II OSK 67/25Odmowa wydania paszportu postępowanie karne
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który utrzymał w mocy decyzję Wojewody Podlaskiego o odmowie wydania paszportu. Odmowa była uzasadniona wnioskiem prokuratora w związku z prowadzonym postępowaniem przygotowawczym przeciwko skarżącemu, mimo że postępowanie to było zawieszone z powodu jego stanu zdrowia. Skarżący zarzucał naruszenie szeregu przepisów Konstytucji RP, w tym art. 2, 7, 8, 30, 31, 37, 40, 41, 42, 45, 47, 77, 78, a także art. 8 EKPC i art. 2 Protokołu nr 4 ETPC. Kwestionował również zgodność z prawem składu sądu pierwszej instancji. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że przepisy ustawy o dokumentach paszportowych, pozwalające na odmowę wydania paszportu w przypadku prowadzenia postępowania karnego, są zgodne z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym. Podkreślono, że zawieszenie postępowania karnego nie usuwa skutków jego zawisłości, a prawo do paszportu nie jest prawem absolutnym. NSA odrzucił również zarzuty dotyczące składu sądu, wskazując na konieczność badania konkretnych faktów świadczących o braku bezstronności lub niezależności sędziego/asesora. Sąd podkreślił, że odmowa wydania paszportu w takich sytuacjach nie stanowi nadmiernej dolegliwości i nie narusza prawa do swobodnego przemieszczania się, a w szczególnych przypadkach istnieje możliwość uzyskania paszportu tymczasowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zgodności przepisów o odmowie wydania paszportu z prawem krajowym i międzynarodowym, nawet w przypadku zawieszenia postępowania karnego. Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii składu sądu w kontekście zmian w KRS.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wydania paszportu na wniosek prokuratury w związku z toczącym się (nawet zawieszonym) postępowaniem karnym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 54 ust. 1 pkt 2 ustawy o dokumentach paszportowych, zezwalający na odmowę wydania paszportu w przypadku prowadzenia postępowania przygotowawczego przeciwko osobie ubiegającej się o paszport, jest zgodny z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym, nawet jeśli postępowanie karne jest zawieszone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten jest zgodny z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym. Zawieszenie postępowania karnego nie usuwa skutków jego zawisłości, a prawo do paszportu nie jest prawem absolutnym i może podlegać ograniczeniom w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego.
Uzasadnienie
NSA powołał się na wyrok TK SK 20/98, który uznał podobne przepisy za zgodne z Konstytucją. Podkreślono, że odmowa wydania paszportu w takich sytuacjach jest uzasadniona potrzebą zabezpieczenia wymiaru sprawiedliwości i nie stanowi nadmiernej ingerencji w prawa obywatelskie. Prawo do paszportu jest prawem do dokumentu, a nie prawem przyrodzonym.
Czy udział asesora sądowego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. narusza prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sam fakt udziału w powołaniu na urząd sędziego lub asesora sądowego w procedurze przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. a priori nie przesądza o wadliwości postępowania. Konieczne jest zbadanie konkretnych faktów mających uzasadniać wątpliwości co do bezstronności i niezależności danego sędziego lub asesora.
Uzasadnienie
NSA powołał się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym sędzia lub asesor powołany przez Prezydenta RP, nawet jeśli procedura poprzedzająca jego powołanie mogła być dotknięta wadami, jest sędzią Rzeczypospolitej Polskiej i europejskim. W niniejszej sprawie skarżący nie podał okoliczności wskazujących na brak niezależności lub bezstronności asesora.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (15)
Główne
u.d.p. art. 54 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych
Przepis ten pozwala na odmowę wydania dokumentu paszportowego, gdy wnioskuje o to uprawniony organ, a przeciwko osobie ubiegającej się prowadzone jest postępowanie przygotowawcze lub wykonawcze w sprawie karnej. Zawieszenie postępowania nie ma znaczenia.
u.d.p. art. 54 § ust. 2
Ustawa z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych
Przepis ten stanowi podstawę odmowy wydania dokumentu paszportowego.
Pomocnicze
u.d.p. art. 55
Ustawa z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych
Umożliwia wydanie paszportu tymczasowego w przypadkach, gdy istnieją podstawy do odmowy wydania paszportu zwykłego, ze względu na ważny interes osoby ubiegającej się.
K.k. art. 178a § § 1
Kodeks karny
Dotyczy prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego.
K.k. art. 229 § § 1 i 3
Kodeks karny
Dotyczy przekupstwa.
K.p.k. art. 277 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy środka zapobiegawczego w postaci zakazu opuszczania kraju lub zatrzymania paszportu.
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu strony.
K.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nakaz zastosowania przez sąd administracyjny wszystkich niezbędnych środków prawnych.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA (granice skargi kasacyjnej, z urzędu nieważność postępowania).
p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanka nieważności postępowania - niezgodny z prawem skład sądu.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa dotycząca Krajowej Rady Sądownictwa, której przepisy były kwestionowane w kontekście powoływania sędziów/asesorów.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 54 ust. 1 i 2 u.d.p. przez wadliwe zastosowanie i uznanie, że nie są niezgodne z Konstytucją RP i EKPC. • Naruszenie art. 8 ust. 1 Konstytucji RP przez niezastosowanie i zastosowanie przepisów sprzecznych z Konstytucją. • Naruszenie art. 91 ust. 2 Konstytucji RP przez niezastosowanie i uznanie, że EKPC nie ma pierwszeństwa przed ustawą. • Naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez niezastosowanie i pozbawienie prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy z powodu wadliwego składu sądu. • Naruszenie prawa procesowego (art. 145 § 1 pkt 1, art. 151, art. 135 p.p.s.a.) przez oddalenie skargi zamiast jej uwzględnienia. • Naruszenie art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. z uwagi na niezgodny z prawem skład sądu.
Godne uwagi sformułowania
Tryb ten nie pozostawia organowi możliwości badania zasadności wystąpienia z wnioskiem o odmowę wydania paszportu, jak i możliwości stwierdzenia, czy odmowa nie będzie stanowiła dla obywatela ubiegającego się o paszport – nadmiernej dolegliwości. • zawieszenie postępowania nie usuwa skutków zawisłości sprawy karnej. • prawo do paszportu nie jest prawem abstrakcyjnym, które przynależne jest każdemu człowiekowi i wynikającym z jego przyrodzonej godności, lecz prawem do dokumentu, w którym państwo poświadcza tożsamość. • państwo ma prawo i obowiązek oceniać i miarkować czy posiadanie paszportu nie będzie wykorzystywane ze szkodą dla jego autorytetu np. dla ucieczki przed wymiarem sprawiedliwości. • sam fakt udziału w powołaniu na urząd sędziego lub asesora sądowego w procedurze przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. a priori nie przesądza o wadliwości postępowania. • przepisy ustawy o dokumentach paszportowych nie uzależniają odmowy wydania dokumentu paszportowego od uprzedniego zastosowania przez prokuratora art. 277 § 1 K.p.a., albowiem kompetencja orzecznicza Wojewody jest ograniczona do zbadania dwóch przesłanek, których spełnienie obligowało Wojewodę do wydania decyzji o odmowie wydania dokumentu paszportowego.
Skład orzekający
Jerzy Stankowski
przewodniczący
Magdalena Dobek-Rak
członek
Paweł Miładowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zgodności przepisów o odmowie wydania paszportu z prawem krajowym i międzynarodowym, nawet w przypadku zawieszenia postępowania karnego. Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii składu sądu w kontekście zmian w KRS."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wydania paszportu na wniosek prokuratury w związku z toczącym się (nawet zawieszonym) postępowaniem karnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do swobodnego przemieszczania się i jego ograniczeń w kontekście postępowania karnego. Wątek składu sądu dodaje jej proceduralnego znaczenia.
“Czy zawieszone postępowanie karne może odebrać Ci paszport? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.