II OSK 955/06

II OSK 955/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Bujko /przewodniczący sprawozdawca/
Leszek Leszczyński
Małgorzata Stahl
Symbol z opisem
6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne
Broń i materiały wybuchowe
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1959/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-01-17
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 52 poz 525
art. 18 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Bujko /spr./ Sędziowie sędzia NSA Leszek Leszczyński sędzia NSA Małgorzata Stahl Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1959/05 w sprawie ze skargi P. Ł. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz P. Ł. kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Pomorski Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku, cofnął udzielone P. Ł. pozwolenie na posiadanie palnej broni myśliwskiej w ilości 3 sztuk. Organ powołał się na przepisy art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), zgodnie z którymi cofa się pozwolenie na broń wydane osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że P. Ł. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia 21 kwietnia 2005 r. (sygn. akt [...]), został skazany na podstawie art. 178a § 1 k.k. za kierowanie samochodem w stanie nietrzeźwym. Wobec tego faktu nie daje on gwarancji bezpiecznego używania palnej broni myśliwskiej, a fakt posiadania przez niego broni budzi obawy, iż może ona być użyta w stanie po użyciu alkoholu.
P. Ł. odwołał się od tej decyzji, lecz Komendant Główny Policji, decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. utrzymał ją w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, iż od posiadacza broni wymagane jest posiadanie nieskazitelnej postawy, której odwołujący się nie wykazał, skoro popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w stanie nietrzeźwym. Świadczy to o lekceważącym stosunku strony do obowiązującego prawa i o braku gwarancji bezpiecznego używania i posiadania broni. Kierując samochodem w stanie nietrzeźwości, P. Ł. naraził siebie i innych uczestników ruchu drogowego na niebezpieczeństwo utraty zdrowia lub życia. Katalog przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie jest zamknięty i również popełnienie przestępstwa niewymienionego tym przepisem, może uzasadniać cofnięcie pozwolenia na broń. Za nieuzasadnione uznał też organ odwoławczy podniesione w odwołaniu zarzuty, co do naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji.
Na wymienioną wyżej decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2005 r., P. Ł. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucił jej naruszenie szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 6, 7, 10, 61 § 1, art. 77, 81, 107, 123 § 1 i § 2 i art. 155) oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. Skarżący zarzucił, iż zaskarżona decyzja została wydana bez wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i rozważenia zebranego materiału. Podniósł, że mimo prawomocnego skazania za przestępstwo popełnione z winy umyślnej, wskazane w art. 178a § 1 k.k., nie może on automatycznie być uznany za osobę, która nie daje gwarancji właściwego posługiwania się bronią i wykorzystywania jej zgodnie z celem, na który zostało wydane pozwolenie.
W odpowiedzi na tę skargę organ wniósł o jej oddalenie i powołał się na stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. skargę oddalił. Sąd stwierdził w uzasadnieniu wyroku, że zaskarżona, a także poprzedzająca ją decyzja nie naruszają obowiązującego prawa, bowiem organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7 i 8 k.p.a. Nie zostały też w postępowaniu administracyjnym naruszone inne przepisy z zakresu postępowania. Sąd podzielił zasadność stanowiska zajętego przez organy, iż z faktu skazania skarżącego za popełnione w dniu 14 września 2003 r. przestępstwo kierowania samochodem osobowym w stanie nietrzeźwym, wynika uzasadniona obawa użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co zgodnie z przepisami ustawy o broni i amunicji stanowi podstawę cofnięcia pozwolenia na broń. Wobec rodzaju naruszenia prawa, którego dopuścił się skarżący, nie daje on gwarancji, iż nie użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wprawdzie przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie wymienia wśród przestępstw, których popełnienie uzasadnia obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku prawnego przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., lecz katalog sytuacji objętych tym przepisem jest otwarty i pozwala podporządkować jego dyspozycji również prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwym. Posiadanie broni przez osobę, która ma nad nią ograniczoną kontrolę z powodu stanu nietrzeźwości lub odurzenia, rodzi uzasadnioną obawę, że w takim samym lub podobnym stanie może on korzystać z posiadanej broni. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził również, iż podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące jego osoby (wykształcenia, opinii, pracy w PZŁ) nie mogą stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem Sąd administracyjny bada jedynie legalność zaskarżonej decyzji i nie orzeka na zasadach słusznościowych.
