II OSK 670/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-10
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanesamowola budowlanaobiekt budowlanytymczasowy obiekt budowlanydomek holenderskipostępowanie administracyjneNSAroboty budowlanezgłoszenie budowylegalizacja

NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że tzw. "domek holenderski" wraz z dobudowaną wiatą stanowi tymczasowy obiekt budowlany podlegający przepisom Prawa budowlanego, a jego samowolne postawienie bez zgłoszenia jest naruszeniem prawa.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Olsztynie, który uchylił postanowienie WINB wstrzymujące roboty budowlane dotyczące obiektu typu "holenderskiego" z dobudowaną wiatą. Sąd I instancji uznał, że organ odwoławczy błędnie zastosował art. 138 § 2 K.p.a. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że tzw. "domek holenderski", nawet jeśli jest na kołach, ale trwale posadowiony i podłączony do mediów, stanowi tymczasowy obiekt budowlany podlegający przepisom Prawa budowlanego, a jego budowa bez zgłoszenia jest samowolą budowlaną.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez A. i A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. WSA uchylił postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), które uchylało postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazujące wstrzymanie robót budowlanych związanych z wykonaniem obiektu letniskowego typu "holenderskiego" wraz z dobudowaną wiatą drewnianą. Sąd I instancji uznał, że WINB błędnie zastosował art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ mógł uzupełnić postępowanie dowodowe na podstawie art. 136 K.p.a. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd kasacyjny stwierdził, że zarzuty skargi kasacyjnej, kwestionujące kwalifikację "domku holenderskiego" jako tymczasowego obiektu budowlanego, nie były zasadne. Podkreślono, że obiekt, nawet wyposażony w koła, ale trwale posadowiony na gruncie (np. na podporach) i podłączony do mediów, służący celom rekreacyjnym, jest obiektem budowlanym w rozumieniu Prawa budowlanego. Samowolne postawienie takiego obiektu bez wymaganego zgłoszenia stanowi naruszenie przepisów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, "domek holenderski", który jest trwale posadowiony na gruncie, podłączony do mediów i służy celom rekreacyjnym, jest tymczasowym obiektem budowlanym w rozumieniu Prawa budowlanego, nawet jeśli posiada koła i może być potencjalnie przemieszczany.

Uzasadnienie

Obiekt, który nie pełni swojej pierwotnej funkcji transportowej, lecz rekreacyjno-wypoczynkową, nawet jeśli jest na kołach, ale jest posadowiony na gruncie i podłączony do mediów, podlega przepisom Prawa budowlanego jako tymczasowy obiekt budowlany. Samowolne postawienie takiego obiektu bez wymaganego zgłoszenia jest naruszeniem prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (15)

Główne

P.b. art. 48 § ust. 1 pkt 2, ust. 5

Prawo budowlane

Podstawa do nakazania wstrzymania robót budowlanych wykonanych samowolnie.

P.b. art. 83 § ust. 1

Prawo budowlane

Podstawa do wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych.

P.b. art. 29 § ust. 1 pkt 7

Prawo budowlane

Budowa tymczasowych obiektów budowlanych na okres 180 dni wymaga zgłoszenia.

P.b. art. 30

Prawo budowlane

Przepisy dotyczące zgłoszenia budowy lub wykonywania robót budowlanych.

Pomocnicze

K.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Błędnie zastosowany przez organ odwoławczy, ponieważ wątpliwości co do stanu faktycznego mogły być rozstrzygnięte w trybie art. 136 K.p.a.

K.p.a. art. 136

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy mógł zastosować ten przepis do uzupełnienia postępowania dowodowego.

K.p.a. art. 62

Kodeks postępowania administracyjnego

Pozwala na prowadzenie jednego postępowania w sprawach o tym samym stanie faktycznym i podstawie prawnej.

P.b. art. 3 § pkt 1, 3 i 5

Prawo budowlane

Definicje "obiektu budowlanego", "budowli" i "tymczasowego obiektu budowlanego".

P.b. art. 29 § ust. 1 pkt 14 lit. c

Prawo budowlane

Dotyczy budowy wolnostojących wiat.

P.b. art. 29 § ust. 1 pkt 16

Prawo budowlane

Dotyczy budowy wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej.

ustawa covidowa art. 12

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Nie miał zastosowania w tej sprawie.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zarzut naruszenia prawa procesowego przez dowolną ocenę materiału dowodowego.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia przez NSA.

Argumenty

Skuteczne argumenty

"Domek holenderski" jest tymczasowym obiektem budowlanym podlegającym Prawu budowlanemu. Samowolne postawienie obiektu bez zgłoszenia jest naruszeniem prawa. Organ odwoławczy błędnie zastosował art. 138 § 2 K.p.a.

Odrzucone argumenty

"Domek holenderski" jest przyczepą kempingową, a nie obiektem budowlanym. Obiekt nie jest trwale związany z gruntem. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. przez dowolną ocenę materiału dowodowego. Naruszenie art. 3 pkt 5 P.b. przez błędną wykładnię. Naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b. w zw. z art. 30 P.b. przez niewłaściwe zastosowanie.

Godne uwagi sformułowania

przystosowanie obiektu do tego, aby przemieszczać go po drogach jako przyczepa, nie przesądza o tym, że nie może być on uznany za obiekt budowlany Umieszczenie obiektu, nawet przystosowanego do poruszania się po drodze na dłuższy czas na nieruchomości i wykorzystywanie go do celów mieszkalno-rekreacyjnych, powoduje, że obiekt podlega reżimowi prawa budowlanego, a funkcja transportowa w tym kontekście staje się nieistotna. domki typu holenderskiego, w określonych okolicznościach, były kwalifikowane w orzecznictwie jako tymczasowe obiekty budowlane nie ma podstaw do traktowania ich jako obiektów mobilnych, o których mowa w art. 2 pkt 50 Prawa o ruchu drogowym

Skład orzekający

Paweł Miładowski

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Wawrzyniak

sędzia

Grzegorz Rząsa

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Kwalifikacja prawna tzw. \"domków holenderskich\" jako tymczasowych obiektów budowlanych podlegających Prawu budowlanemu, nawet jeśli są mobilne i podłączone do mediów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie obiekt jest trwale posadowiony i wykorzystywany rekreacyjnie, a nie jest faktycznie używany jako pojazd.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy popularnego typu zabudowy rekreacyjnej ("domek holenderski") i rozstrzyga kwestię jego statusu prawnego, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości.

Czy Twój "domek holenderski" to legalna budowla? NSA wyjaśnia!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 670/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak
Grzegorz Rząsa
Paweł Miładowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Sygn. powiązane
II SA/Ol 716/22 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2022-12-08
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa Protokolant Starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 10 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 716/22 w sprawie ze skargi A. i A. P. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr P.7722.56.2022 08MMa w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 716/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, uwzględniając skargę A. i A. P., uchylił postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", z dnia 16 sierpnia 2022 r., nr P.7722.56.2022 08MMa, którym na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", uchylono postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB", w Iławie z dnia 13 czerwca 2022 r., znak: PINB-gm.Ił.5141.1.2022 JC, wydane na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2, art. 48 ust. 5, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), zwanej dalej "P.b.", nakazujące skarżącym wstrzymanie robót związanych z wykonaniem obiektu letniskowego typu "holenderskiego" wraz z dobudowaną wiatą drewnianą w miejscowości S., gmina I. na działce nr [...], obręb [...] bez wymaganej zgody właściwego organu.
Sąd I instancji wskazał, że organ odwoławczy w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wskazał na konieczność rozważenia przez organ I instancji, czy dobudowana do przyczepy kempingowej drewniana wiata powinna być przedmiotem osobnego postępowania. W ocenie organu odwoławczego istotną kwestią jest ustalenie, czy wskazana wiata może istnieć samodzielnie jako osobny obiekt budowlany, czy też jest konstrukcyjnie powiązana z przyczepą kempingową. Jednocześnie organ odwoławczy uznał, że nie budzi wątpliwości, że przedmiotowy obiekt budowlany powstał samowolnie, bez uzyskania stosownej zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej, zaś wdrożona przez PINB procedura legalizacyjna jest prawidłowa.
Następnie Sąd wyjaśnił, że do postanowienia kasatoryjnego nie mają zastosowania przepisy dotyczące sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd wyjaśnił na czym polega wydanie rozstrzygnięcia kasatoryjnego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. A mianowicie, samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, jakkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonego postanowienia, nie jest jednak przesłanką wystarczającą. Niezbędne jest bowiem dodatkowo wykazanie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (por. wyroki NSA: z 4 listopada 2014 r., II OSK 2279/13; z 24 kwietnia 2014 r., II OSK 2846/12; z 14 lutego 2017 r., II OSK 1386/15). Ponadto kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu II instancji co do stanu faktycznego nie dadzą się wyeliminować w trybie art. 136 K.p.a. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2016 r., II OSK 1427/16). Nadto Sąd wskazał na czym polega istota dwuinstancyjności postepowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 22 lutego 2022 r., II OSK 540/19).
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 2 K.p.a.
W ocenie Sądu wskazywane w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia zastrzeżenia odnośnie do posadowionej na działce inwestorów drewnianej wiaty i jej konstrukcyjnego powiązania z przedmiotową przyczepą kempingową organ odwoławczy niewątpliwie był w stanie rozstrzygnąć w trybie art. 136 K.p.a., przeprowadzając z urzędu w tym zakresie dodatkową kontrolę przedmiotowych obiektów bądź też zlecając wykonanie tej czynności organowi I instancji. Nadmienić przy tym należy, że ustalenia zawarte w protokole kontroli z 29 kwietnia 2022 r. przeprowadzonej w toku postępowania przed organem I instancji wraz z dołączoną do niego dokumentacją fotograficzną jednoznacznie wskazywały, że na działce skarżących znajdują się dwa odrębne obiekty budowlane, tj. przyczepa kempingowa typu "Holenderskiego" oraz dostawiona do niej wiata drewniana. Z kolei w toku dodatkowych oględzin, przeprowadzonych 30 września 2022 r. w związku z uchyleniem przez organ odwoławczy postanowienia organu I instancji, stwierdzono wprost, że przedmiotowa wiata drewniana nie jest konstrukcyjnie powiązana z przyczepą i może istnieć samodzielnie jako osobny obiekt budowlany. Należy jednak podkreślić, że nie było przeciwwskazań, aby dodatkowa kontrola odbyła się w trybie art. 136 K.p.a. jako uzupełnienie postępowania dowodowego i w konsekwencji merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy.
Błędnie również organ odwoławczy zakwestionował możliwość prowadzenia jednego postępowania w tej sprawie. Mimo bowiem uznania, że są to dwa oddzielne obiekty budowlane, w tym przypadku organ I instancji nie był zobowiązany do prowadzenia dwóch oddzielnych postępowań. W tym zakresie Sąd powołał się na treść art. 62 K.p.a., zgodnie z którym w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydanie 11, Warszawa 2011 r., str. 302-303; a także wyrok NSA z 14 grudnia 2010 r., I OSK 1155/10).
Następnie Sąd wskazał, że ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie jej dokonania, a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu. Ponadto, powołując się na definicje "obiektu budowlanego", "budowli" i "tymczasowego obiektu budowlanego (odpowiednio art. 3 pkt 1, 3 i 5 P.b.), stwierdził, że słusznie przyjęto w przedmiotowej sprawie, iż przystosowanie obiektu do tego, aby przemieszczać go po drogach jako przyczepa, nie przesądza o tym, że nie może być on uznany za obiekt budowlany, w szczególności tymczasowy obiekt budowlany, po ustawieniu go na gruncie. Umieszczenie bowiem obiektu, nawet przystosowanego do poruszania się po drodze na dłuższy czas na nieruchomości i wykorzystywanie go do celów mieszkalno-rekreacyjnych, powoduje, że obiekt podlega reżimowi prawa budowlanego, a funkcja transportowa w tym kontekście staje się nieistotna. Swoją ocenę Sąd poparł licznymi orzeczeniami Sądów Administracyjnych (por. m.in. wyroki NSA: z 24 maja 2012 r., II OSK 384/11; z 13 stycznia 2009 r., II OSK 1774/07; z 9 października 2018 r., II OSK 2779/19; z 11 września 2019 r., II OSK 2523/17; z 10 września 2019 r., II OSK 1941/17; z 5 kwietnia 2019 r., II OSK 1256/17).
Sąd także wskazał, że budowa tymczasowych obiektów budowlanych na okres 180 dni wymaga zgłoszenia (art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b.), a po upływie tego terminu wymaga pozwolenia. Także budowa wolnostojących wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki (art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. c P.b.), a także budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać jednego na każde 500 m2 powierzchni działki (art. 29 ust. 1 pkt 16 P.b.) – wymaga zgłoszenia.
Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że przedmiotowy "domek holenderski" został ustawiony na gruncie częściowo na kołach i wspornikach metalowych oraz dobudowano do niego drewnianą wiatę. Forma obiektu, jego wyposażenie, jak i zaopatrzenie w media za pomocą instalacji elektrycznej, wodociągowej i sanitarnej jednoznacznie wskazują, że przedmiotowy obiekt został dostosowany do spełniania funkcji rekreacyjnej na tej działce. Tym samym, możliwość jego przemieszczania po drogach publicznych nie jest jego zasadniczą funkcją. Skoro zatem obiekt ten nie pełni swojej pierwotnej funkcji transportowo-komunikacyjnej, lecz funkcję rekreacyjno-wypoczynkową, za prawidłowe należy przyjąć, że stanowi on tymczasowy obiekt budowlany. Zasadnie zatem uznały organy, że zabudowa na wskazanej działce powstała samowolnie, bez dokonania wymaganego prawem zgłoszenia.
Odnosząc się natomiast do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 139 K.p.a., wskazać należy, że jest on całkowicie bezzasadny. Przepis ten nie znajduje zastosowania do rozstrzygnięcia kasatoryjnego wydanego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie doszukał się także podstaw do zastosowania art. 12 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), zwanej dalej "ustawą covidową". Przedmiotowa inwestycja nie kwalifikuje się do budowy w związku z przeciwdziałaniem COVID-19. Możliwość zastosowania tego przepisu, powinna być uzależniona od rzetelnego i nie budzącego wątpliwości udokumentowania przez inwestora związku inwestycji z przeciwdziałaniem COVID-19 i to przed przystąpieniem do jej realizacji (por. wyrok WSA w Warszawie z 19 maja 2021 r., VII SA/Wa 179/21). Natomiast z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika, aby zabudowa na działce skarżących w jakimkolwiek stopniu związana była z przeciwdziałaniem COVID-19. Tym samym, w odniesieniu do skarżących tryb postępowania określony w przepisach Prawa budowlanego nie został wyłączony.
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że organ odwoławczy błędnie zastosował przepis art. 138 § 2 K.p.a., jak również naruszył przepis art. 62 K.p.a., uchylając się tym samym od merytorycznej oceny postanowienia organu I instancji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyli skarżący, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku; względnie – umorzenie postępowania w sprawie (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.); oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. przez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w konsekwencji błędne uznanie, że obiekt znajdujący się na nieruchomości Skarżącego jest domkiem typu "holenderskiego", podczas gdy jest to przyczepa wyposażona w koła samochodowe, zdatna do poruszania się po drogach publicznych, nie jest stale związana z gruntem, a wyłącznie oparta na kołach samochodowych.
Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.
- art. 3 pkt 5 P.b. przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji uznanie, że obiekt znajdujący się na nieruchomości jest tymczasowym obiektem budowlanym, przeznaczonym do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidzianym do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiektem niepołączonym trwale z gruntem, podczas gdy obiekt znajdujący się na nieruchomości skarżącego jest przyczepą wyposażoną w koła samochodowe, nie związaną trwale z gruntem, opierającą się wyłącznie na kołach, zdatną do poruszania się po drogach publicznych;
- art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b. w zw. z art. 30 P.b. przez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji błędne uznanie, że obiekt znajdujący się na nieruchomości skarżącego wymaga zgłoszenia budowy lub wykonywania robót budowlanych, podczas gdy jest to przyczepa samochodowa wyposażona w koła samochodowe, zdatna do poruszania się po drogach publicznych, niezwiązana trwale z gruntem, opierająca się wyłącznie na kołach samochodowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego i materialnego, za pomocą których skarżący kwestionują dokonaną w sprawie kwalifikację tzw. "domku holenderskiego" jako tymczasowego obiektu budowlanego, a nie przyczepy kempingowej wyposażonej w koła samochodowe i zdatnej do poruszania się po drogach publicznych.
W pierwszej kolejności należy dostrzec, że w skardze kasacyjnej nie sformułowano zarzutu dotyczącego naruszenia art. 138 § 2 K.p.a., a to w związku z treścią tego przepisu Sąd I instancji ocenił, że WINB, wydając zaskarżone postanowienie kasatoryjne, wadliwie zastosował art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ organ odwoławczy mógł zastosować art. 136 K.p.a. celem ustalenia powiązań konstrukcyjnych bądź odrębności konstrukcyjnych "domku holenderskiego" i wiaty. Zamiast tego zarzuty skargi kasacyjnej skupiają się jedynie na kwestionowaniu kwalifikacji prawnej "domku holenderskiego" jako tymczasowego obiektu budowlanego. Już chociażby z tego względu skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Odnosząc się natomiast do sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów należy stwierdzić, że za ich pomocą i argumentacji skargi kasacyjnej nie podważono skutecznie oceny, zgodnie z którą mamy do czynienia z "tymczasowym obiektem budowlanym", o jakim mowa w art. 3 pkt 5 P.b. To, że obiekt będący przedmiotem postępowania jest wyposażony w koła nie przeczy dokonanej w sprawie kwalifikacji prawnej, że mamy do czynienia z tymczasowym obiektem budowlanym, tym bardziej, iż w argumentacji skargi kasacyjnej pomija się okoliczność, że przedmiotowy obiekt posadowiony jest także na metalowych podporach. A zatem w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie, że w sprawie dokonano błędnej kwalifikacji przedmiotu postępowania jako "tymczasowego obiektu budowlanego" służącego rekreacji indywidualnej. Sam skarżący w trakcie postępowania wyjaśniającego uściślił, że przedmiotowy obiekt rekreacyjny powstał w 2021 r., a także złożył wniosek o jego legalizację. Na tle podnoszonej przez stronę postępowania argumentacji, w sprawie niewadliwie zatem ustalono, że mamy do czynienia z nietrwale związanym z gruntem obiektem budowlanym o funkcji rekreacyjno-wypoczynkowej. Nie jest to bowiem w okolicznościach tej sprawy pojazd, bo faktyczne jest wykorzystywany jako domek typu holenderskiego, jak i w samej skardze kasacyjnej przyznano, że znajduje się na nieruchomości przez dłuższy czas i nie wykazano aby w ogóle prawnie można było mówić, że mamy do czynienia z pojazdem – nie przedstawiono stosownej dokumentacji, że mamy do czynienia z pojazdem chociażby zarejestrowanym i posiadającym ważną polisę OC. Co prawda, strona skarżąca wskazała, że obiekt ten nie spełnia celów mieszkalno-rekreacyjnych, ale jednocześnie nie wykazała jaką miałby pełnić funkcję na nieruchomości, pozostając tam przez dłuższy czas, w sytuacji gdy jest to obiekt przyłączony do instalacji elektrycznej, wodociągowej i sanitarnej, do którego dobudowano wiatę (jak się okazało – wyodrębnioną konstrukcyjnie). Ponadto sam skarżący, wnioskując o wydanie warunków technicznych do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej, wskazał na cel rekreacyjny, a następnie przyłączył przedmiotowy obiekt do tej sieci. Natomiast co do kwalifikacji prawnej "domku holenderskiego" nietrwale związanego z gruntem, jako "tymczasowego obiektu budowlanego", zarówno organy administracyjne, jak i Sąd I instancji, powołali się na pogląd orzeczniczy, który w pełni podziela Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie. Otóż dla dalszego postępowania legalizacyjnego istotne jest spostrzeżenie, że domki typu holenderskiego, w określonych okolicznościach, były kwalifikowane w orzecznictwie jako tymczasowe obiekty budowlane (patrz m.in. wyroki NSA: z 20 października 2015 r., II OSK 633/15; z 3 lutego 2017 r., II OSK 1261/15). Podkreślano, że nie ma podstaw do traktowania ich jako obiektów mobilnych, o których mowa w art. 2 pkt 50 Prawa o ruchu drogowym, co w okolicznościach niniejszej sprawy wręcz potwierdzają wywody zawarte w skardze kasacyjnej, że przedmiotowy obiekt znajduje się na nieruchomości przez dłuższy czas, jak i to, że z akt sprawy wynika, iż jest to obiekt rekreacyjny, co sam potwierdził chociażby skarżący w zażaleniu od postanowienia PINB. A zatem jeżeli przyczepa kempingowa została ustawiona na działce i nie została także dopuszczona do ruchu drogowego, a ponadto została do niej doprowadzona energia elektryczna i inne instalacje (wodno-kanalizacyjne), oznacza to, że jest to obiekt budowlany służący celom rekreacyjno-wypoczynkowym (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2009 r., II OSK 1774/07). Takimi właśnie obiektami są przyczepy campingowe, tzw. domki holenderskie. Mając więc na uwadze powyższe w niniejszej sprawie niewadliwie stwierdzono, że niepołączone trwale z gruntem domki holenderskie, pełniące funkcję rekreacji indywidualnej są obiektami budowlanymi w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego (por. wyroki NSA: z 24 kwietnia 2025 r., II OSK 858/24; z 23 maja 2024 r., II OSK 2008/21). Brak jest tym samym podstawy do twierdzenia, że w tym zakresie doszło w sprawie do wskazywanego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a., ponieważ przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, w części dotyczącej kwalifikacji domku holenderskiego jako tymczasowego obiektu budowlanego, było wystarczające z punktu widzenia treści art. 3 pkt 5 P.b., zawierającego legalną definicję "tymczasowego obiektu budowlanego".
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 3 pkt 5 P.b. należy stwierdzić, że w myśl tego unormowania, ilekroć w Prawie budowlanym jest mowa o tymczasowym obiekcie budowlanym – należy przez to rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe. Tzw. domki holenderskie mogą zatem być zaliczane do kategorii tymczasowych obiektów budowlanych. Jeżeli jednak w określonych okolicznościach nie byłyby tymczasowymi obiektami budowlanymi, to i tak pozostawałyby obiektami budowlanymi podlegającymi unormowaniom zawartym w Prawie budowlanym. Zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 3 pkt 5 P.b. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W tych warunkach istniały podstawy do stwierdzenia, że przedmiotowy domek holenderski jako tymczasowy obiekt budowlany podlegał zgłoszeniu, oczywiście o ile faktycznie miałby znajdować się na nieruchomości przez okres nie dłuższy niż 180 dni. Taki bowiem wymóg wprost wynika z art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b. w zw. z art. 30 P.b.
Na marginesie należy wskazać, że odrębności konstrukcyjne domku holenderskiego i wiaty nie muszą świadczyć o konieczności prowadzenia odrębnych spraw, ponieważ dla możliwości prowadzenia jednego postępowania w okolicznościach niniejszej sprawy mogą mieć także znaczenie powiązania funkcjonalne pomiędzy tymi obiektami budowlanymi.
Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a.; oraz naruszenia prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 5 P.b. i art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b. w zw. z art. 30 P.b. – nie podlegały uwzględnieniu.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI