II OSK 672/05

II OSK 672/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-06-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/
Jerzy Bujko
Zygmunt Zgierski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Łd 1696/03 - Wyrok WSA w Łodzi z 2005-01-21
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tezy
1. W postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, obowiązkiem organów administracji jest zbadanie, czy w wyniku realizacji inwestycji dojść może do naruszenia interesów osób trzecich, ale wyłącznie w zakresie ewentualnego naruszenia norm ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./ i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /Dz.U. nr 75 poz. 690 ze zm./. Jeżeli decyzja o pozwoleniu na budowę /bądź decyzja o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych/ nie wykazuje żadnej sprzeczności z powyższymi wymogami, to spowodowane realizacją inwestycji dolegliwości dla otoczenia nie mogą zostać zakwalifikowane jako naruszające uzasadnione interesy osób trzecich. Nie chodzi bowiem o wszelkie utrudnienia, jakie może przynieść planowane przedsięwzięcie, a jedynie o takie, które dotyczyć mogą naruszeń interesów prawnych, a nie interesów faktycznych, innych osób. 2. Nie sposób zaaprobować stanowiska, że w celu niejako "rezerwacji" możliwości realizacji dla siebie przyszłej inwestycji w najbardziej odpowiednim miejscu na nieruchomości, dopuszczalne jest blokowanie zamierzenia inwestycyjnego właściciela działki sąsiedniej, w sytuacji, gdy zamierzenie to jest zgodne z przepisami Prawa budowlanego.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, Sędziowie NSA Jerzy Bujko, Zygmunt Zgierski (spr.), Protokolant Anna Wieczorek, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. i B. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 stycznia 2005r., sygn. akt II SA/Łd 1696/03 w sprawie ze skargi I. i B. C. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 28 października 2003 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
II OSK 672/05
U z a s a d n i e n i e
Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę I. C. i B. C. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 28 października 2003 r. w przedmiocie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podał w uzasadnieniu wyroku, iż budowa wielorodzinnego budynku mieszkalnego wraz z budynkiem gospodarczo-technicznym, ogrodzeniem frontowym, a także z przyłączami oraz instalacjami wewnętrznymi na nieruchomości przy ul. [...] w Łodzi, realizowana była na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 25 maja 1999 r. o pozwoleniu na budowę, utrzymanej w mocy przez Wojewodę Łódzkiego decyzją z dnia 3 kwietnia 2001 r.
Decyzją z dnia 3 stycznia 2002 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę, wydanych przez organy architektoniczno-budowlane obu instancji, a to z uwagi na brak stosownych opinii służb ochrony zabytków.
W dalszej części uzasadnienia wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, iż organ nadzoru budowlanego szczebla powiatowego, po przeprowadzeniu czynności kontrolnych na nieruchomości, postanowieniem z dnia 11 marca 2002 r., wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z przedmiotową inwestycją. Następnie decyzją z dnia 13 marca 2002 r. przedstawił warunki, jakie musi spełnić inwestor, aby uzyskać pozwolenie na wznowienie prowadzenia robót budowlanych. Po przedłożeniu wymaganych dokumentów, decyzją z dnia 29 marca 2002 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi udzielił Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Łodzi pozwolenia na wznowienie prowadzenia robót budowlanych związanych z realizowaną budową. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi decyzją z dnia 13 maja 2002 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na decyzję tę została wniesiona przez I. C. i B. C. skarga do Naczelnego Sadu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 22 października 2002 r., sygn. akt II SA/Łd 857/02, uchylił decyzję z dnia 13 maja 2002 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 29 marca 2002 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał dalej w motywach wyroku, iż postanowieniem z dnia 22 stycznia 2003 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wznowił postępowanie w sprawie przedłożenia dokumentów określających zakres wykonania zrealizowanych dotąd robót budowlanych, a decyzją z dnia 9 maja 2003 r. nakazał przedłożenie dokumentów określających prawidłowość wykonania zrealizowanej części budynku, z przedstawieniem rozwiązań docelowych, z uwzględnieniem:
- wymagań obowiązującego planu zabudowy i zagospodarowania terenu,
- wymagań określonych w treści art. 5 ustawy - Prawo budowlane,
- treści wyroku NSA z dnia 22 października 2002 r.