Wymieniony wyrok zaskarżył skargą kasacyjną P. Ł., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Zarzucił naruszenie prawa materialnego, to jest art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. Nr 53, poz. 549 ze zm.), polegające na przyjęciu błędnej zasady, iż samo skazanie za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości rodzi uzasadnioną obawę użycia przez sprawcę tego czynu broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Skarga kasacyjna zarzuciła następnie naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 7, 8, 10, 75, 77 i 80 k.p.a. przez nieuchylenie decyzji, mimo niewyjaśnienia sprawy w stopniu pozwalającym na jej rozstrzygnięcie oraz naruszenia przepisów art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) przez wadliwe uzasadnienie wyroku i brak należytej kontroli zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia, skarżący podał, że utrwalony jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, iż warunkiem pozbawienia prawa posiadania broni jest wykazanie związku popełnionego przestępstwa z takimi cechami charakterologicznymi posiadacza broni, które stwarzają obawę, iż może on użyć jej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Przyjęcie natomiast stanowiska Sądu I instancji sprowadzałoby się do wprowadzenia kary dodatkowej w postaci utraty pozwolenia na broń. Skarżący stwierdził, iż wniosku, że osoba skazana za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwym może w takim samym stanie korzystać z broni, nie da się wyprowadzić przy pomocy żadnej z metod logicznego dowodzenia i jest on sprzeczny z doświadczeniem życiowym. Przyjęcie tego wniosku wyłącznie na podstawie faktu skazania skarżącego z art.178a § 1 k.k. bez przeprowadzenia innych dowodów, w szczelności wskazujących na cechy jego osobowości, narusza wymienione wyżej przepisy proceduralne. Z tych względów skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zarzuty skargi kasacyjnej są uzasadnione.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. Stanowi on, iż organ cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. Ze względu na fakt podany jako uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sprawie organ zastosował przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zgodnie z nim pozwoleń na broń nie wydaje się (a także cofa się już wydane) osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia więc sam fakt skazania za jakiekolwiek przestępstwo, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Dlatego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym był już wyrażony pogląd (por. wyroki WSA w Warszawie z 28 maja 2004 r., sygn. III SA 2258/02, LEX nr 158939 i powołany w nim wyrok NSA z dnia 9 października 2001 r., sygn. III SA 866/02, iż przy cofnięciu pozwolenia na broń nie można powoływać się jedynie na fakt skazania wyrokiem karnym. W takiej sytuacji niezbędne jest wykazanie bezpośredniego związku między popełnionym przez skarżącego czynem, za który został on skazany i cechami charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które stwarzałoby obawy, że posiadacz pozwolenia na broń użyje jej w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa Państwa lub porządku publicznego. Gdyby bowiem za zasadne przyjąć stanowisko prezentowane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, to należałoby przyjąć, iż sam fakt skazania za każde przestępstwo popełnione w stanie nietrzeźwym, powodowałby cofnięcie pozwolenia na broń. Byłaby to więc kolejna kara dodatkowa, której jednak przepisy nie przewidziały.
Art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wymienia przykładowo takie przestępstwa, których popełnienie najczęściej wskazuje, że ich sprawca zalicza się do kategorii osób wskazanych tym przepisem. Wśród przestępstw tych, ustawa nie wymieniła prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości (art. 178a § 1 k.k.), które ustawodawca zaliczył do przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, a nie przeciwko zdrowiu, życiu czy mieniu. Dla cofnięcia pozwolenia na broń osobie skazanej za to przestępstwo nie wystarczy więc sam fakt jednorazowego skazania, bez ustalenia okoliczności czynu i cech osobowych skazanego. Trafnie więc podnosi skarga kasacyjna, iż organy naruszyły obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozważenia jej istotnych okoliczności przez niewyjaśnienie, czy skarżący nadużywa alkoholu lub czy posiada inne cechy wskazujące, że zalicza się on do kategorii osób z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy.
Skarga kasacyjna trafnie zarzuca więc, iż Sąd I instancji naruszył przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji zarówno przez błędną wykładnię jak i niewłaściwe zastosowanie, uznając za trafną wykładnię tych przepisów dokonaną w zaskarżonej decyzji.
Uzasadnione są również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące wskazanych w niej naruszeń przepisów procesowych. Rolą sądów administracyjnych jest kontrola działalności administracji publicznej, w szczególności orzekanie o zgodności z prawem wydawanych przez organy decyzji i innych aktów administracyjnych (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269, art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sąd I instancji w rozpoznawanej sprawie nie wykonał w sposób należyty tego obowiązku kontroli, skoro nie zauważył, iż zaskarżona decyzja została wydana bez pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego i bez rozważenia zebranego materiału i w tej sytuacji oddalił skargę. Sąd wyszedł przy tym z błędnego założenia, iż podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące jego opinii, wykształcenia, zatrudnienia w PZŁ itp. nie mają istotnego znaczenia w sprawie, gdyż Sąd nie orzeka na zasadach słusznościowych. Tymczasem – jak wskazano wyżej – pozbawienia prawa do posiadania broni na uzasadnia samo popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa, lecz sytuacja wskazana w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, to jest istnienie takich cech osobowych posiadacza broni, które mogą wskazywać, iż istnieje obawa, że może on użyć tej broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Organ miał więc obowiązek wszechstronnie wyjaśnić sprawę i wykazać w uzasadnieniu decyzji, iż skarżący należy do kategorii osób wymienionych we wskazanym przepisie. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji winna objąć zakres tych wyjaśnień i prawidłowość wyprowadzonych z nich wniosków. Roli tej nie spełniło ogólnikowe stwierdzenie Sądu, iż organy wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane ze sprawą i przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Nie można też uznać za zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym rozumowanie, iż z faktu, że skarżący kierował pojazdem samochodowym w stanie nietrzeźwości wynika wniosek, że w takim samym lub podobnym stanie, może on korzystać z posiadanej broni i używać jej z narażeniem życia i zdrowia innych osób. Zaakceptowanie tego wniosku świadczy o wadliwym wykonaniu obowiązku kontroli zaskarżonej decyzji, czego wyrazem było naruszenie przepisów art. 141 § 4 i 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zwrócić uwagę należy też na to, iż sam fakt noszenia broni w stanie po użyciu alkoholu, stanowi samodzielną przesłankę cofnięcia pozwolenia na broń (art. 18 ust. 1 pkt 4 ustawy o broni i amunicji).
Z tych względów na podstawie przepisów art. 185 § 1 p.p.s.a. i art. 203 pkt 1 tej ustawy – orzeczono jak w sentencji.