Ppsa poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku polegające na braku ustosunkowania się do stanowiska Rady przedstawionego w odpowiedzi na skargę w zakresie ustaleń Studium dotyczących obszaru objętego zaskarżonym planem;
10) art. 147 § 1 Ppsa polegające na stwierdzeniu nieważności zaskarżonej uchwały w części mimo braku istnienia podstaw do takiego rozstrzygnięcia;
11) art. 147 § 1, art. 134 Ppsa w zw. z art. 101 ust. 1 Usg i art. 28 ust. 1 Upzp poprzez przekroczenie granic sądowej kontroli skargi i stwierdzenie nieważności uchwały w części nie naruszającej interesu prawnego skarżącej;
12) art. 147 § 1 Ppsa i art. 28 ust. 1 Upzp poprzez stwierdzenie nieważności uchwały w zakresie ustalenia ciągów pieszych w wyniku uznania, że przebieg tych ciągów został wskazany jedynie orientacyjnie.
4.3. W skardze kasacyjnej sformułowano także zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego:
1) art. 28 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 4 i art. 20 ust. 1 Upzp poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zaskarżona uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem zasad sporządzania planu miejscowego polegających na Istotnym naruszeniu Studium;
2) art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 i art. 28 ust. 1 Upzp poprzez niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części w wyniku uznania, że ustalone w zaskarżonym planie miejscowym przeznaczenie terenów [...], [...], [...] i [...] pod zabudowę mieszkaniowo-usługową zawierającą zabudowę wyłącznie intensywną - domy mieszkalne powyżej 4 mieszkań oraz/lub usługową komercyjną i/lub publiczną, z dopuszczeniem mieszkań integralnie związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, godzi w sferę uprawnień skarżącej oraz zmierza do obejścia ustaleń Studium i narusza jego postanowienia, co stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, podczas gdy ustalenia zaskarżonego planu miejscowego nie naruszają ustaleń Studium, które przewiduje na przedmiotowym obszarze dominujące funkcje: mieszkaniowo-usługową - dla większości terenu Polskiego Haka - oraz przemysłowo-usługowo-składową, a także Centralne Pasmo Usługowe, strefę zabudowy śródmiejskiej oraz w części północnej - obszar przekształceń;
3) art. 3 ust. 1, art. 1 oraz art. 28 ust. 1 Upzp w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez niewłaściwe zastosowanie, stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały i uznanie, że Rada naruszyła zasadę proporcjonalności i w sposób nieuzasadniony przyznała pierwszeństwo interesowi w postaci realizacji nowych inwestycji mieszkaniowych przed interesem polegającym na prowadzeniu przez skarżącą działalności gospodarczej oraz przed szeroko rozumianym interesem publicznym, podczas gdy zasada ta nie została przez organ naruszona;
4) art. 22, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 140 K.c. oraz art. 101 ust. 1 Usg poprzez niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w wyniku uznania, że wyłączenie w terenie oznaczonym w zaskarżonym planie numerem [...] funkcji polegającej na realizowaniu przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko spowodowało naruszenie interesu prawnego skarżącej, pozbawiając ją de facto możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, podczas gdy Rada działała w granicach przysługującego jej władztwa planistycznego, skarżąca nie została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a ustalenia zaskarżonego planu miejscowego dopuszczają jej prowadzenie w dotychczasowym zakresie;
5) art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 1, 20 ust. 1 i art. 28 ust. 1 Upzp poprzez niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w wyniku uznania, że wyłączenie w terenie oznaczonym [...] funkcji polegającej na realizowaniu przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko stanowi naruszenie ustaleń Studium, podczas gdy wyłączenie przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko wynika właśnie z ustaleń Studium, które wskazuje obszar Polskiego Haka jako strefę ochrony ekspozycji sylwety historycznego Gdańska od strony północnej oraz strefę zabudowy śródmiejskiej;
6) art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP, art. 140 K.c. w zw. z art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 15 ust. 2 pkt 6 Upzp poprzez niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w wyniku uznania, że objęcie nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym skarżącej ustaleniami dwóch różnych kart terenu naruszyło jej interes prawny i uniemożliwiło czynienie użytku zgodnego z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem, podczas gdy Rada działała w granicach przysługującego jej władztwa planistycznego z uwzględnieniem ładu przestrzennego, co uzasadniało włączenie części działki skarżącej do terenu sąsiadującego zgodnie z dyspozycją Studium;
7) art. 28 ust. 1 Upzp w zw. z art. 101 ust. 1 Usg poprzez niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie nieważności uchwały w części nie naruszającej interesu prawnego skarżącej;
8) art. 28 ust. 1 Upzp poprzez stwierdzenie nieważności uchwały w zakresie ustalenia ciągów pieszych w wyniku uznania, że przebieg tych ciągów został wskazany jedynie orientacyjnie.
4.4. Rada wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w części pkt 1, stwierdzającej nieważność § 9, § 10, § 11, § 12; § 13 ust. 4 pkt 1, ust. 6 pkt 4 i ust. 19 pkt 7 oraz § 15 ust. 6 pkt 2 zaskarżonej uchwały, rozpoznanie skargi i jej oddalenie w części uwzględnionej przez sąd pierwszej instancji. W przypadku nieuwzględnienia ww. wniosku, wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w części pkt 1. stwierdzającej nieważność § 9, § 10, § 11, § 12, § 13 ust. 4 pkt 1, ust. 6 pkt 4 i ust. 19 pkt 7 oraz § 15 ust. 6 pkt 2 zaskarżonej uchwały oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku.
4.5. Skarżący kasacyjnie organ wnosił ponadto o rozpoznanie sprawy na rozprawie, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
4.6. Zdaniem Rady zaskarżony plan miejscowy nie narusza ustaleń Studium, a WSA w Gdańsku wysnuł wnioski będące podstawą stwierdzenia nieważności części uchwały w tym zakresie z wybranych przez siebie, wyrywkowych i nieadekwatnych fragmentów Studium. Sąd wojewódzki pominął strategiczne kwestie dotyczące kierunków rozwoju obszaru objętego planem zawarte w Studium oraz ustalenia poprzednio obowiązującego planu miejscowego. Treść Studium me została przeanalizowana w pełni, a w sposób fragmentaryczny. Ponadto WSA w Gdańsku pominął, że na przedmiotowym obszarze zrealizowana jest już zabudowa mieszkaniowa, a to interes mieszkańców jest interesem realnym i istniejącym w dacie wydania zaskarżonego wyroku. Rozwijając obszernie uzasadnienia poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej Rada przywołuje także motyw dwóch ekspertyz prawnych (sporządzonych przez profesorów prawa) w aspekcie "zasadności wniesienia skargi kasacyjnej" oraz zgodności MPZP z ustaleniami Studium, które mają być załącznikami do skargi kasacyjnej.
4.7. W odpowiedzi skarżącej na skargę kasacyjną wniesiono o: oddalenie "skargi"; pominięcie załączonych do skargi materiałów stanowiących załączniki 1-14, jako nieobjętych jakimkolwiek wnioskiem skarżącego kasacyjnie organu, w tym w szczególności wnioskiem dowodowym; zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W ocenie skarżącej sposób sformułowania podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie dotknięte jest pewnymi wadliwościami formalnymi, utrudniającymi prawidłowe ich odczytanie. W szczególności wśród zarzutów kasacyjnych opierających się na dyspozycji art. 174 pkt 2 Ppsa, Rada przywołuje art. 147 § 1 Ppsa, który nie może stanowić samoistnej podstawy kasacyjnej, łącząc go z przepisami materialnoprawnymi lub ustrojowymi.
Zdaniem Spółki sąd wojewódzki słusznie zauważył, że teren objęty kwestionowanym planem przeznaczony został w zasadzie wyłącznie pod intensywną zabudowę mieszkaniowo-usługową, ponadto w bezpośrednim sąsiedztwie terenów przemysłowych, co naturalnie prowadzi do konfliktu. W jej przekonaniu WSA w Gdańsku dokonał całościowej analizy zapisów Studium, uwzględniając kontekst całego tego aktu planistycznego. Nie jest prawdą zarzut skargi kasacyjnej, jakoby sąd dokonał wyrywkowej i wybiórczej analizy Studium. Byłoby tak, gdyby sąd uwzględnił jedynie fragmenty Studium wskazane przez organ w skardze. Wówczas właśnie nastąpiłaby wybiórcza i niepełna analiza materiałów planistycznych.
4.8. Podczas rozprawy pełnomocnicy stron wnosili i wywodzili, jak w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (Dz. U. 2024, poz. 935) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna została oparta na częściowo usprawiedliwionych podstawach.
5.2. Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 141 § 4 Ppsa. Stosownie do cyt. przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Z naruszeniem art. 141 § 4 Ppsa mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 Ppsa może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 Ppsa). Zarzut naruszenia tego przepisu mógłby być skuteczny wówczas, gdyby sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu, dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem.