Sąd I instancji podał następnie, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, decyzją z dnia 22 sierpnia 2003 r., udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowlanych związanych z budową wielorodzinnego budynku mieszkalnego, budynku gospodarczo – technicznego, ogrodzenia frontowego oraz przyłączy (wodno – kanalizacyjnego, centralnego ogrzewania i energetycznego wraz z instalacjami wewnętrznymi) na nieruchomości przy ul. Jaracza 89 w Łodzi, zgodnie z przedstawionym projektem budowlanym. Organ uznał bowiem, iż przedłożone dokumenty stanowią wykonanie obowiązków nałożonych decyzją z dnia 9 maja 2003 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał dalej w uzasadnieniu wyroku, iż odwołanie od powyższej decyzji wnieśli I. C. i B. C.. Zarzucili organowi I instancji naruszenie art. 51 ust. 1a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj.: Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) oraz art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi złożył także Prokurator Prokuratury Rejonowej Łódź – Śródmieście, wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 51 ust. 1a ustawy - Prawo budowlane) oraz przepisów prawa procesowego (art. 10 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podał dalej w motywach wyroku, iż decyzją z dnia 28 października 2003 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 22 sierpnia 2003 r.
Sąd I instancji przywołał motywy decyzji organu odwoławczego. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi podnosił, iż inwestor przedłożył inwentaryzację budowlaną wykonywanych robót (geodezyjną inwentaryzację usytuowania budynku, opis techniczny, orzeczenie techniczne o stanie wykonanych robót przyłącza c.o., inwentaryzację geodezyjną przyłącza c.o., rysunki rzutu piwnic, parteru, I piętra, przekrój A-A, i B-B), opinię projektanta obiektu stanowiącą odniesienie się do 10 zarzutów strony odwołującej się, w tym odnośnie wymagań planu miejscowego zagospodarowania terenu i art. 5 Prawa budowlanego, historię prowadzonych robót budowlanych, opinię rzeczoznawcy do spraw zabezpieczenia przeciwpożarowego dotyczącą usytuowania budynku z uwagi na bezpieczeństwo przeciwpożarowe, odpowiedź inwestora na zarzuty skarżących oraz projekt robót docelowych budynku i przyłącza ciepłowniczego. Przedstawiona dokumentacja spełniała, w ocenie organu odwoławczego, wymogi formalne nałożone decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 9 maja 2003 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przywołał stanowisko organu II instancji, iż brak jest podstaw do uznania budowy czterokondygnacyjnego, wolnostojącego budynku mieszkalnego wielorodzinnego za naruszającą ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak również za naruszającą ustalenia określone w decyzji z dnia 13 października 1998 r. o warunkach zabudowy dla tej inwestycji. Plan zagospodarowania przestrzennego nie precyzuje bowiem sposobu sytuowania obiektu na działkach, nie istnieje zatem kwestia zgodności usytuowania obiektu z ustaleniami planu. W odniesieniu do kwestii zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego opinie odwołujących się stron podważają prawidłowość wydanej w tej sprawie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, co jest niedopuszczalne. Nie określono, na czym ma polegać niezgodność przedsięwzięcia z obowiązującym planem, wskazano jedynie na konieczność opracowania dla danego terenu szczegółowego planu porządkowania istniejącej zabudowy. Stwierdzenie takie wykracza poza przepisy prawa. Podobnie organ nie uznał, że usytuowanie obiektu pogarsza warunki dostępu światła naturalnego do sąsiednich działek, na których również znajdują się budynki. Zgodnie z regulacją § 13 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), warunek określony w ust. 1 uznaje się za spełniony, jeżeli między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłaniającego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający, w odległości mniejszej niż wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m. Organ odwoławczy stwierdził, że z projektu budowlanego wynika, iż wysokość projektowanego budynku, liczona od poziomu terenu od strony budynku odwołujących się, wynosi 12,905 m. Odległość pomiędzy budynkiem projektowanym a budynkiem odwołujących się wynosi 13,20 m. Oznacza to, że nie istnieje część przesłaniająca budynku projektowanego położona powyżej 13,20 m i tym samym należy uznać, że spełniony jest warunek zapewnienia naturalnego oświetlenia pomieszczeń w budynku skarżących. Skoro nie można uznać naruszenia warunków dopływu światła naturalnego do pomieszczeń budynku odwołujących się oddalonego o 13,20 m od budynku projektowanego, to zdaniem Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Łodzi tym bardziej nie można uznać naruszenia tych warunków we wskazanym w odwołaniu budynku położonym przy ul. [...], który oddalony jest od projektowanego budynku o ponad 20 m. Jako błędne, zdaniem organu II instancji, należy uznać wskazanie naruszenia § 13 ust. 3 rozporządzenia. Przepis ten nie ma bowiem zastosowania w sprawie. Zgodnie z tym przepisem odległość, o której mowa w ust. 2 pkt 1, mierzona od przesłanianych okien pomieszczeń mieszkalnych w budynkach wielorodzinnych i pomieszczeń przeznaczonych do zbiorowego pobytu dzieci, nie może być mniejsza niż 20 m. Traktowany jako przesłaniany budynek odwołujących się nie jest budynkiem wielorodzinnym, lecz jednorodzinnym. Nie jest też budynkiem przeznaczonym do zbiorowego pobytu dzieci. Okna pomieszczeń mieszkalnych projektowanego budynku nie są przesłaniane innym obiektem. Z tych względów wskazywanie na naruszenie tego przepisu uznać należy jako jego nadinterpretację wykraczającą daleko poza jego brzmienie. W odniesieniu do takich zarzutów, jak zacienienie całej działki, wstrzymanie przewietrzenia działki, zmniejszenie czasu nasłonecznienia sąsiednich nieruchomości, organ odwoławczy ocenił, iż przepisy wykonawcze do ustawy - Prawo budowlane nie normują tych kwestii. Oznacza to, że nie mogą być one przedmiotem oceny organu badającego prawidłowość projektu budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał dalej na stanowisko organu, iż powołanie się w opiniach przedłożonych przez odwołującą się stronę na naruszenie przepisów ochrony przeciwpożarowej nie może być uznane jako dowód w sprawie, gdyż autor opracowania nie posiada tytułu rzeczoznawcy w tym zakresie. Przedmiotowy projekt budowlany budynku wielorodzinnego posiada pozytywną opinię rzeczoznawcy ds. przeciwpożarowych. W opinii tej szczegółowo odniesiono się m.in. do kwestii drogi pożarowej. Wyjaśniono, że rolę takiej drogi pełni ul. [...].
W dalszej części uzasadnienia wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podał, iż Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi nie widział również podstaw do powoływania w sprawie niezależnego rzeczoznawcy. Doprowadziłoby to do bezzasadnego wydłużenia procedury administracyjnej. Dlatego zarzut zawarty w odwołaniach I. C. i B. C. oraz Prokuratora, sprowadzający się do niewywiązania się organu z zaleceń płynących z wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego, uchylającego wcześniejszą decyzję o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, nie jest zasadny.
Decyzja ostateczna z dnia 28 października 2003 r. zaskarżona została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez I. C. i B. C.. W uzasadnieniu skargi sformułowali oni zarzut, iż decyzje organów obu instancji naruszają art. 5 i 51 ust. 1 Prawa budowlanego oraz § 13 i 218 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a także art. art. 7, 10 § 1, 77 § 1 i 107 k.p.a. W motywach skargi wywiedziono, iż inwestor nie wywiązał się z obowiązków nałożonych decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 9 maja 2003 r. Opinie przedłożone przez inwestora ograniczają się, zdaniem skarżących, jedynie do negowania ekspertyzy strony przeciwnej, bez podania merytorycznych i prawnych argumentów. Według skarżących nie mieli oni zapewnionego czynnego udziału w postępowaniu, gdyż nie mogli zapoznać się z materiałem stanowiącym podstawę wydania decyzji. Organy, mimo konkretnego zarzutu naruszenia przepisów § 13 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dotyczącego odległości od granic działki skarżących i budynku wielorodzinnego, nie odniosły się do tegoż przepisu ani jednym zdaniem. Art. 35 Prawa budowlanego nakłada na organ obowiązek ustosunkowania się do zarzutów dotyczących usytuowania na działce realizowanej inwestycji. Skarżący zakwestionowali sposób zabudowy tej działki, polegający na zlokalizowaniu projektowanego budynku prostopadle do ulicy, zamiast frontem do niej. Budynek wielorodzinny, usytuowany wzdłuż działek nieruchomości sąsiednich, w odległości ok. 5 m od granic, nie posiada drogi dojazdowej dla jednostek Straży Pożarnej, a ul. Jaracza nie spełnia tych warunków. Nie zostały również, w ocenie skarżących, zrealizowane wytyczne zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2002 r.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, iż inwestor prowadził roboty budowlane na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która to decyzja została następnie unieważniona, a to z uwagi na niezachowanie wymogu w postaci uzyskania opinii stosownych służb ochrony zabytków. Opinia taka wydana została już po zatwierdzeniu projektu i udzieleniu pozwolenia na budowę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał w dalszej części uzasadnienia, że jeżeli obowiązek nałożony na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane został wykonany, właściwy organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do wydania decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych. Decyzja ta powinna rozstrzygać wszystkie kwestie, które podlegają sprawdzeniu przez organ przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniem projektu budowlanego, określone w art. 35 ustawy – Prawo budowlane.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 sierpnia 2003 r. warunki te spełniają.
Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżących, że organy nadzoru budowlanego nie wykonały zaleceń zawartych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 22 października 2002 r. Analiza złożonej przez inwestora dokumentacji, w tym inwentaryzacji budowlanej robót, z uwzględnieniem geodezyjnej inwentaryzacji usytuowania budynku, opisu technicznego, historii prowadzonych robót budowlanych oraz projektu robót docelowych i opinii rzeczoznawcy do spraw zabezpieczenia przeciwpożarowego, wykazała, że inwestor w całości wykonał obowiązki nałożone decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 9 maja 2003 r. Roboty budowlane wykonano, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, prawidłowo, zgodnie z projektem i zasadami sztuki budowlanej. Przedłożone rozwiązania projektowe nie zmieniają lokalizacji inwestycji, która jest zgodna z pierwotnym projektem budowlanym i decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie uległ również zmianie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi. Brak było zatem podstaw prawnych do żądania od inwestora nowej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Inwestycja nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w dacie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego. Podlegała ona kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 23 stycznia 2001 r., sygn. akt II SA/Łd 329/99, oddalił skargę I. i B. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Łodzi z dnia 7 grudnia 1998 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zwrócił również uwagę na to, że Wojewódzki Konserwator Zabytków postanowieniem z dnia 8 października 1998 r. uzgodnił projekt decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji uznając, że lokalizacja obiektu nie narusza stref ochronnych obiektów zabytkowych, zaś jego bryła, stylistyka i rozwiązania materiałowe nie stwarzają konkurencji formalnej dla okolicznych obiektów.
Za niezasadne uznał też sąd I instancji powołanie biegłego rzeczoznawcy na okoliczność ustalenia, czy przedłożony projekt dostosowany jest do krajobrazu i istniejącej zabudowy.
W motywach wyroku podkreślono również, że skarżący w toku postępowania powoływali się na zamiar budowy drugiego budynku mieszkalnego w głębi ich działki, od strony południowej, a zatem w ten sam sposób, jak czyni to inwestor i również żaden przepis prawa nie będzie ograniczał takiej zabudowy. Oczywiście pod warunkiem, że będzie ona zgodna z nowym planem zagospodarowania przestrzennego opracowanym dla dzielnicy Łódź - Śródmieście, przepisami prawa budowlanego oraz przepisami wykonawczymi, obowiązującymi w dacie wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i wydaniu pozwolenia na budowę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, iż odległość zabudowy od granicy działki budowlanej określa § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, którego ust. 3 ma odniesienie do przedmiotowej inwestycji. Przepis ten wskazuje, że przy równoległym do granicy sytuowaniu ściany budynku jego odległość z otworami okiennymi i drzwiowymi winna wynieść 4 m, zaś bez otworów okiennych i drzwiowych 3 m. Projektowany obiekt budowlany usytuowany jest w odległości od 5 do 9 metrów od granicy nieruchomości skarżących, a zatem zgodnie z wymaganiami określonymi wskazanym przepisem prawa.
Przepis § 13 powołanego rozporządzenia określa natomiast wymagania w zakresie oświetlenia budynków. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że odległość pomiędzy projektowanym budynkiem a budynkiem skarżących wynosi 13,20 m, przy czym wysokość projektowanego obiektu wynosi 12,905 m. Oznacza to, że nie istnieje część przesłaniająca budynku projektowanego położona powyżej 13,20 m, a w konsekwencji warunek naturalnego oświetlenia pomieszczeń w budynku skarżących jest spełniony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał także, iż powołany przez skarżących przepis § 13 ust. 3 rozporządzenia odnosi się do odmiennego stanu faktycznego, kiedy to odległość od przesłanianych okien pomieszczeń w budynkach wielorodzinnych i pomieszczeń przeznaczonych do zbiorowego pobytu dzieci, nie może być mniejsza niż 20 m. Dotyczy to sytuacji, w której budynek skarżących przesłaniałby projektowany obiekt, co w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca. Określone wymagania co do nasłonecznienia uregulowane są wyłącznie w § 60 rozporządzenia i mają zastosowanie do pomieszczeń przeznaczonych do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, przedszkolu i szkole oraz do mieszkań wielopokojowych. W pierwszym przypadku czas nasłonecznienia powinien wynosić co najmniej 3 godziny w dniach równonocy 21 marca i 21 września w godzinach 8 – 16, natomiast pokoi mieszkalnych w godzinach 7 – 17. W mieszkaniach wielopokojowych dopuszcza się zaś ograniczenie tego wymagania co najmniej do jednego pokoju, przy czym w śródmiejskiej zabudowie uzupełniającej dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia do 1,5 godziny. Taki zaś czas nasłonecznienia przyjął również w swojej opinii powołany przez skarżących biegły, podnosząc jednak bezpodstawnie, że czas ten jest niegodny z przepisami prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, iż budynek skarżących stanowi bez wątpienia mieszkanie wielopokojowe i jest usytuowany w śródmiejskiej zabudowie uzupełniającej, w którym co najmniej jeden z pokoi posiada nasłonecznienie przez nie mniej, niż 1,5 godziny dziennie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaznaczył również, że nie wszystkie okna w budynku skarżących zwrócone są w kierunku projektowanego obiektu, a powołany przepis nie wskazuje, które z okien winno mieć nasłonecznienie nie mniejsze niż 1,5 godziny dziennie.
Orzekający w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał w dalszych motywach wyroku, iż wymagania z zakresu ochrony przeciwpożarowej, w tym zapewnienia drogi pożarowej, regulują również konkretne przepisy prawa.
Zgodnie z § 209 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, projektowany budynek mieszkalny wielorodzinny zaliczony jest do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV. Budynek ten posiada cztery nadziemne kondygnacje mieszkalne oraz podpiwniczenie przeznaczone na stanowiska garażowe. W związku z powyższym klasyfikowany jest w oparciu o § 8 powołanego rozporządzenia jako budynek mieszkalny niski. Taki zaś budynek, zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. Nr 121, poz. 1139), nie wymaga zapewnienia drogi pożarowej spełniającej określone w tym rozporządzeniu wymagania. Obiekt ten, zgodnie z § 14 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wymaga tylko zapewnienia dojścia do drogi i dojazdu do drogi publicznej, a taką drogą jest bez wątpienia ul. Jaracza. Okoliczności te wykazane również zostały w złożonych przez inwestora opiniach Miejskiej Państwowej Staży Pożarnej w Łodzi.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 stycznia 2005 roku skargę kasacyjną wnieśli I. i B. C.. Zaskarżyli powyższy wyrok w całości i wnieśli o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wyrokowi Sądu I instancji zarzucili naruszenie prawa materialnego, a w szczególności:
art. 64 ust. 2 Konstytucji R.P. w drodze błędnej wykładni konstytucyjnej przesłanki "równej dla wszystkich ochrony prawnej", a nadto art. 64 ust. 3 Konstytucji R.P w drodze wydania wyroku, który w swojej konsekwencji prowadzi do ograniczenia prawa własności skarżących na przyszłość;
art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj.: Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) w związku z art. 64 Konstytucji, poprzez jego niezastosowanie z przyczyn formalnych, przy pominięciu, iż w konsekwencji wyroku spółdzielnia będzie mogła ograniczać prawo strony do uzyskania pozwolenia na budowę;
art. 140 k.c. w drodze uchylenia się od oceny faktu, iż właściciel, a więc w stosunku do swojej działki strona, ma prawo korzystać z niej zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, a w konsekwencji wydania wyroku godzącego w prawo do takiego korzystania z nieruchomości w pełnym zakresie;
art. 51 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, przez nieuwzględnienie faktu, że wydanie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych nastąpiło bez wykonania przez inwestora obowiązków nałożonych na niego decyzją z dnia 9 maja 2003 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi;
§ 13 ust. 3, § 57 i § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) poprzez pominięcie, iż przedmiotem oceny sądu winno być przesłanianie dopływu światła do budynków na obu sąsiednich działkach, a nie tylko istniejącego budynku skarżących, a także analiza takiego przesłaniania dla planowanego przez stronę budynku w głębi działki;
§ 218 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim winny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, przez oparcie się na opinii dotyczącej jedynie ciągów ewakuacyjnych dla mieszkańców bloku, z pominięciem zabezpieczenia przed przeniesieniem się pożaru na sąsiednie nieruchomości.
Ponadto autorzy skargi kasacyjnej zarzucili wyrokowi Sądu I instancji naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), gdyż uzasadnienie wyroku nie zawiera pełnej i wszechstronnej oceny materiału dowodowego;
art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez pominięcie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku NSA Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 22 października 2002r., sygn. akt II SA/Łd 857/02;
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż wyrok prowadzi do ograniczenia praw strony, wynikających z art. 140 k.c., poprzez ograniczenia w możliwości zabudowy własnej działki. Z uzasadnienia wyroku nie wynika, aby Sąd wziął pod uwagę okoliczność, iż wyrok zezwalający na umiejscowienie wysokiego budynku w miejscu wzajemnego oddziaływania zacienienia z jakimkolwiek budynkiem mieszkalnym wyższym, aniżeli parterowy, w głębi działki stron, godzi wprost w prawo do gospodarczego wykorzystania działki na cele budowlane, utrudniając, o ile nie uniemożliwiając, uzyskanie w przyszłości pozwolenia na budowę. Okoliczności te, zdaniem skarżących, pozostały poza sferą analizy sądu.
W skardze kasacyjnej wywiedziono również, iż organy nadzoru budowlanego w toku postępowania administracyjnego nie wyjaśniły wszystkich okoliczności, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd nie ustosunkował się w sposób wyczerpujący i merytoryczny do zarzutów dotyczących negatywnych skutków dla obszaru oddziaływania budynku, zaprojektowanego dla Spółdzielni Mieszkaniowej "Śródmieście". Czterokondygnacyjny budynek inwestora usytuowany jest w odległości 5 m od granicy z działką małż. Ceglińskich. Zaprojektowanie w tak małej odległości od granicy tak wysokiej ściany spowoduje niedopuszczalne ograniczenie dopływu światła dziennego do części pomieszczeń mieszkalnych, w każdym posadowionym zgodnie z prawem budowlanym, wolnostojącym budynku mieszkalnym w głębi działki. Projektant spornego budynku nie przeanalizował kwestii możliwości intensyfikacji zabudowy na działce stron, koncentrując się wyłącznie na intensywnej zabudowie własnej działki. Tymczasem ust. 3 § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wyklucza możliwość sytuowania budynków wielorodzinnych równolegle do bocznych granic działek w odległości mniejszej niż 10 m.
W ocenie autorów skargi kasacyjnej realizacja inwestycji ograniczy w stopniu niedopuszczalnym wymagane 3-godzinne nasłonecznienie w jednym mieszkaniu na posesji przy ul. Jaracza 87, co jest naruszeniem § 60 ww. rozporządzenia.
Istotny wpływ na wynik sprawy miało również naruszenie wytycznych z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2002 r., dotyczących dopuszczenia dowodu z opinii niezależnego biegłego. Opinia rzeczoznawcy ds. przeciwpożarowych nie odnosi się do spełnienia w projekcie SM "Śródmieście" wymagań zapisanych w § 218 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...), dotyczących nie tyle możliwości ewakuacyjnych, a ochrony nieruchomości sąsiednich na wypadek pożaru.
W skardze kasacyjnej podniesiono również, iż błędne jest założenie, że projektowany obiekt może być usytuowany dowolnie, skoro żaden przepis prawa nie zabrania tego typu zabudowy. Obiekty powinny być bowiem usytuowane tak, aby nie utrudniać zagospodarowania działek sąsiednich.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem po myśli art. 183 § 1 ww. ustawy rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.
Powołanie się w skardze kasacyjnej na naruszenie przepisu prawa nieobowiązującego w dacie rozpoznawania sprawy przez Sąd nie czyni zadość wymaganiom materialnym stawianym skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie chodzi o zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tj.: Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), który to przepis w sprawie nie mógł mieć zastosowania. Przepis ten dodany bowiem został art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 80, poz. 718). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. aktu, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a więc przed dniem 11 lipca 2003 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Tymczasem sprawa wszczęta została wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę pochodzącym z 1999 r.
Poza tym złożona w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna spełnia przedstawione wymogi, jednakowoż przytoczone podstawy kasacyjne nie zasługują na uwzględnienie.
Nietrafny jest prezentowany w skardze kasacyjnej pogląd, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wydając wyrok w niniejszej sprawie, naruszył art. 64 § 2 i 3 Konstytucji RP oraz art. 140 Kodeksu cywilnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości to, iż rozpoznając wniosek o wydanie pozwolenia na budowę, organy administracji publicznej zobowiązane są uwzględniać konstytucyjny obowiązek równego traktowania stron, unormowany w art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Obowiązek taki spoczywa również na sądzie administracyjnym kontrolującym legalność zaskarżonej decyzji. Dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraźnie akcentowało konieczność zachowania wymogów art. 64 Konstytucji RP i art. 140 k.c., w szczególności sytuacji, gdy dochodziło do naruszenia przepisów ustawy – Prawo budowlane, bądź obiekt realizowany był w granicy z nieruchomością sąsiednią (vide wyrok NSA z dnia 16 listopada 2004 r., OSK 786/04, ONSAiWSA 2005/4/86).
Stosownie do treści art. 64 ust. 2 ustawy zasadniczej, własność, inne prawa rzeczowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Stwierdzić jednak należy, iż zasada równej dla wszystkich ochrony praw majątkowych nie rzutuje bezpośrednio na treść chronionych praw. Owa treść określana jest każdorazowo w ustawach szczegółowych. Ograniczenia dotyczące wykonywania prawa własności wynikają m. in. z przepisów prawa administracyjnego rangi ustawowej. Tak więc treść przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tj.: Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) ma tu decydujące znaczenie. Konstatacja ta dotyczy również art. 140 k.c. W myśl ww. przepisu korzystanie przez właściciela z rzeczy (nieruchomości) zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem jego prawa, jest możliwe w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Do takich ustaw należy w szczególności ustawa – Prawo budowlane, która określa zasady działania administracji publicznej m.in. w sprawach budowy obiektów budowlanych. Pamiętać jednak należy, iż ochrona wynikająca z treści art. 140 k.c. w takiej samej części dotyczy osób trzecich w stosunku do osoby inwestora, jak również samego inwestora. Zarówno sąsiedzi inwestora, jak i on sam, mają prawo do korzystania ze swojej nieruchomości, zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa.
Zauważyć też należy, iż w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, obowiązkiem organów administracji jest zbadanie, czy w wyniku realizacji inwestycji dojść może do naruszenia interesów osób trzecich, ale wyłącznie w zakresie ewentualnego naruszenia norm Prawa budowlanego i warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Jeżeli decyzja o pozwoleniu na budowę (bądź decyzja o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych) nie wykazuje żadnej sprzeczności z powyższymi wymogami, to spowodowane realizacją inwestycji dolegliwości dla otoczenia nie mogą zostać zakwalifikowane jako naruszające uzasadnione interesy osób trzecich. Nie chodzi bowiem o wszelkie utrudnienia, jakie może przynieść planowane przedsięwzięcie, a jedynie o takie, które dotyczyć mogą naruszeń interesów prawnych, a nie interesów faktycznych, innych osób. Ochrona takich interesów w procesie inwestycyjnym nie może prowadzić do sytuacji, w której to osoby trzecie, a nie inwestorzy – właściciele nieruchomości, na której mają powstać planowane inwestycje, decydowali będą o dopuszczalności wybudowania obiektów budowlanych, miejscu posadowienia takich obiektów, rodzaju obiektu budowlanego i to nawet z naruszeniem ogólnego interesu społecznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2003 r., sygn. akt II SA/Ka 1563/02, niepubl.). Eksponowana przez skarżących okoliczność zacienienia ich działki przez sporną budowę nie może być uznana za naruszenie ich interesu prawnego, skoro posadowienie spornego obiektu jest dokonane w odległościach przewidzianych obowiązującymi przepisami. Dlatego podzielić należy pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, że ewentualne zamierzenie inwestycyjne skarżących dotyczy bliżej nieokreślonej przyszłości, zaś realizacja kwestionowanej inwestycji planów tych w żaden sposób nie przekreśla. Nie sposób zaaprobować natomiast stanowiska, że w celu niejako "rezerwacji" możliwości realizacji dla siebie przyszłej inwestycji w najbardziej odpowiednim miejscu na nieruchomości, dopuszczalne jest blokowanie zamierzenia inwestycyjnego właściciela działki sąsiedniej, w sytuacji, gdy zamierzenie to jest zgodne z przepisami Prawa budowlanego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny jest również kolejny zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane. Pomijając już fakt, iż zarzut ten nie został w skardze kasacyjnej uzasadniony, nie sposób nie podzielić konstatacji zawartej w motywach wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, iż poprzez złożenie inwentaryzacji budowlanej robót, z uwzględnieniem geodezyjnej inwentaryzacji usytuowania budynku, opisu technicznego, historii prowadzonych robót budowlanych, projektu robót docelowych oraz opinii rzeczoznawcy do spraw zabezpieczenia przeciwpożarowego, inwestor w całości wykonał obowiązki nałożone decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 9 maja 2003 r. Z dokumentacji tej wynika jednoznacznie, iż w trakcie realizacji inwestycji nie doszło do zmian rozwiązań projektowych, zarówno co do zakresu robót, jak też lokalizacji inwestycji, ustalonej ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Kolejny zarzut, dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji § 13 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) także nie może przynieść oczekiwanego przez skarżących rezultatu. Zasadnie bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyjął, iż przepis ten nie ma w sprawie zastosowania. Zgodnie z jego treścią odległość, o której mowa w ust. 2 pkt 1, mierzona od przesłanianych okien pomieszczeń mieszkalnych w budynkach wielorodzinnych i pomieszczeń przeznaczonych do zbiorowego pobytu dzieci, nie może być mniejsza niż 20 m. Tymczasem budynek skarżących nie jest budynkiem wielorodzinnym, ani też przeznaczonym na pobyt dzieci.
Sąd I instancji nie dopuścił się też naruszenia wymogów wynikających z regulacji zawartych w warunkach technicznych, a w szczególności § 57 i 60. Zgodnie z § 57 ust. 1 rozporządzenia pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości, z uwzględnieniem warunków określonych w § 13 oraz w ogólnych przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy. Stosownie zaś do ust. 2 § 60 w mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie nasłonecznienia co najmniej do jednego pokoju, przy czym w śródmiejskiej zabudowie uzupełniającej dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia do 1,5 godziny. Warunek ten jest spełniony, co wynika z opinii powołanego przez skarżących inż. Sakiewy; opisane tam nasłonecznienie nie dotyczy ściany budynku, lecz pokoju w budynku na nieruchomości przy ul. Jaracza 87. Sporna inwestycja, jak i budynek skarżących, znajdują się niewątpliwie w śródmiejskiej zabudowie uzupełniającej. Zgodnie z § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zabudowa śródmiejska to zgrupowanie intensywnej zabudowy na obszarze funkcjonalnego śródmieścia, który to obszar stanowi faktyczne lub przewidziane w planie miejscowym centrum miasta lub dzielnicy miasta. Fakt, iż nieruchomości należące do skarżących i do inwestora znajdują się w centrum miasta, jest poza sporem, natomiast to, iż leżą one na obszarze zabudowy uzupełniającej - wynika z pisma Wydziału Architektury Urzędu Miasta Łodzi z dnia 29 października 1996 r. Natomiast ocena oddziaływania wznoszonego budynku spółdzielni mieszkaniowej (w kwestii nasłonecznienia) na planowany dopiero przez skarżących budynek przy ul. [...], z oczywistych względów jest niewykonalna. W odniesieniu bowiem do ewentualnych zamierzeń inwestycyjnych skarżących nie toczy się nawet jakiekolwiek postępowanie planistyczne.
Uznać ponadto należy, iż poza sferą interesu prawnego skarżących, właścicieli posesji przy ul. Jaracza 91 w Łodzi, leży oddziaływanie budynku wznoszonego przez spółdzielnię mieszkaniową na nieruchomość przy ul. [...]. Na marginesie można jednak dodać, iż z opinii inż. S. wynika, iż także w tym zakresie nie dojdzie do naruszenia § 60 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.
Nie może odnieść oczekiwanego rezultatu zarzut naruszenia § 218 rozporządzenia. Przepis ten dotyczy bowiem elementów konstrukcji i przykrycia dachu budynku niższego, usytuowanego bliżej niż 8 m lub przyległego do ściany z otworami budynku wyższego. Tymczasem odległość między istniejącym budynkiem skarżących, a realizowanym przez inwestora przekracza 13 m.
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca również uwagę, w kontekście wykazanego wyżej braku naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, iż zgodnie z treścią § 1 ww. aktu, spełnienie warunków zawartych w tym rozporządzeniu równoznaczne jest ze spełnieniem wymagań określonych w art. 5 ustawy – Prawo budowlane, a więc m.in. ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich.
Naczelny Sąd Administracyjny nie może również podzielić zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przepisów prawa procesowego. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności odnosi się do zarzutów podniesionych w skardze, w tym również do ochrony prawa własności i konstytucyjnej zasady równości. Zaskarżonemu wyrokowi nie sposób również zarzucić braków po stronie uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez pominięcie oceny prawnej i wskazań co do dalszego toku postępowania, zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2002 r., stwierdzić należy, iż w orzeczeniu tym Sąd polecił, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji zgromadziły pełny materiał dowodowy i rozważyły wszystkie zarzuty skarżących. Jedynie w razie powstania uzasadnionych wątpliwości celowe byłoby powołanie biegłych. Było to więc zalecenie (jeśli chodzi o powołanie rzeczoznawców) o charakterze ewentualnym. Skoro wątpliwości takich organy nie powzięły, nie sposób uznać za skuteczny zarzut naruszenia art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z tych względów, na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.