II OSK 678/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Mazowieckiego od wyroku WSA w Warszawie, który stwierdził bezczynność Wojewody w przedmiocie udostępnienia akt sprawy cudzoziemce. Cudzoziemka, po uzyskaniu zezwolenia na pobyt czasowy, wniosła o udostępnienie akt sprawy. Wojewoda zwlekał z udostępnieniem, powołując się na fakt, że akta znajdowały się w Sądzie pierwszej instancji w związku ze skargą na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. WSA uznał skargę na bezczynność za zasadną, zobowiązując Wojewodę do podjęcia czynności w terminie 14 dni. Wojewoda w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, kwestionując swoją odpowiedzialność za udostępnienie akt i terminowość działania. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że nawet fizyczny brak akt nie zwalnia organu z obowiązku działania i poinformowania strony. Podkreślono, że prawo wglądu do akt wynika z k.p.a. i przysługuje również po zakończeniu postępowania. NSA stwierdził, że Wojewoda nie podjął wystarczających czynności w celu uzyskania akt i udostępnienia ich stronie, co potwierdza bezczynność organu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie obowiązku organów administracji w zakresie udostępniania akt stronom postępowania, nawet w sytuacji ich fizycznego braku w posiadaniu organu.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku fizycznego posiadania akt przez organ, ale potwierdza ogólne zasady postępowania administracyjnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji publicznej jest zobowiązany do udostępnienia akt sprawy stronie postępowania, nawet jeśli akta te fizycznie nie znajdują się w jego posiadaniu w momencie złożenia wniosku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ jest zobowiązany do udostępnienia akt sprawy. Fizyczny brak akt nie zwalnia organu z obowiązku działania, poinformowania strony o braku akt i podjęcia czynności w celu ich uzyskania.
Uzasadnienie
Prawo wglądu do akt wynika z art. 73 § 1 k.p.a. i przysługuje również po zakończeniu postępowania. Organ nie może zasłaniać się brakiem akt, jeśli nie podjął żadnych czynności w celu ich uzyskania lub poinformowania strony o sytuacji.
Czy skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia akt sprawy jest dopuszczalna i czy organ pozostawał w bezczynności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, skarga na bezczynność w przedmiocie udostępnienia akt jest dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Organ pozostawał w bezczynności, ponieważ nie podjął wystarczających czynności w celu uzyskania akt i udostępnienia ich stronie.
Uzasadnienie
Organ nie podjął działań w celu uzyskania akt od 25 czerwca 2021 r. do dnia wyrokowania, mimo że akta były mu potrzebne do wydania karty pobytu. Brak udostępnienia akt stronie, nawet jeśli fizycznie ich nie posiadał, stanowi bezczynność.
Czy wniesienie skargi na bezczynność organu wymaga wyczerpania środków zaskarżenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wniesienie skargi na bezczynność wymaga wcześniejszego wniesienia ponaglenia. W tej sprawie ponaglenie zostało wniesione, co spełnia wymóg.
Uzasadnienie
Ponaglenie zostało wniesione do organu w dniu 6 września 2021 r., a następnie skarga na bezczynność w dniu 9 września 2021 r. Spełniono zatem wymóg wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi.
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 3 § par. 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Czynność materialno-techniczna, jaką jest udostępnienie akt sprawy, mieści się w zakresie zaskarżenia.
p.p.s.a. art. 3 § par. 2 pkt 9
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dopuszczalność skargi na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie akt sprawy.
p.p.s.a. art. 149 § par. 1 pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zobowiązania organu do podjęcia czynności i stwierdzenia bezczynności.
p.p.s.a. art. 149 § par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania o przyznaniu sumy pieniężnej i grzywnie.
k.p.a. art. 73 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo strony do wglądu do akt sprawy, sporządzania notatek, kopii lub odpisów.
k.p.a. art. 74 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Postanowienie o odmowie udostępnienia akt i możliwość zaskarżenia.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organów administracji publicznej wnikliwie i szybko.
k.p.a. art. 12 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania.
k.p.a. art. 35 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki.
k.p.a. art. 58 § par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do odrzucenia skargi.
k.p.a. art. 52 § par. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do odrzucenia skargi.
k.p.a. art. 37 § par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do odrzucenia skargi.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ pozostawał w bezczynności w przedmiocie udostępnienia akt sprawy, mimo ich fizycznego braku. • Prawo wglądu do akt wynika z k.p.a. i przysługuje stronie również po zakończeniu postępowania. • Fizyczny brak akt nie zwalnia organu z obowiązku działania i poinformowania strony. • Skarga na bezczynność w przedmiocie udostępnienia akt jest dopuszczalna. • Wniesienie ponaglenia spełnia wymóg wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi na bezczynność.
Odrzucone argumenty
Organ nie był zobowiązany do udostępnienia akt, gdyż nie prowadził postępowania i nie posiadał akt w momencie złożenia wniosku. • W sprawie nie mają zastosowania terminy wskazane w art. 35 k.p.a. • Nie zachodziły przesłanki do wydania postanowienia o odmowie dostępu do akt. • Skarga na bezczynność powinna zostać odrzucona z powodu niewyczerpania środków zaskarżenia.
Godne uwagi sformułowania
Fizyczny brak akt w organie nie mógł stanowić uzasadnienia bezczynności organu. • Prawo wglądu do akt sprawy wynika wprost z przepisów k.p.a., zgodnie bowiem z art. 73 § 1 tejże ustawy strona ma prawo wglądu do akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. • Nieprawidłowo zatem skarżący kasacyjnie organ administracji w skardze kasacyjnej podniósł, iż jako prowadzący postępowanie w sprawie z wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie był zobowiązany do załatwienia wniosku o udostępnienie akt sprawy i że nie pozostawał on w bezczynności nie udostępniając przedmiotowych akt, argumentując to faktem, iż w czasie złożenia wniosku o ich udostępnienie nie prowadził żadnego postępowania w sprawie skarżącego i nie posiadał akt.
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Jurkiewicz
sędzia
Grzegorz Antas
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie obowiązku organów administracji w zakresie udostępniania akt stronom postępowania, nawet w sytuacji ich fizycznego braku w posiadaniu organu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku fizycznego posiadania akt przez organ, ale potwierdza ogólne zasady postępowania administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur administracyjnych i prawa strony do informacji, nawet w skomplikowanych sytuacjach związanych z dokumentacją.
“Czy brak akt zwalnia urzędnika z obowiązku ich udostępnienia? NSA odpowiada!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.