W przedmiotowej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 Ppsa. Sąd pierwszej instancji wskazał podstawę prawną wyroku (art. 151 Ppsa) i wyjaśnił w dostateczny i jednoznaczny sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku jest zrozumiałe, przyczyny dla których sąd pierwszej instancji uznał częściowo skuteczność skargi dostatecznie komunikatywnie zostały wyłożone. Odrębną kwestią jest natomiast, czy przyczyny, dla których uwzględniono skargę Spółki są trafne.
5.3. Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 133 § 1 Ppsa poprzez oparcie orzeczenia na własnych ustaleniach i faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Skarga kasacyjna nie zawiera – wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 176 § 1 pkt 2 Ppsa – uzasadnienia dla tak skonstruowanej podstawy kasacyjnej, przeto nie poddaje się kontroli, w motywach skargi kasacyjnej nie wskazano jakie to fakty i jakie to własne ustalenia sądu a quo, nie znajdują odzwierciedlenia w aktach.
5.4. Słusznie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazano, że sposób skonstruowania podstaw kasacyjnych w ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w dużej części sprowadzał się do postawienia zarzutu naruszenia art. 147 § 1 Ppsa w powiązaniu z rozlicznymi przepisami prawa materialnego bądź ustrojowego, co dowodzi, że w sprawie istotne znaczenie mają zarzuty oparte na dyspozycji art. 174 pkt 1 Ppsa. Przepis art. 147 § 1 Ppsa to regulacja o charakterze ogólnym i wynikowym, określająca treść rozstrzygnięcia sądu administracyjnego uwzględniającego skargę m. in. na akt prawa miejscowego, o którym mowa wart. 3 § 2 pkt 5 Ppsa, a taki charakter ma zaskarżona uchwała.
Trafna także jest uwaga skarżącej, że nie poddaje się kontroli zarzut naruszenia art. 147 § 1 Ppsa w zw. z art. 1 Upzp, ten ostatni stanowi przykład regulacji normatywnej rozbudowanej, składającej się z kilku ustępów, sama zaś skarga kasacyjna dodatkowo nie zawiera jakiegokolwiek uzasadnienia dla tak skonstruowanej i o wskazanym zakresie podstawy kasacyjnej. W judykaturze zgodnie podkreśla się, że w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów lub ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2012 r., II GSK 218/11, LEX nr 1244607, z dnia 30 listopada 2012 r., I OSK 2001/12, LEX nr 1291371, z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1573/12, LEX nr 1354882, z dnia 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12, LEX nr 1295809, z dnia 17 maja 2019 r., II OSK 1665/17, CBOSA.nsa.gov.pl).
Niedostatki formalne skargi kasacyjnej wytknięte w odpowiedzi fachowego pełnomocnika Spółki na nią, nie uniemożliwiają dokonania kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.
5.5. Nie są usprawiedliwione te zarzuty skargi kasacyjnej, które odnoszą się do tej części rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku, którym w pkt 1 stwierdzono nieważność uchwały w odniesieniu do § 13 ust. 4 pkt 1 MPZP. Cyt. przepisem wyłączono dla karty terenu oznaczonej symbolem [...] funkcję dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów odrębnych. Sąd pierwszej instancji wskazał, że z mocy § 2 ust. 1 pkt 34 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. 2019, poz. 1839) do tego typu przedsięwzięć, które wykluczono dla terenu [...], zalicza się porty i przystanie morskie w rozumieniu art. 2 ust. 2 Uppm, do obsługi statków o nośności większej niż 1350 t, z wyłączeniem przystani dla promów. Nie podważono w skardze kasacyjnej, a co podnoszono w samej skardze, że teren ten jest wykorzystywany przez Spółkę pod działalność, w ramach której utrzymuje ona flotę statków serwisowych, służących do poszukiwania oraz wydobywania węglowodorów, czyli dla celów portu morskiego. Nie podważono również w skardze kasacyjnej, że obszar ten objęty jest rozp. 2012, którym – czego skarżący kasacyjnie organ planistyczny nie zaprzeczył – oznaczone działki L. objęte zostały regulacją ustalającą granicę portu morskiego w Gdańsku od strony morza, redy i lądu. Oznacza to, że trafnie co do reguły sąd pierwszej instancji wskazał, że analizowana tu treść MPZP przyjęta przez organ planistyczny, a wykluczająca funkcję m. in. na cele związane z funkcjonowaniem portu morskiego, pozbawia Spółkę możliwości prowadzenia na tym obszarze działalności gospodarczej, którą realizuje skarżąca. W ramach w/w konturu planistycznego zlokalizowana jest działka nr [...] oraz część działki nr [...], znajdujące się w wieczystym użytkowaniu Spółki, prowadzącej na tym terenie działalność gospodarczą, w tym wyczerpującą wszak pojęcie obsługi statków o nośności większej niż 1350 t. Niespornie w ustaleniach Studium teren ten opisano jako "niewielką enklawę o funkcji produkcyjno-usługowej". Skoro obszar ten objęty jest granicą portu morskiego, to wprowadzenie do treści MPZP generalnego wyłączenia przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, zatem również działalności gospodarczej tego typu, jak wykonywana w tym miejscu przez Spółkę utrzymującą infrastrukturę portu morskiego, stanowiło naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, a zaskarżony wyrok w analizowanym zakresie odpowiada prawu.
W ocenie Sądu Naczelnego nie są zatem usprawiedliwione te podstawy kasacyjne, w ramach których skarżący kasacyjnie organ wywodzi, że stwierdzając nieważność § 13 ust. 4 pkt 1 MPZP, dojść miało do naruszenia art. 3 ust. 1 oraz art. 28 ust. 1 Upzp, jak również naruszenia art. 22, art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 140 K.c., jak również art. 101 ust. 1 Usg.
5.6. Nie jest uprawniony także – w analizowanym powyżej zakresie – zarzut naruszenia art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 1, art. 20 ust. 1 i art. 28 ust. 1 Upzp, gdy idzie o wywodzenie, że wyłączenie oznaczonej funkcji zawarte w § 13 ust. 4 pkt 1 MPZP znajdować ma uzasadnienie w tych ustaleniach Studium, w ramach których wskazuje się obszar tzw. Polskiego Haka, jako strefę ekspozycji sylwety historycznego Gdańska od strony północnej oraz strefę zabudowy śródmiejskiej. W kontekście maksymalnie dopuszczonej w ustaleniach skarżonej uchwały wysokości nowej zabudowy dla terenów mieszkaniowo-usługowych (od 17 do 30 m) przewidzianych w planie, brak – w ocenie Sądu w tym składzie – dostatecznie przekonującej argumentacji, aby względami ochrony sylwety historycznego Gdańska argumentować wprowadzenie takiego wyłączenia funkcji zabudowy, jak w § 13 ust. 4 pkt 1 MPZP, którego nieważność stwierdził sąd a quo.
5.7. Z analogicznych powodów, co wskazanych w pkt 5.5. i 5.6. niniejszego uzasadnienia, nie są usprawiedliwione te podstawy kasacyjne, w ramach których zarzuca się naruszenie art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP, art. 140 K.c. w zw. z art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 15 ust. 2 pkt 6 Upzp, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, gdy idzie o włączenie części działki nr [...] do konturu [...], a to w zakresie stwierdzenia nieważności § 12 MPZP. Niesporne jest, że Studium uwzględnia enklawę o funkcji produkcyjno-usługowej. Niesporne jest również, że Spółka prowadzi w obszarze objętym ustaleniami MPZP oznaczonego rodzaju działalność gospodarczą, związaną z utrzymaniem infrastruktury portowej. Część działki nr [...] włączona do konturu mieszkaniowo-usługowego w ocenie organu planistycznego, nie powinna być przeznaczona na cele związane z funkcją produkcyjno-usługową. Trafna jest wszakże ocena sądu pierwszej instancji, w ślad za stanowiskiem pisemnym Spółki z 30 maja 2022 r., że możliwe będzie zagospodarowanie tej części działki celem wyrównania linii brzegowej i wyposażenia w elementy do cumowania. W tym zakresie zatem argumentacja Rady odnośnie wąskiego kształtu tej działki, opracowywanie planu akwenów portu morskiego w Gdańsku, który ma dopuszczać obsługę jednostek od strony wody, chęć zrealizowania w tym miejscu bulwaru nadwodnego wzdłuż Martwej Wisły, nie dowodzi – w ocenie Sądu w tym składzie – trafności analizowanej podstawy kasacyjnej. Nie od rzeczy będzie przypomnieć, że wśród wartości uwzględnianych w planowaniu przestrzennym, jest także prawo własności (art. 1 ust. 2 pkt 7 Upzp). Nie mogły zatem zostać uwzględnione te argumenty zawarte w skardze kasacyjnej, w których Rada odwołuje się do nieracjonalności pozostawienia przeznaczenia tej części działki nr [...] na działalność produkcyjno-usługową. Ocenę racjonalności wykorzystania nieruchomości na cele gospodarcze – zdaniem Sądu Naczelnego – należy pozostawić temu podmiotowi, które taką działalność gospodarczą prowadzi. Także argument o braku zakazu cumowania na linii brzegowej Martwej Wisły nie jest skuteczny, przeciwnie – skoro Spółka zajmująca się oznaczonego rodzaju działalnością związaną z wykorzystywaniem jednostek pływających i upatruje możliwości wykorzystania tej działki do swych celów wiążących się z profilem jej działalności gospodarczej, to ten argument ocenić wypadnie jako kontrskuteczny.
5.8. Usprawiedliwiony jest za to zarzut kasacyjny naruszenia art. 147 § 1 Ppsa w zw. z art. 101 ust. 1 Usg i art. 28 ust. 1 Upzp, poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części nienaruszającej interesu prawnego strony skarżącej. Stwierdzenie to odnosi się do orzeczenia w pkt 1 zaskarżonego wyroku, gdy idzie o stwierdzenie nieważności § 9 i § 11 oraz § 15 ust. 6 pkt 2 MPZP. W odniesieniu do § 9 i § 11 MPZP zaskarżonym wyrokiem stwierdzono nieważność w tej części MPZP w odniesieniu do ustaleń kart terenu [...] oraz [...], które nie graniczą nawet z terenem znajdującym się w użytkowaniu wieczystym Spółki i nie zostały objęte zakresem skargi. Ta konstatacja odnosi się także do karty terenu oznaczonego symbolem [...]. Spółka zaskarżyła MPZP wyłącznie w oznaczonej części, tj. w zakresie kart terenu: [...], [...], [...]. Wyraźnie w skardze wskazano, co zresztą w zaskarżonym wyroku przywołano (s. 13), że interes prawny L. do zaskarżenia MPZP wynika, że jest ona użytkownikiem wieczystym działek nr [...] i [...], wchodzących w skład prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa. W skardze wskazano ponadto, że działki te pozostają z terenami oznaczonymi planistycznie jako [...] oraz [...], w obszarze wzajemnego oddziaływania w rozumieniu przepisów o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Stosownie do art. 101 ust. 1 Usg w zw. z art. 58 § 1 pkt 5a Ppsa, wymogiem formalnym rozpoznania skargi przez sąd administracyjny na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, jako akt prawa miejscowego, jest naruszenie taką uchwałą interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę. Skoro na takie naruszenie interesu prawnego Spółki w odniesieniu do kart terenu oznaczonych w MPZP jako [...], [...] oraz [...], to brak jest jakichkolwiek przesłanek, aby w wyniku rozpoznawania skargi tej Spółki orzekać w odniesieniu do § 9, § 11 oraz § 15 ust. 6 pkt 2 MPZP. Z tych względów wyrok w tej części w jego pkt 1 podlega uchyleniu.
5.9. Za usprawiedliwione wypadnie także uznać te zarzuty skargi kasacyjnej, w ramach których zakwestionowane zostały przepisy § 13 ust. 4 oraz ust. 19 pkt 7 MPZP. Wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonym wyroku nie jest tak, że przebieg ciągu pieszego w konturze oznaczonym [...] miałby zostać oznaczony jedynie orientacyjnie, skoro wyraźnie wskazano, że jego wlot – zlokalizowany w północnej części terenu – ma znajdować się "na przedłużeniu ciągu pieszego wzdłuż rzeki Martwej Wisły, o którym mowa w § 12 ust. 6 pkt 4". Trafnie w skardze kasacyjnej (s. 26 i n.) wskazuje się, że w ustaleniach planu wskazano parametry ciągów pieszych (minimalna szerokość 5 m, w tym 3 m szerokości wolnej od przeszkód), określono także spójnie wskazanie ich konkretnych połączeń i przebiegu. Słusznie strona skarżąca kasacyjnie eksponuje konieczność zgodności części tekstowej planu z oznaczeniami graficznymi, skoro MPZP dopuszcza przesunięcie całego bulwaru nadwodnego w głąb terenu, to zaś usprawiedliwiało oznaczenie graficzne, jak dla zalecanej lokalizacji. W ocenie Sądu takie oznaczenie lokalizacji (zawarte w § 13 ust. 19 pkt 7 MPZP), przy uwzględnieniu treści § 12 ust. 13 planu, z którego wynika nakaz "spójnej kompozycji zagospodarowania" z uwzględnieniem m. in. posadzki, oświetlenia, miejsc do siedzenia, pojemników na śmieci, oraz wskazujący na potrzebę "całościowej/go koncepcji/projektu, łącznie z terenami [...], [...] i ciągiem pieszym ustalonym na terenie [...]", dowodzi, że nie sposób podzielić stanowiska sądu pierwszej instancji w analizowanym zakresie.
5.10. Za usprawiedliwione wreszcie wypadnie uznać te zarzuty skargi kasacyjnej, które wskazują na naruszenie przepisów art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 1 i art. 28 ust. 1 Upzp w tym zakresie, w jakim zaskarżonym wyrokiem stwierdzono nieważność § 10 MPZP, odnoszącego się do konturu (karty terenu) [...], jako terenu zabudowy mieszkaniowo-usługowej zawierającego zabudowę mieszkaniową wyłącznie intensywną – domy mieszkalne powyżej 4 mieszkań, oraz/i usługową komercyjną i/lub publiczną, z dopuszczeniem mieszkań integralnie związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Sąd Naczelny nie podziela stanowiska zawartego w zaskarżonym wyroku, aby te ustalenia, które znalazły się w § 10 MPZP zmierzały do obejścia Studium, którego ustalenia są wiążące przy sporządzaniu planów miejscowych (art. 9 ust. 4 Upzp).
Wykluczając dopuszczalność zabudowy mieszkaniowej na obszarze objętym w zaskarżonej uchwale m. in. kartą terenu [...], przywołując oznaczone zapisy Studium (s. 20-21 uzasadnienia wyroku), sąd pierwszej instancji przyjął, że tak intensywna zabudowa mieszkaniowo-usługowa jest w istocie sprzeczna z ustaleniami Studium, zakładającymi rozwój takiej funkcji na terenach postoczniowych – Młode Miasto. Poglądu tego nie podziela Sąd Naczelny.
Jak trafnie wskazano w skardze kasacyjnej, w ustaleniach Studium na s. 228 dotyczących tzw. Centrów usługowych wskazano, że "W obszarze ośrodka lokalizowane będą usługi o randze ogólnomiejskiej i metropolitalnej z zakresu: kultury, administracji, turystyki oraz rekreacji. Rejonami o dużym potencjale rozwojowym pozostają: Młode Miasto na terenach postoczniowych, Wyspa Spichrzów czy Polski Hak". W konsekwencji brak podstaw, aby przyjmować, że funkcja także mieszkaniowa jest na analizowanym obszarze wykluczona, skoro w ustaleniach Studium w sposób tożsamy określono "potencjał rozwojowy" rejon tak tzw. Młodego Miasta, jak i Polskiego Haka, dodatkowo na rysunku stanowiącym załącznik do Studium (zał. nr 2), w sposób tożsamy określono kierunki rozwojowe miasta dla obu tych rejonów. Trafnie także strona skarżąca kasacyjnie eksponuje te ustalenia Studium, które dotyczą Kierunków rozwoju funkcji mieszkaniowo-usługowej (s. 215). Z tam zawartych ustaleń oraz oznaczeń graficznych Studium wynika, że powierzchnie dotychczas przeznaczone w obszarach centralnych miasta wyłącznie pod usługi, predysponowano do poszerzenia zakresu funkcjonalnego o zabudowę mieszkaniową. Na s. 297 Studium wskazano na wykorzystanie możliwości rozwojowych na Polskim Haku, gdzie powinno powstać obiekty usługowe oraz zabudowa mieszkaniowa, również ten teren został wskazany w Studium jako tereny dotychczas nieprzekształcone, a wymagające zmian i przekształcane na funkcje usługowe i mieszkaniowe (s. 314), gdzie wyraźnie dopuszcza się nową zabudowę.
Z tych wszystkich względów trafny jest zarzut kasacyjny w odniesieniu do stwierdzenia nieważności zaskarżonym wyrokiem § 10 MPZP, jako mającego naruszać ustalenia Studium.
6.1. Z wyłuszczonych względów i działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 147 § 1 i art. 151 Ppsa, orzeczono, jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.
6.2. Uwzględniając treść wyroku w pkt 1 i 2 Sąd Naczelny postanowił odstąpić od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości na podstawie art. 207 § 2 Ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI