II OSK 691/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-04-23
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanedrogi publicznewiaduktutrzymanie obiektuodpowiedzialność zarządcystan technicznynadzór budowlanytorowisko tramwajowe

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach, potwierdzając jego odpowiedzialność za utrzymanie wiaduktu drogowego z torowiskiem tramwajowym.

Sprawa dotyczyła odpowiedzialności Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach za usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym wiaduktu drogowego, na którym znajduje się torowisko tramwajowe. Sąd pierwszej instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że wiadukt, jako obiekt inżynierski stanowiący część drogi wojewódzkiej, pozostaje w zarządzie Zarządu Dróg Wojewódzkich, który jest odpowiedzialny za jego utrzymanie. Skarga kasacyjna zarzucała błędną interpretację przepisów ustawy o drogach publicznych i prawa budowlanego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym wiaduktu w km 2+385 drogi wojewódzkiej nr 910 w Będzinie. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że nie ma sporu co do złego stanu technicznego obiektu ani sposobu jego usunięcia, a kluczową kwestią jest podmiot zobowiązany. WSA uznał, że wiadukt, mimo obecności torowiska tramwajowego, stanowi funkcjonalną całość z drogą wojewódzką i w związku z tym jego utrzymanie należy do zarządcy drogi, czyli Zarządu Dróg Wojewódzkich. NSA w pełni zaakceptował to stanowisko, powołując się na prawomocne wyroki w podobnych sprawach, które potwierdziły, że wiadukt jest częścią drogi wojewódzkiej i jego zarządcą jest Zarząd Dróg Wojewódzkich. Sąd podkreślił, że definicje ustawowe drogi, pasa drogowego, obiektu inżynierskiego oraz torowiska tramwajowego jednoznacznie wskazują na odpowiedzialność zarządcy drogi za utrzymanie wiaduktu, nawet jeśli znajduje się na nim torowisko tramwajowe. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego za nieuzasadnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Odpowiedzialny jest zarządca drogi, w ciągu której wiadukt jest położony, nawet jeśli znajduje się na nim torowisko tramwajowe.

Uzasadnienie

Wiadukt jest obiektem inżynierskim stanowiącym część drogi publicznej. Torowisko tramwajowe, choć prawnie wyodrębnione, jest umieszczone w pasie drogowym i jego utrzymanie, w zakresie niebędącym konserwacją części kolejowej, należy do zarządcy drogi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (16)

Główne

P.b. art. 66 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.d.p. art. 4 § pkt 1-4 i pkt 12

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 19

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 20 § pkt 4

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 28a § ust. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 136 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie art. 49 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie art. 234

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wiadukt drogowy z torowiskiem tramwajowym stanowi część drogi wojewódzkiej i w związku z tym jego utrzymanie należy do zarządcy drogi. Definicje ustawowe drogi, pasa drogowego, obiektu inżynierskiego i torowiska tramwajowego jednoznacznie określają odpowiedzialność zarządcy drogi. Roboty budowlane nakazane w celu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym wiaduktu (np. odwodnienie, izolacja) wykraczają poza zakres konserwacji.

Odrzucone argumenty

Zarząd Dróg Wojewódzkich nie jest odpowiedzialny za utrzymanie wiaduktu, ponieważ znajduje się na nim torowisko tramwajowe, które stanowi odrębną całość. Nakazane roboty budowlane stanowią jedynie konserwację, za którą odpowiada zarząd kolei. WSA błędnie ustalił podmiot odpowiedzialny za utrzymanie obiektu. Organy naruszyły przepisy K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

wiadukt jako obiekt inżynieryjny jest częścią drogi torowisko jest prawnie wyodrębnioną częścią od obiektu, na którym się znajduje konserwacja to wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót niepolegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, ale mających na celu utrzymanie obiektu budowlanego w dobrym stanie

Skład orzekający

Grzegorz Czerwiński

przewodniczący

Paweł Miładowski

sprawozdawca

Grzegorz Antas

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności zarządcy drogi za utrzymanie wiaduktów drogowych, na których znajdują się torowiska tramwajowe, oraz rozróżnienie między robotami budowlanymi a konserwacją."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i technicznej wiaduktu drogowego z torowiskiem tramwajowym w ciągu drogi wojewódzkiej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonej kwestii odpowiedzialności za infrastrukturę drogową, która jest istotna dla zarządców dróg, zarządów transportu i organów nadzoru budowlanego.

Kto odpowiada za zniszczony wiadukt z tramwajem? Sąd NSA rozstrzyga.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 691/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący/
Paweł Miładowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 639/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-10-04
II OZ 200/23 - Postanowienie NSA z 2023-04-25
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 66 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2020 poz 470
art. 4 pkt 1-4 i  pkt 12, art. 19, art. 20 pkt 4, art. 28a ust. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
Sentencja
Dnia 23 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 639/22 w sprawie ze skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 stycznia 2022 r., znak: DON.7100.275.2021.WEJ w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 października 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 639/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "GINB", z dnia 28 stycznia 2022 r., znak: DON.7100.275.2021.WEJ, którą utrzymano w mocy decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", z dnia 3 grudnia 2021 r., nr 94/21, nakazującą na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej "P.b.", Zarządowi Dróg Wojewódzkich w Katowicach usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym wiaduktu w km 2+385 drogi wojewódzkiej nr 910 (Al. [...]) w Będzinie, nad linią kolejową nr 1 Warszawa-Katowice, km linii kolejowej 303+600, na którym znajduje się torowisko tramwajowe poprzez: 1. w zakresie podpór, w tym oczepów filarów i ścian czołowych przyczółków: oczyszczenie i wykonanie zabezpieczenia antykorozyjnego odsłoniętych prętów zbrojeniowych, uzupełnienie ubytków oraz spękań betonu; 2. w zakresie łożysk: oczyszczenie i wykonanie zabezpieczenia antykorozyjnego łożysk stalowych oraz wykonanie w sposób prawidłowy montażu łożyska na dźwigarze skrajnym podpory pośredniej nr 2 (numeracja podpór zgodnie z "Przeglądem szczegółowym obiektu mostowego zlokalizowanego w ciągu Alei [...] nad torami PKP w Będzinie", sporządzonym w styczniu 2021 r.; 3. w zakresie gzymsów: oczyszczenie i wykonanie zabezpieczenia antykorozyjnego odsłoniętych prętów zbrojeniowych, uzupełnienie ubytków oraz spękań betonu; 4. w zakresie płyty pomostu: odtworzenie izolacji pomostu, wykonanie prawidłowego ukształtowania spadków bądź alternatywnie wykonanie nowego systemu odwodnienia oraz reprofilacją powierzchni betonowych; 5. w zakresie wyposażenia wiaduktu: wykonanie uszynienia podpór pośrednich
– w terminie do dnia 30 czerwca 2023 r.
Sąd I instancji podkreślił, że w sprawie nie ma sporu co do ustaleń faktycznych dotyczących złego stanu technicznego obiektu, jak również sposobu usunięcia stwierdzonych uchybień ani też nie jest kwestionowana podstawa prawna, na mocy której sporny obowiązek został nałożony, tj. art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. Przede wszystkim jednak w niniejszej sprawie sporna jest kwestia podmiotu zobowiązanego do realizacji obowiązków dotyczących usunięcia nieprawidłowego stanu wiaduktu.
W ocenie Sądu, strona skarżąca słusznie została zobowiązana w decyzji WINB do wykonania wskazanych robót budowlanych. Przy tej ocenie Sąd uwzględnił treść art. 4 pkt 1, 2, 4, 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470 ze zm.), zwanej dalej "u.d.p.", zawierające legalne definicje odpowiednio "pasa drogowego", "drogi", "torowiska tramwajowego" i "drogowego obiektu inżynierskiego". Ponadto uwzględnił treść art. 28a ust. 1 i 2 u.d.p.
Mając to na względzie Sąd stwierdził, że pomimo podkreślanej przez skarżącą dylatacji obiektu mostowego, na którym znajdują się tory tramwajowe od dwóch otaczających go obiektów drogowych, po których poprowdzone są jezdnie, tworzą one w dalszym ciągu jedną, funkcjonalną całość, co widać jeżeli porówna się dalszy przebieg drogi. Skoro bowiem częścią drogi jest m.in. most stanowiący obiekt inżynierski – budowlę wraz z torami tramwajowymi, to nie jest on odrębnym od tej drogi obiektem, niejako samodzielnie funkcjonującym w obrocie. Istnienie dylatacji jest wyłącznie cechą techniczną tej konstrukcji i nie może być traktowana jako tworząca – w zamierzeniu strony skarżącej – odrębny byt, zarządzany przez inny podmiot. W tych warunkach z art. 20 pkt 4 i art. 19 u.d.p. wynika, że to zarządca ww. drogi wojewódzkiej nr 910, którym jest zarząd województwa, a z jego upoważnienia Zarząd Dróg Wojewódzkich, winien wykonać roboty budowlane nałożone decyzją WINB.
W konsekwencji w sprawie nie doszło do błędnego ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie obiektu mostowego. Słusznie przy tym podkreśliły organy, że skarżąca może skorzystać z możliwości finansowego rozliczenia wykonanych robót budowlanych z podmiotem korzystającym z mostu jakim są T. Ś. S.A.
W sprawie nie naruszono również art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 136 § 1 K.p.a. Już sam ogląd mapy i zdjęć wykonanych w sprawie wskazuje, że obiekt jest ściśle funkcjonalnie powiązany z drogą wojewódzką nr 910. Organy prawidłowo wyjaśniły więc stan sprawy, przeprowadzając przede wszystkim kontrolę na miejscu i gromadząc niezbędny do załatwienia sprawy materiał dowody, w tym dokumenty wskazujące na zarządcę drogi. Nie ma przy tym znaczenia dla rozstrzygnięcia dowód w postaci przesłuchania świadka, na okoliczność tego kto w przeszłości dokonywał "inwestycji" w sporny obiekt budowlany. Kwestia ta nie ma wpływu na wynik rozstrzygnięcia.
Jako chybione Sąd ocenił powoływanie się w tej sprawie na naruszenie art. 81c P.b., który nie ma w niej zastosowania. Przepis ten był stosowany na wcześniejszym etapie sprawy (w postanowieniach zobowiązujących do przedłożenia ekspertyzy technicznej) i został oceniony przez Sąd w wyroku z dnia 9 czerwca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 83/21.
Zdaniem Sądu, chybione są również zarzuty wskazujące na naruszenie art. 5 ust. 2 P.b., art. 61 w zw. z art. 62 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 81c P.b. oraz art. 4 pkt 12 i 13, art. 19, art. 20 i art. 20f pkt 2 oraz art. 28a u.d.p.
Sąd wskazał, że organy niewłaściwie uznały, iż obiekt mostowy opisany w treści decyzji pozostaje w jego zarządzie. Jakkolwiek strona skarżąca może nie uznawać się za odpowiedzialną za powyższy obiekt, jednakże z przepisów prawa przywołanych powyżej oraz z okoliczności sprawy wynika, że sporny obiekt przynależy do drogi wojewódzkiej i w związku z tym pozostaje w zarządzie strony skarżącej.
Sąd odkreślił, że prawidłowe są ustalenia GINB, iż stan władania nieruchomością, stanowiącą obszar kolejowy, na której jest zlokalizowany wiadukt drogowy nad linią kolejową, nie przesądza o podmiocie odpowiedzialnym za utrzymanie tego obiektu. Wiadukt nie jest związany z funkcjonującą linią kolejową (nie służy do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiającego dokonywanie przewozów osób lub rzeczy). Tym samym podmiotem odpowiedzialnym za utrzymanie tak usytuowanego wiaduktu jest zarządca drogi w ciągu, której wiadukt jest położony. Za tym, aby zarządcą wiaduktu na obszarze kolejowym, w świetle art. 61 P.b. był zarządca drogi, w ciągu której położony jest wiadukt, przemawia art. 28 ust. 2 pkt 1 u.d.p. Stosownie do brzmienia tego przepisu, do zarządów kolei należy jedynie konserwacja (por. w art. 4 pkt 20) znajdującej się nad skrajnią kolejową dolnej części konstrukcji wiaduktów drogowych, łącznie z urządzeniami zabezpieczającymi.
Sąd wskazał, że zakwalifikowanie określonych robót do prac "konserwacyjnych" jest kwestią ocenną, wynikającą z konkretnych warunków, a przede wszystkim wymaga odniesienia zakresu prowadzonych robót do konkretnego obiektu, jego wielkości i przeznaczenia. W każdym jednak razie, w świetle art. 3 pkt 8 P.b. "konserwacja" to wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót niepolegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, ale mających na celu utrzymanie obiektu budowlanego w dobrym stanie, w celu jego zabezpieczenia przed szybkim zużyciem, czy też zniszczeniem i dla utrzymania go w celu użytkowania w stanie zgodnym z jego przeznaczeniem.
Nieodpowiedni stan dolnej części wiaduktu wynika przede wszystkim z zaniedbań dotyczących części wiaduktu, w tym zwłaszcza z nieprawidłowości odwodnienia powierzchni oraz stanu izolacji i urządzeń dylatacyjnych, co powoduje penetrację wody do części spodniej wiaduktu. Stąd usunięcie jego nieodpowiedniego stanu (określonego jako naprawa) nie może być rozumiana jedynie jako konserwacja, do której wykonania powinien zostać zobowiązany zarząd kolei. Prawidłowo GINB wskazał, że nakaz nie dotyczy robót konserwacyjnych, a roboty budowlane wskazane w sentencji nie odnoszą się w żaden sposób do obowiązków zarządu kolei. Podkreślić należy, że strona skarżąca nie negowała powyższego stanowiska GINB.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył Zarząd Dróg Wojewódzkich w Katowicach, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 4 w zw. z art. 4 pkt 12 w zw. z art. 4 pkt 1 w zw. z art. 4 pkt 2 u.d.p. w brzmieniu na dzień wydania decyzji organu II instancji, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że torowisko tramwajowe w niniejszej sprawie stanowi część pasa drogowego i wchodzi w skład drogi, a w konsekwencji naruszenie:
a) art. 4 pkt 1 w zw. z art. 4 pkt 2 w zw. z art. 4 pkt 4 w zw. z art. 4 pkt 12 w zw. z art. 19 u.d.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, i uznanie tak jak organ II instancji, że wiadukt na którym znajduje się torowisko tramwajowe w Będzinie (al. [...]) pozostaje w zarządzie skarżącego i to na nim spoczywa odpowiedzialność za prawidłowe utrzymanie obiektu jako należącego do drogi;
b) art. 4 pkt 1 w zw. z art. 4 pkt 2 w zw. z art. 4 pkt 4 w zw. z art. 4 pkt 12 w zw. z art. 20 pkt 4 u.d.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wadliwe uznanie za organem II Instancji, iż utrzymanie torowiska tramwajowego na wiadukcie w Będzinie (al. [...]) obciąża skarżącego jako zarządcę drogi wojewódzkiej numer 910;
c) art. 19 w zw. z art. 20 w zw. z art. 28a u.d.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie za organem II instancji, iż wiadukt, na którym znajduje się torowisko tramwajowe w Będzinie (al. [...]) pozostaje w zarządzie skarżącego i to na nim spoczywa odpowiedzialność za prawidłowe utrzymanie obiektu jako należącego do drogi.
Ponadto zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. względnie art. 146 § 1 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ II instancji następujących przepisów postępowania:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie obiektu – wiadukt na którym znajduje się torowisko tramwajowe w Będzinie (al. [...]);
b) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 136 § 1 K.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ II instancji z urzędu niezbędnych działań celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, w tym niewyjaśnienie istotnych kwestii jakie zadania należą do konkretnych podmiotów i do czego są zobowiązanie;
c) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 136 § 1 K.p.a. poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, braku przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka, który miał wiedzę w zakresie realizacji prac na przedmiotowym wiadukcie przez T. Śl. S.A., a to M. H.;
d) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 136 § 1 K.p.a. poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, przy jednoczesnym błędnym uznaniu, że okolicznością bez znaczenia dla sprawy jest fakt, dokonywania uprzednio napraw na spornej infrastrukturze oraz osoby (podmiotu) dokonującego przedmiotowej naprawy, co w świetle kwestionowania odpowiedzialności za utrzymanie linii tramwajowej przez skarżącego jest oko licznością nader istotną;
e) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 136 § 1 K.p.a. poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak podjęcia z urzędu działań celem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz sporządzenie uzasadnienia orzeczenia niezgod nie z wymogami z art. 107 § 3 K.p.a.;
f) art. 7, art. 8 i art. 107 K.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji z uwagi na błędne przyjęcie zakresu odpowiedzialności za torowisko tramwajowe i zawarcie w treści decyzji zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej oraz uniemożliwiło dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia, w szczególności niewyjaśnienie dlaczego w trakcie postępowania nie zweryfikowano kwestii prawidłowego oznaczenia właściciela wiaduktu poprzez uwzględnienie mapy sytuacyjnej, wypisów z ksiąg wieczystych, a podnoszonych przez skarżącego, a także błędnego uznania, że skarżący jest odpowiedzialny za utrzymanie obiektu budowlanego na którym znajduje się torowisko tramwajowe;
g) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.
Ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. i w sprawie nie żądano przeprowadzenia rozprawy, dlatego przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego i procesowego.
W okolicznościach niniejszej sprawny już na wcześniejszym etapie postępowania dotyczącym złego stanu technicznego przedmiotowego wiaduktu w km 2+385 drogi wojewódzkiej nr 910 (Al. [...]) w Będzinie, nad linią kolejową nr 1 Warszawa-Katowice, km linii kolejowej 303+600, na którym znajduje się torowisko tramwajowe, oceniono w istocie, że zarządcą w ww. drogi jest zarząd województwa i do tego zarządu należy w szczególności utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą, z wyjątkiem części pasa drogowego, o których mowa w art. 20f pkt 2. Taką ocenę prawną wyraził aktualnie w prawomocnym już wyroku WSA w Warszawie o sygn. akt VII SA/Wa 83/21, ponieważ ocenę tą potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2435/21, w którym oceniono, że przedmiotowy wiadukt znajduje się w ciągu drogi wojewódzkiej nr 910, a w świetle treści art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych wiadukt jako obiekt inżynieryjny jest częścią drogi. Zarządcą drogi wojewódzkiej zgodnie z § 2 pkt 1 załącznika do uchwały Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 21 maja 2018 r., nr V/52/10/2018, jest Zarząd Dróg Wojewódzkich w Katowicach. Tym samym organy nadzoru budowlanego miały podstawy do nałożenia obowiązku przedstawienia ekspertyzy na Zarząd Dróg Wojewódzkich w Katowicach. W ocenie NSA, okoliczność, że podmiot ten nie posiada dokumentacji, z której wynikałoby przekazanie mu w zarząd wiaduktu nie świadczy o tym, że organy administracji błędnie ustaliły podmiot, na którym spoczywa obowiązek przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego tego wiaduktu. O tym, kto jest zarządcą drogi wojewódzkiej, a w konsekwencji także będącego jej częścią wiaduktu przesądzają przepisy powszechnie obowiązującego prawa.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Dlatego należy wskazać, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej, które zawierają odmienną ocenę prawną niż ta zawarta w ww. prawomocnych wyrokach Sądów Administracyjnych, w którym potwierdzono, że to Zarząd Dróg Wojewódzkich w Katowicach jako zarządca drogi wojewódzkiej, w ciągu której zlokalizowany jest przedmiotowy wiadukt, jest podmiotem odpowiedzialnym za stan techniczny tego obiektu budowlanego – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. Za pomocą zarzutów skargi kasacyjnej nie wykazano aby w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do odstąpienia od uwzględnienia ww. ocen prawnych zawartych w ww. prawomocnych wyrokach. Nie wykazano bowiem aby zapadła w okolicznościach niniejszej sprawy zaskarżona decyzja GINB została wydana w odmiennym stanie prawnym i faktycznym.
W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w pełni akceptuje stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku, że stosowne nakazy w trybie art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. prawidłowo zostały skierowane do zarządcy drogi wojewódzkiej, tj. Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach. Należy wskazać, że art. 28a u.d.p. stanowi tylko o torowisku, które zgodnie z legalną definicją to część ulicy (art. 4 pkt 4 u.d.p.), a ulica (art. 4 pkt 3 u.d.p.) to droga (art. 4 pkt 2 u.d.p.), która zlokalizowana jest w pasie drogowym (art. 4 pkt 1 u.d.p.) i jej częścią są drogowe obiekty inżynierskie, jak wiadukty (art. 4 pkt 12 u.d.p.). Już chociażby z zestawienia ww. legalnych definicji wynika prawidłowość ustalenia, że to zarządca drogi, o jakim mowa w art. 19 u.d.p., jest podmiotem odpowiedzialnym za stan techniczny wiaduktu, co należy m.in. do jego zadań, o jakich mowa w art. 20 pkt 4 u.d.p. Taką zaś ocenę jedynie potwierdza art. 28a ust. 1 u.d.p., z którego wprost wynika, iż budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona torowiska tramwajowego umieszczonego w pasie drogowym należy do podmiotu zarządzającego torowiskiem tramwajowym. A zatem stosowne kompetencje zarządzającego torowiskiem tramwajowym dotyczą tylko torowiska, a więc już nie np. mostu bądź wiaduktu, na których znajduje się torowisko. Torowisko jest bowiem prawnie wyodrębnioną częścią od obiektu, na którym się znajduje, czy to drogi, czy drogowego obiektu inżynierskiego, jak obiekt mostowy (np. wiadukt) – patrz: § 49 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2016 r. poz. 124 ze zm.) gdzie wskazano, że to torowisko tramwajowe usytuowane w ulicy powinno być wydzielone z jezdni, a więc nie – wydzielone z innych obiektów. Dla tej oceny w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma znaczenia podnoszona przez stronę skarżącą argumentacja oparta na istniejącej "dylatacji" wiaduktu, na którym znajduje się torowisko tramwajowe. Takie bowiem rozwiązanie techniczne było wręcz pożądane, co wynikało z treści § 234 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz. U. z 2000 r. Nr 63 poz. 735 ze zm.) obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym, co do zasady, torowisko tramwajowe powinno być umieszczone na wydzielonym obiekcie lub wydzielonej części przekroju poprzecznego.
Dlatego wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 4 pkt 4, art. 4 pkt 12, art. 4 pkt 1, art. 4 pkt 2, art. 19, art. 20 i art. 28a u.d.p., a także art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. względnie art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 136 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI